Programmabegroting 2025 definitief.pdf

Doelen Ruimtelijk Perspectief Achterhoek

Doelen 2030 Streefwaarden (t.o.v. 2020) Op dit moment zijn er nog geen expliciete inhoudelijke doelen geformuleerd.

Aanpak voor 2025

In 2025 werken we verder aan het opstellen van het RPA met de input van 2024 zoals de Contourenschets RPA en de resultaten van de brede gebiedsateliers. Voor nu staan in 2025 het daadwerkelijk opstellen van het RPA en de besluitvorming erover gepland. Vermeld moet worden dat het maken van een Ruimtelijk Perspectief voor de Achterhoek een adaptief proces is en de planning daarmee aangepast kan worden omdat een van de doelen van het komen tot een RPA is om het maatschappelijk gesprek te kunnen voeren en daarmee zorgvuldigheid een belangrijk uitgangspunt is.

49

Programma 4 Bedrijfsvoering en rente Wat willen we bereiken en wat gaan we daarvoor doen? Te bereiken effect

Wij willen begrotingsevenwicht binnen de bij andere programma’s nagestreefde doelstellingen en met een minimale bijdrage van de gemeenten een maximaal resultaat behalen. De kosten en opbrengsten moeten elkaar, gezien de beperkte financiële armslag, zoveel mogelijk in evenwicht houden.

Prestatie-/resultaatafspraken per activiteit Regio Achterhoek Voor de activiteiten die Regio Achterhoek uitvoert gelden de volgende afspraken voor 2025: Activiteit Incidentele financiering Algemeen financieel beleid

Treasury

Prestatie-/resultaatafspraak Realiseren van begrotingsevenwicht  Voldoen aan wettelijke kaders (rechtmatigheid)  Continu verbeteren van de beleidscyclus  Adequate bedrijfsvoering  Uitvoeren van interne controles  Verantwoording van de uitgaven Beheren van de financiële middelen

Wat mag het kosten? Begroting Regio Achterhoek (deel 2) Programma 4: Bedrijfsvoering en rente Lasten (A) Baten derden (B)

R 2023

B 2024

B 2025

826.000 994.000

414.000 369.000

756.000 751.000

Subtotaal (B-A)

168.000

-45.000

-5.000

Bijdragen gemeenten (C)

-79.000

0

0

Saldo van baten en lasten (B-A+C)

89.000

-45.000

-5.000

48.000 -137.000

45.000 -

5.000 -

0

0

0

Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Resultaat

Toelichting

De mutatie reserve (€ 5.000) betreft een onttrekking aan de reserve onderhoud huisvesting voor onvoorziene incidentele huisvestingskosten. De kosten voor bedrijfsvoering betreffen de kosten voor leiding en ondersteuning en huisvesting. Van deze kosten is een bedrag van € 346.000 overhead. Voor een nadere toelichting wordt u verwezen naar de paragraaf bedrijfsvoering en het taakveldenoverzicht in de bijlagen.

50

51

Deel 2 Beleidsbegroting Paragrafen

52

1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is het vermogen om (incidentele) financiële tegenvallers te kunnen opvangen om taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s (waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten). Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van Regio Achterhoek.

1.1 Beleid In de nota “reserves en voorzieningen” van november 2023 zijn kaders gegeven hoe met het vermogen van Regio Achterhoek kan en mag worden omgegaan. Door het algemeen bestuur is besloten (AB 17 december 2021) dat het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen wordt berekend op basis van een weerstandsratio van 1,4 * de benodigde weerstandscapaciteit, ofwel op basis van de huidige begroting 2025 € 478.000. Een surplus wordt uitbetaald als de weerstandsratio boven de 1,4 uitkomt. Dit wordt jaarlijks bepaald bij het vaststellen van de begroting en wordt bepaald op basis van het laatste jaar van het meerjarenbeeld rekening houdend met de effecten van inmiddels genomen bestuursbesluiten met financiële gevolgen voor volgende jaren.

1.2 Weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het vrij besteedbaar deel van de algemene reserve vermeerderd met stille reserves en met onvoorziene posten. Per 31 december Vrij besteedbaar deel alg. reserve Stille reserves Onvoorzien Beschikbare weerstandscapaciteit

2024 392.000 memorie 8.000 400.000

2025 392.000 memorie 8.000 400.000

2026 392.000 memorie 8.000 400.000

2027 392.000 memorie 8.000 400.000

2028 392.000 memorie 8.000 400.000

1.3 Risico’s Door middel van sessies met de medewerkers zijn de risico’s bij Regio Achterhoek in kaart gebracht. Er is een inschatting gemaakt van de kans dat de gebeurtenis daadwerkelijk plaatsvindt en de (financiële) impact daarvan. De 6 meest belangrijke risico’s staan hierna genoemd. Risico

Kans

Inzetten van incidenteel beschikbare Hoog middelen voor projecten (bijv. middelen bevolkingsdaling); risico’s zijn geen politieke keuzes durven maken, tegenstrijdige belangen en het vinden van cofinanciering.

Impact (€) per jaar

Beheersmaatregelen

Reputatieschade. Geen impact in € voor Regio Achterhoek.

Structuur met Achterhoek Raad, Board en Thematafels met 3O samenwerking voor besluitvorming over projecten.

53

Risico

Kans

Impact (€) per jaar

Beheersmaatregelen

Als gevolg van een slechtere financiële situatie bij gemeenten bestaat de kans dat Regio Achterhoek een bezuinigingstaakstelling opgelegd krijgt. De gevolgen van de CAO onderhandelingen en premiestijgingen leiden tot hogere personeelskosten.

Laag

Financiële impact bij een taakstelling van 10% is € 240.000 per jaar.

Laag

Financiële impact bij 1% afwijking in de uitgangspunten is € 24.000 per jaar (gebaseerd op primaire begroting).

Bij een bezuinigingstaakstelling zullen structureel maatregelen in gang gezet moeten worden met kans op gevolgen voor wachtgelden. In 2021 hebben de gemeenten ingestemd met een gewijzigde systematiek van loon- en prijsstijgingen.

Bij eigen projecten; projecten zijn niet op tijd af of gemaakte kosten voldoen niet aan subsidievoorwaarden door bijvoorbeeld inkoopeisen of verantwoordingseisen. Risico’s rondom personeel; langdurige ziekte of ontslag werknemer.

Laag

Beëindiging project met structurele projectformatie

Reputatieschade en evt. financiële schade. Bij afkeuring 2% van de projectkosten is het € 25.000 (gebaseerd op jaarrekening). Middel Eén zieke of boventallige medewerker kost gemiddeld € 114.000 per jaar. Eén medewerker is Laag gemiddeld 0,85 fte en kost € 108.000 per jaar.

Subsidievoorwaarden vooraf duidelijk in beeld hebben. Strenge interne controle op van de stukken conform eisen subsidievoorwaarden. Continue aandacht hiervoor vanuit personeelsbeleid. Tijdig op sturen bij naderen einde projecttermijn.

Het maximale risicobedrag inclusief structurele effecten bedraagt € 1.178.000. De genoemde risico’s zullen niet tegelijk en ook niet in hun maximale omvang optreden. Om te bepalen welke weerstandscapaciteit benodigd is worden kans, frequentie en risicobedrag tegen elkaar afgezet. Hieruit komt een benodigde weerstandscapaciteit (€ 341.000). Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is wordt een relatie gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s (benodigde weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit (begroting 2025 € 400.000). De relatie wordt uitgedrukt in een ratio, waarbij normaliter gestreefd moet worden naar een ratio weerstandsvermogen van minimaal 1,0 (voldoende). De ratio weerstandsvermogen is € 400.000 / € 341.000 = 1,2 (voldoende). Beoordelingstabel: Categorie A B C D E F

Ratio weerstandsvermogen >2 1,4 < x < 2 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

54

Overige risico’s Schadeclaim Moram

De zaak Moram betreft een brand bij Moram in ’s-Heerenberg in maart 2001. In 2004 heeft het dagelijks bestuur besloten dat dit aspect buiten de opschaling van de brandweertaak blijft en voor rekening van de Regio Achterhoek is. In 2006 is een hoofdprocedure John Deere-Moram gestart met een vrijwaringsprocedure richting de Regio. Deze procedure is in 2016 afgerond en hiermee krijgt de vrijwaringsprocedure tussen Regio en Moram geen vervolg. In 2008 is een tweede claim in de hoofdprocedure Bosman-Moram neergelegd bij de Regio Achterhoek. De vrijwaringsprocedure van Moram richting Regio krijgt geen vervolg (schikking in hoofdprocedure). Er loopt formeel echter nog wel steeds een procedure bij het Gerechtshof in deze zaak, waardoor de zaak op enig moment weer zou kunnen gaan leven. De verwachting dat dit gebeurt, is klein. In januari 2021 heeft de Regio een stuitingsbrief ontvangen van de verzekeraar van John Deere. Hiermee wordt de verjaring van de (eventuele) vorderingen van John Deere en haar verzekeraars op de Regio gestuit.

