Definitief Boekwerk begroting-2026-2029 24-09-2025.pdf
Tekst van het document
Reflexieve monitoring richt zich op interactief leren en bijsturen, getoetst aan lange termijn ambities voor systeemverandering. Omdat er in fundamentele transities altijd veel factoren meespelen, geeft data alleen onvoldoende inzicht. De combinatie met reflexieve monitoring helpt ons om deze invloeden zichtbaar te maken en om tijdig bij te sturen waar dat nodig is.
30
Wat geven we eraan uit? In totaal geven we binnen programma 2 bijna € 69 miljoen uit. In onderstaand overzicht is te zien waar het geld naar toe gaat.
31
Doelen en acties -2.1 Inwoners ervaren een positieve gezondheid
Doelomschrijving Het is onze ambitie dat iedere inwoner kansrijk opgroeit, een leven lang leert, gezond leeft en regie voert op het eigen leven. Door onder andere de vergrijzing, de toename van (welvaart)ziektes en krapte op de arbeidsmarkt staat deze ambitie steeds meer onder druk. Onze doelstelling is daarom om de gezondheid die onze inwoners ervaren minimaal stabiel te houden. Termijn
Middellang en lange termijn
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Kock, Bennink, Ankersmit
32
Taakveld
Meerdere
Context De komende decennia neemt de zorgvraag verder toe, als we niets wijzigingen neemt de zorgvraag de komende decennia verder toe, met name door de vergrijzing. Door een groeiend tekort aan zorgpersoneel is het steeds moeilijker om nu én in de toekomst zorg te blijven leveren. Iedereen doet er toe en doet mee naar eigen mogelijkheden in Oude IJsselstreek. Het uitgangspunt is dat inwoners verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gezondheid door bewuster en gezonder te leven. Positieve gezondheid (preventie) en herstelvermogen (veerkracht) staan daarbij centraal. Dat draagt bij aan het zo lang mogelijk onafhankelijk en zelfstandig blijven van inwoners en dat vergroot hun levensgeluk. De sociale basis is daarbij hét fundament van de samenleving. Als inwoners naar elkaar omzien – het Achterhoekse naoberschap – zorgt dit voor sociale cohesie. Dit draagt bij aan zelfredzaamheid, minder eenzaamheid en minder inzet van (zwaardere) zorg. Vanuit onze visie op het sociaal domein ‘Naar het hart van de beweging’ werken we aan drie doelen: allereerst aan het verbeteren van de gezondheid en kwaliteit van leven, daarnaast aan de ervaren kwaliteit van hulp en ondersteuning en tenslotte aan het beheersen en verlagen van de kosten voor de gemeente. In Oude IJsselstreek werken we daarbij vanuit de bedoeling.
Onze hulp en ondersteuning organiseren we zo dat inwoners en professionals niet belast zijn met de verschillende wetgevingen en hun financieringsstromen. De professional heeft de ruimte om ‘echt te doen wat nodig is’. Uitvoering 2026
33
Ook in 2026 blijven wij stevig inzetten op het versterken van de sociale basis. Naoberschap, eigen kracht en samenredzaamheid staan centraal. Wij investeren in initiatieven van, voor en door inwoners om de sociale cohesie en leefbaarheid te vergroten, onder andere door onze opdracht(en) aan het voorliggend veld te herzien en in lijn te brengen met onze visie.
Een gezonde toekomst begint met een gezonde jeugd. Via de JOGG-aanpak maken we gezond gewoon en werken we aan het gezonder maken van de leefomgeving van de jeugd.
In samenwerking met onze specialistische aanbieders ontwikkelen we meer preventief groepsaanbod in plaats van individueel aanbod voor de jeugd.
De inzet van het mobiele Jongeren en OndersteuningsPunt (JOP) brengt het jongerenwerk ook naar de kleine kernen en evenementen. Meer jongeren maken zo kennis met het jongerenwerk.
Via de pilot GGZ consultatie bij Buurtzorg Jong werken jeugd-gezinswerkers intensief samen met specialisten in jeugd GGZ. Door GGZ-expertise direct te betrekken bij hulpvragen, verkorten we de lijnen en zorgen we voor snellere en effectievere ondersteuning.
In 2026 stellen we een nieuw preventie- en handhavingsplan alcohol- en middelengebruik vast. Vanuit een integrale aanpak werken we aan het terugdringen van het alcohol- én middelengebruik met focus op jongeren.
We ondersteunen ouderen om fit en vitaal te blijven door het faciliteren van de opstart van nieuwe laagdrempelige beweegclubs in de wijk (zoals Vitality clubs en wandelgroepen).
Zowel het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) als het Integraal Zorg Akkoord (IZA) lopen in 2026 af. In afwachting van de opvolging van beide akkoorden (wordt opgevolgd door het Aanvullend Zorgen Welzijnsakkoord (AZWA)) proberen we de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid op gang te houden door de activiteiten van het lokale plan van aanpak GALA zoveel als mogelijk duurzaam te borgen.
In de regio bouwt het Regioplan Achterhoek aan een sterke regionale preventie infrastructuur op vier thema’s: ‘Gezond leven en preventie’, ‘Veerkrachtig ouder worden’, ‘Mentaal gezond’ en ‘Prettig werken in zorg en welzijn’. De gemeente Oude IJsselstreek levert een actieve bijdrage aan de regionale samenwerkingsstructuur.
Door het organiseren van de training ‘Werken met Positieve Gezondheid’ ondersteunen we medewerkers bij het praktisch toepassen van het gedachtegoed van positieve gezondheid.
Vanuit het gedachtegoed ‘Gezondheid in alle beleidsterreinen’ zetten we in op het bevorderen van een gezonde leefomgeving. Daarbij zoeken we actief de verbinding met het ruimtelijke domein. Zo zijn vertegenwoordigers vanuit het Sociaal Domein aangesloten bij de Omgevingstafel. In 2026 zetten we extra in op het stimuleren van een rookvrije kindomgeving (zoals bij sportclubs).
Monitoring Het CBS, RIVM en de GGDén meten één keer per vier jaar de ervaren gezondheid via de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen. Volgens de meest recente meting (2024) ervaart 73,8 procent van de inwoners in Oude IJsselstreek een (zeer) goede gezondheid. Ter vergelijking landelijk is dat 74,1 procent en in de Achterhoek is dat 75,4 procent. Bij de vorige meting in 2022 ervaarde nog 69,8 procent van de inwoners een (zeer) goede gezondheid. Er is dus sprake van een stijging van 4 procent. Na een daling in de afgelopen jaren (onder ander door COVID ’19) is er voor het eerst weer sprake van een stijging. Bij eerstvolgende meting (2028) streven we daarom naar een verdere stijging dat 76 procent van de inwoners een (zeer) goede gezondheid ervaart. Als aanvulling op (landelijk) beschikbare databronnen maken we daarnaast gebruik van Reflexieve Monitoring. Bij deze wijze van monitoren staat voortdurend reflecteren en leren vanuit samenwerking en gelijkwaardigheid centraal. -2.2 Integrale aanpak Zorg en Veiligheid
Doelomschrijving In Oude IJsselstreek willen we kindermishandeling en huiselijk geweld zo veel mogelijk voorkomen. Gebeurt het toch, dan werken we actief aan het stoppen ervan en aan duurzaam herstel van de veiligheid. Inwoners voelen zich gehoord, weten waar ze aan toe zijn (navolgbaarheid) en voelen zich gesteund. Zo streven we ernaar het huidige percentage beschermingsmaatregelen van 1,8 procent (van alle jeugdige in onze gemeente) te verlagen naar het landelijk gemiddelde van 1,1 procent. Termijn
Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Bennink, Kock, Werger. Taakveld
Meerdere
Context Al jaren zijn er verschillende rapporten met daarin zorgen over- en verbetermogelijkheden van de aanpak van geweld in Nederland. Denk aan 'geweld hoort nergens thuis', 'kwestie van een lange adem' en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. De gemeente is hiermee aan de slag. In Oude IJsselstreek hebben we een bovengemiddeld aantal beschermingsmaatregelen . We zien kansen met de integrale aanpak zorg en veiligheid om escalatie (en daarmee beschermingsmaatregelen) te voorkomen, dit hebben we ook opgenomen in het Integraal Veiligheidsbeleid dat is vastgesteld door de raad. Uitvoering 2026
34
We versterken het Lokaal Team Jeugd, Wijkfunctionarissen/Wmo-consulenten, Loopbaan- en inkomensbegeleiders en schuldhulpverleners met kennis en kunde onder andere door te investeren op de samenwerking met de (veiligheids-)partners.
