Een actuele visie op economie maakt sterk doc.pdf

Sectoraal gezien is er nu al een overschot aan studenten MBO-ondernemerschap en handel, terwijl er een tekort is aan MBO-studenten in de sectoren zorg en techniek. Dat zegt iets over de mismatch op de arbeidsmarkt als het gaat om opleiden. En dat terwijl de sectoren techniek en zorg de sectoren zijn waar de dynamiek op de arbeidsmarkt het grootste is. Voor techniek lijkt het qua instroom redelijk positief te lopen, met een voorbehoud als het gaat om het opleidingsniveau en hoger opgeleiden. Het gaat dan om MBO-4 en HBO / WO waar meer instroom nodig is.

4.4.

Onze rol

Onderwijs Hierboven zijn al een aantal onderwijs gerelateerde onderwerp genoemd. Immers, het onderwijs speelt een belangrijke rol. De rol van het onderwijs op de arbeidsmarkt is in principe niet een leidende, maar dienende rol waarvoor de gemeente niet bepalend is. Het is echter wel zo, dat de onderwijskundige kwaliteit (deels) gekoppeld is aan de huisvesting. En qua huisvesting heeft de gemeente een wettelijke rol die in Oude IJsselstreek in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) belegd wordt. 

Vanuit deze gedachte blijven we langjarig middels het IHP inzetten op kwalitatief goede onderwijshuisvesting in onze gemeente.

Daarbij is het van belang dat het basis- en voortgezet onderwijs toekomstbestendig is en kwalitatief op niveau blijft in de gemeente. Aansluitend zetten we ons ervoor in om dat ook op regionaal niveau voor de verschillende onderwijsniveaus te doen dan wel zorgen dat ze goed bereikbaar zijn. Vandaar dat we al een groot aantal projecten steunen. Zo wordt met het project Smart Technical Education een infrastructuur opgezet en uitgebouwd waardoor de technische VMBO-opleidingen in de regio gewaarborgd blijven. De Smaakacademie zet samen met het Zone College in op kennisontwikkeling en het behoud van het vakmanschap in de Foodsector. Het Graafschap College biedt een breed palet aan MBO-opleidingen. Ze is voortdurend met het Rijk in gesprek over een passend onderwijsaanbod en versnelde accreditatie van nieuwe opleidingen. Niet alleen het innovatieve deel, maar ook het ambachtelijke deel van de maakindustrie wordt hiermee gefaciliteerd. 

We zetten ons (regionaal) in voor toekomstbestendig basis- en voortgezet onderwijs dat kwalitatief op niveau blijft en zorgen dat deze onderwijsinstellingen goed bereikbaar zijn. Daar hoort het ondersteunen van initiatieven die hieraan en aan de arbeidsmarkt bijdragen bij.

Achterhoek als MBO-economie We hebben in de gemeente en in de regio diverse initiatieven die een leven lang ontwikkelen mogelijk maken en tevens een goede aansluiting vinden bij de behoefte vanuit de arbeidsmarkt. Het Graafschap College is de grote regionale MBO-opleider en dat vraagt om nauwe samenwerking als er gekeken moet worden naar de doorstroom van het MBO. Daarnaast zijn AT Techniekopleidingen, het Civon en het Grenslandcollege positieve voorbeelden van een samenwerking tussen onderwijs en het bedrijfsleven in onze gemeente die op regionaal niveau bijdragen.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK



We blijven deze initiatieven daarom ook de komende jaren steunen.

Geen startkwalificatie Principieel ligt het behalen van een startkwalificatie niet bij de gemeente, maar bij het onderwijs. In het verlengde hiervan heeft het Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) een grote rol bij de aanpak vroegtijdig schoolverlaters. Meer hoog over geldt wel dat de Achterhoek, waar de arbeidsmarkt nu al kampt met krapte, vergrijzing en ontgroening, in feite alle mensen nodig heeft om de tekorten op de arbeidsmarkt in kwantitatieve zin aan te vullen. In het verlengde hiervan ligt er ook een duidelijke koppeling met de Lokale Inclusie Agenda van Oude IJsselstreek, specifiek de thema’s 2 (inclusief onderwijs) en 4 (werk en inkomen).40

Ontwikkeling naar HBO-economie Als gemeente nemen we een faciliterende rol in op meerdere terreinen op dit dossier. 