1.4 Financiële kengetallen In de BBV is voorgeschreven dat in deze paragraaf een set van vijf verplichte financiële kengetallen opgenomen moet worden voorzien van een toelichting. Kengetallen 2022-2024:

Rekening 2023

Begroting 2024 bijgesteld -182% -203%

Begroting 2025

-127% -147%

Begroting 2024 primair -154% -181%

netto schuldquote (zie I) netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio (zie II) structurele exploitatieruimte (zie III) grondexploitatie belastingcapaciteit

35% 0,26% nvt nvt

28% 0% nvt nvt

30% 0% nvt nvt

26% 0% nvt nvt

Prognose 2027

Prognose 2028

Kengetallen meerjarenbegroting:

Prognose 2026

netto schuldquote (zie I) netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio (zie II) structurele exploitatieruimte (zie III) grondexploitatie belastingcapaciteit I

II

-122% -138%

-82% -93%

-51% -63%

-11% -12%

26% -5% nvt nvt

24% -6% nvt nvt

26% -8% nvt nvt

De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende geleden weergegeven. Een negatieve schuldquote geeft aan dat er sprake is van een overschot aan middelen, dit is bij Regio Achterhoek het geval. Omdat de door derden beklemde middelen komende jaren worden uitgegeven wordt de schuldquote minder negatief. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Regio Achterhoek in staat is aan haar financiële verplichting te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe gezonder het bedrijf. Dit percentage blijft redelijk constant. 55

III

De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Dit kengetal geeft aan dat er binnen de begroting van Regio Achterhoek geen structurele vrije ruimte aanwezig is. In 2026 ontstaat een structureel tekort. Zie hiervoor de toelichting in deel 3 bij de toelichting op de baten en lasten.

1.5 Conclusie weerstandsvermogen De omvang van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve is voor 31 december 2028 begroot op € 392.000. De begrote beschikbare weerstandscapaciteit per 31 december 2028 bedraagt € 400.000. Het geformuleerde plafond voor het weerstandsvermogen is vastgesteld op € 478.000. Er is geen sprake van een surplus van de algemene reserve. De ratio weerstandsvermogen is voldoende. De Regio heeft geen risicodossiers die niet onder de normale bedrijfsrisico’s vallen waarvoor de weerstandscapaciteit aanwezig is.

56

2 Paragraaf financiering In deze paragraaf geven we inzicht in het financieringsbeleid van Regio Achterhoek. In de financieringsparagraaf (ook wel treasuryparagraaf) komen achtereenvolgens aan de orde treasurybeheer en financiering. De beleidskaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie voor Regio Achterhoek zijn vastgelegd in: • Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek (2023) • Treasurystatuut Regio Achterhoek (2011) • Nota reserves en voorzieningen Regio Achterhoek (2023)

2.1 Treasurybeheer Het treasurybeheer is (beleids)uitvoering van de treasuryfunctie, binnen de kaders van het huidige financieringsstatuut. De treasuryfunctie omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, financiële geldstromen, de financiële posities en hieraan verbonden risico’s. Tot treasuryrisico’s behoren renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s. Deze risico’s vloeien voort uit de transacties binnen de treasuryfunctie. De wet fido en het hierop gebaseerde treasurystatuut geven de speelruimte waarbinnen de treasuryactiviteiten moeten plaatsvinden. Leningen of garanties mogen alleen uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Met de komst van het Schatkistbankieren is het uitzetten van overtollige middelen bij financiële instellingen niet meer mogelijk.

2.1.1 Renterisico Het renterisicobeheer heeft als doelstelling het beperken van de invloed van mogelijke rentewijzigingen op de financiële positie van de organisatie. De wet Fido geeft twee concrete richtlijnen (de renterisiconorm en de kasgeldlimiet) voor het beheersen van renterisico’s.

Renterisiconorm De renterisiconorm is een instrument voor de beheersing van het renterisico bij herfinanciering. Om dit risico te beperken, mag de jaarlijkse verplichte aflossing en renteherziening niet meer dan 20% van het begrotingstotaal per 1 januari bedragen (rente-risiconorm). Regio Achterhoek heeft geen geldleningen lopen in 2025. Derhalve is er geen renterisico.

Kasgeldlimiet Om de rentegevoeligheid te beperken is de kasgeldlimiet ingesteld. De kasgeldlimiet stelt een maximum aan de omvang van de netto vlottende schuld (kort geld). De netto vlottende schuld mag maximaal 8,2% bedragen van het begrotingstotaal. Daarboven moet lang geld worden aangetrokken. De kasgeldlimiet voor Regio Achterhoek bedraagt voor 2025 € 418.000 (8,2% * € 5.098.000). Regio Achterhoek heeft gemiddeld een overschot aan middelen (vlottende middelen > vlottende schuld) en blijft daarmee binnen de limiet.

57

Renteschema Begroting 2025 15.000 -373.000 -358.000

Externe rentelasten over korte en lange financiering* Externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rentelasten projecten (-/-) Rentebaten projecten (+)

0 0 0

0 0

Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente Aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op taakveld Treasury (rentebaat)

0 0 -358.000

*Mogelijk moet Regio Achterhoek in 2025 een externe lening aantrekken voor maximaal € 5 ton. Zie nadere toelichting onder 2.2. De rentebaten van de hypotheken dekken dan deze rentelasten.

2.1.2 Krediet- en liquiditeitenrisico’s Vanaf 10 december 2013 is het Schatkistbankieren ingevoerd en worden alle overtollige middelen aangehouden in de schatkist. Gelden tegen gunstige rentetarieven uitzetten op spaarrekeningen of deposito’s bij andere instellingen is met de invoering van Schatkistbankieren niet meer toegestaan. Onderstaande tabel geeft de liquiditeitsplanning weer: Stand 1/1 (x € 1.000) Liquide middelen begin Ontvangsten Uitgaven Liquide middelen eind

2025 20.553 17.835 16.222 22.166

2026 22.166 3.547 13.010 12.703

2027 12.703 4.647 9.324 8.026

2028 8.026 3.162 9.420 1.768

Bij het verloop van de liquiditeitsplanning is een inschatting gemaakt van de inzet van het investeringsfonds en de resterende provinciale gebiedsopgaven middelen als cofinanciering voor projecten en zijn de te ontvangen middelen van de Regiodeal opgenomen en een inschatting van de inzet hiervan.

2.2 Financiering De aanwezig activa worden eerst met eigen vermogen (algemene en bestemmingsreserves) en vervolgens met vreemd vermogen (voorzieningen en langlopende schulden) gefinancierd. Regio Achterhoek heeft momenteel geen geldleningen aangetrokken.

