Jaarstukken 2024 definitief.pdf

Versnelling woningbouw Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel

In de Regionale Woonagenda is een tienpuntenplan gepresenteerd gebaseerd op de aanpak ‘Van dromen naar Doen’. Belangrijke onderdelen hiervan zijn het aanpakken van de capaciteitsproblemen, versnellen en vereenvoudigen van procedures en het verbeteren van het netwerk van bouwers en ambtenaren in de regio.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken 





Er is een eerste bouw- en doedag georganiseerd waarin alle stakeholders in de bouwwereld, dus ambtenaren en bouwers, installateurs etc. met elkaar op verschillende manieren spraken over wat nodig is om de woningbouw te versnellen. Er is een verkenning gedaan naar mogelijkheden om te komen tot een flexpool Achterhoek. Doel van de flexpool is het aanpakken van het capaciteitstekort van ambtenaren betrokken bij de bouw. Er is een verkenning geweest naar de mogelijkheid van een regionaal loket voor kleine projecten.

Ontwikkelen en realiseren duurzame manieren van bouwen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We richten ons op toekomstbestendig bouwen. Dit door Biobased Bouwen en innovatieve woningbouw te stimuleren.

24

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Partijen in de regio (bouwers, onderwijs en opdrachtgevers) zijn in verregaande gesprekken om een innovatiecentrum voor de bouw op te richten.  Er zijn diverse kennissessies voor onder meer ambtenaren, bouwers, architecten en installateurs georganiseerd. Onder meer over de ontwikkeling van een biobased conceptwoning, het voorbeeldproject biobased paviljoen en het verduurzamen van woningen door inblazen stro door woningcorporaties. Deze ontwikkeling is ondersteund door de regionale kopgroep Samen Biobased Bouwen in samenwerking met het landelijk netwerk Building Balance.  Het kader voor toekomstbestendig bouwen is vastgesteld, samen met de thematafel Circulaire economie & Energietransitie en de provincie Gelderland. Dit bevat standaarden en ambities om een impuls te geven aan duurzame en circulaire nieuwbouw de komende jaren.

Projecten Wonen en vastgoed

In totaal waren er eind 2024 13 projecten in uitvoering bij deze thematafel. Projecten

Looptijd

Projecten Steengoed Benutten Zorgeloos Samenwonen in de Kattenberg PilotTransformatievisie Oudestraat Neede 2030 Heuvelstraat Silvolde - deelproject Wonion Heuvelstraat Silvolde - deelproject Oude IJsselstreek Centrumvisie Dinxperlo Dorpshart Wehl Compactisering centrumgebied Hengelo Groenlo, een vitaal centrum voor onze inwoners Heerlijk thuis in huis One Stop Shop Achterhoek Flexwonen in de Achterhoek Gebied zoekt ondernemende bewoners Gebiedsontwikkeling Gendringen

15-07-2019 01-04-2020 01-01-2020 15-03-2021 31-03-2021 18-03-2021 06-03-2021 01-09-2021 01-10-2021 01-01-2022 01-01-2022 01-01-2022 01-01-2022 01-09-2022

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering

13.157.444

25

2.277.272

942.900

31-12-2024 31-12-2024 30-06-2025 31-12-2024 31-12-2024 31-12-2025 31-12-2024 31-12-2024 31-12-2025 01-03-2025 31-12-2025 31-12-2025 31-12-2025 31-12-2026

Totaal 16.377.616

3.2 Circulaire economie & energietransitie Wat willen we bereiken?

Circulariteit heeft een belangrijke plek gekregen in de Achterhoek. Essentieel is de transitie naar hernieuwbare grondstoffen, biomassa wordt in de kringlooplandbouw, in het voedselsysteem en voor bouw en infra optimaal benut. Uiterlijk in 2050 is de regio energieneutraal. We maken de Achterhoek klaar voor een duurzame toekomst en groeien uit tot de schoonste regio van het land. In de transitie naar een duurzaam schone regio worden hernieuwbare grondstoffen gebruikt, (bouw)materialen hergebruikt en door minder emissies kan de biodiversiteit herstellen. We willen in 2030 een reductie van 50% van de primaire grondstoffen realiseren t.o.v. 2010. We willen koploper blijven in het realiseren van een kringlooplandbouw, en werken aan de transitie in de hele keten om te komen tot een duurzaam voedselsysteem. Door hoogwaardig benutten van grondstoffen en recycling van reststromen zijn er minder emissies en creëren we ruimte voor meer biodiversiteit.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt?

In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2024 weergegeven. Oplossingen voor energiebesparing, duurzame opwekking en zelfvoorzienend zijn Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We spelen in op de verschuiving in de energievoorziening, onder andere door duurzaam opwekken van energie en oplossingen te zoeken voor netcongestie. Hiervoor werken we aan bewustwording, brengen we onderdelen van het energiesysteem in kaart en ontwikkelen we oplossingsrichtingen waaronder nieuwe samenwerkingsvormen, (decentrale) technische oplossingen en nieuwe verdienmodellen.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Er is een inventarisatie gestart naar de beschikbaarheid van de energie-infrastructuur voor bedrijven op bedrijventerreinen in de Achterhoek, mede naar aanleiding van netcongestie. Om vervolgens de beschikbare capaciteit zo effectief mogelijk te gebruiken door gezamenlijke en lokale oplossingen.  We hebben slimme oplossingen achter de meter voor opwek en gebruik van duurzame energie voor agrarische bedrijven ontwikkeld. Daarbij is gebruik gemaakt van kennis ontwikkeld in het project Eco Accu Storage. Er zijn bijeenkomsten gehouden voor agrarische ondernemers in verschillende gemeenten. Het project Eco Accu is in 2024 afgerond.  We hebben bijgedragen aan de provinciale energievisie, het integraal en regionaal programmeren voor energiesysteem na 2030 en de afstemming met onder meer de RES Achterhoek en de Energyboard Gelderland.

Agrofood is koploper kringlooplandbouw Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We werken aan toekomstbestendige landbouw en een duurzaam voedselsysteem in de Achterhoek. We hanteren een integrale benadering van bedrijfssystemen voor kringlooplandbouw voor (melk)veehouderij en akkerbouw. Europese en nationale doelen op gebied van water, natuur en klimaat leiden tot veranderingen in het landelijk gebied. Daarom wordt gewerkt op bedrijfs-, bedrijfssysteem- en gebiedsniveau met een grote en diverse groep boeren, regionale boerenorganisaties en andere stakeholders. Een belangrijke lijn is experimenteerregio Achterhoek; een werkwijze om innovatiegericht én met boeren van ‘onderop’ samen te werken, om praktijkgerichte kennis en ervaring in te zetten voor (nieuw) beleid en wet- en regelgeving.

26

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Met de ontvangen subsidie van LNV (nu LVVN) hebben we invulling gegeven aan Fieldlab Achterhoek. Binnen Fieldlab Achterhoek is de regionale samenwerking van Achterhoekse boerenorganisaties (VALA, VKOost, Stichting Biomassa en De Innovatie Coöperatie) versterkt. Er is gewerkt aan het opstellen van een regionale agenda (wenkend perspectief) voor de landbouw in Achterhoek. Er is een (nieuwe) impuls gegeven aan regionale leerkringen en er zijn diverse nieuwe (boeren)experimenten en innovatieprojecten gestart.  Er is meegewerkt aan de opzet en uitwerking van een ontwerpend onderzoek ‘Boerderij van de toekomst’ voor de landbouw in Achterhoek en Twente. Dit wordt gezamenlijk uitgevoerd door Wageningen Universiteit & Research (WUR) met De Landbouwers Twente en het ministerie van LVVN.  We werken regionaal nauw samen met experimenteerregio Twente en landelijk met experimenteerregio’s Noord-Nederland en De Peel.  We verkennen nieuwe initiatieven voor opgaven zoals mest en mineralenmanagement, water en gebiedsgericht werken die kunnen leiden tot nieuwe (meerjarige) projecten en programma’s.  De projecten agro innovatiecentrum De Marke, kennisnetwerk Vruchtbare Kringloop-Oost en Werken aan Toekomstgerichte Erven zijn afgerond.