We evalueren het convenant ‘ketenaanpak zorg en veiligheid jeugd en gezin Oude IJsselstreek 2023’.
We ontwikkelen en implementeren een nieuwe ketenaanpak zorg en veiligheid voor volwassenen.
We zetten stappen om invulling te geven aan het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (0100).
We voeren het lokale uitvoeringsplan huiselijk geweld en kindermishandeling uit.
We evalueren op welke wijze de inzet van huisverboden als maatregel ter bescherming van veiligheid binnen gezinnen kan dienen, waarbij we zowel de inzetfrequentie als de context van toepassing monitoren.
Monitoring De uitvoering is vooral gericht op het versterken van de ketensamenwerking. We volgen de voortgang op deze doelstelling door te kijken naar ontwikkelingen in de signalen en interventies binnen de keten van zorg en veiligheid. Daarbij geven de volgende indicatoren inzicht in de bijdrage van de integrale aanpak aan het vergroten van veiligheid en het verbeteren van de ondersteuning voor gezinnen en individuen binnen onze gemeente:
Het verlagen van het percentage jeugdigen met een beschermingsmaatregel (t.o.v. het totale aantal jeugdigen).
Het verlagen van de doorlooptijd van beschermingsmaatregelen.
Het verlagen van het aantal meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling bij Veilig Thuis.
-2.3 Wonen doe je thuis
Doelomschrijving In Oude IJsselstreek wonen inwoners van jong tot oud zo prettig en zelfstandig als mogelijk in hun eigen leefomgeving. We versterken de leefomgeving van de inwoner en zoeken samen oplossingen die helpend zijn en op de lange termijn bijdragen aan dat doel. Dit betekent niet alleen zorgen voor een goede fysieke omgeving, maar vooral investeren in sociale verbondenheid, gelijke kansen en het versterken van de veerkracht van inwoners. Door ruimte te geven aan ontmoeting, samenwerking en het benutten van talenten van inwoners ontstaat er een gemeenschap waarin mensen naar elkaar omzien en van betekenis zijn voor elkaar en zichzelf. Dit zorgt ervoor dat er samen gebouwd wordt aan een duurzame toekomst voor jong en oud. Onze ambitie is om informele en formele krachten in buurten en wijken te verenigen. Zo zorgen we ervoor dat het leven voor alle inwoners waardevol blijft en zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen. Met deze ambitie zetten we in op het zo thuis mogelijk op laten groeien van onze jeugdigen. Ouders zijn in staat om hun kinderen op een passende manier op te voeden. Daar waar een verblijfsvoorziening toch nodig blijkt te zijn, wordt ingezet op zo snel mogelijke terugkeer naar huis.
Voor volwassenen en ouderen betekent dit dat we inzetten op het zo zelfstandig mogelijk wonen en daarbij het behouden van de regie op hun gezondheid en welzijn met een focus op wat zij nog wel kunnen vanuit positieve gezondheid en re-ablement. Hierdoor ervaart de inwoner een veilig en prettig bestaan en welzijn zoals ook in doel 2.1 wordt beoogd. Termijn
Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Bennink , Kock Taakveld
Meerdere
Context In 2019 is in Oude IJsselstreek met de bestuursopdrachten ‘transformatie in de hulp voor jeugd en gezin’ en de 'transformatie in de WMO’ (Samen Sterker Thuis) een impuls gegeven aan de transformatie van de jeugdhulp en WMO. In het coalitieprogramma ‘Oude IJsselstreek maakt samen sterk’ is vastgelegd dat we deze transformatie voortzetten met de visie ‘naar het hart van de beweging’ als basis. Landelijk is met de Hervormingsagenda Jeugd deze richting ook bekrachtigd. Uitvoering 2026
35
Met het bouwteam bouwen we verder aan het vormgeven van hulp rondom onze inwoners. Ook evalueren we de uitvoering van de opdracht aan het bouwteam (lokaal ingekochte zorgaanbieders) en nemen we een besluit over het al dan niet verlengen van de contracten.
We zetten in op het vergroten van kennis en expertise van onze professionals en die van onze partners zodat houding en gedrag bijdragen aan het versterken van de eigen regie van onze inwoners (jong en oud). Hierdoor vermindert de zorginzet.
Intensiveren van de samenwerking tussen het Lokaal Team (Buurtzorg Jong) en de jeugdbescherming (GI’s).
We sturen op versterken van de thuissituatie naast de inzet van een verblijfsvoorziening (voor zowel jeugd als volwassenen).
We ontwikkelen preventief groepsaanbod in samenwerking met onze lokale partners.
We versterken ons lokale team en halen expertise dichterbij (Pilot GGZ en pilot Lichtenberg - inzet psychiater in de wijk).
We zetten in Ulft een buurtverbinder in die vanuit een projectmatige aanpak de sociale basis in de wijk versterkt en helpt bij het opzetten van een goed functionerende woonzorgzone. Samen met inwoners, instellingen en organisaties leggen we zo de basis voor een succesvolle aanpak die lokaal werkt en regionaal toepasbaar is.
We ontwikkelen de domein overstijgende samenwerking (Samen Sterker Thuis) verder door waardoor inwoners zo lang als mogelijk zelfstandig in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Door deze samenwerking kunnen er andersoortige oplossingen (preventie) ingezet worden waardoor we zorg/hulp (Wlz, Wmo) kunnen uitstellen of voorkomen. Monitoring Of we in staat zijn om preventief en thuisgericht te werken monitoren we op basis van de volgende indicatoren:
Het aantal inwoners dat gebruik maakt van ambulante Wmo-voorzieningen blijft gelijk ondanks demografie.
Het aantal inwoners dat ondersteuning krijgt vanuit Samen Sterker Thuis stijgt met 15 procent.
Het aantal jeugdigen met opvoedondersteuning van Buurtzorg Jong blijft gelijk.
Het aantal jeugdigen met ambulante jeugdhulp blijft gelijk. Of de inzet ook effectief is (voorkomen we zwaardere zorg?) monitoren we op basis van de volgende indicatoren waarbij we opmerken dat het effect van preventieve inzet vandaag niet morgen al tot grote resultaten leidt.
Het percentage inwoners dat vanuit de Wmo instroomt in de WLZ daalt in onze gemeente met 5 procent ten opzichte van 2025.
Het aantal eerste uithuisplaatsingen daalt met 5 procent ten opzichte van 2025.
-2.4 Groter bereik minimabeleid
Doelomschrijving Alle inwoners krijgen de ondersteuning en vergoeding die zij nodig hebben en waar zij recht op hebben. Door de beleidsregels en uitvoeringsregels te vereenvoudigen zijn de minimaregelingen makkelijker te begrijpen voor inwoners die daar recht op hebben. De drempel voor het aanvragen wordt verlaagd, aanvragen kunnen worden gecombineerd en vergoedingen zijn passend. Dit maakt het gebruik groter. Termijn
Primair SDG doel
36
Middellang
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Haverdil Taakveld
6.3 Inkomensregelingen
Context De beleids- en uitvoeringsregels zijn vereenvoudigd. Bij een aanvraag kijken we niet langer alleen naar het specifiek gevraagde, maar beoordelen we meteen of de aanvrager ook in aanmerking komt voor andere (jaarlijkse) vergoedingen of tegemoetkomingen. Voor de daaropvolgende jaren toetsen we periodiek of de inwoner nog steeds recht heeft op één of meerdere regelingen. Als er geen verandering in de situatie is, kennen we deze regelingen proactief toe. Hierbij gaan we uit van vertrouwen en we verminderen zo de administratieve lasten. Uitvoering 2026 De beleids- en uitvoeringsregels zijn vereenvoudigd, waardoor de minimaregelingen makkelijker te begrijpen zijn. We zetten in op begrijpelijke aanvragen, proactieve toekenning en persoonlijke gesprekken met inwoners. Bij contactmomenten kijken we breder dan alleen de aangevraagde regeling. We beoordelen direct of iemand ook in aanmerking komt voor andere (jaarlijkse) tegemoetkomingen. Wanneer de persoonlijke situatie gelijk blijft na een eerste aanvraag, kennen we regelingen proactief toe, als de inwoner hier toestemming voor geeft, zonder dat daar opnieuw een aanvraag voor nodig is. We werken vanuit vertrouwen: minder losse aanvragen betekent ook minder tijd aan administratieve lasten. Die tijd die we hiermee winnen, gebruiken we om met mensen in gesprek te gaan.