We ondersteunen initiatieven vanuit onze gemeente en de regio, al dan niet in triple helixverband en aan de verschillende thematafels, die het mogelijk maken om werknemers aan te trekken en op te leiden.

Voorbeelden zijn de innovatiehubs, innovatieclusters, startups en evenementen als de Talententuin. We zetten ons als gemeente ook door middel van samenwerking met hogescholen zoals het Saxion, de HAN en Duitse hogescholen in om het HBO te koppelen aan de regio. Hiervoor zijn de in hoofdstuk 7 genoemde randvoorwaarden als bereikbaarheid, woningbouw en voorzieningen van groot belang. 

Aan de hand van een soort campusgedachte, waarbij het niet gaat om een fysieke ontwikkeling maar juist om het bij elkaar brengen van verschillende onderwijs- en innovatieconcepten, kunnen we in triple helixverband hier invulling aan te geven. Daardoor worden de onderwijs- en innovatieclusters in onze regio beter bereikbaar voor studenten, werknemers en werkgevers. En dat biedt weer kansen op innovatie en het aantrekken van werknemers.

Meer in het algemeen vraagt het wel om een focus op doelgroepen, omdat HBO’ers in principe buiten de regio opgeleid worden en het dus van de regio vraagt om ze terug te laten komen na de studie en in bijvoorbeeld een andere levensfase zitten. Denk aan een tweede baan en het stichten van een gezin. Hierbij kunnen de pluspunten van de regio ingezet worden. Zo bevinden kinderdagverblijven en basisscholen zich hier ten opzichte van andere regio’s in een redelijk groene en veilige omgeving. Dit kan, zeker gezien de krapte op de arbeidsmarkt waar arbeidsvoorwaarden minder van belang zijn, een voordeel zijn. 

40

We werken als gemeente lokaal en regionaal in triple helixverband samen om de pluspunten van de regio in te zetten en het mogelijk te maken dat mensen van buiten de regio hier komen wonen, werken en meedoen.

Lokale Inclusie Agenda. Iedereen doet mee 2022-2024 (Gendringen 2022).

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

5.Technologie Technologische ontwikkelingen gaan momenteel razendsnel en zullen naar de toekomst toe een verdere vlucht nemen. De vraag is niet of, maar hoe snel en hoeveel invloed het gaat krijgen. De afgelopen periode zijn verschillende voorbeelden hiervan in het nieuws geweest. 41 Meer algemeen bieden automatisering, robotisering, 3D printen, digital twinning, kunstmatige intelligentie en Internet of things nieuwe mogelijkheden tot het efficiënt en flexibel ontwerpen en produceren van (bijzondere) producten. Technologische toepassingen vinden haar weg in met name in de maakindustrie, maar zeker ook in sectoren zoals de landbouw, toerisme, zorg en logistiek.

5.1. Automatisering neem een vlucht in de industrie We zien dat met name de Achterhoekse industrie sinds 2014 steeds meer investeert in automatisering en robotisering, zeker als dat vergeleken wordt om omliggende regio’s. In 2018 en 2019 bijvoorbeeld investeerde de Achterhoekse industrie hier respectievelijk € 412 miljoen en € 325 miljoen in, terwijl dat in de Groene Metropool Regio (Arnhem-Nijmegen) in 2019 op € 250 miljoen lag.

Zie bijvoorbeeld: https://www.bnr.nl/podcast/tech-update/10511412/samsung-verbiedt-chatgpt-voormedewerkers (geraadpleegd op 03-05-2023); https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5378687/aikunstmatige-intelligentie-regels-brussel-privacy-chatgpt (geraadpleegd 03-05-2023) en https://eenvandaag.avrotros.nl/panels/opiniepanel/alle-uitslagen/item/grote-zorgen-over-opkomst-kunstmatigeintelligentie-helft-is-voor-verbod-op-chatgpt/ (geraadpleegd op 03-05-2023). 41