Gebruik (hernieuwbare) grondstoffen in bouw en infra & efficiënter gebruik van (primaire) grondstoffen Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We willen in aansluiting op de Rijksdoelen in 2030 het gebruik van eindige grondstoffen halveren. Hiervoor zetten we in op het stimuleren van circulair werken door vergroten van de bewustwording en kennisontwikkeling, kennisuitwisseling en het stimuleren van circulariteit door toepassen van nieuwe werkwijzen. We werken aan het monitoren van de voortgang van de transitie naar een circulaire economie in de Achterhoek. We zetten in op het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen door minder en andere (hernieuwbare) grondstoffen te gebruiken en hergebruik van materialen en producten in onder andere de bouw en infra.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  We hebben voorbeelden van circulaire initiatieven en aanpakken gedeeld in twee regionale werksessies. De werksessies zijn voor kennisdeling en om organisaties aan te moedigen om in beweging te komen door daarvoor voorbeelden en inspiratie aan te reiken.  We hebben methoden van monitoring van circulaire economie verkend, onder andere om (impact van) grondstofstromen en voortgang in beeld te brengen voor de Achterhoek Monitor 2024-2025.  Het gebruik van biobased grondstoffen door de ontwikkeling van een regionale biobased ketenaanpak is gestimuleerd. Er zijn diverse kennissessies voor de bouw gehouden en er is een kennisgroep Teelt Biobased Bouwmaterialen gestart.  Er is een biobased conceptwoning ontwikkeld en het voorbeeldproject biobased paviljoen is opgeleverd. Deze is ontworpen en gebouwd door (innovatieve) regionale bedrijven. Het gebouw heeft een voorbeeldfunctie en er zijn bijeenkomsten georganiseerd voor bewustwording en kennisdeling.  Voor het verduurzamen van woningen is door woningcorporaties stro ingeblazen. Deze ontwikkeling is ondersteund door de regionale kopgroep Samen Biobased Bouwen in samenwerking met het landelijk netwerk Building Balance.

 Er is een inventarisatie uitgevoerd van kennis- en ondersteuningsbehoefte bij gemeenten voor toekomstbestendig bouwen door Cirkelregio de Achterhoek. Dat is ook gedaan voor de verduurzaaming van infra (grond-, weg- en waterbouw) naar voorbeeld van de aanpak in de Groene Metropoolregio.  Het kader voor toekomstbestendig bouwen is vastgesteld, samen met de thematafel Wonen & Vastgoed en de provincie Gelderland. Dit bevat standaarden en ambities om een impuls te geven aan duurzame en circulaire nieuwbouw de komende jaren.  Er zijn verkennende werksessies circulair werken met gemeenten, corporaties en waterschap gehouden. Dit om de behoefte aan kennis te inventariseren en voor uitwisseling van verschillende aanpakken.

27

Reductie CO2 en stikstof en toename biodiversiteit Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel We richten ons op bewustwording, kennisuitwisseling, aanjagen en versnellen van emissiereductie door innovaties en toepassen van nieuwe producten, processen en technieken. We stimuleren circulair werken waardoor (CO2-)uitstoot wordt gereduceerd. Afname van emissies draagt bij aan herstel biodiversiteit. Er zijn verkennende werksessies circulair werken met gemeenten, corporaties en waterschap gehouden. Dit om de behoefte aan kennis te inventariseren en voor uitwisseling van verschillende aanpakken.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Het project concept-ontwikkeling voor halvering stikstofemissie in (melk-)stalsystemen is opgeschaald, na een test op één locatie, naar meerdere melkstallen om kennis op te doen met verschillende stalsystemen.  We doen onderzoek naar CO2-vastlegging/borging en verwaarding door telen en toepassen van biobased gewassen en bouwmaterialen. Om zo mogelijkheden te ontwikkelen voor het vermarkten van langdurig vastgelegde koolstof, dat bijdraagt aan het verdienmodel van (agrarische) ondernemers.  We zijn gestart met een verkenning naar reeds bestaande aanpak voor vergroten biodiversiteit in regio. Dat geeft inzicht in de eigen aanpak van verschillende regionale partijen. Ook is geconstateerd dat een regionale aanpak gewenst is voor uitwisseling van ervaringen en om gezamenlijk meer te kunnen bereiken op gebied van biodiversiteit.

Projecten Circulaire economie en energietransitie In totaal waren er eind 2024 8 projecten in uitvoering bij deze thematafel. Projecten

Looptijd

Innovatiecentrum de Marke Groene leerkenniswerkplaats (GLKWP) Werken aan toekomstgerichte erven in de Achterhoek Ontwikkeling concept halvering stikstofemissie melkstal Samen biobased bouwen Stimuleren energietransitie agrarisch Achterhoek Slimme energiesystemen Achterhoek Achterhoek Groen, Natuurlijk!

01-01-2020 01-05-2020 01-07-2020 01-06-2022 01-08-2022 01-09-2022 01-10-2023 01-10-2024

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering

4.313.498

28

472.949

900.131

31-12-2024 31-12-2024 30-06-2024 31-12-2025 28-02-2025 31-12-2025 31-07-2025 30-06-2025

Totaal 5.686.578

Gezondste regio Wat willen we bereiken?

We richten ons op vernieuwing en verbetering binnen de gezondheidszorg en welzijnsector, zodat de gezondheid van de Achterhoekse inwoners waar mogelijk kan toenemen. We streven ernaar dat mensen zo lang mogelijk zelf regie kunnen voeren over hun eigen gezondheid en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen. We hanteren twee pijlers: preventie en zorginnovatie. Door te investeren in preventie worden we in de Achterhoek gezonder en kunnen we de belasting op de zorg verminderen. Door een gezonde leefstijl zal op de lange termijn minder zorg nodig zijn. Daarnaast biedt zorginnovatie de mogelijkheid voor slimme oplossingen zodat alle inwoners van de Achterhoek goede, toegankelijke en betaalbare zorg kunnen blijven ontvangen, ook in 2030. We willen werken vanuit een nieuwe visie op anders oud(er) worden in relatie tot wonen en daarmee ook een andere kijk op de rol van het bestaande zorgaanbod in combinatie met wonen. Daarnaast werken we aan innovatie van het gezondheidssysteem, onder de noemer Achterhoek Gezond. We zetten samen met onze partners in op de filosofie van ‘positieve gezondheid’, met andere woorden het vermogen van mensen zich aan te passen en zelf regie te voeren en om te voorkomen dat mensen ziek worden en zorg nodig hebben. Door op alle niveaus te investeren in leefstijl, preventie, gezondheid en gedrag kan een deel van de ziekte- en behandelkosten vermeden worden.

Door het stimuleren van een gezonde leefstijl hopen we het ziekteverzuim terug te dringen en daarmee de arbeidsparticipatie te verhogen.

Te bereiken maatschappelijk effect

Wat hebben we gedaan en bereikt? In de visie 2030 zijn de doelen en streefwaarden opgenomen. Onderstaand is per doel het resultaat voor 2024 weergegeven. Betaalbaar en toegankelijk netwerk van zorgdiensten Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel De regionale ambities vanuit De Gezondste Regio vallen voor een belangrijk deel samen in de regionale uitwerking van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Hiervoor is in 2023 het regioplan De Gezondste Regio vastgesteld. Het regioplan bevat prioritaire opgaven en is te beschouwen als het gezamenlijke kader. Vanuit dit plan werken we nu aan concrete transformaties, plannen en projecten voor de regio. In 2024 is veel aandacht besteed aan het opzetten van de samenwerkingsstructuur en de uitwerking van het regioplan De Gezondste Regio. Thematisch is het regioplan De Gezondste Regio opgedeeld in vier hoofdthema’s. Vanuit deze thema’s werken we in de regio samen aan een betaalbaar en toegankelijk netwerk van zorgdiensten. De thema’s in de Achterhoek zijn (1) Gezond Leven en Preventie, (2) Veerkrachtig Ouder Worden, (3) Mentaal Gezond en (4) Prettig Werken in Zorg en Welzijn. Daarnaast zijn er drie dwarsverbanden die binnen alle thema’s hun uitwerking hebben: (1) Digitalisering en Technologie, (2) Toekomstbesteding Zorglandschap en (3) Samenwerking.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  We hebben gebouwd aan de samenwerkingsstructuur. Hiervoor is er een regionale bestuurlijke regiegroep samengesteld. Hierdoor is de regionale samenwerking versterkt en werken we in de regio over de domeinen heen aan plannen en projecten voor de regio. Het resultaat is meer regionale uitvoeringskracht en daarmee versnelling in de uitvoering.  Op de vier hoofdthema’s zijn uitvoeringscoalities gevormd die de benodigde transformaties uitwerken in een gezamenlijke werkagenda.

29

De gezondste regio door preventie en innovatie Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Preventie en innovatie zijn belangrijk om ervoor te zorgen dat we in de Achterhoek onze centrale ambitie halen: Wij willen dat Achterhoekers gezond zijn en daarover zelf de regie hebben. Gezondheid, preventie en leefstijl zijn leidend, niet ziekte en behandeling. Daarom stimuleren we projecten die gericht zijn op preventie en innovatie. In de regionale uitwerking van het IZA is dit enerzijds ondergebracht in het hoofdthema ‘Gezond Leven en Preventie’ en anderzijds in het dwarsverband “Digitalisering en Technologie”.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Voor de uitwerking van digitalisering en technologie in het regioplan werken we samen met, en sluiten we aan bij, al bestaande initiatieven, zoals de Technologie en Zorgacademie Achterhoek en Vereniging Digitalisering Zorg Achterhoek. Vanuit deze vereniging is GERDA ontwikkeld, o.a. als datawerkplaats. We kijken hoe GERDA verder in gezet kan worden voor de monitoring van de gezondheid in de Achterhoek.  Het project Fit veur Altied liep eind 2024 af. Dit project werkt aan fitte en gezonde Achterhoekse werknemers, nu en 'veur altied'. Fitte en gezonde medewerkers hebben meer werkplezier, zijn blijer, productiever en voelen zich meer betrokken. En, niet geheel onbelangrijk, zijn minder vaak ziek. De resultaten verwachten we begin 2025 te kunnen delen.

Achterhoekers zijn zelf langer verantwoordelijk voor hun gezondheid Langs welke grote lijnen werken we aan dit doel Het zelf langer verantwoordelijk zijn voor je gezondheid gaat om het versterken van de eigen regie van de Achterhoekers. Die eigen regie komt terug in de eerste 3 thema’s van de regionale uitwerking van het IZA. Gezond Leven en Preventie, Veerkrachtig Ouder Worden en Mentaal Gezond. Dit door in te zetten op eigen verantwoordelijkheid en daar de Achterhoekers in te begeleiden.

Wat hebben we in 2024 gedaan en met welk resultaat om dit doel te bereiken  Bij het opstellen van het regioplan zijn inwoners betrokken en dat doen we ook in de uitvoeringsfase. Hiervoor is bijvoorbeeld in juni een sessie gehouden waar ongeveer honderd deelnemers bij aanwezig waren. Dit heeft gezorgd voor kennisdeling tussen bestuur, beleid en praktijk. Daarnaast zijn op deze manier de eerste stappen gezet voor betrokkenheid van inwoners bij de uitvoering van het regioplan.  Vanuit de verschillende thema’s is het onderdeel eigen regie verder uitgewerkt.  De concept regionale wonen-, welzijn- en zorgvisie is opgesteld. Hierin maken we vanuit woningcorporaties, zorgpartijen, welzijnsorganisaties, provincie Gelderland en gemeenten afspraken die moeten leiden tot voldoende huisvesting voor (kwetsbare) aandachtsgroepen en ouderen die de benodigde zorg en ondersteuning moeten kunnen ontvangen. Deze visie wordt eind 2024/begin 2025 bestuurlijk vastgesteld.

Projecten Gezondste regio

Eind 2024 waren er 2 projecten in uitvoering bij deze thematafel. Projecten

Looptijd

Praat vandaag mee over morgen Fit veur altied

01-05-2024 01-03-2021

Hieronder wordt de financiering van bovenstaande projecten weergegeven. Overheid Maatschappelijke Ondernemers organisaties Totaalfinanciering 759.933 564.960

30

30-12-2025 31-12-2024

Totaal 1.324.893

Programma 4 Bedrijfsvoering en Rente Wat willen we bereiken? Strategische doelstelling Wij willen begrotingsevenwicht binnen de bij andere programma’s nagestreefde doelstellingen en met een minimale bijdrage van de gemeenten een maximaal resultaat behalen. De kosten en opbrengsten moeten elkaar, gezien de beperkte financiële armslag, zoveel mogelijk in evenwicht houden.

Wat hebben we gedaan en bereikt? De volgende werkzaamheden zijn verricht in 2024: Activiteit Prestatie-/resultaatafspraak Incidentele financiering Algemeen financieel beleid

Treasury

Realiseren van begrotingsevenwicht.  Voldoen aan wettelijke kaders (rechtmatigheid);  Continu verbeteren van de beleidscyclus;  Adequate bedrijfsvoering;  Uitvoeren van interne controles conform intern controleplan;  Verantwoording van de uitgaven. Beheren van de financiële middelen.

Algemeen financieel beleid Het voldoen aan wettelijke kaders en de daarop betrekking hebbende verordeningen vraagt continu de aandacht. Vanaf vorig boekjaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording van het bestuur opgenomen in de jaarrekening. Hiervoor is een intern controleplan opgesteld waarin is aangegeven hoe de interne controle wordt vormgegeven. De interne controlewerkzaamheden zijn gedurende het boekjaar volgens het controleplan uitgevoerd. Bij de controle zijn geen noemenswaardige afwijkingen van de regelgeving geconstateerd. Voor een nadere toelichting op de onderwerpen van de interne controle wordt verwezen naar de paragraaf rechtmatigheid. We controleren steeds op de naleving en relevantie van geldende regelgeving. Naar aanleiding van een advies van de VNG is de controleverordening in 2024 geactualiseerd en vastgesteld. Tot slot hebben in 2024 werkzaamheden plaatsgevonden voor het verkrijgen en verantwoorden van subsidies vanuit diverse regelingen (Leader, Volkshuisvestingfonds, techniekpact, MKB-deal, gebiedsopgave Provincie en Regio Deal).

Treasury

Op het gebied van Treasury zijn in 2024 met name de Regio Deal middelen van belang. Er is vanuit Regio Deal I € 20 mln. in beheer bij Regio Achterhoek ten behoeve van de financiering van projecten. Hiervan is eind 2024 € 15 mln. besteed. Eind 2022 zijn alle middelen beschikt aan projecten. De projecten dienen uiterlijk in 2025 te zijn afgerond. In 2024 is een nieuwe Regio Deal gesloten van € 25 mln. Eind 2024 is hiervan een eerste voorschot ontvangen. Er zijn nog geen middelen beschikt aan nieuwe projecten in 2024.