Wie zijn zij? Wat hebben ze nodig? Kunnen ze de regelingen goed benutten? Zo kunnen we tijdig de hulp inschakelen die nodig is.
Monitoring We monitoren de volgende doelstellingen: • In 2026 zien we een stijging in het aantal huishoudens dat gebruik maakt van de minimaregelingen ten opzichte van voorgaande jaren. • In 2026 zien we een stijging in het aantal huishoudens met kinderen dat gebruik maakt van de minimaregelingen ten opzichte van voorgaande jaren. • In 2026 zien we een daling van het aantal aanvragen per huishouden ten opzichte van voorgaande jaren als gevolg van het combineren van aanvragen. -2.5 Participeren voor iedereen
Doelomschrijving Iedere inwoner met inkomensondersteuning of een ondersteuningsvraag rondom participatie in de maatschappij ontvangt ondersteuning en begeleiding om zo op het hoogst haalbare niveau te participeren in de samenleving. Termijn
Primair SDG doel
37
Kort
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Haverdil Taakveld
6.5 Arbeidsparticipatie
Context Stoer is opgericht om iedereen mee te laten doen in de maatschappij. Hierbij staan de mogelijkheden, competenties en wensen van de inwoner centraal. Stoer is laagdrempelig benaderbaar en biedt ondersteuning aan inwoners passend bij de behoefte van de inwoner. Bij het bieden van ondersteuning kijken we naar de hele situatie van de inwoner en wordt, indien nodig, geschakeld met andere in- en externe partijen. Denk daarbij aan WMO, schuldhulpverlening en sociaal werk. Het doel is om inwoners te ondersteunen in hun ontwikkeling om zo te kunnen participeren op het voor hun hoogst mogelijke niveau. Dit varieert van deelname aan sociale activiteiten tot mantelzorg, vrijwilligerswerk, betaald werk met ondersteuning of regulier betaald werk. Uitvoering 2026
loopbaanbegeleiding;
het goed in beeld houden van inwoners;
bieden van passende trajecten aan de inwoner, denk aan begeleiding richting betaald werk, maar ook begeleiding richting participatie wanneer dat het hoogst haalbare is;
Stoer speelt in op landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen om de dienstverlening aan te laten sluiten bij de wettelijke verplichtingen, regionale projecten en de behoefte van inwoners. Dit alles passend bij de visie van Stoer;
Stoer speelt een actieve rol in het versterken van het integraal werken. Dit is gericht op de samenwerking intern, maar ook met het voorliggend veld en onze publieke en private partners. Monitoring In 2026 continueren we de volgende doelstellingen:
100 procent van de inwoners met inkomensondersteuning heeft in 2026 een actief en geregistreerd traject.
100 procent van de inwoners met een ondersteuningsvraag heeft een opgesteld en actueel activiteitenplan in 2026. Onderstaande doelstelling wordt in 2026 toegevoegd om de uitstroom richting werk te monitoren:
40 procent van de totale uitstroom van inwoners met inkomensondersteuning heeft als reden uitstroom richting werk in 2026.
Raadsplanning Onderwerp
Kwartaal Horend bij doel
Evaluatie Vervoer naar school
Q1
Inwoners ervaren een positieve gezondheid
Sociale Basis
Q1
Inwoners ervaren een positieve gezondheid
Integraal werken - Frank Daamenpand Q1
Raakt alle doelen in programma 2
Voortgang Stoer
Groter bereik minimabeleid , Participeren voor iedereen
38
Q2
GGD
Q2
Inwoners ervaren een positieve gezondheid
Stadsbank
Q2
Groter bereik minimabeleid
Veilig Thuis
Q2
Integrale aanpak Zorg en Veiligheid
Evaluatie lokale inkoop
Q3
Inwoners ervaren een positieve gezondheid
Verordening Sociaal Domein
Q4
Wat kost het? Programma 2 (x 1.000)
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
Lasten Bestaand beleid
64.358
64.778
64.063
63.642
Beleidsmatige ontwikkelingen
-
10
45
0
0
Autonome ontwikkelingen
-
3.874
3.409
3.402
3.233
64.358
68.662
67.517
67.044
66.875
12.108
Totaal lasten
63.642
Baten Bestaand beleid
12.885
12.724
12.108
12.108
Beleidsmatige ontwikkelingen
-
425
25
25
25
Autonome ontwikkelingen
-
1.201
985
987
989
Totaal baten
12.885
14.350
13.118
13.120
13.122
Totaal programma 2
51.473-
54.312-
54.399-
53.925-
53.753-
inclusief: Afschrijvingen/Rente
226
208
213
204
193
Verdeling interne kosten
7.283
8.236
8.231
8.231
8.231
Totaal
7.508
8.444
8.444
8.435
8.425
Beleidsmatige ontwikkelingen.
39
Autonome ontwikkelingen.
Wat zijn onze reguliere taken in dit programma.
40
41
42
Programma 3: De werkende gemeente Inleiding Waarom De samenleving is altijd in beweging. We hebben te maken met een oververhitte huizenmarkt met bijbehorende productiebehoefte en netcongestie problemen. Oorlogen elders in de wereld zorgen voor een toenemende stroom van vluchtelingen naar Nederland en ook naar de gemeente Oude IJsselstreek. Mogelijke politieke verschuivingen op landelijk niveau betekenen op verschillende thema's wellicht een andere koers. Middelen en ruimte zijn of worden schaars. De uitdagingen voor de komende jaren zijn deels nog ongewis, maar zeker fors. Inwoners en inwonersverbanden hebben invloed op sociale verbondenheid, lokale ontwikkelingen en maatschappelijke trends. Door inwoners en (maatschappelijke) organisaties te ondersteunen of te faciliteren, kunnen we ze als lokale overheid helpen om dingen voor elkaar te krijgen en om maatschappelijke, economische of sociale initiatieven verder te brengen. De komende periode ligt onze focus daarop. Wat kunnen we (nog) wel, waar ligt onze invloed, en hoe kunnen we onze inwoners en bedrijven verder helpen? We kunnen dat natuurlijk niet alleen en zijn afhankelijk van andere partijen. We gaan bijvoorbeeld niet over de inhoud van het onderwijs, maar zetten wel in op adequate onderwijshuisvesting en ondersteunen allerlei projecten die sterk aan het onderwijs gerelateerd zijn.
Dat geldt ook voor onze inzet voor ondernemers. We gaan als gemeente niet over hoe of wat een bedrijf onderneemt. Maar we kijken wel met de individuele agrarische ondernemer, toeristische ondernemer of winkelier naar de toekomst. We werken aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat en leveren een bijdrage aan de eigen kracht van de samenleving. Op bedrijventerreinen kijken we naar de mogelijkheden voor verbetering, renovatie en uitbreiding zodat bedrijven zich op kwalitatief goede locaties kunnen blijven ontwikkelen. Dit komt uiteindelijk de werkgelegenheid ten goede. Waarmee De beperkte, maar niet geringe, invloed van de gemeente is al beschreven. Wat we hierin vooral willen benadrukken, is dat samenwerking met onze partners essentieel is om onze gezamenlijke doelen te bereiken. We benoemen hieronder de belangrijkste samenwerkingen in willekeurige volgorde.