58

In navolgende tabel wordt het jaarlijkse financieringstekort c.q. -overschot op de bestaande vaste activa en passiva geschetst. Stand 31/12 (x € 1.000) Investeringen (bestaand) Ambtenarenhypotheken Lening project LEADER Achterhoek Vervangingsinvesteringen (MJR) Nieuw beleid Te financieren activa (A) Reserves Voorzieningen Geldleningen Financieringsmiddelen (B) Financieringstekort (A-B) Financieringsoverschot (B-A)

31-12-2024 0 460 237

31-12-2025 0 455 237

31-12-2026 0 449 -

31-12-2027 0 443 -

31-12-2028 0 437 -

697 6.762 6.762

692 6.095 6.095

449 3.685 3.685

443 2.291 2.291

437 826 826

6.065

5.403

3.236

1.848

389

Uit de tabel blijkt voor de komende jaren dat de activa grotendeels uit ambtenarenhypotheken bestaat. Vanaf januari 2009 zijn geen nieuwe ambtenarenhypotheken meer mogelijk, bestaande hypotheken lopen wel door tot het einde van de contractduur. De substantiële middelen in de reserves omvatten voornamelijk het investeringsfonds. Deze middelen zullen met name worden gebruikt als cofinanciering voor projecten. De maximale omvang van de aan te trekken geldleningen is bepaald op het totaal van uitstaande hypotheken tegen een rentepercentage van maximaal 4% (bestuursbesluit van 11 november 2002). De aantrekking van geldleningen is gerelateerd aan de uitstaande personeelshypotheken, omdat de personeelshypotheken niet direct contant kunnen worden gemaakt. De financiering geschiedt namelijk nu nog door middel van interne financiering. Als zicht is op de inzet van de eigen reserves (m.n. investeringsfonds) ontstaat een maximale financieringsbehoefte van € 5 ton (stand hypotheken per 31-12-2023).

2.3 Conclusie Uit de voorgaande paragrafen blijkt dat Regio Achterhoek bij ongewijzigde voortzetting van het (financierings-) beleid geen risico loopt. Door de vele aflossingen op hypotheken de afgelopen jaren, wordt het eventueel te financieren bedrag steeds lager (maximaal € 5 ton).

59

3 Paragraaf bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rondom de bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. Hierbij staat het belang van een rechtmatig, doelmatig en doeltreffend beleid en beheer voorop. De organisatie is voortdurend in verandering door de dynamiek in het openbaar bestuur en de ontwikkelingen in de samenleving. Dat vraagt een organisatie die daarmee om kan gaan en kwaliteit blijft leveren. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor een adequate bedrijfsvoering. Het algemeen bestuur heeft hierbij een kaderstellende en controlerende taak.

3.1 Doelmatig en doeltreffend beleid

In de verordening “onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Regio Achterhoek 2023” is opgenomen dat het dagelijks bestuur aan de hand van door hem onderzochte risico’s in de bedrijfsvoering in de begroting jaarlijks óf en ten aanzien van welke organisatie-onderdelen, taken of projecten onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het dagelijks bestuur gevoerde bestuur zal worden gedaan. Op dit moment zijn er geen risico’s in beeld die aanleiding geven voor een onderzoek.

3.2 Rechtmatigheid

Het dagelijks bestuur was al staatsrechtelijk en bestuurlijk verantwoordelijk voor de rechtmatigheid, maar tot aan 2023 was het de accountant die hierover verslag uitbracht aan het algemeen bestuur. Vanaf 2023 moet het dagelijks bestuur zelf een rechtmatigheidsverantwoording opstellen die opgenomen wordt in de jaarrekening. De regels over de rechtmatigheidsverantwoording zijn opgenomen in artikel 213 van de Gemeentewet. Daarnaast is ook regelgeving opgenomen in het BBV, in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en in de Kadernota rechtmatigheid. Om als bestuur verantwoording te kunnen afleggen is een intern controleplan opgesteld en vastgesteld (AB 10 maart 2021). Het interne controleplan maakt inzichtelijk welke processen onderdeel van de interne controle uitmaken en wat de diepgang van de interne controlewerkzaamheden zijn. Deze controlewerkzaamheden worden gedurende het begrotingsjaar uitgevoerd.

3.3 Wat gaan we doen? Planning & control en administratie De financiële werkzaamheden bestaan uit het opstellen en bewaken van de begroting, de jaarrekening, (bestuurs-)rapportages, interne controle, verordeningen, externe contacten, inbreng van financiële expertise bij projecten en het voeren van de financiële administratie.

Personeelszaken en automatisering Voor de salarisadministratie en personeelsbeleid is een contract afgesloten met gemeente Doetinchem. Voor de automatisering is eveneens een contract afgesloten met gemeente Doetinchem voor het gebruik van netwerkfaciliteiten, ondersteuning en voor de basis hardware (computer inclusief toebehoren). De kosten voor speciale software (financieel pakket, etc.) komen voor rekening van Regio Achterhoek.

Secretariaat Het secretariaat verzorgt de correspondentie en agendabeheer voor het bestuur, de secretaris en de programmaonderdelen.

60

Archief De archiefwerkzaamheden bestaan uit het duurzaam bewaren, ontsluiten en beschikbaar stellen van archiefstukken. Er wordt gewerkt met een digitaal archief in OneGov. De aangewezen medewerkers zijn daarbij verantwoordelijke voor een juiste en volledige archivering. Technische ondersteuning wordt vanuit de gemeente Doetinchem gegeven. Het opstellen van diverse beleidsstukken (o.a. Calamiteitenplan, Kwaliteitssysteem Informatiebeheer en Informatiebeveiligingsbeleid) is een belangrijk aandachtspunt voor 2024 en 2025.

3.4 Wat mag het kosten? Volgens de richtlijnen in de financiële verordening worden onderstaande kosten in de paragraaf opgenomen.

Personeelskosten (excl. wachtgelden) Personeel in fte (incl. projecten) Inhuur derden Huisvestingskosten Automatiseringskosten (incl. printer) Budgetten voor bestuur (incl. bijeenkomsten colleges en raden) Accountantskosten

Begroting 2024 1.998.000 21,42 28.000 49.000 65.000 19.000 13.000

Begroting 2025 2.442.000 ,23,42 30.000 53.000 76.000 19.000 13.000

Voor een nadere onderbouwing van de omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten wordt verwezen naar het formatieplan in de bijlagen.

61

4 Paragraaf subsidies Subsidiemogelijkheden voor projecten

Vanuit 8RHK verlenen wij subsidies aan projecten die bijdragen aan het realiseren van de Visie2030. In deze paragraaf wordt ter informatie aangegeven welke mogelijkheden er zoal worden gebruikt voor subsidies. Afhankelijk van de soort subsidie die er wordt aangevraagd voor een project zal er een bijpassende route worden doorlopen voor toekenning van de subsidie. Projectideeën kunnen via de Thematafels worden aangedragen.

Verloop projectvoorstel Op het moment dat een projectidee ontstaat wordt dat via een Thematafel begeleid tot een volwaardig projectvoorstel met ook een financieringsvoorstel. Hierin is opgenomen welke bijdragen de partners (3 O’s) voor hun rekening nemen en voor welk deel een subsidiebijdrage wordt gevraagd. De Thematafel leidt bij positief advies het projectvoorstel door naar de Achterhoek Board. Hierin wordt ook aangegeven op welke subsidiemogelijkheden een beroep wordt gedaan. Is de Achterhoek Board positief, dat wordt het voorstel voorgelegd aan het algemeen/dagelijks bestuur. Indien er middelen gevraagd worden uit het investeringsfonds dan is het aan het algemeen bestuur om hier een besluit over te nemen. Voor de cofinanciering van de overheid zijn er verschillende fondsen/subsidies. Projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling met wisselende projecttrekkers. De uitvoerende partner zorgt zelf voor aanvullende financiering. Verantwoording vindt door de uitvoerende partner plaats op basis van de afgegeven subsidiebeschikking. Projecten worden gemonitord op hun bijdrage aan de gewenste doelen en op de bijdragen door de 3 O’s. Niet alle uitgaven lopen via de begroting/jaarrekening van Regio Achterhoek.

62

In deze paragraaf worden de verschillende subsidiestromen nader toegelicht. De projecten zelf worden per thema benoemd in de programma’s Smart Economy en Smart Living.

4.1 Gebiedsopgave Provincie Gelderland

De provincie heeft middelen beschikbaar gesteld voor vijf gebiedsopgaven, waaronder de Achterhoek. Deze middelen zijn of worden toegekend aan projecten. Via een bulkbeschikking (laatste wijziging mei 2022) heeft de provincie 8,1 miljoen euro aan de Achterhoek beschikt. Deze heeft een looptijd tot en met 2024 en moet in 2025 worden afgewikkeld. Daarnaast is er nog een bulkbeschikking (2021) waarmee de Provincie 7,2 miljoen euro aan de Achterhoek beschikt. Deze middelen moeten uiterlijk 31 december 2026 zijn ingezet. De middelen vanuit de Gebiedsopgave worden ingezet als cofinanciering voor projecten. Projecten komen vanuit het veld. De projecten worden inhoudelijk en financieel kortgesloten met de Thematafel en de provincie en voorgelegd aan de Achterhoek Board. Het dagelijks bestuur neemt uiteindelijk een besluit op basis van het advies van de Achterhoek Board. Regio Achterhoek beschikt de projecten door aan de aanvrager.