31

Wat heeft het gekost? Programma 4: Bedrijfsvoering en Rente Lasten (A) Baten derden (B) Sub-totaal (B-A) Bijdrage gemeenten en Provincie (C) Saldo van baten en lasten (B-A+C) Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Gerealiseerd resultaat

R 2023 826.000 994.000 168.000 168.000 48.000 -137.000 79.000

B 2024 primair 414.000 369.000 -45.000 -45.000 45.000 0

B 2024 gewijzigd 1.058.000 1.053.000 -5.000 -5.000 5.000 0

R 2024 1.036.000 1.058.000 22.000 22.000

Het voordelige verschil in de bijdrage gemeenten op dit programma is € 22.000. Het voordeel is vooral ontstaan door een voordeel op de personeelskosten (€ 7.000) en rentebaten over het banksaldo bij het Rijk (€ 15.000). Voor een nadere onderbouwing van de baten en lasten wordt verwezen naar programma 1. De specificatie van de mutatie reserves voor dit programma is als volgt: Werkelijk

Onttrekking reserve onderhoud huisvesting

Raming gewijzigd -5.000

Per saldo toevoeging reserves programma 4

-5.000

-

Mutatie reserves:

32

-

1 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van de Regio is het vermogen om (incidentele) financiële tegenvallers te kunnen opvangen om taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s (waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten). Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de Regio.

1.1 Beleid

In de nota “reserves en voorzieningen” van juli 2024 zijn kaders gegeven hoe met het vermogen van de Regio kan en mag worden omgegaan. Door het algemeen bestuur is besloten (AB 17 december 2021) dat het maximaal te reserveren bedrag voor weerstandsvermogen wordt berekend op basis van een weerstandsratio van 1,4 * de benodigde weerstandscapaciteit, ofwel op basis van de primaire begroting 2024 € 368.000. In de laatste nota “reserves en voorzieningen” (2024) is de benodigde weerstandcapaciteit vastgesteld op € 341.000 gebaseerd op de meest actuele berekeningen (begroting 2025). De maximale omvang voor het weerstandsvermogen is dan € 477.000. Een surplus wordt uitbetaald als het weerstandsvermogen boven dit bedrag uitkomt. Dit wordt jaarlijks bepaald bij het vaststellen van de begroting en wordt bepaald op basis van het laatste jaar van het meerjarenbeeld, rekening houdend met de effecten van inmiddels genomen bestuursbesluiten met financiële gevolgen voor volgende jaren.

1.2 Weerstandscapaciteit

De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het vrij besteedbaar deel van de algemene reserve vermeerderd met stille reserves en met onvoorziene posten.

Per 31 december Vrij besteedbaar deel algemene reserve Onvoorzien Weerstandscapaciteit 31-12-2024

Begroting primair

Begroting gewijzigd

Rekening

Afwijking (R-B)

392.000 8.000 400.000

392.000 98.000 490.000

392.000 98.000 490.000

-

De omvang van het vrij besteedbare deel van de algemene reserve bedraagt eind 2024 € 392.000 en de weerstandscapaciteit bedraagt € 490.000. De weerstandscapaciteit ligt boven het geformuleerde plafond van € 477.000 als gevolg van een eenmalig onvoorzien bedrag. Bij de begroting wordt een eventueel surplus bepaald.

1.3 Risico’s Door middel van sessies met de medewerkers zijn de risico’s bij de Regio in kaart gebracht. Er is een inschatting gemaakt van de kans dat de gebeurtenis daadwerkelijk plaatsvindt en de (financiële) impact daarvan. De 5 meest belangrijke risico’s staan hieronder benoemd.

33

Risico

Impact (€) per jaar

Beheersmaatregelen

Inzetten van incidenteel beschikbare Hoog middelen voor projecten (bijv. subsidies); risico’s zijn geen politieke keuzes durven maken, tegenstrijdige belangen en vinden van cofinanciering.

Reputatieschade Geen impact in € voor Regio Achterhoek.

Structuur met Achterhoek Raad, Board en thematafels met 3-O samenwerking voor besluitvorming over projecten.

Als gevolg van een slechtere financiële situatie bij gemeenten bestaat de kans dat Regio Achterhoek een bezuinigings-taakstelling opgelegd krijgt. De gevolgen van de CAO onderhandelingen en premiestijgingen leiden tot hogere personeelskosten dan de door gemeenten gehanteerde systematiek voor gemeenschappelijke regelingen. Bij eigen projecten; projecten zijn niet op tijd af of gemaakte kosten voldoen niet aan subsidievoorwaarden door bijvoorbeeld inkoopeisen of verantwoordingseisen.

Financiële impact bij een taakstelling van 10% is € 242.000 per jaar.

Bij een bezuinigingstaakstelling zullen structureel maatregelen in gang gezet moeten worden met kans op gevolgen voor wachtgelden. In 2021 hebben gemeenten ingestemd met een gewijzigde systematiek voor indexering van loon- en prijsstijgingen.

Risico’s rondom personeel; langdurige ziekte of ontslag werknemer.

Kans

Laag

Laag

Financiële impact bij 1% afwijking in de uitgangspunten is € 20.000 per jaar (gebaseerd op primaire begroting). Laag Reputatieschade en evt. financiële schade. Bij afkeuring 2% van de projectkosten is het € 31.000 (gebaseerd op werkelijke kosten projecten). Middel Eén zieke of boventallige medewerker kost gemiddeld € 105.000 per jaar

Subsidievoorwaarden vooraf duidelijk in beeld hebben. Strenge interne controle op van de stukken volgens de eisen uit de subsidievoorwaarden. Continue aandacht hiervoor vanuit personeelsbeleid.

In het verslagjaar heeft zich één van bovenstaande financiële risico’s voorgedaan. Naar aanleiding van de begroting 2025 zijn afspraken gemaakt om te kijken naar mogelijke besparingen binnen de Regio. Dit in verband met het ravijnjaar 2026 voor de gemeenten. De uitwerking hiervan volgt bij de begroting 2026. Voor het overig geldt: 1. De loonontwikkelingen voor 2024 konden binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. 2. Er was sprake van een langdurig zieke, maar dit kon binnen bestaande budgetten opgevangen worden. 3. Wat betreft projectsubsidies hebben zich geen tekorten voorgedaan in 2024.

Overige risico’s Hypotheekverstrekking aan personeelsleden

De mogelijkheid van hypotheekverstrekking is wettelijk verboden sinds 2009. De hypotheken, inclusief die voor personeelsleden van uitgetreden organisatieonderdelen, zijn bevroren. In 2024 is geen extra aflossing gedaan. Eind 2024 bedraagt de hypotheekverstrekking nog € 465.000. De restschuld per 31 december 2024 van de hypotheken afgezet tegen de taxatiewaarde van de woningen bij aankoop bedraagt 44 %. Hierbij laten we de waardestijgingen van de woningen vanaf het moment van aankoop tot nu buiten beschouwing. Deze restschuld is aanzienlijk lager dan een eventuele executiewaarde bij gedwongen verkoop (uitgaande van een executieopbrengst van 75%).

34

Schadeclaim Moram

De zaak Moram betreft een brand bij Moram in ’s-Heerenberg in maart 2001. In 2004 heeft het dagelijks bestuur besloten dat dit aspect buiten de opschaling van de brandweertaak blijft en voor rekening van de Regio Achterhoek is. In 2006 is een hoofdprocedure John Deere-Moram gestart met een vrijwaringsprocedure richting de Regio. Deze procedure is in 2016 afgerond en hiermee krijgt de vrijwaringsprocedure tussen Regio en Moram geen vervolg. In 2008 is een tweede claim in de hoofdprocedure Bosman-Moram neergelegd bij de Regio Achterhoek. De vrijwaringsprocedure van Moram richting Regio krijgt geen vervolg (schikking in hoofdprocedure). Er loopt formeel echter nog wel steeds een procedure bij het Gerechtshof in deze zaak, waardoor de zaak op enig moment weer zou kunnen worden gaan leven. De verwachting dat dit gebeurt, is klein. In 2024 zijn er geen nieuwe ontwikkelingen geweest.