43
De ondernemers
Het onderwijs
De regio met de thematafels, Euregio’s en andere gemeenten
Cultuur en Sport
Er zijn meerdere keren per jaar bestuurlijke overleggen met de industriekringen, Stichting Toerisme en Recreatie Oude IJsselstreek (STROIJ), de winkeliersverenigingen en de marktcommissie. In open dialoog praten we over wat er nodig is en wat de gemeente daar wel of niet in kan betekenen of waar ze bij kan ondersteunen. Maar we spreken ook over wat ondernemers zelf kunnen bewerkstelligen als ze zich verenigen. Goed voorbeeld daarvan is het waterstofinitiatief in Netterden, waarbij gemeente en agrariërs samen hebben nagedacht over de productiemogelijkheden voor waterstof. In samenwerking met de provincie is hier een pilot tot stand gekomen. We kiezen hier voor twee rollen; onderwijshuisvesting is de wettelijke taak. Hiervoor gebruiken we het Integrale HuisvestingsPlan (IHP). Daarnaast werken we samen met onderwijsinstellingen en andere partners om kansengelijkheid te bevorderen. Een voorbeeld hiervan is de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Hierin sluiten alle onderwijsinstellingen, kinderopvangorganisaties, jeugdzorgorganisaties en de GGD in structureel overleg aan, om zo ontwikkelingen rondom kinderen en jeugd te signaleren en om gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor interventies. Deze samenwerkingsverbanden bieden ons de mogelijkheid om - vaak in 'triple helixverband' - lobby te voeren en zaken op te pakken die de hele regio raken.
Veel onderwerpen spelen lokaal maar zijn regionaal op te lossen. We proberen hier kansen te pakken en synergie te organiseren. Een voorbeeld hiervan is het EMOJI-project. Verenigingen zijn zeer belangrijk voor de samenleving. Door gericht te investeren in specifieke ontwikkelingen, en door in de breedte aandacht te hebben voor de toegankelijkheid van het voorliggend veld, geven we onze inwoners mogelijkheden om deel te blijven nemen aan de samenleving. We zijn met verschillende verenigingen in gesprek over hun toekomstplannen en hoe wij daar als gemeente bij kunnen ondersteunen. Kunst en Cultuur zijn belangrijk op zichzelf, want draagt bij aan fysiek en mentaal welbevinden. Bovendien kunnen ze de verbindende schakel zijn van inwoners naar een positieve invloed op andere levensgebieden.
Hoe Hoe we onze doelen concreet willen bereiken, is per doel uitgeschreven. De toekomstvisie geeft daarbij mede richting aan ons handelen. Voor programma 3 gaat dit dan specifiek om recreatie en toerisme en florerende industrie. Daarbij is het niet zo dat, als we alles gedaan hebben, het doel ook zonder meer bereikt is. We proberen zaken in gang te zetten, inwoners, ondernemers, scholen en kinderen zodanig te faciliteren dat we in de richting van de doelen bewegen. Alle acties en maatregelen dragen daaraan bij. De effectiviteit daarvan valt of staat met de samenwerking en inzet van alle partners, en ligt dus niet alleen bij die van de gemeente. Binnen onze financiële en personele middelen dragen wij bij aan de economie en het onderwijs in onze gemeente.
Wat geven we eraan uit? In totaal geven we binnen programma 3 ruim € 7 miljoen uit. In onderstaand overzicht is zichtbaar waar het geld naar toe gaat.
44
Doelen en acties -3.1 Faciliteren van duurzame economische ontwikkeling
Doelomschrijving Economische groei faciliteren in alle sectoren, met specifieke aandacht voor de thema’s energie, onderwijs en arbeidsmarkt. Termijn
Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Hiddinga Taakveld
3.1 Economische ontwikkeling
Context Het faciliteren van duurzame economische ontwikkeling is een belangrijke manier om op verschillende terreinen de brede welvaart te versterken. We kijken daarbij, conform het coalitieakkoord en de geactualiseerde Economische Beleidsvisie, naar meerdere aspecten van verschillende economische sectoren. Dat zijn: toerisme, industrie en bedrijventerreinen, versterken van compacte, toegankelijke en groene winkelcentra, de agrarische sector en de energietransitie inclusief netcongestie. Voor dat laatste geldt dat het bedrijfsleven moet en ook wil verduurzamen. Eén van de mogelijkheden om dat te doen is het produceren en gebruiken van lokaal opgewekte waterstof. We volgen dat dossier met interesse en als er kansen komen faciliteren we die zo goed mogelijk.
45
Tegelijkertijd zorgt netcongestie ervoor dat grootverbruikers niet aangesloten kunnen worden totdat de netbeheerders het energienet op orde hebben. Voor bijvoorbeeld bedrijventerrein Het VIP is dat op de traditionele manier niet eerder dan 2033. Dat heeft een negatief effect op allerlei projecten, ontwikkelingen en ambities en dus zullen we in 2026 keuzes maken, maximaal meewerken met netbeheerder Liander en kijken naar eventuele alternatieven. We streven ernaar Het VIP in 2026 bouwrijp op te leveren. De economische ontwikkelingen staan niet op zichzelf, maar hangen nauw samen met onze inzet om andere doelstellingen op verschillende beleidsvelden te bereiken. Zo hangt de aanwezigheid van voldoende werkgelegenheid nauw samen met bijvoorbeeld voldoende woningbouw, goede bereikbaarheid en een aantrekkelijk voorzieningenniveau. Op de arbeidsmarkt zit in onze regio een grote uitdaging vanwege de pensioengolf, vergrijzing en economische dynamiek. Gemeente Oude IJsselstreek wil haar steentje bijdragen aan de werkgelegenheid. We richten ons daarbij met name, maar niet uitsluitend, op de sectoren zorg en techniek omdat daar de meeste werkgelegenheid in gelegen is. Dit doen we regionaal door deel te nemen aan de Regiodeal en de thematafel Onderwijs en Arbeidsmarkt. Dat vullen we lokaal aan met additionele afspraken met onderwijsinstellingen als AT-Techniekopleidingen.
We participeren binnen het SHII en ondersteunen daar waar dit gewenst is activiteiten die door CIVON georganiseerd worden. De wens is dat we studenten nog meer weten te binden aan de OIJ, we verkennen samen met 3-O-partners of het bieden van een campus-achtige verblijfsaccommodatie hieraan kan bijdragen. Allemaal met het doel om bij te dragen aan een gezonde arbeidsmarkt. Uitvoering 2026 Uitgangspunt bij ons handelen is dat we de duurzame economische ontwikkeling bevorderen.
Bedrijventerreinen In 2024 is het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) vastgesteld. Dit leidt tot uitvoering zowel op lokaal als op West Achterhoek-niveau. Bij de lokale uitvoering kijken we enerzijds naar bestaande bedrijventerreinen. Na het toekomstbestendig maken van de IJsselweide gaan we kijken naar een aanpak voor Hofskamp Zuid. Anderzijds betreft dat het, ondanks de netcongestie, doorzetten van de werkzaamheden voor de ontwikkeling van het Varssevelds Industrie Park (VIP). We onderzoeken hier alternatieve vormen van energieopwek. Bij Het VIP gaat het om het bouwrijp maken in 2026. Ook volgt er een vervolg op het RPW om ook op de langere termijn aan de ruimtebehoefte op West Achterhoekniveau te kunnen voldoen. Dit moet leiden tot besluitvorming in de gemeenteraden van West Achterhoek over het ontwikkelen van een regionaal bedrijventerrein als aanvulling op DocksNLD in Montferland en het A18 Bedrijvenpark in Doetinchem. Ook onderzoeken we de mogelijkheid tot uitbreiding van De Rieze, om de lokale vraag vanuit met name Ulft en Terborg te faciliteren. Besluitvorming rondom de RPW-locatie en Rieze II wordt in 2e helft van 2026 verwacht.