4.2 Investeringsfonds Het investeringsfonds is hoofdzakelijk gevoed met beschikbare incidentele middelen. Ook droeg de provincie sinds 2018 vanuit de gebiedsopgave middelen aan het investeringsfonds van 8RHK ambassadeurs. Deze afspraken liepen tot en met 2023. Vanaf 2024 draagt de Provincie niet meer bij aan het investeringsfonds. Tot slot wordt het fonds – zoals afgesproken in de Achterhoek Werkt Door 2.0 en vastgelegd in de verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek 2023– zo mogelijk gevoed uit een voordelig jaarsaldo van Regio Achterhoek. Dit is maximaal 0,50 per inwoner per jaar (circa € 150.000). Van het investeringsfonds wordt jaarlijks € 250.000 ingezet als werkbudget voor de Board en de thematafels. Daarnaast is € 100.000 beschikbaar als jaarlijks budget voor kleinere initiatieven. De overige middelen worden ingezet als (co-) financiering voor projecten. Inzet van het investeringsfonds loopt via de begroting van Regio Achterhoek. Het algemeen bestuur besluit over de inzet van het investeringsfonds.

Investeringsfonds Verwachte ontwikkeling investeringsfonds: Stand 1 januari bij: toevoeging € 0,50 p.i. af: kosten Board (jaarlijks vast te stellen werkbudget) af: kosten thematafels (jaarlijks vast te stellen werkbudgetten) af: kosten initiatieven (jaarlijks vast te stellen werkbudget) af: projecten (waarover besluitvorming is geweest) af: cofinanciering Regiodeal (€ 4 mln.) Stand 31 december

2025 5.516.000 151.000 -100.000 -150.000 -100.000 -463.000 pm 4.854.000

2026 4.854.000 151.000 -100.000 -150.000 -100.000 -483.000 pm 4.172.000

2027 4.172.000 151.000 -100.000 -150.000 -100.000 0 pm 3.973.000

2028 3.973.000 151.000 -100.000 -150.000 -100.000 0 pm 3.774.000

De regio zet zich in om nieuwe Rijks en provinciale middelen binnen te halen. Het hebben van voldoende cofinanciering is daarbij noodzakelijk, Het investeringsfonds is daar belangrijk voor (gebleken). Het investeringsfonds is echter uitputtend en wordt nauwelijks gevoed, ook omdat de provincie niet meer bijdraagt hieraan. Het investeringsfonds zal ook voor ca 4 mln. worden ingezet als cofinanciering bij de nieuwe Regiodeal. Dit is nog niet in bovenstaande tabel verwerkt. Dit betekent dat in de toekomst meer cofinanciering nodig is van de partners c.q. het investeringsfonds aangevuld moet worden.

63

4.3 Regio Deal

De Regio Deal is een Rijksbijdrage. In de Periode 2019-2022 is vanuit het rijk 20 miljoen beschikbaar gesteld ten behoeve van projecten die passen binnen de Regio Deal. De middelen uit deze Regio Deal zijn allemaal toegekend aan projecten. Projecten hebben voor de uitvoering de tijd tot eind 2025. In 2022 is de herijkte Visie 2030 in de Achterhoek Raad vastgesteld. Bij de herijking van de Visie hebben we ook een financiële doorvertaling van de ambities uit de Visie gemaakt. Dit is de basis voor gesprekken die we met het Rijk en provincie en in Europa voeren en voor gesprekken met investeerders zoals Oost NL. We zijn zo op zoek naar nieuwe financiële middelen om de doelen uit onze Visie te realiseren. Inmiddels hebben we meerdere financieringsbronnen kunnen aanboren, zoals voor experimenten in de landbouw en een nieuwe Regio Deal voor € 25 miljoen. Deze zal medio 2024 worden afgesloten en dan kunnen er weer nieuwe projecten van start gaan.

4.4 Interreg

Met INTERREG worden samenwerkingsprojecten langs de Europese grenzen financieel ondersteund. Voor de Nederlands-Duitse grensregio staat in de periode 2021-2027 een bedrag van ca. 465 miljoen euro ter beschikking. De doelstellingen die met deze middelen moeten worden bereikt staan beschreven in het samenwerkingsprogramma “INTERREG Deutschland-Nederland”. Aanvragen kunnen bij Interreg worden ingediend door publieke of private rechtspersonen (organisaties of bedrijven). Uitsluitend projecten waarbij Nederlandse en Duitse partners met elkaar samenwerken worden gesubsidieerd. De financiering van projecten bestaat altijd uit een eigen bijdrage van de partners, EUsubsidiemiddelen en vaak ook uit nationale en regionale subsidiemiddelen (bijvoorbeeld van ministeries of provincies). De aanvragen worden beoordeeld door Interreg en bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door Interreg. De zeven gemeentelijke Duitslandcoördinatoren hebben hierin een belangrijke rol. Zij acteren tussen de Euregio en de Thematafels om zo te komen tot nieuwe projecten die we in willen dienen. Op dit moment is één aanvraag ingediend (EDL zie thematafel onderwijs en arbeidsmarkt). Daarnaast is Regio Achterhoek Leadpartner voor het Verkeerskundig onderzoek grensoverschrijdende Snelle fietsverbinding Zevenaar-Doetinchem-Emmerich. Overige projecten zijn nog niet concreet.

4.5 LEADER (pop-gelden) LEADER Achterhoek stelt subsidie beschikbaar voor lokale initiatieven en goede ideeën die de leefbaarheid op het platteland verbeteren. LEADER Achterhoek is bestemd voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, buitengebied Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. De Achterhoek heeft voor de jaren 2015-2022 de LEADER-status gekregen. Regio Achterhoek is eindverantwoordelijk voor de besteding van de LEADER-gelden. Hiervoor is een LEADER-coördinator aangesteld. Totaal is er een budget beschikbaar van € 6 miljoen voor projecten. De middelen (inclusief POP3plus gelden) zijn begin 2023 volledig weggezet. De projecten kunnen worden uitgevoerd tot uiterlijk 2024 (uitfaseringsjaren 2023-2024). Ook is de nieuwe Leader periode van 2023-2027 toegekend aan de Achterhoek. De Achterhoek krijgt hiermee € 1.028.190 EU middelen en € 153.461 provinciale middelen ter beschikking. Vorige periode was de Achterhoek het enige Leader-gebied in Gelderland, de huidige periode zijn er 6 gebieden. De gemeente Lochem heeft aangegeven aan te willen sluiten, hierop is door het bestuur positief gereageerd. Om voor subsidie in aanmerking te komen is een eigen bijdrage van 50% nodig. De aanvragen worden beoordeeld door de LAG en de provincie. Bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door de provincie.

De projecten voor LEADER zijn niet rechtstreeks aan één Thematafel te koppelen en daarom wordt in deze paragraaf een overzicht weergegeven van de lopende projecten. Dit betreft de stand van zaken per eind maart 2024.

64

Lopende Projecten Projectnaam Verbouw de Loods

Korte omschrijving De Loods in Barlo (gemeente Aalten) wordt verbouwd en gaat dienen als een ontmoetingsplek, voornamelijk gericht op jongeren. Miva Las Vegas Miva Las Vegas is een project van NRPU, wat staat voor No Restrictions Party Unlimited. Het team van NRPU zet zich in voor onbeperkte toegankelijkheid van evenementen voor mindervaliden. Om evenementen zoals festivals onbeperkt mee kunnen maken, dienen voor mindervaliden op de camping of op het festival zelf alle voorzieningen en verzorging aanwezig te zijn die een aangenaam verblijf mogelijk maken. De klompenmakers In Keijenborg wordt het huidige aanbod op het gebied van klompen op creatieve wijze verbonden zodat het toerisme in de Achterhoek een kwaliteitsimpuls krijgt. Luiken Project Het luikenproject van de Boerderijenstichting Achterhoek omvat het herstel boerderijstichting van beeldbepalende luiken van 42 historische boerderijen (bouwjaar voor 1960) in de Achterhoek. Met dit project worden de streekeigen, landschappelijke én historistische waarden van het agrarische Achterhoekse erfgoed weer in ere hersteld en gepromoot binnen de Achterhoek. Mulitfunctioneel ecologisch In Groenlo wordt een multifunctioneel onderkomen voor Scouting Groenlo onderkomen en verscheidene maatschappelijke partners uit de Achterhoek gerealiseerd. Het onderkomen komt in een nieuw aan te leggen multifunctionele vestingwal.