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

De inzet op automatisering is deels gekoppeld aan productieprocessen in de industrie alsook de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Dat leidt op plekken waar de industrie geclusterd is, tot een relatief snelle groei van het aantal gevraagde HBO’ers om dit technologie te implementeren. In oostNederland is die ontwikkeling specifiek buiten de steden gaande. Oude IJsselstreek is daar een voorbeeld van. Zie hieronder voor een grafische weergave van deze ontwikkeling. 42 Tegelijkertijd zorgt deze ontwikkeling voor een daling van het aantal gevraagde werknemers op het niveau van MBO 2 en 3. Dit komt omdat technologie naast fysieke taken ook steeds meer (simpele) intellectuele taken over kan nemen.43

Kracht van Oost 2.0. Perspectieven voor de ruimtelijke economie van Oost-Nederland (Arnhem en Zwolle 2020) 16. 43 K. Bangma, L. van Eekelen, C. van Ewijk, K. Kamminga, I. Koetsier, N. Kortleve en A. Zurkainan, Toekomst arbeidsmarkt en pensioen: Een verkenning voor de langere termijn (2021). 42

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

5.2. Technologie zet ook door in andere sectoren Daar waar in de Achterhoek, Oude IJsselstreek is daar geen uitzondering op, de technologische ontwikkeling het snelst gaan in de industrie, zien we dat het ook in andere sectoren doorzet. De bouwsector, vooral de fabrieksmatige en prefabbouw die sterk lijkt op de industrie, neemt veel van de technologie in haar bedrijfsvoering en productie over van de industrie. Denk aan 3D printen, modulair en prefab bouwen en de inzet van robots en digitale processen. 44 Daar komen duurzaamheid en biobased bij. We zien dat de vraag vanuit de markt steeds meer deze richting op gaat en dat vraagt van bedrijven om zich hierop aan te passen terwijl het van oudsher een vrij traditionele sector is.45 In die zin is dat ook voor Oude IJsselstreek van belang, omdat er veel toeleveranciers voor de bouwsector in de gemeente aanwezig zijn. Een deel ervan is gehuisvest op bedrijventerreinen, een deel zit op solitaire locaties. Denk bijvoorbeeld aan de vele timmer-, deuren- en kozijnenfabrieken die de gemeente rijk is. Voor deze bedrijven gaat het in eerste instantie om nieuwe bedrijfs- en productieprocessen, maar ook om het aantrekken van bijpassend talent terwijl ze dat niet gewend zijn. Uiteindelijk zal deze ontwikkeling, die zijn beslag krijgt op de werkvloer, zich ook vertalen in een grotere ruimtevraag.

Tegelijkertijd zien we dat technologische ontwikkelingen zich in andere sectoren als de landbouw, toerisme en zorg manifesteren. Die ontwikkelingen zijn in eerste instantie vooral gericht op de Zie bijvoorbeeld: https://www.ing.nl/zakelijk/kennis-over-de-economie/uw-sector/building-and-construction/deproductiviteit-in-de-bouw-neemt-toe-door-nieuwe-technologie.html (geraadpleegd op 11-05-2023) en https://www.westerveld-nederlof.nl/uitgelicht/98/steenstriprobot-voor-meer-efficiency (geraadpleegd op 11-052023). 45 Zie: https://www.vno-ncw.nl/forum/dit-zijn-de-7-allergrootste-uitdagingen-voor-de-bouw (geraadpleegd op 1306-2023). 44

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

administratie, planning en individuele gebruiker (in het geval van toerisme en zorg ook de klant en cliënt).46 Dit levert geen ruimtevraag op, maar wordt vooral gebruikt binnen bestaande ruimte. Denk bijvoorbeeld aan precisielandbouw waar GPS-systemen, digitalisering en sensortechnologie samenkomen.47 Het vraagt vooral implementatie en veilig gebruik van de technologie in combinatie met het opleiden van medewerkers en gebruikers. Het is deze technologische vlucht die steeds meer vraagt op MBO 4- en Hbo-opgeleide ICT’ers en programmeurs. Aangezien die niet of nauwelijks in de regio te vinden, levert dat een pregnante arbeidsmarktvraag op.48 Dit van groot belang voor de regio, aangezien zij de technologie beheersen en toekunnen passen waardoor de industrie in de regio kan opschalen naar smart industry en bijvoorbeeld de zorgsector nieuwe technologie kan implementeren. Kortom, het aantrekken van dit talent is van groot belang voor de economische ontwikkeling van en de werkgelegenheid in de regio.