Compacte, toegankelijke en groene winkelcentra De gemeenteraad van Oude IJsselstreek heeft het Kader Klimaatadaptieve Kernen vastgesteld. In 2026 gaan we de prioritaire te verbeteren locaties aanpakken. Als een gekozen kern een winkelcentrum heeft, nemen we in de plannen ook de gewenste verbeteringen mee die leiden tot een aantrekkelijker kernwinkelgebied. Wij sluiten hierbij aan bij de inzet vanuit Programma 1, Doel 1.5, Klimaatadaptieve kernen. We werken op een aantal manieren toe naar compacte, toegankelijk en groene centra. Belangrijk onderdeel daarvan zijn de aanloopstraten van de drie winkelkernen Ulft, Terborg en Varsseveld en in mindere mate ook Gendringen. Monitoring De gewenste ontwikkeling van een bedrijventerrein in West Achterhoek zal via het reguliere raadsproces behandeld worden. -3.2 Ondersteunen van de Agrarische sector
Doelomschrijving We willen een vitaal buitengebied in stand houden. Onderdeel van een vitaal buitengebied is ook de economische potentie van dat buitengebied. Door ondernemers te informeren en te communiceren over de mogelijkheden die er zijn vanuit de verschillende overheden, ondersteunen we ondernemers op maat. Termijn
46
Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Ankersmit Taakveld
3.1 Economische ontwikkeling
Context Agrarische ondernemers en het daarmee verbonden economisch ecosysteem in de gemeente en de regio zijn een belangrijke drager van het buitengebied. Waar circa 5 procent van de werkgelegenheid in onze gemeente in deze sector te vinden is, wordt ruim 80 procent van het grondgebied in Oude IJsselstreek agrarisch gebruikt en is het daarom een belangrijk ruimtelijk en sociaaleconomisch onderdeel van het buitengebied. De sector is aan grote en complexe ontwikkelingen onderhevig waar we als gemeente niet bepalend in zijn. Want net als bij de andere sectoren, zoals toerisme, detailhandel en industrie zijn ook hier de ondernemers primair aan zet. Zij gaan over de invulling van bijvoorbeeld hun bedrijfsactiviteiten en opvolging. Daarbij zijn Europees, Rijks- en provinciaal beleid (juridisch) leidend, waarbij het nog steeds afwachten blijft waar het Rijk mee gaat komen. Tegelijkertijd zien we in het buitengebied een snelle demografische verandering waarbij enerzijds veel agrariërs op leeftijd zijn en anderzijds veel nieuwe inwoners er voor de rust en ruimte willen gaan wonen. In 2024 is al gekeken waar wij als gemeente aanvullend op Europees, Rijks- en provinciaal beleid agrarische ondernemers met een maatwerkaanpak kunnen faciliteren. Door middel van (gevoerde) keukentafelgesprekken is al een deel van de vragen van de agrarische sector in beeld.
Bij de grote opgaven die op de sector afkomen (bijv. derogatie die stopt) twijfelen veel ondernemers aan de toekomst, en het voortbestaan van hun bedrijf. Met de faciliterende en verbindende rol die de gemeente op zich kan nemen kijken we naar de mogelijkheden die passen in de plannen van de individuele agrarische bedrijven. We kijken breder dan de bedrijfsactiviteiten die er altijd plaats hebben gevonden, zodat er een basis wordt gelegd voor het toekomstbestendig maken van het bedrijf en de leefbaarheid van het buitengebied. Uitvoering 2026 Het voeren van keukentafelgesprekken door de accountmanager agrarisch blijft van groot belang. Een deel van de vragen is in beeld. In 2026 gaan we verder met contacten leggen met agrarische bedrijven waar we nog niet zijn geweest en het onderhouden van de reeds gelegde contacten. Bij de toekomstplannen van de ondernemer proberen wij daar waar mogelijk te faciliteren. Uiteindelijke keuzes voor de toekomst van een bedrijf liggen uiteraard bij de ondernemer zelf. Monitoring We blijven inzetten op maatwerk. Elk agrarisch bedrijf heeft zijn eigen vragen en eigen ideeën. Hierbij is het belangrijk dat er niet gekeken wordt naar hoe een bedrijf er nu uit ziet, maar naar waar het bedrijf zelf zijn toekomst in ziet, en hoe de gemeente daarbij kan helpen. -3.3 Faciliteren van de opvang van Vluchtelingen
Doelomschrijving Mensen die op de vlucht zijn voor oorlog of onderdrukking moeten bescherming kunnen krijgen. Daarom huisvesten we asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen overeenkomstig de regionale afspraken. Termijn
47
Kort
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Werger, Haverdil Taakveld
6.1 Samenkracht en Burgerparticipatie
Context Mensen die op de vlucht zijn voor oorlog of onderdrukking moeten bescherming krijgen en ondersteuning in het proces van integratie ten einde dat ze zelfredzaam zijn en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Ook de Achterhoek en de gemeente Oude IJsselstreek nemen hierin hun verantwoordelijkheid. Op de Provinciale Regie Tafel zijn afspraken gemaakt over de Achterhoekse aanpak voor de huisvesting van vluchtelingen in onze regio. Het college heeft op 26 juni 2023 ingestemd met deze Achterhoekse aanpak. Hierin is vastgelegd dat de gemeente Oude IJsselstreek ruimte zoekt voor de opvang van 500 asielzoekers en statushouders. Door de raad is dit aantal bijgesteld naar 448 (waaronder maximaal 368 asielzoekers). Onderdeel daarvan is het huisvesten van 60 statushouders per jaar (taakstelling) en 275 Oekraïense ontheemden (opgave). De gemeente is samen met de woningcorporatie verantwoordelijk voor voldoende aanbod van betaalbare woningen voor álle doelgroepen. Dit gaat over de huisvestingsopgave die belegd is in Programma 1, paragraaf 1.3. Zoals elke gemeente worstelt ook Oude IJsselstreek met krapte op de woningmarkt. We moeten daarom creatief zijn in het oplossen van dit vraagstuk. Dat vraagt nadrukkelijk de samenwerking tussen alle betrokken partners.
Gezamenlijk moeten oplossingen gezocht worden zodat zowel de huidige inwoners als vluchtelingen, waaronder statushouders, gehuisvest kunnen worden. Kamergewijze verhuur, mixen van doelgroepen met behoud van leefbaarheid, inzetten op flexwoningen of tiny houses, woningsplitsing en zelfs het opkopen en verbouwen van (grote) panden kan daarbij niet onbesproken blijven. Het is echter niet alleen een huisvestingsvraagstuk. Ook de sociale context vraagt nadrukkelijk aandacht. Immers onderwijs, zorg, Wmo, jeugdhulpverlening, werk etc. moet toegankelijk zijn en blijven voor iedereen, ondanks de toename van het aantal inwoners als gevolg van de verschrikkingen van oorlog en onderdrukking elders. Uitvoering 2026 De verwachting is dat de taakstellingen in 2026 vergelijkbaar zijn met 2025. De gemeente zal bij het behalen van alle 3 de taakstellingen in nauwe samenwerking met onze maatschappelijke partners een actieve rol blijven spelen. We vangen in 2026 nog geen asielzoekers op. De realisatie van een asielzoekersdorp is niet voorzien voor 2028. Monitoring De taakstelling voor de gemeente is behaald. -3.4 Versterken van onderscheidend toeristisch recreatief aanbod
Doelomschrijving Oude IJsselstreek is een gemeente waar het prettig wonen, werken en recreëren is. Een impuls in toerisme en recreatie zorgt niet alleen voor banen en bestedingen bij lokale ondernemers, maar levert ook een bijdrage aan het behoud van onze voorzieningen. We gaan daarom onze toeristische ondernemers helpen en uitdagen zowel het aanbod te verbreden als nieuwe doelgroepen te bedienen. Termijn
48
Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Haverdil Taakveld
3.4 Economische promotie
Context In de beleidsnotitie 'recreatie en toerisme' en in de cultuurnota hebben we beschreven dat we meer veelzijdigheid en onderscheidend vermogen willen toevoegen aan het toeristisch, cultureel en recreatief aanbod. Daarmee kunnen (maatschappelijke) ondernemers de huidige doelgroepen beter bedienen en spreken we nieuwe doelgroepen aan. We vinden het van belang dat we door een sterke lokale inkleuring en positionering de eigen identiteit van Oude IJsselstreek benadrukken. We doen dat onder andere door onze lokale marketing en acquisitie mee te laten liften op het regionale 'merk' Achterhoek, dat door Achterhoek Toerisme wordt gepromoot, en door bij te dragen aan de regionale marketing van de Achterhoek. Daar zijn we immers onderdeel van. Wij bevorderen de innovatie en samenwerkingskracht van de vrijetijdssector, via Stichting Toerisme en Recreatie Oude IJsselstreek (STROIJ). Deze zet zich in voor kennisdeling en arrangementontwikkeling en organiseert thematische netwerkbijeenkomsten voor de lokale ondernemers. Ook met de inzet van de Saxion Kennis- en Innovatiewerkplaats werken studenten samen met ondernemers kansrijke thema’s voor arrangementen, producten en diensten verder uit. Uitvoering 2026:
Marktbenadering waterrecreatie
In 2025 is op basis van de 'visie waterrecreatie' een onderzoek uitgevoerd naar het potentieel dat waterrecreatie te bieden heeft op-, in- en naast de Oude IJssel. We zetten in 2026 de stap om het recreatieve aanbod uit te breiden en nieuwe doelgroepen aan te trekken. Daarbij zijn we als gemeente afhankelijk van de medewerking van het Waterschap.