De nieuwe wal vormt een onderdeel van de oude bestaande historische vestingwallen van Groenlo. Nieuwe toekomst voor Kerk op In Rekken wordt het voormalig RK-kerkgebouw herbestemd en opnieuw in kip gebruik genomen zodat er nieuwe kansen en mogelijkheden komen op het gebied van leefbaarheid en recreatie/toerisme. Deze nieuwe kansen voor het gebouw ontstaan door het in te richten als een multifunctionele ontmoetingsruimte voor alle Rekkenaren en door de mogelijkheid te bieden om te overnachten in de voormalige kerk. Ook worden voor verenigingen nieuwe gebruiksmogelijkheden gerealiseerd in de Kerk op het Kip. Museum 1627 Het project wil een exploitabele experience over de Tachtigjarige Oorlog in Groenlo en de Achterhoek leveren. Ook wil het een bijdrage leveren aan de regionale vrijetijdseconomie met een publiekstrekker van tenminste 15.000 betalende bezoekers per jaar. Tenslotte wil het een gevarieerd activiteitenprogramma bieden in de Oude Calixtus op het gebied van geschiedenis, cultuur en maatschappij, door 5 evenementen en/of tentoonstellingen per jaar rondom diverse actuele thema’s. Vrijheidsbos Geesteren Het inrichten van 1,9 ha met daarin tussen de 200 – 225 bomen, voorzien van struwelen en bloemmengsels ten behoeve van flora en fauna. Het bos zal gebruikt worden voor functies van herdenken, educatie, recreatie en natuur.

Pluck De subsidie is bestemd voor investeringen in bloemen-, kruiden- en groentetuin op 1,5 hectare en een culinaire productenmakerij. Tevens voor marketing en promotie, een lespakket en ontwikkeling en uitvoering van workshops. Belevenisboerderij Kotten Herinrichting van het terrein en aanpassing/renovatie van de boerderij om de vestiging van de kudde en de exploitatie van nieuwe activiteiten mogelijk te maken. Concreet gaat het om de verbouwing van de deel tot ontvangstruimte waar eveneens workshops gehouden kunnen worden en de verbouwing van de schuur tot schaapskooi. Vrije pumptrackbaan Groenlo Aanleg van de Vrije Pumptrackbaan inclusief opening en communicatieactiviteiten. Stadstuin Winterswijk Op een schitterende locatie aan de rand van Winterswijk biedt de Stadstuin een ontwikkelingsplek voor mensen die om welke reden dan ook even aan de zijlijn staan of gewoon hun talenten willen ontdekken en ontwikkelen. 65

Zuivelexperience Suzies farm

Klein Broekhuizen

Opdat wij niet vergeten

De realisatie van een belevingsruimte voor workshops en lessen op locatie het Schepersveld. De realisatie van een boter-productieproces op de locatie ’t Westerhof. Op een spelende manier mensen onbewust leren over het voedselsysteem. Organisatie kinderactiviteiten en gastlessen voor horecaopleiding Graafschap College en Zone College en workshops/rondleidingen voor consumenten, recreanten en toeristen. Het oude deel verbouwen tot ontmoetingsplek met workshopruimte, kookstudio voor lessen, verwerkingskeuken en winkel en verhuurruimte. Een landschappelijke nieuwe inrichting van erf en aanplant, gericht op educatie, beleving en productie. Podium bieden aan het lokaal biologische product.

Het project “Opdat Wij Niet Vergeten’ refereert aan de geschiedenis van WO-II in de Achterhoek. De subsidie is bestemd voor de realisatie van een fysiek “interactief” herdenkingsmonument en de onthulling van het monument met meerdere activiteiten. Antonius Rekken transformatie Het formaliseren van de oprichting van de Stichting Vrienden van Antonius kerk zodat deze Stichting haar werk van transformatie van de voormalige Antoniuskerk in Rekken in een multifunctioneel wijkcentrum kan uitvoeren. Buitenplaats Een deel van Park Ruimzicht herontwikkelen voor de uitvoering van stadslandbouw, waarmee een fysieke verbinding tussen stad en platteland gecreëerd wordt. De Buitenplaats moet een plek worden waar lokaal, gezond en lekker eten toegankelijk wordt voor iedereen en de mensen kunnen leren om duurzaam met voedsel om te gaan. Laveiloods De realisatie van een belevingsruimte in combinatie met de ontwikkeling van nieuwe belevingsarrangementen, educatie en ketensamenwerking. ‘Het Achterhoekse natuurinclusieve edelhert’ optimaal verwaarden. Versterking van de korte voedselketen, toerisme en leefbaarheid van de regio Achterhoek. Stoomhoutzagerij Nahuis De Stichting wil de stoomhoutzagerij toekomstbestendig maken door de wijze van presentative aan te laten sluiten op de behoeften van de verschillende doelgroepen.

Heerlijkheid Bredevoort Ontsluiting van het historisch Vestingpark St-Bernardus vanuit het historische stadscentrum van Bredevoort, zodat het groene rijksmonument en het terras van de horecaondernemer toegankelijk worden voor recreanten en toeristen. Groen Speelplein De realisatie van een groen, educatief (school)plein bij basisschool Sint Joris in Lichtenvoorde, in combinatie met het organiseren en faciliteren van nieuwe activiteiten voor verschillende doelgroepen. Het plein dient een integrale buurtfunctie te verkrijgen om de sociale cohesie te versterken en daarmee bij te dragen aan de versterking van de leefbaarheid van de kern. MFA Bronckhorst midden De subsidie is bestemd voor De realisatie en exploitatie van een MultiFunctionele Accommodatie voor binnen- en buitensport in Keijenborg. De bestaande gymzaal wordt gesloopt en de nieuwe sportzaal is enerzijds vervanging, anderzijds uitbreiding door toegenomen vraag. Door de combinatie met buitensport (voetbal en tennis) te maken, worden verschillende doelgroepen met elkaar in verbinding gebracht.

Boekenkerk Bredevoort De subsidie is bestemd voor: • de herinrichting van het interieur van het kerkgebouw tot Boekenkerk, • de herinrichting van de voormalige sacristie tot meditatieruimte en • de herinrichting van het voormalige schoolgebouw tot werkplek, pantry en workshopruimte voor twee Social Development Goals SDG-organisaties. Kiek toch es De subsidie is bestemd voor de plaatsing van lokale IP-camera’s voor de presentatie van livebeelden uit de directe omgeving van de kijkers van 1Achterhoek en is mede bedoeld om het gevoel van een isolement voor de minder mobiele burger enigszins weg te nemen. De samenwerkende partijen hebben de intentie om op termijn gezamenlijk een streekomroep te vormen. 66

Gezond het jaar rond

De subsidie is bestemd voor de financiering van een project dat door mensen, voor mensen vanuit uw sociale organisaties (en uitbreidende netwerk) een korte voedselketen realiseert om gezamenlijk duurzame en gezonde maaltijden te maken en deze bereikbaar maken voor mensen met een kleine portemonnee. Speel en ontmoetingsplek OBS De subsidie is bestemd voor de aanleg van een speel- en ontmoetingsplek. noord De basisschool OBS Noord gaat verhuizen naar de Graaf Wichmanstraat 24 in Borculo. Het toekomstige schoolplein is verouderd en bestaat hoofdzakelijk uit steen. Ouders en buurtbewoners zijn met het idee gekomen om het plein te vergoenen en in te richten tot een uitdagende en toegankelijke speel- en ontmoetingsplek voor de hele buurt. Spoorzone Stichting GOLS De subsidie is bestemd voor realisatie van Museum GOLS voor een breed Groenlo publiek waar de spoorgeschiedenis van de GOLS-lijn en het industrieel verleden van Groenlo op museale, beeldende en interactieve wijze beleefd wordt. Farming for housing De subsidie is bestemd voor een volledig biobased en circulair gebouw gerealiseerd uit lokaal gewonnen grondstoffen. De aanvragers willen verdere uitrol van biobased en circulair bouwen in de Achterhoek stimuleren. Paviljoen de Stang De subsidie is bestemd voor een volledig biobased en circulair gebouw gerealiseerd uit lokaal gewonnen grondstoffen.