1.4 Financiële kengetallen

In de BBV voorgeschreven dat in deze paragraaf de verplichte financiële kengetallen opgenomen moet worden voorzien van een toelichting. Kengetallen: Rekening Begroting Begroting Rekening 2023 2024 2024 2024 primair bijgesteld -127% -154% -182% -109% netto schuldquote netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio structurele exploitatieruimte grondexploitatie belastingcapaciteit

-147% 35% 0,26% nvt nvt

-181% 28% 0% nvt nvt

-203% 30% 0% nvt nvt

-122% 23% 0,24% nvt nvt

De netto schuld geeft het niveau aan van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Een negatieve schuldquote geeft aan dat er sprake is van een overschot aan middelen, dit is bij de Regio het geval. Het overschot ligt lager dan de bijgestelde begroting aangezien we in 2024 uitgaven hebben gedaan uit de door derden beklemde middelen. Hiermee is bij het opstellen van de begroting geen rekening gehouden. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de Regio in staat is aan haar financiële verplichting te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe gezonder het bedrijf. De Regio zal nooit meer eigen vermogen opbouwen, bedragen boven het weerstandsniveau worden uitgekeerd aan de gemeenten. De solvabiliteitsratio is afgenomen. Er is een voorschot ontvangen aan rijksmiddelen (door derden beklemde middelen) en daarmee zijn er meer nieuwe middelen binnengekomen dan het afgelopen jaar uitgegeven aan projecten. De structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is.

Dit kengetal geeft aan dat er binnen de begroting van de Regio nagenoeg geen structurele vrije ruimte aanwezig is.

1.5 Conclusie weerstandsvermogen De werkelijke weerstandscapaciteit per 31 december 2024 (€ 490.000) is gelijk aan het niveau van de begrote weerstandscapaciteit per 31 december 2024 (€ 490.000). De weerstandscapaciteit ligt boven het geformuleerde plafond van € 477.000 als gevolg van een eenmalig onvoorzien bedrag. Bij de begroting wordt een eventueel surplus bepaald. De Regio heeft geen risicodossiers die niet onder de normale bedrijfsrisico’s vallen waarvoor de weerstandscapaciteit aanwezig is.

35

2 Paragraaf financiering In deze paragraaf (ook wel treasuryparagraaf) geven we inzicht in het financieringsbeleid van de Regio. Achtereenvolgens komen aan de orde treasurybeheer en financiering. De beleidskaders voor de uitvoering van de treasuryfunctie voor de Regio zijn vastgelegd in:  Financiële verordening Regio Achterhoek (2023)  Treasurystatuut Regio Achterhoek (2011)  Nota reserves en voorzieningen Regio Achterhoek (2024)

2.1 Treasurybeheer

Het treasurybeheer is (beleids)uitvoering van de treasuryfunctie, binnen de kaders van het huidige financieringsstatuut. De treasuryfunctie omvat alle activiteiten die zich richten op het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, financiële geldstromen, de financiële posities en hieraan verbonden risico’s. Tot treasury-risico’s behoren renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s. Deze risico’s vloeien voort uit de transacties binnen de treasuryfunctie. De wet fido en het hierop gebaseerde treasurystatuut geven de speelruimte waarbinnen de treasuryactiviteiten moeten plaatsvinden. Leningen of garanties mogen alleen uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Met de komst van het Schatkist-bankieren is het uitzetten van overtollige middelen bij financiële instellingen niet meer mogelijk.

2.1.1 Krediet- en liquiditeitenrisico’s

Vanaf 10 december 2013 is het Schatkistbankieren ingevoerd en worden alle overtollige middelen aangehouden in de schatkist. Gelden tegen gunstige rentetarieven uitzetten op spaarrekeningen of deposito’s bij andere instellingen is met de invoering van Schatkistbankieren niet meer toegestaan.

2.1.2 Renterisico

Het renterisicobeheer heeft als doelstelling het beperken van de invloed van mogelijke rentewijzigingen op de financiële positie van de organisatie. De wet Fido geeft twee concrete richtlijnen (de renterisiconorm en de kasgeldlimiet) voor het beheersen van renterisico’s.

Renterisiconorm

De renterisiconorm is een instrument voor de beheersing van het renterisico bij herfinanciering. Om dit risico te beperken mag de jaarlijkse verplichte aflossing en renteherziening niet meer dan 20% van het begrotingstotaal per 1 januari bedragen (rente-risiconorm). De Regio heeft geen geldleningen. Derhalve is er geen renterisico.

Kasgeldlimiet

Om de rentegevoeligheid te beperken is de kasgeldlimiet ingesteld. De kasgeldlimiet stelt een maximum aan de omvang van de netto vlottende schuld (kort geld). De zogenaamde netto vlottende schuld mag maximaal 8,2% bedragen van het begrotingstotaal. Daarboven moet lang geld worden aangetrokken. De kasgeldlimiet voor de Regio Achterhoek bedraagt voor 2024 € 310.000 (8,2% * € 3.776.000 op basis van primaire begroting). De Regio heeft gemiddeld een overschot aan middelen (vlottende middelen > vlottende schuld) en blijft daarmee binnen de limiet.

36

Renteschema Externe rentelasten over korte en lange financiering Externe rentebaten Saldo rentelasten en rentebaten Rentelasten projecten (-/-) Rentebaten projecten (+) Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente Aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op taakveld Treasury Inzet rente op basis van AB-besluiten Positief renteresultaat op taakveld Treasury

Begroting 2024 15.000 -634.000 -619.000 0 0 0 0 0 0 0 -619.000 619.000 0

Werkelijk 2024 4.000 -638.000 - 634.000 0 0 0 0 0 0 0 -634.000 619.000 15.000

2.2 Financiering

De aanwezig activa worden eerst met eigen vermogen (algemene en bestemmingsreserves) en vervolgens met vreemd vermogen (voorzieningen en langlopende schulden) gefinancierd. In navolgende tabel wordt het jaarlijkse financieringstekort c.q. -overschot op de bestaande vaste activa en passiva geschetst. Stand 1/1 (x € 1.000) 31-12-2024 31-12-2024 31-12-2024 begroot primair begroot bijgesteld werkelijk 595 460 460 Ambtenarenhypotheken 313 237 224 Lening project LEADER Achterhoek 908 697 684 Activa (A) 6.048 6.762 6.736 Reserves 0 0 0 Voorzieningen 0 0 0 Geldleningen 6.048 6.762 6.736 Passiva (B) Financieringstekort (A-B) 5.140 6.065 6.052 Financieringsoverschot (B-A) Uit de liquiditeitsstaat blijkt dat eind 2024 de activa grotendeels uit ambtenarenhypotheken en leningen voor het project Leader bestaat. Vanaf januari 2009 zijn geen nieuwe ambtenarenhypotheken meer mogelijk, bestaande hypotheken lopen door tot einde contractduur. De substantiële middelen in de reserves omvatten voornamelijk het investeringsfonds. Deze middelen worden met name worden gebruikt als cofinanciering voor projecten en als cofinanciering van (nieuw)te genereren externe gelden. De maximale omvang van de aan te trekken geldleningen is gerelateerd aan de uitstaande personeelshypotheken, omdat de personeelshypotheken niet direct contant kunnen worden gemaakt (bestuursbesluit van 11 november 2002).

De financiering geschiedt namelijk door middel van interne financiering. Als zicht is op de volledige inzet van de middelen van het investeringsfonds ontstaat een maximale financieringsbehoefte van € 460.000. Op dit moment zijn geen geldleningen afgesloten.

2.3 Conclusie

Bij ongewijzigde voortzetting van het beleid loopt de Regio geen risico. Door de vele aflossingen op de hypotheken de afgelopen jaren, wordt het te financieren bedrag steeds lager (eind 2024 maximaal € 460.000).

37

3 Paragraaf bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma's te realiseren. Hierbij staat het belang van een rechtmatig, doelmatig en doeltreffend beleid en beheer voor op. De organisatie is voortdurend in verandering door de dynamiek in het openbaar bestuur en de ontwikkelingen in de samenleving. Dat vraagt een organisatie die daarmee om kan gaan en kwaliteit blijft leveren. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor een adequate bedrijfsvoering. Het algemeen bestuur heeft een hierbij een kaderstellende en controlerende taak.