46

Zie bijvoorbeeld: https://www.werkenbijsensire.nl/onze-verhalen/digitale-wereld-eist-fundamenteel-andereorganisat/ (geraadpleegd op 23-08-2023). 47 Zie bijvoorbeeld: https://www.wur.nl/nl/nieuws/kom-kijken-bij-de-proeftuin-precisielandbouw-op-de-marke.htm (geraadpleegd op 11-05-2023) en https://www.aereshogeschool.nl/onderzoek/lectoraten/precisielandbouw-ensmart-farming (geraadpleegd op 11-05-2023). 48 Zie bijvoorbeeld: ‘Kramp opent vestiging in Utrecht, omdat personeel niet naar de Achterhoek wil komen’, in: De Gelderlander, 07-03-2019. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

5.3.

Onze rol

Automatisering neemt een vlucht in de industrie Om de automatisering, robotisering of digitalisering in de industrie te steunen, kijken we vanuit onze rol als gemeente naar innovatie en startups. Dit omdat we zien dat het vooral succesvolle bestaande bedrijven zijn die gestaag groeien of nieuwe innovatieve bedrijven opstarten. Voordeel is dat zij lokaal en regionaal zijn gebonden. 

Zo proberen we start-ups waar mogelijk te faciliteren in de oprichting en door bestaande goed functionerende bedrijven in de gemeente en regio volop ontwikkelruimte te bieden.



We steunen op regionaal niveau initiatieven die in triple helixverband bijdragen aan het ontwikkelen en vooral toepassen van nieuwe technologie. Een voorbeeld hiervan is de Achterhoekse inzet op 3D printen waarbij de HAN, Civon en AT Techniekopleidingen het onderwijsdeel voor hun rekening nemen en bedrijven als Kaak en Van Raam uit onze gemeente de ondernemerskant.

Technologie zet ook door in de andere sectoren Hier zit een duidelijke link en kans met de automatisering in de industrie. In onze regio zien we namelijk dat veel technologische ontwikkelingen cross overs kennen naar andere sectoren. 

We hanteren daarom niet alleen de clusterbenadering waardoor kennis en kunde gebundeld worden zodat de hele regio ervan kan profiteren, maar steunen daarom als gemeente ook direct initiatieven als De Marke voor agrofood, TZA voor de zorg en Civon en SHII voor de maakindustrie.

Ontwikkelingen en opgaven als cybersecurity, digital twinning en kunstmatige intelligentie lopen hier doorheen. Deze ontwikkelingen gaan in een razend tempo en hebben vergaande invloed op zowel de arbeidsmarkt en economie alsook op de maatschappij.49 

Aangezien we als gemeente een hele beperkte invloed hebben op deze ontwikkelingen, sluiten we aan bij en steunen we regionale initiatieven die hier op een positieve manier voor onze regio aan bij dragen. Een voorbeeld hiervan is het Fieldlab Digital Twinning bij Varex in Doetinchem (zie hieronder voor een foto van een digital twin).50

Zie bijvoorbeeld: ‘Met AI gaat het onderwijs per direct en radicaal op de schop’, in: Financieel Dagblad, 18-052023; ‘Hoe kunstmatige intelligentie 300 miljoen banen op de tocht zet’, in: NRC,31-05-2023 en ‘Bestuurders waarschuwen voor ‘risico’s op uitsterven’ door AI’, in: NRC, 31-05-2023. 50 Zie bijvoorbeeld: https://www.metaalmagazine.nl/nieuws/project-fieldlab-digital-twinning/85930/ (geraadpleegd op 13-06-2023). 49

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

6.Duurzaamheid Niet op de laatste plaats is het verduurzamen van onze economie een grote en noodzakelijke opgave die forse impact gaat hebben op de wijze waarop producten tot stand komen en worden (her)gebruikt. Dit vraagt om een visie op hoe te komen tot een Circulair ingerichte samenleving.

6.1.