De aanvragers willen verdere uitrol van biobased en circulair bouwen in de Achterhoek stimuleren.

Financiering lopende projecten LEADER Overheid Totaalfinanciering

9.000.000

2.681.722

Maatschappelijke Organisaties /ondernemers 4.998.723

Financiering projecten

8.000.000 7.000.000 Overheid; 2.681.722

6.000.000 5.000.000 4.000.000 3.000.000

Maatschappelijke organisaties/Ondernemer s; 4.998.723

2.000.000 1.000.000 0

67

Totaal 7.680.446

Deel 3 Financiële begroting

68

1. OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA Programma

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Smart Governance

4.151.000

3.362.000

4.342.000

826.000

414.000

756.000

4.977.000

3.776.000

5.098.000

1.331.000

549.000

1.258.000

994.000

369.000

751.000

2.325.000

918.000

2.009.000

Smart Governance gemeenten

1.860.000

1.971.000

2.422.000

Smart Governance provincie

432.000

450.000

0

Bedrijfsvoering en rente

-79.000

0

0

C

2.212.000

2.421.000

2.422.000

C+B-A

-439.000

-437.000

-667.000

Smart Governance

528.000

392.000

662.000

Bedrijfsvoering en rente

-89.000

45.000

5.000

TOTAAL MUTATIES RESERVES (- = toevoeging)

439.000

437.000

667.000

0

0

0

Bedrijfsvoering en rente TOTAAL LASTEN

A

Smart Governance Bedrijfsvoering en rente TOTAAL BATEN (exclusief bijdrage gemeenten)

B

TOTAAL BIJDRAGE GEMEENTEN EN PROVINCIE SALDO BATEN EN LASTEN

GEREALISEERD RESULTAAT

69

2. MEERJARENRAMING 2025-2028

Smart Governance Bedrijfsvoering en rente

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

4.342.000

4.139.000

3.430.000

3.560.000

756.000

577.000

540.000

482.000

117.000

122.000

128.000

8.000

8.000

9.000

Meerjarige aanpassingen autonome kosten Salarissen en sociale lasten Prijsindex TOTAAL LASTEN

5.098.000

4.841.000

4.100.000

4.179.000

Smart Governance

1.258.000

856.000

468.000

410.000

751.000

572.000

535.000

478.000

TOTAAL BATEN (exclusief bijdrage gemeenten)

2.009.000

1.428.000

1.003.000

888.000

Smart Governance

2.422.000

2.422000

2.535.000

2.652.000

0

0

0

0

113.000

117.000

123.000

Bedrijfsvoering en rente

Bedrijfsvoering en rente Meerjarige aanpassingen autonome kosten Gemeentelijke bijdrage TOTAAL BIJDRAGE GEMEENTEN

2.422.000

2.535.000

2.652.000

2.775.000

SALDO BATEN EN LASTEN

-667.000

-878.000

-445.000

-516.000

Smart Governance

662.000

873.000

440.000

512.000

5.000

5.000

5.000

4.000

667.000

878.000

445.000

516.000

0

0

0

0

Bedrijfsvoering en rente TOTAAL MUTATIES RESERVES (- = toevoeging) GEREALISEERD RESULTAAT

Zie onderdeel 3.3 voor het incidentele deel van de baten en lasten.

70

3 Toelichting baten en lasten In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven op de exploitatiebegroting van Regio Achterhoek.

3.1 Algemene financiële beschouwing 3.1.1 Uitgangspunten programmabegroting 2025

Het algemeen bestuur heeft op 15 december 2021 ingestemd met de volgende berekenings-methodiek voor absolute stijging van de inwonerbijdrage (excl. eventueel nieuw beleid): Loonindex: loonsom T-1 (2024) * loonvoet sector overheid jaar T (2025) uit septembercirculaire T-2 (2023) +/Nacalculatie loonindex: loonsom T-1 (2024) * loonindex jaar T-1 (2024) uit september circulaire jaar T-2 (2023) minus loonindex jaar T-1 (2024) uit september circulaire jaar T-3 (2022) + Opleidingsbudget: 1,5% van de stijging van de loonsom + Prijsindex: overige exploitatiekosten T-1 (2024) * prijs overheid consumptie netto materiaal jaar T (2025) uit septembercirculaire jaar T-2 (2023) = absolute stijging van de inwonerbijdrage / aantal inwoners jaar T-1 (2024) = stijging per inwonerbijdrage jaar T (2025)

Onderstaand de bijbehorende indexcijfers uit de septembercirculaires:

Septembercirculaire 2022 Septembercirculaire 2023 Nacalculatie 2024 Begrotingsjaar 2025

Prijsindex overheidsconsumptie netto materieel 2025 1,6% 1,6%

Loonvoet sector overheid

2024 4,2% 6,7%

2025 5,8% 2,5% 8,3%

Op basis van bovenstaande uitgangspunten bedraagt de absolute stijging van de inwonerbijdrage voor 2025 € 176.226 voor de gemeenten. De rentevergoeding over het eigen vermogen is maximaal het rentepercentage dat is gebaseerd op de externe rentelasten over het totaal van lang en kort aangetrokken financieringsmiddelen. Regio Achterhoek heeft geen aangetrokken financieringsmiddelen. Het rentepercentage voor toevoeging aan de algemene reserve wordt dan ook voor 2025 voorlopig op 0% vastgesteld.

71

3.1.2 Bijdrage per inwoner begroting 2025

De Regio begroting bevat de programma’s Smart Governance, Smart Economy, Smart Living en Bedrijfsvoering en rente. Alleen voor het programma Smart Governance wordt een bijdrage van de gemeenten gevraagd in de organisatiekosten. Daarnaast voegen gemeenten een eventueel overschot van het jaarresultaat toe aan het investeringsfonds tot maximaal € 0,50 per inwoner (in 2025 max € 151.253). Bijdrage gemeenten Bijdrage van de gemeenten 2024 (*) Absolute stijging van de autonome kosten (**) Bijdrage van gemeenten 2025 bestaand beleid

Totaal

Per inw

2.245.460 176.226 2.421.686

7,43 0,58 8,01

(*) inclusief bijdrage 2024 gemeente Montferland ad € 274.033 (**)’Netto’ stijging inclusief effect stijgend aantal inwoners

De provincie draagt vanaf 2025 niet meer bij in de organisatiekosten. Zie hiervoor ook nadere toelichting onder meerjarenraming en risico’s.

3.1.3 Projectbijdrage De besluitvorming over financiële bijdragen aan projecten loopt via de Thematafels, Achterhoek Board en het algemeen/dagelijks bestuur. Besluitvorming over de inzet van het investeringsfonds is voorbehouden aan het algemeen bestuur. Projecten worden ingediend en uitgevoerd door verschillende partners binnen de samenwerking. De uitvoerende partner zorgt zelf voor aanvullende financiering (bijvoorbeeld van bedrijven, organisaties of gemeenten). Verantwoording wordt, op basis van de afgegeven subsidiebeschikking, afgelegd door de uitvoerende partner.

3.1.4 Meerjarenbeeld en risico’s In de meerjarenraming (pagina 70) zijn de meerjarige structurele gevolgen op het gebied van salarissen en prijsindex doorgerekend op basis van de indexcijfers uit de septembercirculaire. Over de meerjarenperiode 2025 – 2028 geeft de inwonerbijdrage voor de gemeenten de volgende ontwikkeling te zien: 2025 2026 2027 2028 Autonome kostenstijging € 0,58 € 0,41 € 0,43 € 0,45 Af: stijging aantal inwoners €0 pm pm pm Totaal per inwoner gemeenten € 0,58 € 0,41 € 0,43 € 0,45 Financiële ontwikkelingen De provincie Gelderland heeft in het kader van haar herijkingsoperatie aangekondigd de (inwoner)bijdrage aan de governance van 8RHK ambassadeurs per 2025 stop te zetten. Dit heeft een fors effect op onze begroting van negatief € 468.000 in 2025. Daarnaast hebben we een reeds bestaande taakstelling op te vangen van negatief € 64.000. Samen met wat kleine ontwikkelingen geeft dit een negatief structureel effect van € 561.000 op het begrotingsjaar 2025. Een tweede ontwikkeling is de toetreding van de gemeente Montferland tot Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs. De toetreding van Montferland betekent een verhoging van de totale inwonerbijdragen van gemeenten aan de regio Achterhoek van € 295.000 positief. Overall zien we in de meerjarenraming een oplopend structureel tekort in de jaarschijven 2026 tot en met 2028.