3.1 Bedrijfsvoering Planning & control en administratie

De financiële werkzaamheden bestaan uit het opstellen en bewaken van begroting, jaarrekening, (bestuurs-)rapportages, interne controle, verordeningen, externe contacten, inbreng van financiële expertise bij projecten, verantwoordingen opstellen voor subsidies en het voeren van de financiële administratie.

Personeelszaken en automatisering Voor de salarisadministratie en personeelsbeleid is een contract afgesloten met gemeente Doetinchem. Voor de automatisering is eveneens een contract afgesloten met gemeente Doetinchem voor het gebruik van netwerkfaciliteiten, ondersteuning en voor de basis hardware (computer inclusief toebehoren). De kosten voor speciale software (financieel pakket, etc.) komen voor rekening van Regio Achterhoek.

Secretariaat

Het secretariaat verzorgt de correspondentie en agendabeheer voor het bestuur, de secretaris en de programmaonderdelen.

Archief

De archiefwerkzaamheden bestaan uit het duurzaam bewaren, ontsluiten en beschikbaar stellen van archiefstukken. Er wordt gewerkt met een digitaal archief in OneGov. De aangewezen medewerkers zijn daarbij verantwoordelijke voor een juiste en volledige archivering. Technische ondersteuning wordt vanuit de gemeente Doetinchem gegeven. Het opstellen van diverse beleidsstukken (o.a. Calamiteitenplan, Kwaliteitssysteem Informatiebeheer en Informatiebeveiligingsbeleid) waren een belangrijk aandachtspunt voor 2024.

3.2 Doelmatig en doeltreffend beleid

In de verordening “onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Regio Achterhoek 2023” is opgenomen dat het dagelijks bestuur aan de hand van door hen onderzochte risico’s in de bedrijfsvoering bij de begroting jaarlijks aangeeft of er onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het door het dagelijks bestuur gevoerde bestuur zal worden gedaan. Het dagelijks bestuur bepaalt welke organisatieonderdelen, taken of projecten dit zullen zijn. In 2024 waren er geen risico’s in beeld die aanleiding gaven voor een onderzoek.

38

3.3 Rechtmatigheid

Het dagelijks bestuur was al staatsrechtelijk en bestuurlijk verantwoordelijk voor de rechtmatigheid, maar tot aan 2023 bracht de accountant die hierover verslag uit aan het algemeen bestuur. Vanaf 2023 stelt het dagelijks bestuur zelf een rechtmatigheidsverantwoording op, die opgenomen wordt in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording heeft betrekking op drie criteria: Begrotingscriterium, Voorwaardencriterium en het Misbruik en oneigenlijk gebruik. Om als bestuur verantwoording te kunnen afleggen is een intern controleplan opgesteld en vastgesteld (AB 10 maart 2021). Het interne controleplan maakt inzichtelijk welke processen onderdeel uitmaken van de interne controle en wat de diepgang van de interne controlewerkzaamheden is. Rechtmatigheidsfouten moeten in de verantwoording worden opgenomen als zij boven het door het algemeen bestuur vastgestelde verantwoordingsgrens uitkomen (3% van de totale lasten inclusief de dotaties aan de reserves).

Begrotingscriterium

Het begrotingscriterium heeft betrekking op het handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting, bij Regio Achterhoek op programmaniveau. Met betrekking tot de jaarrekening 2024 zijn de volgende over- en onderschrijdingen in de uitgaven op programmaniveau te constateren: LASTEN Begroting Werkelijk Verschil Smart Governance 4.725.000 4.567.000 -158.000 Bedrijfsvoering en rente 1.036.000 -22.000 1.058.000 Totaal 5.783.000 5.603.000 -180.000 Er is in het boekjaar geen sprake van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau. BATEN Smart Governance Bedrijfsvoering en rente Totaal

Begroting 4.601.000 1.053.000 5.654.000

Werkelijk 4.472.000 1.058.000 5.530.000

Verschil -129.000 5.000 -124.000

Er is in het boekjaar sprake van een onderschrijding van de baten op het programma Smart Governance van € 129.000. Bij de burap in november waren de verwachte baten al naar beneden bijgesteld. De lagere baten worden met name veroorzaakt bij de meerjarige projecten (€ 72.000 lager). Omdat in het boekjaar minder kosten zijn gemaakt voor de projecten worden de (subsidie-) inkomsten doorgeschoven naar het volgende boekjaar. Het bestuur is hierover geïnformeerd bij de burap. Ook is er in de begroting een opbrengst van de gemeenten geraamd vanwege de begrote toevoeging die gemeenten doen aan het investeringsfonds (in 2024 begroot € 133.000). Dit wordt conform vastgesteld beleid (artikel 7 financiële verordening) pas toegevoegd bij de resultaatbestemming bij de jaarstukken. Er is geen sprake van begrotingsonrechtmatigheid.

Voorwaardencriterium

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheersmaatregelen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern. Met onze interne controles sluiten we aan bij de goedkeurings- en rapporteringstolerantie die de accountant hanteert. In nauwe samenspraak met de accountant hebben we de omvang van de steekproeven en de uit te voeren controles bepaald. Controles zijn uitgevoerd op de volgende significante processen: Inkoop en betalen, aanbestedingen, personeel en salarisadministratie, subsidieverstrekking en inkomende gelden. Uit de controles zijn geen

39

onvolkomenheden gekomen. Er is geen sprake van een onrechtmatige financiële beheershandeling als gevolg van het niet voldoen aan het voorwaardencriterium.

M&O-criterium Naast misbruik en oneigenlijk gebruik kan er sprake zijn van fraude. Op advies van de handreiking Invoering Rechtmatigheidsverantwoording van VNG en IPO hebben we, aanvullend op bovenstaande werkzaamheden, begin 2024 de notitie Fraude Risico geactualiseerd. Daarnaast hebben we in overleg met onze accountant bekeken welke data-analyses zinvol kunnen zijn omdat ze een effect hebben op de kwaliteit van de bedrijfsvoering en ten goede komen aan rechtmatig handelen. Deze analyses hebben we in 2024 uitgevoerd. Hieruit zijn geen onvolkomenheden gekomen.

3.4 Nadere toelichting kosten bedrijfsvoering en formatie

Volgens de richtlijnen in de financiële verordening worden onderstaande kosten in de paragraaf opgenomen. Begroting (na wijziging) Werkelijk Inhuur derden Huisvestingskosten Automatiseringskosten Budgetten voor bestuur (incl. bijeenkomsten colleges en raden) Accountantskosten

153.000 49.000 63.000 19.000 13.000

182.000 52.000 61.000 15.000 12.000

Werkelijke Loonsom formatie begroting eind 2024 na wijziging 12,42 1.491.000 3,51 370.000 15,93 1.861.000

Loonsom werkelijk

Nadere toelichting personeelskosten in fte’s en in geld:

Beleidsproduct

Smart Governance Ondersteuning Totaal loonsom excl. projecten

Werkelijke formatie eind 2023 13,33 4,28 17,61

Geraamde Formatie 2024 16,00 3,75 19,75

Loonsom projectmedewerkers

4,70

-

4,83

439.000

1.490.000 356.000 1.846.000 439.000

De geraamde loonsom in de primaire begroting 2024 bedroeg € 1.998.000 en na wijzigingen € 1.861.000 (exclusief projecten). In verband met invulling van vacature-ruimte met tijdelijke inhuur is er € 125.000 budget verschoven van loonkosten naar inhuur derden. In totaal is er sprake van een positief saldo van € 15.000. Dit is als volgt te verklaren: Kosten in € Totaal -15.000 Vacatures -12.000 Korting ziekte 12.000 Transitievergoeding -15.000 Totaal voordeel

40

4 Paragraaf subsidies 4.1 Subsidiemogelijkheden voor projecten

Voor projecten die in de Achterhoek worden uitgevoerd bestaan er verschillende subsidiestromen bij verschillende organisaties. In deze paragraaf wordt ter informatie aangegeven welke mogelijkheden er zoal zijn gebruikt voor subsidies in 2024.