Duurzaamheid

Hoewel duurzaamheid een containerbegrip is, komt er steeds meer aandacht voor, zowel vanuit de maatschappij als het bedrijfsleven en de overheid. Bij de overheid gaat het vooral over hogere overheden als de Europese Unie en het Rijk. Dit vertaalt zich steeds meer, mede naar aanleiding van gerechtelijke uitspraken, in wet- en regelgeving.51 Die wordt steeds dwingender en strenger.52 Verder gaat subsidiëring vanuit deze overheden, denk aan landbouwsubsidies vanuit de Europese Unie, steeds meer deze kant op.53 Tot slot hebben we gezien dat de stijgende energieprijzen ook hebben geleid tot een toename van het bewustzijn van bedrijven wat betreft dit onderwerp.

6.2.

Energie

Onderdeel van de verduurzaming is de inzet op andere vormen van energie dan fossiele energie. Daar waar het eerder vooral ging om de beschikbaarheid en betaalbaarheid van duurzame energie, speelt nu ook de beschikbaarheid van voldoende energie en de daarvoor benodigde infrastructuur een essentiële rol in het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen en het kunnen blijven bieden van een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Wanneer bedrijven hun, met zonnepanelen, opgewekte energie niet terug kunnen leveren wordt het een stuk minder aantrekkelijk om te investeren in het laten plaatsen van zonnepanelen. Tegelijkertijd is het soms de vraag of (nieuwe) bedrijven nog aangesloten kunnen worden op het energienet.54 Dat alles maakt dat het net het niet aankan. Verzwaren en uitbreiden duurt jaren. Liander rekent tot en met 2030 voor de huidige projecten op basis van de huidige behoefte.55 Tennet loopt nog verder achter.56 Dit zet de economische ontwikkeling van de regio onder druk.

6.3.

Circulaire economie

Landelijk is de ambitie om Nederland in 2050 circulair te hebben. Daar zijn vier factoren benoemd:  Grondstoffengebruik verminderen;  Grondstoffen vervangen;  Levensduur verlengen;  Hoogwaardige verwerking. Om dit te bereiken, is de bedoeling om in 2030 een halvering van het grondstoffengebruik bereikt te hebben. Dit helpt bij het aangaan van grote maatschappelijke thema’s. 57 Onlangs heeft de gemeente Zie bijvoorbeeld: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-economie/verduurzaming-industrie (geraadpleegd op 17-04-2023). 52 Zie bijvoorbeeld: ‘EU zet vaart achter snelle reductie industriële uitstoot’, in: Trouw, 17-04-2023. 53 Zie bijvoorbeeld: https://www.toekomstglb.nl/actueel/nieuws/2022/10/03/nederland-bereiktovereenstemming-over-nationaal-strategisch-plan (geraadpleegd op 17-04-2023). 54 Zie: https://www.liander.nl/grootzakelijk/transportschaarste/beschikbaarheid-capaciteit/gelderland (geraadpleegd op 25-05-2023). 55 Zie: https://www.liander.nl/sites/default/files/Liander%20Investeringen_Gelderland_0.pdf (geraadpleegd op 23-08-2023). 56 Zie: https://tennet-drupal.s3.eu-central-1.amazonaws.com/default/2022-11/Congestieonderzoek%20invoeding %20FGU_publicatie.pdf (geraadpleegd op 23-08-2023). 57 Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2021-2023 (Den Haag 2021) 8. 51

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

Aalten de beleidsnota over circulaire economie aangenomen waarin doelstellingen zijn geformuleerd om in 2050 circulair te zijn.58

6.4.

Onze rol

Duurzaamheid Aansluitend op de Europese Unie en het Rijk hebben ook de provincies en de gemeenten steeds meer oog voor dit thema en gaan hun beleid en subsidies erop aanpassen. Tegelijkertijd zorgt de toenemende noodzaak van duurzaamheid voor interesse en actie bij bedrijven. Daarbij is het van belang dat we ze in staat stellen te verduurzamen. Dit vraagt om een energie infrastructuur die dit mogelijk maakt. 

We gaan als gemeente inzetten op duurzaamheid door bij de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen hier hoge eisen aan te stellen.

Het vraagt ook om voldoende interne expertise op dit gebied. 

Daarom steunen we regionale initiatieven als het Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek en Zonnige Bedrijven Achterhoek (ZBA).