De organisatie toekomstbestendig maken Op het gebied van lobby zouden we de inzet van 8RHK en daarmee het formatieplaatje graag uitbreiden. Zowel de lobbyinzet in Den Haag als in Brussel kan effectiever met meer ureninzet. In mindere mate geldt dit ook op andere plekken binnen het functiehuis van 8RHK. Het formatieplaatje dat we in 2018 hebben 72

opgesteld voldoet grotendeels maar vraagt hier en daar aanscherping en uitbreiding. Dit heeft onder andere te maken met de grote hoeveelheid projecten die begeleid moeten worden en het beroep dat de provincie en rijk op de regio’s doen voor het opstellen en uitwerken van ruimtelijke voorstellen. Voor de jaren 20232024 is de capaciteit die nodig is voor de ruimtelijke opgaven gedekt uit positieve rente inkomsten en het investeringsfonds. Dit is op de lange termijn niet houdbaar, maar we verwachten daar middelen vanuit provincie en/of Rijk voor te ontvangen. Voor dit moment willen we inzetten op een extra fte voor lobby en het uitbreiden van de formatie van de regisseurs naar 1 fte per Thematafel. Dit laatste is nodig door de toetreding van Montferland en het opvangen van het vele werk dat vanuit het Rijk naar de regio’s komt, zoals bijvoorbeeld de Woondeals, de ruimtelijke opgaven en de Regio Deal. Er is extra inzet van de regisseurs nodig om de vele projecten die in het kader van de nieuwe Regio Deal starten goed te begeleiden of te initiëren.

Uitgangspunten Bij het opstellen van de begroting van Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs hanteren we de volgende uitgangspunten: o Volgens de eisen van de provincie hanteren we het principe dat we jaarlijks een begroting voorleggen met een structurele dekking van het eerste jaar, of perspectief voor een structurele dekking in het laatste jaar van de meerjarenraming. Voor 2025 levert dit geen problemen op. o Een verzoek tot verhoging van de inwonerbijdrage vanuit gemeenten proberen we te voorkomen, helemaal nu de financiële positie van gemeenten onder druk staat. Dit betekent dat we zowel het tekort als het toekomstbestendig maken van 8RHK bureau in eerste instantie taakstellend oplossen. Oplossingsrichtingen Een deel van de genoemde negatieve financiële effecten de komende jaren kunnen we opvangen door de bijdrage van de gemeente Montferland, renteopbrengsten van het schatkistbankieren en inkomsten voor overhead bij subsidies. Om de overige negatieve effecten op de meerjarenbegroting taakstellend op te kunnen vangen willen we gaan werken met een bestemmingsreserve toekomstbestendige organisatie. Dit heeft als voordeel dat we een aantal inkomsten die Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs krijgt in de meerjarenraming in kunnen zetten. Het gaat dan om inkomsten voor de overhead bij subsidies zoals de Regio Deal, Leader of het Techniekpact.

Daarnaast kunnen de renteopbrengsten toegevoegd worden aan de bestemmingsreserve toekomstbestendige organisatie. In de jaren vanaf 2026 verwachten we nu een tekort. We verwachten dit tekort tot en met 2028 aan te kunnen vullen vanuit genoemde bestemmingsreserve. Voor de lange termijn is onze handelingsvolgorde dat wanneer er onvoldoende inkomsten zijn om het eerste jaar structureel dekkend te krijgen we 4 jaar de tijd hebben om in te grijpen. Dit kan door: o Een voorstel voor het verhogen van de inwonerbijdrage in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming (dit zou eventueel kunnen gaan spelen vanaf 2029). o Of ingrijpen in organisatiegrootte. Wanneer gemeenten niet kiezen voor een verhoging van de inwonerbijdrage kan een bezuinigingsopdracht aan de Regio Achterhoek/ 8RHK ambassadeurs gegeven worden. Er is dan voldoende tijd om in 4 jaar bij te sturen op de grootte van de organisatie. Dit gaat op zijn vroegst in 2029 spelen.

3.1.5 Begroot bedrag onvoorzien Het budget voor onvoorziene uitgaven is in de begroting 2025 € 8.000. Dit is opgenomen in het programma Smart Governance.

73

3.2 Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves en voorzieningen De toevoegingen (T) en onttrekkingen (O) aan reserves en voorzieningen zijn als volgt: Reserve Progr. Kosten/opbrengsten Mut. Investeringsfonds 1 Werkbudget board/thematafels O 1 Kosten projecten O 1 Bijdrage gemeenten T Reserve onderhoud 4 Onderhoudskosten O totaal mutatie reserves O

Bedrag - 350.000 -463.000 151.000 - 5.000 - 667.000

Er zijn in 2025 geen onttrekkingen aan voorzieningen geraamd.

Investeringen Voor 2025 zijn er geen vervangingsinvesteringen geraamd.

3.3 Incidentele baten en lasten Volgens de BBV is het verplicht om een overzicht te presenteren van de incidentele baten en lasten. Hieronder vallen ook de mutaties reserves. In onderstaande tabel is dit weergegeven. Baten incidenteel 2025 2026 2027 2028 Bijdrage gemeenten in investeringsfonds 151.000 151.000 151.000 151.000 Projectopbrengsten 574.000 351.000 0 0 Sub-totaal 725.000 502.000 151.000 151.000 Onttrekking aan reserves 818.000 1.029.000 596.000 667.000 Incidentele baten totaal 1.543.000 1.531.000 747.000 818.000 Lasten incidenteel Thematafels en Board uit investeringsfonds Projectkosten Kosten uit reserve huisvesting Sub-totaal Toevoeging aan reserves Incidentele lasten totaal

2025 350.000 1.037.000 5.000 1.392.000 151.000 1.543.000

2026 350.000 834.000 5.000 1.189.000 151.000 1.340.000

2027 350.000 0 5.000 355.000 151.000 506.000

2028 350.000 0 4.000 354.000 151.000 505.000

0

191.000

241.000

313.000

Totaal per saldo incidentele baten (+) en lasten (-)

74

3.4 Geprognosticeerde balans Volgens de BBV is het verplicht een geprognosticeerde balans op te nemen. Activa Werkelijk Prognose Prognose Prognose 2023 2024 2025 2026 per 31 december Materiële vaste activa Financiële vaste activa 939 697 692 449 Totaal vaste activa 939 697 692 449 Uiteenzettingen < 1jr 17.691 20.792 22.405 12.942 Liquide middelen 89 89 89 89 Overlopende activa 668 668 668 668 Totaal vlottende activa 18.448 21.549 23.162 13.699 Totaal activa 19.387 22.246 23.854 14.148 Passiva per 31 december Eigen vermogen Voorzieningen Totaal vaste passiva Vlottende schuld <1jr Overlopende passiva Totaal vlottende passiva Totaal passiva

Prognose 2027 443 443 8.265 89 668 9.022 9.465

Prognose 2028 437 437 2.007 89 668 2.764 3.201

Werkelijk 2023

Prognose 2024

Prognose 2025

Prognose 2026

Prognose 2027

Prognose 2028

6.808 5 6.813 139 12.435 12.574 19.387

6.762 6.762 139 15.345 15.484 22.246

6.095 6.095 139 17.620 17.759 23.854

3.685 3.685 139 10.324 10.463 14.148

2.291 2.291 139 7.035 7.174 9.465

826 826 139 2.236 2.375 3.201

75

Bijlagen

76

Formatieplan Onderdeel

Functienaam

Totaal ondersteuning

fte formatie 2024 1,00 1,00 0,50 0,50 2,50 2,50 3,50 1,00 1,00 0,50 1,00 1,00 16,00 0,75 0,69 0,78 0,53 1,00 3,75

fte formatie 2025 1,00 1,00 0,50 0,50 3,00 3,00 3,50 1,00 1,00 1,50 1,00 1,00 18,00 0,75 0,69 0,78 0,53 1,00 3,75

Kerntaken

secretaris/directeur adviseur bestuur/Achterhoek Board adviseur bestuur/Griffie adviseur bestuur/Duitsland programmaregisseur I programmaregisseur II programma-/projectmedewerker subsidiespecialist adviseur public affairs Medewerker public affairs medewerker communicatie/profilering I medewerker communicatie/profilering II

Totaal excl. projecten

19,75

21,75

1,67 21,42

1,67 23,42

Totaal kerntaken Ondersteuning

Projecten

adviseur financiën junior adviseur financiën administrateur medewerker financiële administratie secretaresse

projectcoördinator

Totaal incl. projecten

Toelichting op het formatieplan

In bovenstaand overzicht is per onderdeel aangegeven wat de toegestane formatie per 1 juli 2024 is. De gegevens zijn uitgedrukt in fulltime eenheden. De gegevens, zoals opgenomen in dit overzicht, zijn gebruikt ten behoeve van het opstellen van de raming salarissen en sociale lasten voor de begroting 2025. De detachering/inhuur vanuit derden is niet meegeteld in de toegestane formatie. Daarvoor worden zo nodig afzonderlijke budgetten in de begroting opgenomen. De totale formatie van Regio Achterhoek bedraagt 23,42 fte. Dit is inclusief 1,67 fte projectformatie. De kosten voor projectformatie zijn in de begroting opgenomen in het projectbudget en komen niet ten laste van de gemeenten/inwonerbijdrage. Formatie Duitsland Er is 0,5 fte formatie opgenomen voor adviseur bestuur Duitsland. In een bestuursopdracht “Grensoverschrijdende samenwerking in de Achterhoek” (GROS) werd in 2019 besloten dit budget te gebruiken als werkbudget grensoverschrijdende activiteiten. In het algemeen bestuur van 11 februari 2022 is een midterm review met aanbevelingen behandeld op basis waarvan een nieuwe bestuursopdracht wordt opgesteld. Vooralsnog blijft de formatie staan in het formatieplan, maar worden de middelen ingezet als werkbudget.

77

Wachtgelders

Regio Achterhoek kent voor 2025 geen wachtgelders. De laatste uitkeringsperiode loopt t/m 31 december 2023.

Detachering

Regio Achterhoek kent voor 2025 geen detacheringen naar andere organisaties. De laatste detachering is gestopt in 2023.

Bepaling loonsom

In de raming van salarissen en sociale lasten wordt uitgegaan van de werkelijke structurele loonkosten per 1 februari 2024, gecorrigeerd voor een autonome loonstijging (indexering inclusief nacalculatie). De salarisindex voor 2025 bedraagt 8,3% inclusief nacalculatie. Voor alle functies wordt de max van de schaal gehanteerd. De totale loonsom voor 2025 bedraagt € 2.442.000.

Netto-uren

De productieve uren ofwel netto-uren bedragen 1.350 uren per formatieplaats, in overeenstemming met algemeen gehanteerde normen. Omschrijving per fulltime fte Formele arbeidsduur volgens CAO Normaal en bovenwettelijk verlof Ziekteverzuim Aanwezige uren Algemeen overleg Opleiding en bijhouden literatuur Frictie-uren (verplaatsing, verzorging, ed.) Totaal indirecte uren Netto werkuren (aanwezige – indirecte uren)

Rekening houdend met 8 feestdagen 4 weken en 7 dagen 5%

78

Uren 1.829 194 82 1.553 50 40 113 203 1.350

STAAT VAN RESERVES EN VOORZIENINGEN Naam reserve

Saldo begin 2024

Vermeerdering wegens rente 0,00%

391.537 391.537

0 0

0 0

0 0

391.537 391.537

0 0

Investeringsfonds Toekomstbestendige organisatie Reserve doorontwikkeling Reserve huisvesting BESTEMMINGSRESERVES

6.295.729 0 0 23.689 6.319.418

0 0 0 0

133.000 836.000 0 0 969.000

913.000 0 0 5.000 918.000

5.515.729 836.000 0 18.689 6.370.418

TOTAAL RESERVES

6.710.955

0

969.000

918.000

Risico wachtgelden VOORZIENINGEN

4.690 4.690

0 0

0 0

TOTAAL VOORZIENINGEN

4.690

0

6.715.645

0

Algemene reserve ALGEMENE RESERVE

TOTAAL-GENERAAL

Dotatie 2024

Onttrekking Saldo begin Vermeer2024 dering 2025 wegens rente 0,00%

Onttrekking 2025

Saldo per 31-12-2025

0 0

0 0

391.537 391.537

0 0 0 0 0

151.000 0 0 0 151.000

813.000 0 0 5.000 818.000

4.853.729 836.000 0 13.689 5.703.418

6.761.955

0

151.000

818.000

6.094.955

4.690 4.690

0 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0

4.690

0

0

0

0

0

969.000

922.690

6.761.955

0

151.000

818.000

6.094.955

79

Dotatie 2025

TOELICHTING BIJ STAAT VAN RESERVES EN VOORZIENINGEN Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) maakt onderscheid tussen reserves en voorzieningen.

Reserves

Tot de algemene reserve worden gerekend alle reserves, waaraan geen bestemming is gegeven (vrij besteedbaar). Onder een bestemmingsreserve wordt verstaan een reserve waaraan door het algemeen bestuur een bepaalde bestemming (doel) is gegeven. Deze bestemming kan te allen tijde worden opgeheven; er zitten geen verplichtingen naar derden achter. Het rechtstreeks aan reserves toevoegen of onttrekken van middelen is niet toegestaan. Dit moet plaats vinden via de exploitatie.

Voorzieningen

Voorzieningen geven een schatting van de voorzienbare lasten in verband met risico’s en verplichtingen, waarvan de omvang en/of het tijdstip van optreden min of meer onzeker zijn. De voorziene lasten moeten hun oorsprong in het verleden hebben (voor balansdatum). De voorzieningen dienen naar beste schatting dekkend te zijn voor de achterliggende verplichtingen en risico’s.

Rentetoevoeging

De rentevergoeding over het eigen vermogen is volgens de BBV maximaal het rentepercentage dat is gebaseerd op de externe lasten over het totaal van lang en kort aangetrokken financieringsmiddelen. De Regio heeft geen financieringsmiddelen aangetrokken. Het rentepercentage voor toevoeging aan de algemene reserve is voor 2025 dan ook 0%.

1. Algemene reserve

De algemene reserve dient vooral voor het opvangen van de tegenvallers in het jaarresultaat. Door het algemeen bestuur is bepaald dat het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen wordt bepaald op basis van een weerstandsratio van 1,4 * de benodigde weerstandscapaciteit (AB 17 december 2021), ofwel op basis van de huidige begroting 2025 € 478.000. Op 31 december 2025 bedraagt het begrote saldo € 391.537. In de paragraaf Weerstandsvermogen wordt nader ingegaan op de omvang van de algemene reserve.

2. Bestemmingsreserves Investeringsfonds

Bij de besluitvorming over de doorontwikkeling is een investeringsfonds gevormd. Jaarlijks wordt een klein deel ingezet als werkbudget voor de Board en de Thematafels (€ 25.000 per Thematafel per jaar) en er is jaarlijks € 100.000 beschikbaar voor kleine initiatieven. Het investeringsfonds wordt onder meer gebruikt als cofinanciering voor de projecten. De inzet van de middelen loopt via besluitvorming door het algemeen bestuur. De inzet moet voldoen aan vastgestelde criteria.

80

De regio zet zich steeds in om nieuwe Rijks en provinciale middelen binnen te halen. Het hebben van voldoende cofinanciering is daarbij noodzakelijk. Het investeringsfonds is daar belangrijk voor (gebleken). Het investeringsfonds is echter uitputtend en wordt nauwelijks gevoed, ook omdat de provincie niet meer bijdraagt hieraan. Het investeringsfonds zal ook voor ca 4 mln. worden ingezet als cofinanciering bij de nieuwe Regiodeal. Dit betekent dat in de toekomst meer cofinanciering nodig is van de partners c.q. het investeringsfonds aangevuld moet worden. Op 31 december 2025 bedraagt het begrote saldo € 4.853.729.