Camperplekken
We realiseren één of meerdere camperplekken aan de Oude IJssel. Monitoring Er vinden gesprekken met marktpartijen plaats over de mogelijkheden van waterrecreatie. Elementen uit de visie waterrecreatie werken we met potentiële geïnteresseerde marktpartijen uit. -3.5 Versterken van Kunst en Cultuur in de samenleving
Doelomschrijving We versterken kunst en cultuur in de samenleving omdat het een belangrijke rol speelt bij het verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners en bij het versterken van sociale cohesie. Termijn
Primair SDG doel
49
Middel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Kock Taakveld
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
Context
Cultuurregio
De Achterhoek is een door het ministerie van Onderwijs Cultuur & Wetenschappen benoemde Cultuurregio. Dat maakt de Achterhoek landelijk zichtbaar, en we nemen deel aan regionale en landelijke netwerken (zoals het landelijk Cultuurregio-overleg). Ook krijgen we financiering voor cultuureducatie en participatie met name gericht op jongeren. We zetten ons in voor betere regionale samenwerking tussen gemeenten en organisaties in de Achterhoek om de culturele infrastructuur in de regio toekomstbestendig te maken. Deze professionele basis is nodig voor ‘Cultuur in de breedte’ zoals de amateurkunst en cultuureducatie.
Onderwijs
Cultuureducatie draagt bij aan historisch besef en daagt leerlingen uit zichzelf te ontdekken. Cultuureducatie stimuleert bovendien een creatieve en onderzoekende houding. Daarom werken we, onder andere door de inzet van onze cultuurcoach, aan de kwaliteit en borging van cultuureducatie binnen het basisonderwijs en aan een doorlopende leerlijn, ook naar het voortgezet onderwijs. Daarnaast zorgen wij voor muziekonderwijs buiten de scholen door het aanbod van Amphion Muziekschool en muziekvereniging Jubal.
Verenigingsleven
Ons verenigingsleven is het cement van onze samenleving. Onze verenigingscoach voor sport en cultuur én onze cultuurmakelaar adviseren hen bij de te maken keuzes voor de toekomst. We zetten cultuuractiviteiten in om mensen actief deel te laten nemen aan de samenleving en we ontwikkelen of sluiten aan bij lokale en regionale gezondheidsprogramma’s. Dit moet leiden tot een toekomstbestendige culturele infrastructuur.
Openbare Ruimte
Kunst in de openbare ruimte maakt de gemeente mooier en herkenbaar, het vertelt een verhaal en maakt een plek interessanter. De verhalen en de objecten zijn ook voor bezoekers en toeristen interessant en daarom bij uitstek geschikt om aan fiets- of wandelroutes te koppelen. Uitvoering 2026
We voeren het Bestuurlijk Akkoord Cultuur & Erfgoed Achterhoek uit. Om uitvoering te geven aan de doelen uit dat bestuurlijk akkoord hebben we een regionale kwartiermaker aangesteld.
We zijn lid en penvoerder van het Cultuur -en Erfgoedpact Achterhoek (CEPA). In 2026 geven we uitvoering aan het CEPA-uitvoeringsprogramma. Daarbij richten we ons specifiek op de doelgroepen ouderen en jongeren. De uitvoering in de regio Achterhoek gebeurt door verschillende maatschappelijke en culturele organisaties.
We inventariseren en actualiseren onze kunstcollectie, en maken een plan om deze toegankelijk te maken voor onze inwoners. We wisselen met regelmaat de collecties van lokale makers in de expositieruimte in ons gemeentehuis. De kunstcollectie gaat ook op reis, we lenen stukken uit.
We onderzoeken of beleid voor kunst in de openbare ruimte gewenst is. Bij lopende ontwikkelingen zetten we kunst in om de openbare ruimte te verfraaien en betekenis te geven. Een voorbeeld hiervan is het onderzoek naar de mogelijke inzet van transformatorhuisjes als kunstuitingen. Monitoring De kwartiermaker heeft aan de doelen uit het Bestuurlijk Akkoord Cultuur & Erfgoed invulling gegeven. We hebben de activiteiten uit het CEPA-uitvoeringsprogramma uitgevoerd. De inventarisatie en actualisatie van de kunstcollectie is afgerond.
-3.6 Faciliteren van sport en sportaccommodaties
50
Doelomschrijving We willen ervoor zorgen dat iedereen toegang heeft tot kwalitatieve en toegankelijke sportfaciliteiten en activiteiten. Dat levert namelijk een belangrijke bijdrage aan de gezondheid en sociale cohesie van onze inwoners. We doen dit door het ondersteunen van sportfaciliteiten en sportactiviteiten. Termijn
Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Ankersmit Taakveld
5.1 Sportbeleid en activering
Context De gemeente wil een gezonde leefstijl bevorderen door in te zetten op sport en bewegen en adequate sportaccommodaties. Hierbij stellen we het verminderen van gezondheidsongelijkheden, het verbeteren van de fysieke en mentale gezondheid en het versterken van sociale cohesie ten doel. Ten aanzien van sport en bewegen spelen het lokale en regionale sport- en beweegakkoord, de inzet van de buurtsportcoaches én Achterhoek in Beweging een belangrijke rol. We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord, waarbij ingezet wordt op een goede gezondheid van jongeren en ouderen, op een gezonde leefstijl, het tegengaan van eenzaamheid en het voorkomen van dementie. Dat doen we omdat de druk op de zorg en ondersteuning bij inwoners al jaren toeneemt. We zetten in op ‘de beweging naar de voorkant’. Voorkomen is immers beter dan genezen. Uitvoering 2026:
We zorgen ervoor dat er lokale sportactiviteiten worden georganiseerd voor jongeren en senioren, variërend van naschoolse sportactiviteiten tot beweegsessies voor ouderen en activiteiten gericht op een gezonde leefstijl om obesitas bij jongeren tegen te gaan.
Herzien beleidskader sportaccommodaties vaststellen; in 2026 wordt een geactualiseerd beleidskader voor sportaccommodaties vastgesteld. Dit kader geeft richting aan de ontwikkeling van sportvoorzieningen in de gemeente. Daarbij houden we rekening met toekomstige sportbehoeften, duurzaamheid, toegankelijkheid voor alle doelgroepen en een efficiënt gebruik van beschikbare middelen.
Wij stimuleren brede samenwerking van (sport)verenigingen. Dat doen wij met de inzet van één of meer verenigingsondersteuners (VIEP) en professionele sportparkmanagers. Sportverenigingen op sportpark IJsselweide worden ondersteund door de inzet van een sportparkmanager.
Met SV Wisch bekijken we hoe zij de locatie aan de Munstermanstraat kunnen aanpassen zodat deze geschikt is voor de fusievereniging, en kijken we samen hoe we de locatie van VV Terborg kunnen blijven benutten voor sport en beweegdoelen.
Jaarlijks Sportfeest organiseren; het jaarlijkse Sportfeest wordt in 2026 wederom georganiseerd als evenement om inwoners te stimuleren tot sport en bewegen, sportverenigingen te verbinden en talentontwikkeling te bevorderen. Het evenement biedt ook ruimte om bijzondere sportprestaties in het zonnetje te zetten.
In de regio is een fiets en wielerstrategie opgeleverd. Monitoring
51
Indicator (gericht op ouderen 65+): percentage ‘voldoet aan de beweegrichtlijn’ is gestegen van 36procent naar minimaal 37 procent. Bron: https://www.achterhoekmonitor.nl/dashboard.php
Monitoring op basis van kwartaalrapportages opdrachtnemer buurtsportcoachwerk.
De sportparkmanager is aan de slag op sportpark IJsselweide.
Met SV Wisch is gekomen tot een realisatieplan voor Sportpark de Munsterman en een plan voor sportpark VV Terborg.
Het percentage ‘kinderen 4-12 jaar beweegt minstens 1 uur per dag’ is gestegen van 41 procent naar minimaal 42 procent. Bron: https://www.achterhoekmonitor.nl/dashboard.php
-3.7 Versterken van onderwijskansen voor jeugdigen
Doelomschrijving Alle jeugdigen (0-18 jaar) hebben in Oude IJsselstreek gelijke onderwijskansen zodat ze met een goede start aan hun toekomst kunnen beginnen. Termijn
Lang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Bennink Taakveld
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
Context Kansengelijkheid is en blijft een belangrijk thema in Oude IJsselstreek. De groeiende jeugdproblematiek en de toenemende instroom van nieuwkomers zorgen ervoor dat de komende jaren kansengelijkheid extra aandacht blijft vragen. Gelijke kansen betekent dat jeugdigen – binnen hun eigen mogelijkheden en ongeacht de omgeving waarin zij opgroeien - zich optimaal kunnen ontwikkelen. Hiervoor is een houding nodig waarbij we niet eenzelfde aanpak voor alle kinderen hanteren maar kinderen afhankelijk van hun (gebrek aan) kansen verschillend/ongelijk behandelen. Om dit te bereiken is het essentieel om naast persoonskenmerken het hele systeem rondom de jeugdige mee te nemen zoals belemmerende en bevorderende omgevingsfactoren, gezondheid, ouders, familie, vrienden, sport en cultuur. Dit betekent ook dat wij onze (LEA-)partners vragen op dezelfde manier naar jongeren te kijken. Naast de activiteiten die bij de 'uitvoering 2026' worden genoemd gaan we ook door met de uitvoering van het reguliere onderwijskansenbeleid/onderwijsachterstandenbeleid waarbij we ons specifiek richten op de kinderen en ouders die extra hulp nodig hebben om optimale onderwijskansen te krijgen. Zo zetten we in op peuteropvang en voorschoolse educatie, en bekostigen wij taalklassen, zomerschool, 'Voorleesexpres' en 'Boekjes & babbels'. Uitvoering 2026 Kansengelijkheid via een gerichte aanpak:
Ouderconsulent 2025-2027
De ouderconsulent is een vast onderdeel geworden van het onderwijskansenbeleid. De ouderconsulenten ondersteunen en wijzen gezinnen door die niet goed de weg weten naar onze lokale voorzieningen zoals Stoer, Buurtzorg Jong, gemeente maar soms ook naar verenigingen en zwembaden. We zetten in op 6 basisscholen waar de kans op onderwijsachterstanden het grootst is. Het betreft de Dynamiek (Terborg), Oersprong (Ulft), Plakkenberg (Silvolde), Woelwaters (Ulft), Wijssel (Gendringen) en Groeituin (Varsseveld).
52
Nieuwkomersonderwijs
Ook kinderen van nieuwe inwoners moeten zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen. Tot op heden ving het basisonderwijs dit altijd lokaal op. Door de hogere instroom van nieuwkomers is de druk op het onderwijs om hen goed te begeleiden groter geworden. Samen met Doetinchem en Bronckhorst en de relevante schoolbesturen, hebben we een centrale regionale voorziening gecreëerd, waar nieuwkomers op basisschoolleeftijd in het eerste jaar in Nederland naar toe gaan om de Nederlandse taal te leren om daarna goed in te kunnen stromen in het reguliere lokale basisonderwijs. Monitoring
Ouderconsulent
Deze interventie evalueren we jaarlijks en op basis van de resultaten bepalen we samen met de betrokken partners bepaald hoe we hier verder meegaan.
Nieuwkomersonderwijs
De hoogte van de instroom van jonge nieuwkomers zal bepalen in hoeverre in 2026 het nieuwkomersonderwijs onder druk zal komen te staan. We volgen de ontwikkelingen en handelen indien nodig. -3.8 Faciliteren van passende en toekomstgerichte onderwijshuisvesting
Doelomschrijving We dragen bij aan inclusief, gelijkwaardig en thuisnabij onderwijs en kinderopvang. Dit doen we door te zorgen voor passende huisvesting waarin kinderen en medewerkers zo goed mogelijk kunnen spelen, leren en werken. De huisvesting van het bewegingsonderwijs hoort hier ook bij. Termijn
Lang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Bennink Taakveld
4.2 Onderwijshuisvesting
Context Als gemeente willen we er zijn voor onze toekomstige generatie en hen zo veel mogelijk kansen geven. Goed onderwijs is essentieel voor de toekomst van de kinderen in onze gemeente. Goed onderwijs is inclusief, biedt alle kinderen gelijke kansen en is voor zo veel mogelijk kinderen dichtbij huis beschikbaar. Met goed onderwijs dringen we armoede en kansenongelijkheid terug en leveren we een bijdrage aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Kinderen spelen en leren het beste in een gebouw dat daarvoor geschikt is qua omvang maar ook qua indeling, fysieke en sociale veiligheid en gezondheid. Passende huisvesting is een belangrijke randvoorwaarde om de kwaliteit van het onderwijs tot zijn recht te laten komen en een wettelijke taak en verantwoordelijkheid van de gemeente. Daarnaast zijn schoolgebouwen echte ontmoetingsplaatsen die deel uit maken van een breder aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2023-2039 sluit daarom aan op bredere maatschappelijke doelen en ontwikkelingen in onze gemeente. Kinderopvang, basisonderwijs en voortgezet onderwijs bieden momenteel onderdak aan ongeveer 1300 kinderen in de opvang, 2600 leerlingen in het basisonderwijs en 1800 leerlingen in het voortgezet onderwijs. De helft van de huidige schoolgebouwen is ouder dan vijftig jaar.
Ook moeten alle schoolgebouwen in 2050 energieneutraal zijn (Energie- en Klimaatakkoord). Deze gezamenlijke opgave voor nieuwbouw, renovatie, uitbreiding en verduurzaming van deze schoolgebouwen (en deels kinderopvang) is inzichtelijk gemaakt in het IHP 2023-2039. 53
Uitvoering 2026
Silvolde: De raad stelt in 2026 het omgevingsplan vast voor IKC Silvolde. We starten met de voorbereidingen voor sloop en nieuwbouw. Basisschool De Plakkenberg en de BSO (buitenschoolse opvang) worden vanaf het nieuwe schooljaar 2026/2027 tijdelijk gehuisvest in de locatie Bluemers.
Silvolde: De verduurzaming van de locatie Isala van het Almende College zal in het eerste kwartaal van dit jaar worden afgerond en verantwoord.
Ulft: We stellen het ruimtelijk en financieel kader voor de nieuwbouw van IKC Ulft vast in de gemeenteraad, en treffen vervolgens voorbereidingen voor de sloop van de Woelwaters en de nieuwbouw van IKC Ulft.
Terborg: We streven naar versterking van het gebruik en de exploitatie van het Kulturhus De Rietborgh. Samen met onderwijs, jeugdzorg en kinderopvang werken we in 2026 het in 2025 opgestelde plan uit om het onderwijs- en zorgaanbod te verbreden.
We onderzoeken de mogelijkheden om meer financiële continuïteit te kunnen bieden voor de plannen zoals die opgenomen zijn in het IHP 2023-2039. We maken een routekaart voor de verduurzaming van de scholen richting 2050.
Op basis van het onderzoek naar de binnensportaccommodaties voor bewegingsonderwijs en sport en de gesprekken met de beheerstichtingen en schoolbestuur Essentius doen we een voorstel om de toekomst van het bewegingsonderwijs te waarborgen met oog voor de leefbaarheid in de kernen. Monitoring
We monitoren het aantal leerlingen, om onze locaties af te stemmen op het verwachte aantal leerlingen. We maken gebruik van prognoses.
Samen met de onderwijs- en kinderopvangorganisaties hebben we een ordening aangebracht voor lopende en toekomstige projecten. Deze zijn opgenomen in het IHP 2023-2039. Jaarlijks passen we deze planning vanwege nieuwe landelijke of lokale ontwikkelingen aan, indien nodig en gewenst.
Silvolde: basisschool De Plakkenberg en de bso Silvolde zijn tijdelijk gehuisvest in locatie Bluemers.
Silvolde: het ventilatiesysteem van het Almende College, locatie Isala, is aangepast met bijdrage vanuit SUVIS (Subsidieregeling Ventilatie in Scholen).
Ulft: een Intentieovereenkomst met het schoolbestuur van Paraatscholen voor IKC Ulft (Woelwaters plus kinderopvang) is gesloten.
-3.9 Versterken van het DRU IndustriePark
Doelomschrijving Het DRU Industriepark is binnen de gemeente Oude IJsselstreek een belangrijk toeristisch kerngebied waar het industrieel erfgoed met rijksmonumentale status ruimte geeft aan het verleden, het heden en de toekomst. Een plek die een belangrijke bijdrage levert aan het cultureel-maatschappelijk voorzieningenniveau binnen onze gemeente, de grensregio en ook daarbuiten. Uiteenlopende thema's als kunst & cultuur, recreatie & toerisme, onderwijs & innovatie en wonen & werken worden hier met elkaar verbonden. Het doel is dit kloppend hart in stand te houden en te versterken door in te zetten op het verbreden van aanbod en nieuwe doelgroepen te bedienen. Termijn
Middellang
Primair SDG doel
Secundaire SDG doelen
Portefeuillehouder(s) Kock
54
Taakveld
5.3 Cultuurpresentatie, productie en participatie
Context Op dit moment bevindt Stichting DRU Industriepark zich in een zorgelijke situatie en wordt op alle vlakken volle inzet gepleegd om het DRU Industriepark te behouden en weer gezond de toekomst in te gaan. Of en welke ambities voor het DRU Industriepark in de toekomst passend zijn moet blijken. Hoe de ontwikkeling wordt doorgezet en in welk tijdspad is afhankelijk van hoe het de komende tijd verloopt in samenhang met te maken keuzes. Keuzes waarvoor het nu te vroeg is die al te maken. Uitvoering 2026 In 2025 zijn we bezig met een proces om samen met Stichting DRU Industriepark te komen tot hernieuwde afspraken. Over deze afspraken vindt separate terugkoppeling plaats. De bedoeling is daar in 2026 uitvoering aan te geven en met elkaar in gesprek te blijven over een toekomstbestendig DRU Industriepark en wat daar voor nodig is. Monitoring Monitoring is een wezenlijk punt in de hernieuwde afspraken die worden gemaakt met Stichting DRU Industriepark. - 3.10 Regionale samenwerking
Doelomschrijving We zien grote opgaven op ons afkomen. Demografische ontwikkelingen, klimaatverandering, verschuivende geopolitieke verhoudingen, AI-ontwikkelingen enzovoorts. Opgaven die een grote impact hebben op onze welvaart en welzijn. Opgaven die complex zijn en niet bij gemeentegrenzen ophouden. Onze gemeente staat niet op zichzelf hierin, het functioneert binnen een dynamisch speelveld. Samenwerking met buurgemeenten binnen de regio is daarom belangrijk en noodzakelijk. Termijn:
Lang
Primair SDG doel:
Secundaire SDG doelen: Portefeuillehouder(s) Werger Taakveld
3.1
Context Onze gemeente werkt met zeven andere buurgemeenten samen om deze grote opgaven aan te pakken. Dit gebeurt binnen de mogelijkheden van onze cirkel van invloed. Wij doen dit in het samenwerkingsverband Regio Achterhoek. Binnen deze samenwerking werken we samen om onze regionale welvaart en welzijn te versterken. Dit doen wij op basis van het door alle gemeenten vastgestelde visiedocument Achterhoek 2030. Belangrijke thema’s zijn economie, woningbouw, klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteit, zorgpreventie en arbeidsmarkt. Het aanpakken van deze thema’s vraagt om veel middelen. Middelen die we als regio niet altijd voor handen hebben. Zeker gezien de komende financiële uitdaging waarin gemeenten verkeren. Daarvoor zoeken we partnerschap met de provincie, het Rijk en Brussel. Een goede lobbyorganisatie is daarbij essentieel, zowel vanuit onze gemeente als ook vanuit de regionale samenwerking. Hiermee kunnen we onze opgaven onder de aandacht brengen en de juiste middelen en regelgeving binnenhalen. Op dit moment hebben we als regio de vierde tranche Regio Deal van het Rijk binnengehaald. De komende jaren hebben we in totaal 25 miljoen euro te besteden om te werken aan onze opgaven. Ook zijn we pilotregio van het Rijksprogramma 'Nationale Programma Vitale Regio's' (NPVR).
Hierin stelt het Rijk minimaal voor drie jaar procesgelden beschikbaar om het NPVR verder uit te werken. Regio en Rijk gaan de komende tijd gezamenlijk aan de slag om te komen tot vervolgstappen. De Regio is aan zet om hiervoor zijn belangrijkste en grootste toekomstige opgaven (visie 2050) in beeld te brengen. De bedoeling is dat het Rijk, via het NPVR, voor een lange periode gaat investeren in de Achterhoek. 55
Naast regionale samenwerking in Nederland hebben we ook oog voor de regio over de grens. We zien kansen in de grensoverschrijdende samenwerking en de lange traditie van samenwerken met onze Duitse buren. Daarom zijn we lid van twee euregionale samenwerkingsverbanden, EUREGIO Rijn Waal en EUREGIO Gronau. In Gronau werken we samen met onze buurgemeenten in Regio Achterhoek verband. In Rijn Waal trekken we samen op met de gemeente Doetinchem en de gemeente Montferland. De banden met de Duitse gemeenten in de grensregio, en dan met name Bocholt, zijn van oudsher sterk. Uitvoering 2026
We doen als gemeente mee aan de Regio Deal. We inventariseren welke projecten in onze gemeente gekoppeld kunnen worden aan Regio Deal middelen. De Regio Deal loopt van 2024 tot 2028.
Samen met de Regio Achterhoek dragen we bij aan de verdere totstandkoming van het NPVR. Ook gaan we aan de slag met onze bijdrage aan de regionale inhoudelijke agenda (visie 2050) die als basis dient voor het NPVR en verdere regionale samenwerking.
We continueren de samenwerking met onze Nederlandse en Duitse buurgemeenten via de bestuurlijke en ambtelijke regionale gremia.
We investeren in onze eigen public affairs/lobby. Brengen ons speelveld in beeld, maken een netwerkanalyse en schrijven een lobbynotitie. We bepalen onze profilering, versterken hiermee onze eigen positie en dragen ook bij aan de regionale lobby. Monitoring Monitoring 8RHK Ambassadeurs: dit samenwerkingsverband wordt elke twee jaar geëvalueerd. Als Oude IJsselstreek gebruiken we voor onszelf die evaluatiemomenten om de werkzaamheden te toetsen op de vraag: komen we samen verder? De laatste evaluatie heeft plaatsgevonden in 2025. Het heeft geresulteerd in nieuwe afspraken om te komen tot een visie 2050 en doorontwikkeling governance 8RHK Ambassadeurs. Monitoring overige regionale samenwerking: tijdens elke jaarrekening blikken we kort terug op de activiteiten die we gedaan hebben en of deze hebben bijgedragen aan het principe 'samen kom je verder'. Activiteiten die daar (op de lange termijn) aan bijdragen zetten we voort. Activiteiten die daar niet aan bijdragen stoppen we.
Raadsplanning Onderwerp
Kwartaal Horend bij doel
RPW West Achterhoek - Regionale besluitvorming
Q2
Faciliteren van duurzame economische ontwikkeling
Vaststellen Omgevingsplan IKC Silvolde
Q2
Faciliteren van passende en toekomstgerichte onderwijshuisvesting
Vaststellen herzien beleidskader sportaccommodaties Q4
Faciliteren van sport en sportaccommodaties
Wat kost het? Programma 3 (x 1.000)
Begroting 2025
Begroting 2026