Energie Van belang is het beschikbaar hebben van voldoende capaciteit op het energienetwerk. We maken ons de komende jaren hard voor voldoende investeringen in en het verzwaren en ontwikkelen van de energie-infrastructuur. 

We werken als gemeente samen met partners als Liander aan het verzwaren en ontwikkelen van de energie infrastructuur.



Daarbij moeten we ons met toekomstige initiatieven voor lokale opwekking van energie inzetten voor het lokaal gebruiken van deze stroom.

Het zou wenselijk zijn dat de energie die in onze regio opgewekt wordt ook gebruikt kan worden door lokale ondernemers en inwoners. Zo worden de lusten en lasten van de lokale opwek zo veel mogelijk binnen de regio. Tegelijkertijd wordt hiermee ook het energienetwerk zo veel mogelijk ontlast.



We moeten ook aandacht hebben voor en ruimte bieden aan innovatieve alternatieven zoals energyhubs, energiehandelsplatformen en waterstof.

Circulaire economie We zetten zowel lokaal als regionaal in op een circulaire economie. Circulair bouwen en slopen (“oogsten”) hoort hierbij en we kennen daar bijvoorbeeld de Hoge Brug in Ulft of het Almende College van.59 Die kennis en kunde hierover delen we met partners in de regio. 

We gaan via circulair inkopen, al dan niet in samenwerking.

Aalten Circulair (Aalten 2023). Zie bijvoorbeeld: https://dusseldorp.nu/nieuws/circulaire-oerbrug-ulft/ (geraadpleegd op 17-04-2023); https://www.duurzaamgww.nl/nieuws/225-waarom-zou-je-het-rechtstreeks-naar-de-puinbreker-brengen (geraadpleegd op 23-08-2023) en https://www.wonion.nl/over-wonion/nieuws/wonion-neemt-deel-aan-circulaireestafette/ (geraadpleegd op 17 april 2023). 58 59

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK



We willen jongeren bij dit onderwerp betrekken, omdat zij zich betrokken voelen en via stageopdrachten kennis opbouwen en bewustzijn creëren rondom circulaire economie. Hier zit een koppeling met de SDG’s.

7.Randvoorwaarden Economische groei manifesteert zich vooral op plekken (hotspots) waar randvoorwaarden en voorzieningen op orde zijn. Een compleet “economisch ecosysteem” is van groot belang om voor bedrijven de juiste “habitat” te bieden. De schaalniveaus verschillen, maar ook de bijdrage van partners is zeer divers. Dit vraagt om een flexibele en samenlevingsgerichte insteek.

7.1.

Woningbouw

Een belangrijke randvoorwaarde, samenlevingsgerichte insteek en een manier om de demografische ontwikkelingen zoals beschreven in 3.1 zo goed mogelijk op te vangen, is dat onze woningvoorraad hier voldoende bij aansluit. Dit vraagt niet alleen om andere woonvormen die meegaan met de levensfase van de steeds ouder wordende bevolking, maar vraagt ook om betaalbare woningen voor jongeren om te voorkomen dat de ontgroening nog verder toeneemt doordat jongeren wegtrekken naar andere steden waar betaalbare huisvesting wel beschikbaar is. Het bouwen van die betaalbare huisvesting is een uitdaging in een tijd van stijgende bouwkosten, waardoor onder andere de interesse en noodzaak van modulair bouwen steeds verder toeneemt. Bijkomend voordeel van modulair bouwen is dat het efficiënter en met minder materiaal kan dan de traditionele bouw. Voor bouwbedrijven vraagt de overgang naar modulair bouwen een forse investering. Wanneer Achterhoekse bouwbedrijven onvoldoende in staat zijn om mee te bewegen met deze ontwikkeling, zou dit een risico voor de sector kunnen vormen die zowel de bouwbedrijven als de toeleveranciers van de bouwbedrijven zou kunnen raken.

7.2.

Bereikbaarheid

Om ervoor te zorgen dat de Achterhoek gezien wordt als interessante regio om te wonen en werken, blijft het van belang om naast wonen in te zetten op goede mobiliteit en bereikbaarheid, zowel met het openbaar vervoer als met de fiets en de auto. Uiteraard speelt ook digitale bereikbaarheid hierin een belangrijke rol.

7.3.