Verloop projectvoorstel

Op het moment dat een projectidee ontstaat wordt dat via een Thematafel begeleid tot een volwaardig projectvoorstel met ook een financieringsvoorstel. Hierin is opgenomen welke bijdragen de partners (3 O’s) voor hun rekening nemen en voor welk deel een subsidiebijdrage wordt gevraagd. De Thematafel leidt bij positief advies het projectvoorstel door naar de Achterhoek Board. Hierin wordt ook aangegeven op welke subsidiemogelijkheden een beroep wordt gedaan. Is de Achterhoek Board positief, dat wordt het voorstel voorgelegd aan het algemeen/dagelijks bestuur. Indien er middelen gevraagd worden uit het investeringsfonds dan is het aan het algemeen bestuur om hier een besluit over te nemen. Voor de cofinanciering van de overheid zijn er verschillende fondsen/subsidies. Projecten worden uitgevoerd in wisselende samenstelling met wisselende projecttrekkers. De uitvoerende partner zorgt zelf voor aanvullende financiering. Verantwoording vindt door de uitvoerende partner plaats op basis van de afgegeven subsidiebeschikking. Projecten worden gemonitord op hun bijdrage aan de gewenste doelen en op de bijdragen door de 3 O’s. Niet alle uitgaven lopen via de begroting/jaarrekening van Regio Achterhoek.

4.2 Gebiedsopgave Provincie Gelderland De provincie heeft middelen beschikbaar gesteld voor vijf gebiedsopgaven, waaronder de Achterhoek. Deze middelen zijn of worden toegekend aan projecten. Via een bulkbeschikking (laatste wijziging mei 2022) heeft de provincie 8,1 miljoen euro aan de Achterhoek beschikt. Daarnaast is er nog een bulkbeschikking (2021) waarmee de Provincie 7,2 miljoen euro aan de Achterhoek beschikt. Deze middelen moeten uiterlijk 31 december 2026 zijn ingezet. De middelen vanuit de Gebiedsopgave worden ingezet als cofinanciering voor projecten. In 2024 is vanuit de provincie € 3.763.813 vanuit de gebiedsopgave toegekend aan projecten en daarnaast nog € 70.000 sectoraal geld. De projecten staan in de hoofstukken Smart Economy en Smart Living bij de thematafels. 41

4.3 Investeringsfonds

Het investeringsfonds is hoofdzakelijk gevoed met beschikbare incidentele middelen. Ook droeg de provincie vanuit de gebiedsopgave middelen bij aan het investeringsfonds van 8RHK ambassadeurs. Deze afspraken liepen tot en met 2023. Tot slot wordt het fonds – zoals afgesproken in de Achterhoek Werkt Door 2.0 en vastgelegd in de verordening financieel beleid, beheer en organisatie Regio Achterhoek 2023– zo mogelijk gevoed uit een voordelig jaarsaldo van Regio Achterhoek. Dit is maximaal 0,50 per inwoner per jaar (circa € 130.000). Van het investeringsfonds wordt jaarlijks € 250.000 ingezet als werkbudget voor de Board en de thematafels. Daarnaast is € 100.000 beschikbaar als jaarlijks budget om kleinschalige initiatieven te ondersteunen. De overige middelen worden ingezet als (co-) financiering) voor projecten. Ontwikkeling investeringsfonds:

2024

Stand 1 januari (na resultaatbestemming) bij: vrijval projecten af: inzet eigen projecten af: inzet projecten derden af: kosten werkbudgetten Board, thematafels en initiatieven Stand 31 december

6.393.000 75.000 -534.000 -280.000 -200.000 5.454.000

Voorbereiding op investeringen voor de langere termijn We gaan steeds op zoek naar nieuwe financiële middelen om de doelen uit onze Visie te realiseren. Het investeringsfonds is daarbij van grote waarde om voldoende cofinanciering te kunnen leveren.

4.4 Regio Deal

De Regio Deal middelen zijn een Rijksbijdrage. Voor Regiodeal I is vanuit het Rijk 20 miljoen beschikbaar gesteld. In 2024 waren er geen middelen meer beschikbaar vanuit de Regio Deal I voor nieuwe projecten. Er waren in 2024 nog wel projecten (deels) in uitvoering. De projecten hebben de tijd tot eind 2025. Begin 2024 is een nieuwe Regio Deal aanvraag toegekend voor 25 miljoen. Projecten kunnen van start gaan vanaf 1 oktober 2024. De projecten voor Regio Deal II moeten voor 1 januari 2029 uitgevoerd zijn.

4.5 Interreg Met INTERREG worden samenwerkingsprojecten langs de Europese grenzen financieel ondersteund. Voor de Nederlands-Duitse grensregio staat in de periode 2021-2027 een bedrag van ca. 465 miljoen euro ter beschikking. De doelstellingen die met deze middelen moeten worden bereikt staan beschreven in het samenwerkingsprogramma “INTERREG Deutschland-Nederland”. Aanvragen kunnen bij Interreg worden ingediend door publieke of private rechtspersonen (organisaties of bedrijven). Uitsluitend projecten waarbij Nederlandse en Duitse partners met elkaar samenwerken worden gesubsidieerd. De financiering van projecten bestaat altijd uit een eigen bijdrage van de partners, EUsubsidiemiddelen en vaak ook uit nationale en regionale subsidiemiddelen (bijvoorbeeld van ministeries of provincies). De aanvragen worden beoordeeld door Interreg en bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door Interreg. De zeven gemeentelijke Duitslandcoördinatoren hebben hierin een belangrijke rol. Zij acteren tussen de Euregio en de Thematafels om zo te komen tot nieuwe projecten die we in willen dienen. Er loopt op dit moment is één project (EDL zie thematafel onderwijs en arbeidsmarkt). Daarnaast is het project Verkeerskundig onderzoek grensoverschrijdende Snelle fietsverbinding Zevenaar-DoetinchemEmmerich in 2024 afgerond.

42

4.6 LEADER (pop-gelden)

LEADER Achterhoek is bestemd voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, buitengebied Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk. De Achterhoek heeft voor de jaren 2015-2022 de LEADER-status gekregen. Regio Achterhoek is eindverantwoordelijk voor de besteding van de LEADERgelden. Hiervoor is een LEADER-coördinator aangesteld. Voor de periode 2016-2024 was er een budget beschikbaar van € 6,2 mln. voor projecten. Om voor subsidie in aanmerking te komen is een eigen bijdrage van 50% nodig. De aanvragen worden beoordeeld door de LAG en de provincie. Bij een positief besluit wordt een beschikking afgegeven door de provincie. Regio Achterhoek is penvoerder voor de overheadkosten.

Financiering projecten LEADER

Het jaar 2024 was het laatste jaar van de oude Leader periode, in totaal zijn er in deze periode 63 projecten uitgevoerd. Hieronder staat de totaalfinanciering van alle LEADER projecten die toegekend zijn. LEADER (POP) Gemeenten Provincie Cofinanciering Totaal Totaal financiering

3.341.000

3.047.000

300.000

10.366.000 17.054.000

Nieuwe Periode Leader 2023-2027

In 2024 is geld voor een nieuwe Leader periode van 2023-2027 toegekend aan de Achterhoek. De Achterhoek krijgt hiermee € 1.028.190 EU middelen en € 153.461 provinciale middelen ter beschikking. Vorige periode was de Achterhoek het enige Leader-gebied in Gelderland, de huidige periode zijn er 6 gebieden. Voor de nieuwe periode zijn in 2024 nog geen projecten gestart.

4.7 Volkshuisvestingsfonds

Het volkshuisvestingsfonds is een Rijksbijdrage van € 5,1 mln. Het betreft een specifieke uitkering. De looptijd is 8 juli 2021 tot en met 31 december 2031. Deze uitkering is toegekend voor de herstructurering van woningen en leefomgeving in de gemeenten Berkelland, Bronckhorst en Doetinchem. Met deze middelen wordt de financiële slagkracht van gemeenten versterkt waardoor ze met een gezamenlijke aanpak de negatieve spiraal in kwetsbare gebieden kunnen doorbreken. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het verbeteren van de woonkwaliteit en leefbaarheid in een duurzame en veilige woonomgeving middels fysieke ingrepen. Het gehele bedrag is doorbeschikt aan de drie genoemde gemeenten.

43

Deel III Jaarrekening

44

BALANS PER 31 DECEMBER 2024 (bedragen x € 1.000,--) ACTIVA

Ultimo 2024

Ultimo 2023

Vaste activa Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut

-

Financiële vaste activa - Leningen aan: - Personeelshypotheken - Projecten Leader Achterhoek

-

684 460 224

Totaal vaste activa

939 465 474

684

939

Vlottende activa Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar - Rekening-courantverhouding met Rijk - kortlopende deel personeelshypotheken - Overige vorderingen Liquide middelen - Bank- en girosaldi

26.931 26.507 5 419

17.691 17.363 5 323

253 253

89 89

Overlopende activa

1.146

668

Totaal vlottende activa

28.330

18.448

Totaal-generaal

29.014

19.387

45

BALANS PER 31 DECEMBER 2024 (bedragen x € 1.000,--) PASSIVA

Ultimo 2024

Ultimo 2023

Vaste passiva Eigen vermogen - Algemene reserve - Bestemming reserves (overige bestemmingsreserves) - Gerealiseerd resultaat nog te bestemmen Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's

6.736 392 6.316 28

6.808 392 6.319 97

-

Totaal vaste passiva

5 5

6.736

6.813

154

139

Vlottende passiva Netto vlottende schulden met een rente typische looptijd korter dan één jaar - Kasgeldleningen - Bank- en girosaldi - Overige schulden

154

139

Overlopende passiva

22.124

12.435

Totaal vlottende passiva

22.278

12.574

Totaal-generaal

29.014

19.387

46

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Algemeen De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Grondslagen activa en passiva

De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs. De activa met relatief geringe betekenis (aanschafwaarde < € 2.000) worden in het jaar van aanschaf direct ten laste van de exploitatie gebracht. Afschrijving van de activa (op lineaire en annuïteiten basis) vindt plaats vanaf het moment dat het object voor gebruik beschikbaar is en met inachtneming van de verwachte gebruiks- en nuttigheidsduur. Op gronden en terreinen wordt niet afgeschreven. Bij de doorberekeningen van de kapitaallasten over de vermeerderingen gedurende het boekjaar is uitgegaan van het hele jaar. De waardering van de overige activa en passiva geschiedt in het algemeen tegen nominale waarden. Wanneer hiervan wordt afgeweken, is dit in de toelichting bij de desbetreffende post vermeld.

Grondslagen resultaat

De baten en lasten zijn verantwoord in het jaar waarop ze betrekking hebben.

Rechtmatigheidsverantwoording De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de kaders zoals besloten in de financiële verordening en op basis van de kadernota rechtmatigheid. Dat betekent dat:  De rechtmatigheidsverantwoording toeziet op de financiële rechtmatigheid van baten, lasten, balansmutaties alsmede de baten en lasten inzake de specifieke uitkeringen op grond van art. 17 Financiële-verhoudingswet.  De financiële rechtmatigheid het voorwaardencriterium, het begrotingscriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium omvat: o Voor het voorwaardencriterium bestaat de norm uit het normenkader zoals op 3-7-2024 door het algemeen bestuur is vastgesteld. o Voor het begrotingscriterium geldt dat alle overschrijdingen van lasten en investeringskredieten onrechtmatig zijn, waarbij voor een aantal scenario’s in de financiële verordening is beschreven wanneer deze overschrijdingen acceptabel zijn. Voor over- en onderschrijdingen van baten, onderschrijdingen van lasten en onderschrijdingen van investeringskredieten geldt dat deze als onrechtmatig zijn aangemerkt indien ze niet tijdig aan het algemeen bestuur zijn gemeld. o Ten aanzien van het M&O criterium geldt dat alleen bij misbruik sprake is van een onrechtmatigheid.

Eventuele gevallen van misbruik (mits cumulatief met andere fouten of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens) zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.  De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld binnen de kaders van de kadernota rechtmatigheid 2024 van de Commissie BBV alsmede onze eigen financiële verordening. Dit betekent dat: o Een verantwoordingsgrens van 3% (zijnde € 195.000) is gehanteerd waarboven cumulatieve fouten en onduidelijkheden in de rechtmatigheidsverantwoording worden opgenomen. o Een rapporteringstolerantie van € 5.000 is gehanteerd waarboven fouten en onduidelijkheden in de paragraaf bedrijfsvoering worden opgenomen.

47

Toelichting op de balans per 31 december 2024 ACTIVA VASTE ACTIVA Materiële vaste activa Boekwaarde per 1 januari 2024 Bij: Investeringen 2024 Af : Afschrijvingen over 2024 Af: Desinvesteringen 2024 Boekwaarde per 31 december 2024

€ €

0 0 0 0 0 0

€

Verzekerde waarden Onder de materiële vaste activa zijn de investeringen verantwoord voor huisvesting en inventaris. Verzekerde waarde per balansdatum: 31.400 Financiële vaste activa

€

684.000

Verstrekte hypotheken ambtenaren Boekwaarde per 1 januari 2024 Af : Aflossingen 2024

€

470.000 -5.000 465.000 -5.000 460.000

€ Af : kortlopend deel personeelshypotheken (aflossingsdeel 2025) Boekwaarde per 31 december 2024

€

Met ingang van 1 januari 2009 is de gewijzigde wet Fido in werking getreden en kwam er op die datum van rechtswege een einde aan de Hypotheekregeling van de Regio Achterhoek. Lopende hypotheken blijven gelden. In 2024 is er geen extra aflossing geweest. Verstrekte lening inzake projecten Leader Stand per 1 januari 2024 Bij : verstrekte leningen 2024 Af: afgeloste leningen 2024 Stand per 31 december 2024

€ € € €

474.000 17.000 -267.000 224.000

€

26.931.000

Mutaties 2024 9.144.000 €

Stand per 31-12-2024 26.507.000

€ €

5.000 419.000

VLOTTENDE ACTIVA Uiteenzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Rekening-courantverhouding met het Rijk

Stand per 01-01-2024 17.363.000

BZK Schatkistbankieren Kortlopend deel personeelshypotheken (aflossingsdeel 2025) Overige vorderingen Debiteuren Specifcatie van deze vorderingen naar ouderdom is als volgt:

2024

Van de debiteuren is eind februari 2025 een bedrag van € 38.420 nog te ontvangen.

48

419.000

Liquide middelen

€

Bank- en girosaldi

Stand per 01-01-2024

Bank Nederlandse Gemeenten ABN-AMRO

87.000 2.000 89.000

Mutaties 2024

253.000 Stand per 31-12-2024

164.000 € 0€ 164.000 €

251.000 2.000 253.000

Overlopende activa

€

1.146.000

Nog te ontvangen voorschotbedragen overheidslichamen Overige vooruitbetaalde kosten Overige nog te ontvangen inkomsten

€ € € €

982.000 11.000 153.000 1.146.000

€

6.736.000

€

392.000 0 0 0 392.000

Specificatie nog te ontvangen voorschotbedragen overheidslichamen 1-1-2024 Toevoeging Ontvangen te ontvangen Provincie te ontvangen Rijk/RVO

286.000 171.000 457.000

617.000 293.000 910.000

240.000 145.000 385.000

31-12-2024 663.000 319.000 982.000

PASSIVA VASTE PASSIVA EIGEN VERMOGEN Reserves / Bestemmingsreserves Algemene reserve Saldo per 1 januari 2024 Bij: Toevoeging rente 2024 Bij: Overige toevoegingen 2024 Af: Onttrekkingen 2024 Saldo per 31 december 2024