Bedrijventerreinen

Bedrijventerreinen zijn belangrijke vestigingsplekken voor, en bieden (fysiek) ruimte aan, bedrijven. Met name in de industrie- en bouwsector is een passend bedrijfskavelaanbod van belang.

7.4.

Voorzieningen

Wanneer men spreekt over de regio Achterhoek dan spreekt men vaak over de geluksregio van Nederland. Mede daarom werd voor de Achterhoekmonitor onderzoek gedaan naar aspecten van brede welvaart en geluk in de regio, want economie en geld alleen maken niet gelukkig. 60 Uit de Achterhoek monitor bleek al dat Achterhoekers gemiddeld genomen hun geluk beoordelen met een 60

R. Koster, F. de Vor en E. van de Wiel, Achterhoek Monitor. Editie 2022/23 (Doetinchem 2022).

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

7.9. Dit beeld wordt nog eens bevestigd door data van het CBS, daaruit blijkt dat het percentage van de bevolking van 18 jaar of ouder dat tevreden is met het leven in Oude IJsselstreek in 2021 ongeveer 85,5% bedroeg.61 We scoren daarmee net boven het regionaal, provinciaal en landelijk percentage. Daarmee hebben we als gemeente ten opzichte van 2013 een inhaalslag gemaakt, toen scoorden we met 81,2% juist lager dan het regionaal, provinciaal en landelijk gemiddelde.

Tevredenheid met het leven 90

Percentage

88 86 84 82 80 78 76

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Jaar Oude IJsselstreek Gelderland

Achterhoek Nederland

Uit de Achterhoek Monitor blijkt dat inwoners bij de brede welvaart vooral gezondheid, welzijn en wonen van belang vinden. Naast het vestigingsklimaat voor ondernemers, zijn dit dus belangrijke aspecten om mee te nemen voor het vestigingsklimaat en het geluk van onze huidige en nieuwe inwoners dan wel toeristen en werknemers.62 Belangrijk onderdeel van de randvoorwaarden betreft het voorzieningenniveau. Denk aan winkels, kunst en cultuur, sport of vrijetijdsbestedingen. Het is namelijk niet alleen het smeermiddel van de samenleving, maar helpt ook bij het aantrekken van werknemers en kent vaak ook positieve economische effecten. Aangezien wij een grensgemeente in een grensregio zijn, beperkt het zogenaamde ‘daily urban system’, het gebied binnen een straal van ongeveer 50 kilometer waarin mensen wonen, recreëren en werken, zich niet tot Nederland.

7.5.

Onze rol

Woningbouw Om de leefbaarheid en economische vitaliteit te borgen, blijven we op lokaal- en regionaal niveau inzetten op een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Naast de beschikbaarheid van voldoende werkgelegenheid is ook de woon- en leefomgeving van belang. Wanneer we de regio kunnen profileren als een aantrekkelijke woon- en leefomgeving kan dit bijdragen aan het aantrekken van nieuw en passend personeel. Daarbij is ook de beschikbaarheid van voldoende voorzieningen op het gebied van zorg, onderwijs, winkelaanbod, sociaal- culturele voorzieningen, een rijk verenigingsleven en een goed onderhouden openbare ruimte van belang. Ook een aantrekkelijk buitengebied met volop recreatiemogelijkheden draagt hieraan bij. 

Om te kunnen voorzien in de woonbehoefte zetten we ons al gemeente, naast allerlei particuliere initiatieven, in voor het realiseren van voldoende woningen op de uitleglocaties;

Zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart/indicator (geraadpleegd op 03-052023). 62 R. Koster, F. de Vor en E. van de Wiel, Achterhoek Monitor. Editie 2022/23 (Doetinchem 2022). 61

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

Lenteleven, Biezenakker, De Tuit, Varsseveld Noord en in een latere fase Terborg Voorbroek. Daarnaast zijn we op diverse locaties bezig met het realiseren van flexwoningen. Op die manier realiseren we een gemêleerd woningaanbod. Voor de levensloopbestendige woningen wordt ook gekeken naar het bouwen van hofjes, om zo de thuiszorg, bijvoorbeeld qua reistijd, efficiënter in te kunnen richten. Bereikbaarheid We zetten in op een goede bereikbaarheid (fysiek en digitaal) van inwoners en bedrijven. We zien hier, naast andere opgaven, een aantal specifieke opgaven:  Bereikbaarheid via de N18. De bereikbaarheid van en naar Arnhem enerzijds en Twente anderzijds wordt hierdoor verbeterd. Dit levert ook extra kansen op voor ontwikkelingen in onze gemeente en dan specifiek Varsseveld mits er goed gekeken wordt naar meekoppelkansen;  Naast de N18 is het doortrekken van de A15 kansrijk en verbetering van de A12 een absolute must;  Emmerich (Dld.) is een halteplaats geworden in een snelle verbinding Ruhrgebied-ArnhemRandstad.

Een interessante ontwikkeling voor forensen uit de Achterhoek;  De ontwikkeling van de RegioExpress en maatregelen om de spoorverbinding vanuit Arnhem tot aan Doetinchem te verdubbelen;  Verbetering van het openbaar vervoer zodat de Achterhoek beter aangesloten is op omliggende regio’s en Duitsland;  Naast een goede fysieke bereikbaarheid, is een goede digitale bereikbaarheid evenzeer van belang. De aanleg van glasvezel in het buitengebied van onze gemeente is inmiddels afgerond. Bedrijventerreinen Aangezien wij als gemeente een belangrijke rol hebben in het realiseren van een passend bedrijfskavelaanbod, zetten we ins voor een passend bedrijfskavelaanbod. Dat doen we zowel op lokaal, als op West Achterhoek en Achterhoek niveau. Door op deze niveaus te werken en oog te hebben voor wensen vanuit het bedrijfsleven en randvoorwaarden, zijn we op basis van het principe “het juiste bedrijf op de juiste plek” in staat bedrijven een passend kavelaanbod te doen. 

Op regionaalniveau werken we met de Achterhoekse gemeente en de provincie aan het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) waarin we afspraken maken over beleid, doelstellingen en lange termijnperspectief.



Op West Achterhoekniveau ontwikkelen we met Bronckhorst, Doetinchem en Montferland gezamenlijke bedrijventerreinen waarbij Montferland zich richt op logistiek en Doetinchem (met het A18 Bedrijvenpark) op onder andere XXL-ruimtevragers.



Op lokaal niveau kijken we allereerst naar de ontwikkeling van het Varssevelds Industrie Park (VIP) waar we ons richten op maakindustrie, duurzaamheid en groen.

Voor het centrale zuidelijke deel van de gemeente is De Rieze het grootste terrein.  

We kijken hier, met in achtneming van andere visies als het Landschapspark Oude IJsselzone, naar ontwikkelruimte. Naast ontwikkelruimte voor nieuwe locaties kijken we ook naar bestaande locaties. Per locatie kijken we naar de verschillende mogelijkheden zijn, van het toekomstbestendig maken tot transformatie.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

Voorzieningen Lokaal en regionaal blijft het met name het in stand en goed bereikbaar houden van voorzieningen de belangrijkste insteek. Tegelijkertijd moeten we als gemeente niet alles zelf te doen, maar juist gebruik maken van hetgeen er (Eu)regionaal is. Dat is ook de strategie die Brainport volgt. 63 

Op het vlak van voorzieningen kijken we vanuit deze Economische Beleidsvisie vooral naar detailhandel en winkelcentra. Daar werken we, conform het vastgestelde Ontwikkelingskader detailhandel Oude IJsselstreek, enerzijds vanuit onze rol toe naar groene en compacte centra terwijl we anderzijds de ondernemers en ondernemersverenigingen faciliteren. 64

In Euregionaal verband gaat het niet alleen over onderwijs, maar ook om andere voorzieningen. En dat biedt kansen. 

Als gemeente moeten we kijken hoe we ons in kunnen zetten voor het verstevigen van de betrekkingen met voorzieningen in Duitsland. De verdere uitwerking hiervan zal vormkrijgen in de nog te ontwikkelen strategienota Duitsland.

Zie bijvoorbeeld: https://brainporteindhoven.com/nl/nieuws/26-projecten-regio-deal-geven-enorme-impulsaan-brainport-eindhoven (geraadpleegd op 04-05-2023). 64 Ontwikkelingskader detailhandel Oude IJsselstreek (Gendringen 2020). 63

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK