Boekwerk Programmabegroting 2022 - 2025 28-9-21 DEFINITIEF.pdf

Programmabegroting 2022-2025 Met ambitie door!

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................................................. 4 Aanbieding ...................................................................................................................................................................................... 6 Leeswijzer ..................................................................................................................................................................................... 10 Het programmaplan .................................................................................................................................................................... 11 Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is ......................................................................................................... 12 Programma 2: Een leefbare gemeente .................................................................................................................................... 25 Programma 3: De werkende gemeente ...................................................................................................................................

38 Programma 4: De dienstverlenende gemeente ..................................................................................................................... 50 Programma 5: Bedrijfsvoering / overhead .............................................................................................................................. 58 1. De gemeente als werkgever ............................................................................................................................................. 59 2. De gemeente als maatschappelijk verantwoord ondernemer ................................................................................... 64 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................................................................... 69 Onvoorzien .................................................................................................................................................................................... 73 Vennootschapsbelasting ...........................................................................................................................................................

74 Paragrafen .................................................................................................................................................................................... 75 Paragraaf Financiering .......................................................................................................................................................... 76 Paragraaf Verbonden partijen .............................................................................................................................................. 80 Paragraaf Lokale heffingen................................................................................................................................................... 90 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................................ 97 Paragraaf Grondbeleid ......................................................................................................................................................... 106 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................................

111 Financiële positie ....................................................................................................................................................................... 118 Meerjarenraming .................................................................................................................................................................. 119 Overzicht van baten en lasten ............................................................................................................................................ 121 Overzicht van incidentele baten en lasten ....................................................................................................................... 122 Financiële uitgangspunten .................................................................................................................................................. 123 Geprognotiseerde balans .................................................................................................................................................... 125 Bijlagen ........................................................................................................................................................................................

130 Bijlage A: Kerngegevens ...................................................................................................................................................... 131 Bijlage B: Investeringslijst (investeringen 2022-2025) ................................................................................................... 133 Bijlage C: Reserves en voorzieningen 2022-2025........................................................................................................... 135 Bijlage D: Overzicht in beeld ................................................................................................................................................ 138 Bijlage E: Staat van personeelslasten ............................................................................................................................... 139 Bijlage F: Indicatoren ............................................................................................................................................................ 141 Bijlage G: Overzicht geraamde baten en lasten taakvelden .......................................................................................... 144 Bijlage H: Verdeling taakvelden over de programma’s ..................................................................................................

147 Bijlage I: Afschrijvingstabel ................................................................................................................................................. 148

4

5

Aanbieding

Voor u ligt de programmabegroting 2022 – 2025: Met ambitie door! Met trots presenteren we een solide structureel sluitende begroting waarin we gehoor geven aan onze ambities. In de voorjaarsnota hebben we aangegeven dat we verbindingen versterken; we gaan voortvarend door op de wegen die zijn vastgelegd in onze visies en notities. Verandering in gang gezet Gedurende de coalitieperiode is een verandering in gang gezet. Vorig jaar introduceerden we het instrument brede welvaart waarmee we met 11 dimensies kijken naar de welvaartsontwikkeling in onze gemeente. Deze dimensies zijn onderverdeeld in 3 clusters: •

cluster 1: welstand en ontwikkeling (inkomen, werk, onderwijs)

•

cluster 2: welzijn in lijf, geest en sociaal (gezondheid, balans werk/privé, sociale contacten, maatschappelijke betrokkenheid, subjectief welzijn)

•

cluster 3: welbevinden in de leefomgeving (milieu, veiligheid, woontevredenheid)

Met de brede welvaartsvisie is een verandering in gang gezet waar we veel jaren mee vooruit kunnen én een verandering die ook goed past bij de afgelopen periode. Een periode waarin we te maken hadden met de coronapandemie waarvan we de uiteindelijke impact nog niet kennen. Het blijkt nu belangrijker dan ooit om met een brede welvaartsbril naar onze samenleving te kijken. Om te streven naar evenwicht waarin ruimte is voor milieu, gezondheid en welbevinden van onze inwoners.

6

Landelijk speelt het debat over de menselijke overheid. Hoe wordt publiek vertrouwen herwonnen en hoe krijgt de overheid weer een gezicht? In onze gemeente constateerden we deze behoefte aan menselijke maat al eerder. Onze sturingsfilosofie speelt hier op in; werken vanuit de bedoeling is het antwoord op hoe onze gemeente in deze tijd moet opereren. Samen met de raad als bondgenoot en ambassadeur zijn we gaan werken vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid. Hierbij redeneren we niet vanuit regels en protocollen, maar vooral vanuit de leefwereld van mensen. De afgelopen jaren startten we daadwerkelijk met transformeren. Dit gebeurde middels diverse bestuursopdrachten, zoals de transformatie van de Wmo, maar ook door activiteiten zoals de Praotbus. De koerswijziging bracht een verandering in de manier waarop wij met elkaar omgaan. Met lef samen bouwen aan onze toekomst Het versterken van de brede welvaart sluit ook goed aan bij het coalitieprogramma “Met lef samen bouwen aan onze toekomst”, waar we nu met trots op terug kijken. Lef uitte zich in de transformatie in het sociale domein waarbij we bewust niet hebben bezuinigd maar een transformatie in gang zetten. Samen met inwoners voerden we meer dan 100 gesprekken om de toekomstvisie vorm te geven. Bouwen aan de toekomst vinden we onder andere terug in de woningbouwplannen die we in de steigers hebben gezet.

We zijn écht anders gaan werken; vanuit de bedoeling en waar de inwoner centraal staat. Versterk dat wat goed is De programmabegroting 2022 - 2025 beschouwen wij als een update van de vorige begroting. De ambitieuze plannen die in gang zijn gezet, voeren we de aankomende jaren verder uit. Hiervoor blijven we vol enthousiasme werken aan een gemeente waar het goed wonen, werken en leven is. We zijn als ontwikkelgemeente steeds meer gaan doen. Waar woningbouw een aantal jaar geleden werd afgebouwd, zijn we nu hard aan de slag en kijken hierbij ook naar duurzaamheidsaspecten en andere woonconcepten. Deze ontwikkeling legt ook druk op bedrijfsvoering. Het vraagt immers niet alleen een planoloog om een nieuwe, duurzame woonwijk te bouwen. Het heeft gevolgen voor de hele organisatie. In het sociaal domein worden ingezette onderdelen van de transformatie verder vormgegeven. Om blijvende effecten te realiseren moet je ook blijvend in beweging blijven. We beschouwen ontwikkelingen niet als op zichzelf staande gebeurtenissen, maar kijken integraal en zorgen zo voor de grootste maatschappelijke effecten. Daar waar mogelijk maken we van 1 euro meerdere euro's door investering, samenwerking, en cofinanciering. Financieel perspectief Met deze laatste begroting vanuit dit college, presenteren we een meerjarig structureel sluitende begroting.

In lijn met de voorjaarsnota pakken we stevig door op de ambities die we de afgelopen periode hebben ingezet. Dit betekent dat we incidenteel de komende jaren een aantal extra financiële impulsen geven, die we dekken uit de algemene reserve. Dit is volledig in lijn met het verder groeien naar het zijn van een ontwikkelgemeente en netwerkorganisatie. Vanuit de raad is dit de afgelopen jaren ook meerdere keren onderschreven en bekrachtigd. Met een weerstandsratio van ruim 3,5 blijven we nog een stevige basis houden om financiële klappen op te kunnen vangen. De grootste structurele afwijkingen komen met name door: - P-begroting; zoals in de voorjaarsnota aangegeven, vraagt de groei naar ontwikkelgemeente en uitvoering van ambities zowel incidenteel als structureel extra formatie. - Algemene uitkering: deze is gunstiger ten opzichte van de huidige begroting. - Dividend; de komende jaren is de dividenduitkering fors lager. - Kapitaallasten; door de gunstige rentestand, kunnen we de kapitaallasten opnieuw naar beneden bijstellen.

7

Woonlasten De woonlasten voor onze inwoners stijgen gemiddeld met 2,99% (ongeveer € 25,- per huishouden met eigen woning per jaar). Dit komt volledig door de stijging in de kosten voor afvalverwerking. Deze hogere kosten worden voornamelijk veroorzaakt door externe factoren, zoals de verbrandingsbelasting die landelijk is ingevoerd. Door de stijging van de afvalstoffenheffing kan de indruk ontstaan dat scheiden niet loont. De afvalstoffenheffing zou echter nog sterker zijn gestegen, als het afval minder goed gescheiden wordt. Tegelijkertijd hebben we géén stijging in de OZB en rioolheffing voor de komende jaren. Hierdoor kunnen we de stijging in kosten voor onze inwoners beperken tot maximaal 3%. Tot slot Ruim een jaar geleden, kregen we te maken met de coronapandemie met alle maatregelen en gevolgen van dien. We gingen creatief op zoek naar nieuwe manieren van dienstverlening, samenwerking en ondersteuning. En hoewel er nu een einde in zicht lijkt te komen aan de pandemie, zijn we er nog niet. De langdurige effecten van de pandemie op de brede welvaart zijn nog niet bekend. Wel weten we dat we niet zomaar terug kunnen en willen naar ons oude leven. Dat betekent niet dat we achterover gaan zitten. We kijken naar de kansen die er nu liggen en gebruiken het moment om op zoek te gaan naar een nieuwe balans waarin we versterken wat we willen behouden.

We zijn ervan overtuigd dat we in verbinding met elkaar het plezier in het wonen, werken en leven in onze gemeente nog verder versterken. Kortom, we gaan met ambitie door!

8

Meerjarenraming 2022- 2025

2022

2023

2024

2025

Stru ctu reel resu l taat Pro g ram m ab eg ro ti n g 2 0 2 1 - 2 0 2 4

462

720

1 .0 8 7

1 .0 8 7

A u to n o m e o n twi kkel i n g en stru ctu reel Afwijkingen 1e berap 2e berap: Reguleren openbare ruimte 1 2e berap: OZB inkomsten areaaluitbreiding 5 2e berap: Algemene uitkering 5 Dividend bijstelling 5 OZB indexering eigen accomodaties 5 Kapitaallasten (renteomslag) 5 Indexering Diverse autonome wijzigingen

-70 20 45 480 -318 -37 119 -87 -17

-70 20 45 232 -318 -37 131 -61 -18

-70 20 45 120 -318 -37 140 -83 -9

-70 20 45 440 -318 -37 136 -83 -9

To taal stru ctu rel e au to n o m e o n twi kkel i n g en

135

-7 6

-1 9 2

124

Bel ei d sm ati g e o n twi kkel i n g en stru ctu reel Tegel eruit, boom erin 1 Landschapsfonds 1 Versnelling woningbouw 1 Civiele kunstwerken 1 Dekking revitaliseringsbudget wonen 1 Personeelslasten 4 Verkiezingen 4 Nieuwe investeringen 5

-25 -40 -100 -40 205 -419 -14 -9

-25 -40 -100 -40 205 -419 -14 117

-25 -40 -100 -40 205 -419 -14 -257

-25 -40 -100 -40 205 -419 -14 -276

To taal stru ctu rel e b el ei d sm ati g e o n twi kkel i n g en

-4 4 2

-3 1 6

-6 9 0

-7 0 9

Stru ctu reel resu l taat 2 0 2 2 - 2 0 2 5

155

328

205

502

In ci d en teel resu l taat p ro g ram m ab eg ro ti n g 2 0 2 1 - 2 0 2 4

-3 3 7

-2 5 0

-2 3 4

-2 3 4

A u to n o m e o n twi kkel i n g en i n ci d en teel Accommodaties (Wesenthorst; oa energielasten) 1 Bestuur bijstelling voorziening 5 Bijstelling kapitaallasten (lopende investeringen) 5 Diverse autonome wijzigingen

-48 201 408 1

-48 27 -20

-48 -9 -

2 -1

To taal i n ci d en tel e au to n o m e o n twi kkel i n g en

562

-4 0

-5 7

1

Bel ei d sm ati g e o n twi kkel i n g en i n ci d en teel Uitnodigingskader wonen buitengebied 1 Versnelling woningbouw 1 Doorontwikkeling DRU-IP 1 Dekking revitaliseringsbudget wonen 1 Amendement 1 juli 2021 raadsvergadering 5 Personeelslasten 5 P&O werving en selectie en nieuw verlof systeem 5

-25 -350 -100 170 350 -516 -36

-350 195 250 -415 -24

-350 195 -

-

To taal i n ci d en tel e b el ei d sm ati g e o n twi kkel i n g en

-5 0 7

-3 4 4

-1 5 5

0

In ci d en teel resu l taat 2 0 2 2 -2 0 2 5

-2 8 3

-6 3 4

-4 4 6

-2 3 3

Totaal res ultaat m eerjarenram ing 2022-2025

-128

-307

-241

269

*Saldo resultaat wordt voor 2022 t/m 2024 onttrokken uit de algemene reserve en voor 2025 toegevoegd.

9

Leeswijzer De basis van onze begroting bestaat uit de volgende vijf programma’s, die elk een verschillend domein vertegenwoordigen: 1.

De gemeente waar het goed wonen is (fysiek)

2.

Een leefbare gemeente (sociaal)

3.

De werkende gemeente (economie, onderwijs en samenwerking)

4.

De dienstverlenende gemeente (dienstverlening, veilig en schoon)

5.

Bedrijfsvoering

De vier beleidsprogramma’s dragen elk vanuit hun eigen domein bij aan één of meer opgaven uit het coalitieprogramma.

10

Het programmaplan Een belangrijk onderdeel van de begroting zijn de programma’s met de programmaplannen. Deze plannen zijn de uitwerking van de richting die in de voorjaarsnota is gegeven. Ze bestaan dan ook vooral uit de nieuwe ontwikkelingen (impulsen), doelen en acties waar we (extra) focus op leggen en middelen voor vragen. In de programma’s 1, 2 en 3 geven we aan hóe we inhoudelijk bijdragen aan de dimensies van de brede welvaart en de inhoudelijke stappen die we daarvoor zetten. De manier waaróp we dit doen, is terug te vinden in programma 4; dienstverlening. Tot slot hebben we ook een rol als werkgever. Dit is terug te vinden in programma 5; bedrijfsvoering. De programmaplannen vertellen echter maar een klein deel van wat wij vanuit onze gemeentelijke organisatie aan taken uitvoeren. Het grootste deel (ruim 80%) is going concern; denk aan het verstrekken van de paspoorten, onderhouden van groen, innen van OZB, verstrekken van subsidies, het afhandelen van meldingen openbare ruimte, etc. De going concern taken zijn uiteraard financieel wel verwerkt, maar vindt u inhoudelijk in de programmabegroting niet uitgebreid terug. Zo is ook het meerjarenperspectief vooral gericht op de financiële wijzigingen. In onderstaand cirkeldiagram is te zien hoe we het totaal van al onze middelen (bijna € 110 mln) uitgeven:

11

Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is Inleiding Waarom De gemeente staat voor grote opgaven op het gebied van de leefomgeving. Woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie, landbouwtransitie, natuurontwikkeling en bedrijvigheid vragen allemaal aandacht en ruimte bij de invulling van deze opgaven. Ook in onze gemeente. Dat het klimaat verandert, wordt de laatste jaren steeds duidelijker zichtbaar. De afgelopen zomer was er één van veel neerslag, terwijl we de twee zomers daarvoor juist te maken hadden met (extreme) hitte en droogte. We moeten onze samenleving hier veerkrachtiger tegen maken en werken aan het voorkomen van verdere opwarming van de aarde. In de gemeente waar het goed wonen is, dragen we zorg voor een leefomgeving waar iedere inwoner, jong of oud, prettig kan wonen. We houden graag ons buitengebied, onze kleine kernen en de centra vitaal. De Achterhoek scoort in de brede welvaartsindex hoog op woontevredenheid en die waarde willen we houden en versterken. Daar willen wij ons ook in 2022 en daarna blijvend voor inzetten. Wat doen we hiervoor? Naast onze ambities en doelen in het programmaplan, hebben we uiteraard ook veel reguliere taken; de going concern. Hieronder is visueel weergegeven wat we aan reguliere taken binnen programma 1 uitvoeren.

12

Wat geven we eraan uit? In totaal geven we binnen programma 1 bijna € 32 miljoen uit. In onderstaand overzicht is te zien waar het geld naar toe gaat.

Waarmee We zoeken altijd naar de balans tussen de verschillende vraagstukken die voor ons liggen. Woningbouw, energietransitie, natuur, bedrijvigheid en vele andere onderwerpen vragen allemaal aandacht en doen allemaal een beroep op onze ruimte. Door de integraliteit op te zoeken tussen deze vraagstukken, werken we aan verbindingen die de vraagstukken onderling en daarmee de leefomgeving versterken. Deze integraliteit is ook terug te vinden in onze Toekomstvisie. Deze visie brengt de vraagstukken waar de gemeente voor staat samen in zeven opgaven. Deze zeven opgaven bieden sturing aan ons handelen voor de toekomst van onze gemeente. Het helpt ons om focus te houden op het doen van de dingen die we moeten doen: zorg dragen voor een vitale en veerkrachtige leefomgeving. Centraal in programma 1 staan de doelen: vergroenen, verduurzamen en (ver)bouwen. Bij al deze doelen wordt zo veel mogelijk gezocht naar de samenhang tussen de opgaven om de brede welvaart voor onze inwoners te vergroten. Vijf dimensies worden het meest beïnvloed vanuit dit programma, te weten woontevredenheid, milieu, subjectief welzijn, gezondheid en maatschappelijke betrokkenheid. Met het vergroenen van de gemeente dragen we bijvoorbeeld bij aan het versterken van de biodiversiteit en het klimaatadaptief maken van onze kernen.

We verduurzamen de gemeente en stimuleren daarmee de circulaire economie en het verminderen van broeikasgassen. In onze bouwopgave richten we ons op de juiste woning op de juiste plek, maar houden we daarbij ook rekening met opgaven als de energietransitie en vergroening van de kernen.

13

De doelen vergroenen, verduurzamen en bouwen komen elkaar ook weer tegen bij de ontwikkeling van de Oude IJsselzone en het DRU Industriepark en bij het versterken van een vitaal buitengebied, waar landschap, wonen en klimaatadaptatie verbonden worden in een gebiedsgerichte aanpak.

Hoe Bij nieuwe ontwikkelingen kijken we niet geïsoleerd naar een vraagstuk, maar integraal. We stapelen het liefst verschillende functies waarmee we optimaal gebruik maken van de ruimte en de investeringen. We zoeken, ontwikkelen en benutten deze kansen waardoor onze euro dubbele waarde heeft. Denk hierbij aan zon op (nieuwe) daken, bloemen in de bermen, openbare (groene) ruimte waar eenieder kan bewegen, ontspannen en ontmoeten en het circulair inzetten van (bouw)materialen/grondstoffen. De grenzen tussen sociaal en fysiek domein gaan steeds meer verdwijnen en vinden elkaar bij onderwerpen als werkgelegenheid en zorg. Zo komen sociale en fysieke ontwikkelingen bij elkaar in de visie Wonen en Zorg. In al deze processen zien we nadrukkelijk een rol voor ons als gemeente weggelegd. Deze kan groter en kleiner zijn. Soms participeren we, soms nemen we de regie. We nemen hierbij altijd een actieve houding aan zodat we écht kunnen faciliteren, realiseren en samenwerken.

14

Doelen en acties 1.1- Vergroenen Het groene agrarische landschap is voor een gemeente als Oude IJsselstreek belangrijk. We werken aan versterken van biodiversiteit door meer bomen te planten en bloeiende bermen te stimuleren. Dit draagt ook bij aan de CO2-doelstellingen uit het klimaatakkoord, voor opslag van fijnstof en het produceren van zuurstof. Ons groene landschap is de reden dat toeristen naar de Achterhoek komen. De vastgestelde Visie op landschap, natuur en groene kernen is het fundament om te werken aan vergroenen. We zijn de afgelopen tijd het groen in onze (directe) omgeving meer gaan waarderen. Groen draagt bij aan de brede welvaart: de woontevredenheid, het subjectieve welzijn en uiteraard draagt groen bij aan milieudoelstellingen om onder andere CO2 vast te leggen. Naast uitvoering van de visie in concrete projecten, zoals de actie ‘Tegel eruit, boom erin’, maken we in 2022 een kader voor het op te richten Landschapsfonds. Met het fonds gaan we met onze inwoners in het buitengebied aan de slag om waardevolle landschapselementen te onderhouden en versterken. Vergroening in de kernen helpt om hittestress te voorkomen en wateroverlast te bergen bij de toenemende extremen in het weer. Dit draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners. Een voorbeeld is het verzoek van Wonion voor het maken van een klimaatplan voor De Bongerd in Ulft.

Wonion heeft ons gevraagd om samen niet alleen hittestress in het complex aan te pakken, maar direct te werken aan een klimaatbestendiger, socialer en daarmee leefbaarder complex. Door de bewoners ook mee te nemen in het proces wordt gekeken naar hun behoeftes en waar draagvlak voor is. We willen leren van dit voorbeeld om vanuit verschillende disciplines en eigenaren in het gebied doelen en maatregelen te bepalen. We gaan werken aan groene centra als aantrekkelijk winkel- en verblijfgebied, die ook klimaatadaptief zijn ingericht. Momenteel werken we bijvoorbeeld aan een plan voor het centrum van Varsseveld om hiermee aan te sluiten op de woningbouwplannen die in ontwikkeling zijn. Daarnaast is in de vastgestelde startnotitie Herontwikkeling Wesenthorst ook de verbinding met het centrum benoemd. Ook daar liggen kansen voor vergroening. We pakken het maken van de plannen op binnen beschikbare budgetten en de uitvoering daar waar mogelijk. Als aanvullende investeringen gewenst zijn, dan komen we daar in een later stadium op terug.

15

1.2- Verduurzamen In juni 2019 werd het nationaal Klimaatakkoord gepresenteerd. Het Klimaatakkoord heeft een centraal doel: het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland met 49% ten opzichte van 1990. Europa stelt daarnaast een broeikasgasreductie van 55% in 2030 voor. Dat betekent dat veel gedaan moet worden aan energiebesparing, duurzame energieopwekking en aan de transitie naar aardgasvrije wijken. Gemeenten hebben de regierol in de uitvoering van de warmtetransitie. Deze taak pakt Oude IJsselstreek graag op. Daarvoor is het van belang dat het Rijk de door de VNG gestelde randvoorwaarden zo snel mogelijk invult: • Borging van betaalbaarheid en woonlastenneutraliteit • Wet en regelgeving om regie te voeren vanuit de Warmtewet • Rijk als partner, samen de heldere boodschap vertellen • Beschikbaar stellen van voldoende uitvoeringsbudget voor capaciteit. We pakken pas nieuwe gemeentelijke taken op als bovenstaande randvoorwaarden (waarbij structurele middelen het belangrijkste zijn), door het Rijk worden ingevuld. Op regionaal niveau is gewerkt aan een eerste versie van de Regionale Energie Strategie (RES 1.0) om te komen tot de invulling van de opgave voor opwekken van duurzame energie. De voorkeur in de RES 1.0 gaat uit naar grootschalige opstellingen van zonnepanelen op daken. De energieproductie hiervan betekent optimaal gebruik van de ruimte.

De Achterhoek heeft een hoge doelstelling voor het realiseren van zon op dak. Minimaal 0,35 TWh duurzame energie moet via grootschalige opstellingen van zon op dak worden geproduceerd. We blijven daarom onverminderd inzetten op zonne-energie op daken. Bedrijven stimuleren we om zonnepanelen op grote bedrijfsdaken te plaatsen. We onderzoeken op welke gemeentelijke gebouwen en parkeerplaatsen nog extra zonnepanelen kunnen komen. Aandachtspunt blijft energiebesparing bij woningen en bedrijfsgebouwen. Via het Agem Energieloket zetten we in op energiebesparing en het vormgeven van participatie bij projecten. Recentelijk heeft TenneT bekend gemaakt dat de teruglevering van duurzame opwekking op slot gaat voor een nader te bepalen periode. Vanaf begin september kunnen geen nieuwe aanvragen worden gehonoreerd voor duurzame opwekking op een grootverbruik aansluiting. Aangegeven wordt dat de groei van duurzame teruglevering inmiddels zo groot is dat knelpunten ontstaan op het hoogspanningsnet van landelijk netbeheerder TenneT. TenneT gaat onderzoek doen en verwacht eind 2021 in beeld te hebben waar mogelijk oplossingen te vinden zijn voor het ‘managen’ van het volle netwerk. Daarnaast wordt door TenneT samen met Liander onderzocht welke invloed dit heeft op de huidige projecten en wat de mogelijkheden zijn op de middellange termijn.

Wat dit dus gaat betekenen voor de uitvoering de RES 1.0 en met name de doelstelling voor zon op dak is nog niet bekend.

Bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard

16

Het vaststellen van de Transitievisie Warmte is het vertrekpunt voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving in 2050. Vooralsnog zetten we niet in op het aardgasvrij maken van hele wijken maar op het aardgasvrij-klaar maken van enkele wijken. De invulling van de warmtetransitie op wijkniveau is ingrijpend. Het is een flinke fysieke ingreep waarbij ook veranderingen achter de voordeur nodig zijn. Het werken aan een alternatief voor aardgas vraagt om een integrale aanpak waarbij we toewerken naar toekomstbestendige wijken waar het goed wonen, werken en verblijven is. In 2022 gaan we verder met het proces in de Wijk van de Toekomst Varsseveld. In deze wijk gaan we in gesprek met inwoners en partners om invulling te geven aan de opgave. De nadruk ligt hierbij op energie besparen, isoleren en inrichten van particuliere en openbare ruimte. Het is een proces dat stap voor stap vormgegeven wordt. Hierbij hebben we aandacht voor de sociale en financiële aspecten van de energietransitie. We blijven inzetten op het verbeteren van het scheidingspercentage van het afval in onze gemeente. Minder restafval betekent minder CO2 uitstoot voor verbranding van afval en betere scheiding betekent meer grondstoffen die opnieuw gebruikt kunnen worden. Dit vermindert vervolgens weer het gebruik van nieuwe grondstoffen in de keten. Zo dragen we bij aan de transitie Van Afval Naar Grondstof.

In 2022 wordt daarvoor nieuw VANG-beleid ter vaststelling voorgelegd aan de raad. De kostenstijging in afvalverwerking komt met name door externe factoren, zoals de nieuw ingevoerde verbrandingsbelasting.

1.3- Bouwen De druk op de woningmarkt is en blijft voorlopig onverminderd hoog. Dit betekent dat de komende jaren een fors aantal woningen gebouwd moet worden. Vooral aan betaalbare woningen voor onze starters en levensloopbestendige woningen voor onze senioren is grote behoefte. We gaan voor de juiste woning op de juiste plek en werken volgens de lijn ‘van binnen, naar buiten'. Daarom geven we met de woningbouwcriteria ruimte voor de bouw van woningen waaraan aantoonbare behoefte is. Leegstaand vastgoed kan worden getransformeerd tot woningen, denk hierbij aan leegstaande winkels in de aanloopstraten of vrijkomende agrarische bebouwing. We kijken ook naar geschikte gronden binnen de kernen die nu onbebouwd zijn. De behoefte aan woningen is zo groot dat het daarnaast nodig is om op een select aantal uitleglocaties aan de rand van de grote kernen te gaan bouwen. Naast de woning zelf is de omgeving waarin deze staat van invloed op het woongenot van onze inwoners. Voor alle woningbouwplannen geldt daarom dat wij werken aan een woonomgeving die past bij het groene karakter van onze gemeente. Sinds de wijziging van de woningbouwcriteria begin 2020 is een groot aantal plannen ingediend, dit zorgt nu al voor een nieuwe dynamiek op de woningmarkt. De meest recente prognoses geven een woningbouwopgave tussen de 1000 en 2250 woningen voor de periode van 2020-2030.

In april 2021 is uitgesproken om uit te gaan van het maximale scenario van 2250 woningen tot 2030 en hier het woningbouwprogramma op af te stemmen. Dit komt gemiddeld neer op 225 nieuwbouwwoningen per jaar. We blijven als gemeente actief sturen op de woningbouw. Via de woningbouwcriteria sturen we op gewenste ontwikkelingen. Deze aanpak betekent dat wij veel samenwerken op locaties waarvan de grond en stenen niet in ons eigendom zijn. We werken in partnerschap met de eigenaren, omwonenden en de omgeving. Hier faciliteren we goede ideeën en brengen wij partijen bij elkaar om in een groter perspectief een prettige woonomgeving en groene gebiedsontwikkeling te realiseren. Met de aanwijzing van de vijf uitleglocaties nemen we het voortouw in de ontwikkeling van de juiste woning op de juiste plek. We zien vooral een rol voor ons als gemeente weggelegd voor het (laten) bouwen van starterswoningen. Dit doen wij omdat de ‘markt’ dit onvoldoende oppakt. De huidige ingediende plannen dekken niet de vraag naar starterswoningen.

17

Voor de locatie Varsseveld West zijn in de startnotitie de procesmatige en inhoudelijke kaders voor de ontwikkeling vastgelegd. Op deze locatie en de overige uitleglocaties kunnen we een belangrijk deel van de benodigde starterswoningen realiseren. De realisatie hiervan kan op deze grotere locaties gekoppeld worden aan de bouw van andere typen woningen. Daarnaast onderzoeken we mogelijkheid om tijdelijke starterswoningen op eigen locaties te ontwikkelen om op kortere termijn te voorzien in de behoefte. Het vergt tijd om na jaren van stagnatie in de woningbouw nu de omslag naar groei te maken. Het beoordelen, begeleiden en aanjagen van de woningbouwplannen vraagt de nodige personele inzet. Het proces van een eerste conceptschets naar de daadwerkelijke bouw van de juiste woningen is complex, omdat allerlei belangen in samenhang met elkaar worden gewogen. De eerste tastbare resultaten van de woningbouwcriteria worden nu zichtbaar, de eerste locaties maken na het succesvol afronden van de planologische procedure nu de stap van planvorming naar realisatie. De komende jaren gaat dit, als wij onze huidige criteria en inzet consistent voortzetten, voor meer locaties gelden. Zo dragen wij bij aan het invullen van de woningbouwbehoefte van onze inwoners. In onderstaande grafiek is de voortgang van de woningbouwopgave te zien.

In dit overzicht is duidelijk te zien dat in 2020 en de eerste helft van dit jaar een groot aantal plannen is ingediend. Ook tekent zich nu al een forse toename van het aantal vergunde en gerealiseerde plannen af. Het aantal ingediende plannen, aangevuld met het aanwijzen van de uitleglocaties, geeft vertrouwen voor een hogere nieuwbouwproductie in de komende jaren. Een nadere duiding nemen wij op in de ‘rapportage voortgang woningbouw’.

Bron: eigen gegevens Mensen wonen langer zelfstandig thuis. Voor een deel van onze oudere inwoners is hun huidige woning niet langer passend. Verhuizen naar een levensloopbestendige woning kan een oplossing zijn, maar zeker ook het maken van aanpassingen aan de huidige woning. Het aandeel ouderen groeit de komende jaren snel. Daarom is een visie Wonen en Zorg opgesteld. Hier wordt in 2022 een uitvoeringsplan in samenwerking met onze woon- en zorgpartners aan gekoppeld. Het project Heerlijk Thuis in Huis is daarvan onderdeel en helpt bij de bewustwording van onze ouderen met de mogelijkheden om hun woning levensloopbestendig te maken en te verduurzamen.

18

1.4- Oude IJsselzone en DRU Industriepark Oude IJsselstreek heeft enorme potentie in zich, met daarin de Oude IJssel als de ruggengraat. Zoals in de huidige Toekomstvisie ook benoemd, is de Oude IJssel - het ‘blauwe goud’- als een kerngebied opgenomen. Het gebied op en rondom de rivier is een vliegwiel gebleken voor vele ontwikkelingen en een troef in het creëren van unieke kansen. We zien het water niet (meer) als obstakel, maar als versterkend en verbindend element. De afgelopen decennia heeft de gemeente onder meer de restauratie en herbestemming van het DRU Industriepark ter hand genomen, zijn toeristische overstappunten en fietspaden gerealiseerd en op en rond Engbergen tal van initiatieven uitgevoerd. Dit zijn stuk voor stuk maatregelen die hebben bijgedragen aan de aantrekkelijkheid en vitaliteit van de Oude IJsselzone. Om ook de komende decennia alle kansen die de Oude IJssel als zone biedt, te benutten en goed in te spelen op alle nieuwe ontwikkelingen, behoeften en veranderingen, is het nodig om opnieuw goed te kijken naar wat we willen met het gebied. De Oude IJsselzone is hierin geen eigenstandige opgave, maar vormt de overkoepelende groen-blauwe verbinding tussen de verschillende visies en verschillende opgaven en initiatieven op het gebied van wonen, recreatie en toerisme, natuur en klimaat.

In 2021 is een start gemaakt met het ontwikkelen van een nieuw, integraal toekomstbeeld. In 2022 wordt dit verder uitgewerkt tot een definitief kaartbeeld en ontwikkelprogramma. Dit nieuwe kaartbeeld omvat opgaven en wensen van een enorme omvang waarvan de uitvoering meerdere decennia in beslag zal nemen en die we onmogelijk zonder medewerking van mede-overheden en marktpartijen kunnen realiseren. Door “werk met werk te maken” en door beleidsruimte te bieden aan welkome initiatieven, zetten we naast visieontwikkeling nu ook al in op het realiseren van uitvoeringsmaatregelen. Enkele voorbeelden: • Landgoedinitiatief in Voorst, waaronder fietsverbinding ontbrekende schakel Gendringen – Sinderen • Project waterschap Rijn & IJssel Aa-strang • Het herstel van Huis Landfort, inclusief realisatie parkeerplaats • In samenwerking met Stadt Isselburg realiseren van het fietspad tussen Landfort en Engbergen • Realisatie botenloods Stichting IJsselvaart Bij de vaststelling van de begroting 2020 is door de raad een meerjarig investeringskrediet ter grootte van € 100.000 per jaar beschikbaar gesteld voor visievorming en uitvoering van maatregelen die bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de Oude-IJsselzone. Voor 2022 is hier € 100.000 aan investering voor een fietspad aan toegevoegd. Dit is voor het komende jaar voldoende om de bovenstaande activiteiten in 2022 uit te voeren.

19

De totale kostenomvang van de integrale uitvoering van de Visie Oude IJsselzone is op dit moment nog niet bekend. In 2022 kan het definitieve kaartbeeld en ontwikkelprogramma worden vastgesteld. Dan is ook duidelijk welke ontwikkelingen door mede-overheden en door marktpartijen kunnen worden opgepakt, en welke bijdragen zij kunnen en willen leveren aan de diverse onderdelen. Bij het opstellen van de voorjaarsnota 2023 verwachten we een eerste financiële vooruitblik gekoppeld aan het ontwikkelprogramma gereed te hebben.

Bron: inspiratiekaart O-team; studio Nico Wissing Voor het DRU Industriepark is een ambitieus ontwikkelkader door het college neergelegd. Dit ontwikkelkader maakt het mogelijk het DRU Industriepark een nog groter succes te maken. Om het kloppend hart van de Achterhoek te worden wordt onderzocht in hoeverre het toevoegen van een museum en hotel en het versterken van de evenementenhal hiertoe kan bijdragen. In het ontwikkelkader dat afgelopen juni unaniem is vastgesteld door de raad staan de reeds uitgevoerde verkenningen opgenomen en een procesvoorstel voor het vervolg. Er is door de raad besloten om conform het voorstel in het ontwikkelkader een procesregisseur aan te stellen. In de voorjaarsnota 2022 is € 100.000,- vrijgemaakt ten behoeve van de inzet van de procesregisseur. Aan de hand van de uitkomsten van de verkenning die de procesregisseur uitvoert, is het aan de raad om te besluiten over het vervolg en de rol van de gemeente hierin. In de voorliggende begrotingsopzet is hierop nog niet geanticipeerd.

1.5- Vitaal buitengebied In onze gemeente is ongeveer driekwart van ons buitengebied in gebruik en in eigendom van agrariërs. Deze ondernemers staan voor grote (verduurzamings)opgaven als gevolg van beleid vanuit Europa en het Rijk. Daarnaast zien we dat bijvoorbeeld de behoefte aan recreatiemogelijkheden in het buitengebied toeneemt, ruimte nodig is voor de energietransitieopgave en klimaatadaptatiemaatregelen en voor versterking van natuur- en landschapswaarden. De samenkomst van deze ontwikkelingen leidt ertoe, dat het buitengebied aan verandering onderhevig is en de komende jaren ook zeker zal blijven. Het is dus van groot belang om over de toekomst van de landbouw en overige ontwikkelingen in het buitengebied met elkaar in gesprek te blijven en hierop gemeentelijke inzet te leveren.

20

Ook in 2022 geven we met drie andere Achterhoekse gemeenten uitvoering aan het Regiodealproject “Toekomstbestendige erven” (WATEA). Na de keukentafelgesprekken, die tijdens de eerste ronde door onafhankelijke deskundigen worden gehouden, worden tijdens een vervolgfase naar behoefte kennisvouchers ingezet voor de uitvoering van uiteenlopende gesprekken, adviezen of onderzoeken. Denk hierbij aan fiscaal advies, asbestonderzoek of een onderzoek naar hoe om te gaan met vrijkomende agrarische bebouwing. Afgelopen voorjaar is de gebiedsanalyse van het buitengebied binnen onze gemeente opgeleverd. Het onderzoek, uitgevoerd door het Kadaster en Wageningen Economic Research is gepresenteerd. In een eerste verkenning ‘De toekomst van de landbouw en het buitengebied’ zijn de huidige ontwikkelingen in de transitie van de landbouw geschetst. In vervolg hierop wordt tijdens een expertmeeting door enkele inspirerende deskundigen gelinkt aan het platteland, ingegaan op trends en ontwikkelingen en op dilemma's en oplossingsrichtingen in het buitengebied. Hierbij moeten we in ogenschouw nemen dat de inzet op een vitaal- en leefbaar buitengebied een omvangrijke en complexe opgave is met veel betrokkenen, die vraagt om een zorgvuldige aanpak en langjarige inzet. Waar mogelijk sluiten we aan op de ondersteunende faciliteiten die vanuit Europa, nationaal, provinciaal en regionaal beschikbaar zijn.

Daarnaast willen we in 2022 komen tot een pakket aan aanvullende maatregelen, die we lokaal kunnen bieden. De financiële doorvertaling van deze maatregelen nemen we mee bij de voorbereiding van de begroting 2023 en verder.

Raadsplanning

21

Wat kost het?

Beleidsmatige ontwikkelingen.

22

Autonome ontwikkelingen.

23

Wat zijn onze reguliere taken in dit programma.

24

Programma 2: Een leefbare gemeente Inleiding Waarom In het voorjaar van 2018 schreven wij in het Coalitieprogramma 2018-2022 ‘Met lef samen bouwen aan onze toekomst’ over de problematiek van de gescheiden regelingen voor zorg, ondersteuning of werkloosheid en over de noodzaak tot verdere transformatie binnen het Sociaal Domein. Zorg om spanning tussen de uitgaven en de beschikbare budgetten was er toen ook al, evenals onze overtuiging dat we in elk geval zouden blijven zorgen voor inwoners die hulp en ondersteuning nodig hebben. Wij hebben samen met de raad met lef gekozen voor onze eigen weg van Visie. Een sprong naar voren. We hebben er namelijk voor gekozen om vol in te zetten op de transformatie en niet te gaan bezuinigen op de volgens ons zo noodzakelijke jus van de samenleving. We hebben de rekening voor de tekorten niet neergelegd bij het verenigingsleven of voorzieningen als de bibliotheek. Deze vervullen een hele belangrijke rol bij het realiseren van onze doelstellingen. Wat je daar bezuinigt levert in de toekomst weer een veel groter probleem op. We zijn gaan zoeken naar een nieuwe manier van werken binnen de Wmo, de Jeugdwet en de Participatiewet en we hebben dat gedaan op grond van onze visie. We hebben de volgende uitgangspunten daarbij centraal gesteld: normaliseren, voorkomen en innoveren/samenwerken.

Deze transformatie zien we ook terug in de samenwerking met onze maatschappelijke partners, en ook binnen de verschillende beleidsprogramma’s. Het is onze overtuiging dat de verschillende programma’s van de begroting niet op zich staan maar juist in verbinding met elkaar. We werken vanuit inwonersperspectief. De inwoner staat centraal met alles daaromheen. Van wonen tot werk, van participatie tot ontspanning, maar ook van de inrichting van onze wijken en infrastructuur en natuur om ons heen. Het model van de brede welvaart is voor ons de manier om te kijken naar de ontwikkelingen in het sociaal domein maar ook ver daarbuiten. Deze manier van kijken laat ‘nieuwe’ waarden zien, die als geheel beter passen bij de bijzondere tijd waarin we zitten. Werken vanuit vertrouwen, om ècht te doen wat nodig is. Aandacht voor inwoners in alle facetten, zodat zij niet ‘door de vloer zakken’, maar ook aandacht voor de wereld en het algemeen belang, door te zorgen dat we niet ‘door het plafond schieten’. In de zomer van 2020 hebben wij op basis van onze ervaringen in het werken aan de transformatie onze visie onder woorden gebracht in het document ‘Naar het hart van de beweging’. Het college kijkt met trots terug op de afgelopen jaren waarin daadwerkelijk is gestart met transformeren.

Via de verschillende bestuursopdrachten, andere manieren van contractmanagement en andere wijze van inkopen hebben we grote stappen gezet die naast een financieel beter perspectief ook een houdbare toekomst hebben opgeleverd. En die bovenal leiden tot betere hulp en ondersteuning voor hen die dat nodig hebben. Vele ingezette onderdelen van de transformatie moeten nog verder vormgegeven worden. Samen met onze partners zijn we de lange termijn relatie aan het ontwikkelen. Het vertrouwen in elkaar begint te groeien en laat eerste voorzichtige positieve resultaten voor onze inwoners zien. Om blijvende effecten te realiseren moet je ook blijvend in beweging blijven. In de begroting van 2022 zal de ingezette lijn volledig doorgetrokken worden, want transformeren stopt nooit!

25

Wat doen we hiervoor We beschrijven in onze begroting logischerwijs vooral onze plannen en voornemens, maar dat is echter maar een klein deel van wat we doen als gemeente. Een groot deel van onze activiteiten bestaat, ook binnen het Sociaal Domein, uit noodzakelijke en vaak minder zichtbare dagelijkse werkzaamheden. Zo voeren collega’s van de gemeente gesprekken met inwoners over hulp, zorg en ondersteuningsvragen en handelen zij subsidie aanvragen af. Ook zorgen collega’s van de backoffice ervoor dat geïndiceerde zorg ook daadwerkelijk ingezet kan worden. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van al die dagelijkse noodzakelijke werkzaamheden die van groot belang zijn om de doelstellingen die wij willen behalen binnen het Sociaal Domein ook daadwerkelijk te kunnen realiseren. Hieronder wordt een deel van deze (going concern) werkzaamheden weergeven:

26

Wat geven we eraan uit? In totaal geven we binnen programma 2 bijna € 51 miljoen uit. In onderstaand overzicht is te zien waar het geld naar toe gaat.

Waarmee Het werk in het Sociaal Domein gaat over mensen. De inwoners van een gemeente zijn de inhoud waar het om draait. Daarom is het belangrijk om te weten welke inwoners dat zijn en wat hen kenmerkt. Wat gaat goed? Wat kan beter? Wat zijn de eigenaardigheden die onze inwoners dagelijks tegenkomen. Oude IJsselstreek heeft te maken met een veranderende demografische ontwikkeling. We vergrijzen en ontgroenen, sneller dan een aantal jaren geleden. Onze inwoners zijn ook ouder dan gemiddeld:

Bron: waarstaatjegemeente.nl

27

Ook weten we dat inwoners van Oude IJsselstreek in algemene zin minder gezond zijn dan gemiddeld. De GGD Noord- Oost Gelderland heeft in 2020 onderzoek gedaan naar de leefstijl van de aangesloten gemeenten. Onderstaande cijfers geven de stand van zaken in Oude IJsselstreek. Waar het sterker afwijkt van het gemiddelde van het gehele gebied, wordt dit aangegeven.

*NNGB: Nederlandse Norm Gezond Bewegen

28

We hebben het afgelopen jaar hard gewerkt aan de dienstverlening aan onze inwoners op het gebied van werk en inkomen. Wel zijn er nog altijd inwoners die gebruik maken van inkomensondersteuning:

Met de hierboven beschreven kenmerken van onze inwoners op het netvlies hebben we gekeken welke activiteiten we in 2022 op willen pakken. Hoe De belangrijkste activiteiten in 2022 zijn: •

Wij voeren samen met STOER fase 2 van de Transformatie in de kijk op Werk en Inkomen uit

•

Wij geven samen met partners en jongeren zelf vorm aan jeugd en jongerenwerk

•

Wij implementeren de nieuwe aanpak in de kijk op zorg en hulp voor volwassenen (Wmo, Wlz, Zvw)

•

Wij werken aan de doorontwikkeling van het begrip Integrale Toegang

•

Wij werken aan de inbedding van Positieve Gezondheid en Inclusie

•

Wij geven samen met aanbieders vorm aan het nieuwe Zorglandschap

•

Wij geven vorm en inhoud aan het nieuwe Cultuurbeleid

•

Wij geven vorm en inhoud aan het nieuwe Sportakkoord

•

Wij geven vorm en inhoud aan het nieuwe Preventieakkoord

Ambitie 1.

We zijn een gemeente waar inwoners in staat zijn om regie te voeren over hun leven.

2.

We zijn een gemeente waar iedereen weet dat hij van waarde is, mee doet en een bijdrage levert aan de maatschappij.

3.

We zijn een gemeente die vertrouwen heeft in onze inwoners en samen met inwoners en organisaties handelt.

4.

Wij zijn een gemeente waar individuele belangen passen bij het algemene belang. Wij passen wetgeving toe volgens de bedoeling.

5.

Wij zijn een gemeente die leert door ‘Learning by doing’. We proberen nieuwe dingen uit. En soms gaat dat ook niet goed, en daar leren we van. We blijven de beweging activeren.

Met het sociaal domein streven we voor 2022 drie belangrijke inhoudelijke resultaten na: - In Oude IJsselstreek is iedereen Positief Gezond - In Oude IJsselstreek heeft niemand een uitkering - In Oude IJsselstreek werken we volgens de bedoeling

29

Doelen en acties 2.1- In Oude IJsselstreek is iedereen Positief Gezond Met het vaststellen van de bestuursopdracht Wmo heeft de gemeente een nieuwe stap gezet in de transformatie binnen het sociaal domein. In 2021 heeft de Coronapandemie ervoor gezorgd dat we in overleg met onze partners, het tijdspad waarin de bestuursopdracht Wmo wordt uitgevoerd hebben opgeschoven. De impact van de Coronapandemie op onze medewerkers, de partnerorganisaties en hun medewerkers is groot. Wij willen met elkaar uitvoering kunnen blijven geven aan onze gezamenlijke ambitie zoals die is opgenomen in de met de raad besproken houtskoolschets “Energiek en Veerkrachtig Oude IJsselstreek”. We gaan ervan uit dat de genoemde nadelige effecten van de pandemie zodanig zijn afgenomen dat wij in 2022 de implementatie van de nieuwe manier van werken en samenwerken kunnen organiseren. Wij staan voor een inclusieve gemeente. En voor een gemeente waarbij kansen zo eerlijk mogelijk verdeeld worden. Écht doen wat nodig is om iedereen mee te laten doen vraagt soms om doorbraken, om werken buiten de gebaande paden. Gezondheid speelt hierbij een belangrijke rol. Denk daarbij aan voldoende bewegen en een gezonde leefstijl. Maar ook inkomen en het voorkomen van schulden, het hebben van betekenisvolle naasten en een zinvolle dagbesteding kunnen bijdragen aan positieve gezondheid.

Jongeren verdienen hierbij onze speciale aandacht omdat we geloven in het belang van een goede start en een gezonde ontwikkeling. In overleg met alle betrokkenen verbeteren we de keten van het jeugdwerk. Het gaat om ingewikkelde verbanden die op verschillende manieren tot uiting komen. Het inmiddels vastgestelde lokale gezondheidsbeleid zal ook in 2022 verder vormgegeven worden. De dementievriendelijke samenleving zal meer zichtbaar worden, door gerichte interventies zoals de Ontmoetingscentra voor ouderen. Ook voeren we de Inclusieagenda uit. In 2022 gaan we verder met het integreren van verschillende beleidsdoelen. Vanuit de ideeën rondom de brede welvaart zien we dat afzonderlijke beleidsdoelen zelden op zichzelf staan. Dus inclusie en gezondheidsbeleid zullen verder geïntegreerd worden in de verschillende bestuursopdrachten en beleidsdoelen.

2.2- In Oude IJsselstreek heeft niemand een uitkering Werk De gemeente Oude IJsselstreek is sinds januari 2021 volledig zelfstandig verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Participatiewet. Zoals in de bestuursopdracht “Kijk op Werk” staat, vindt het college van B&W dat iedereen in onze gemeente recht op werk heeft. Binnen STOER wordt hier stevig aan gewerkt. We gaan uit van vertrouwen en gelijkwaardigheid. Mensen en woorden doen ertoe. We willen voor onze inwoners écht werk organiseren. Ten aanzien van de loopbaanondersteuning zullen wij verder gaan met verschillende vormen van maatschappelijke banen waar we in 2021 mee startten. We intensiveren de ontmoetingsmogelijkheden via “Meedoen Werkt”. Daarnaast zullen wij onze dienstverlening verder uitbreiden. Inkomen We ontkomen er soms toch ook niet aan om inkomensondersteuning te geven, We brengen alle inkomensregelingen die de gemeente uitvoert bij elkaar en voeren die uit op 1 locatie. We hebben het hier dan over de uitvoering van de meedoen regelingen, bijzondere bijstand, de uitvoering van de schuldhulpverlening en de uitvoering van de Wet Inburgering. Wij streven daarbij naar verdergaande verbinding tussen de verschillende vormen van inkomensondersteuning binnen onze gemeente zodat we nog beter in staat zijn om écht te doen wat nodig is.

We spreken hier over een volwaardige transformatie in inkomensregelingen die dus verder gaat dan alleen harmoniseren en bij elkaar brengen. Wij willen dat mensen zoveel mogelijk hun aandacht en energie kunnen richten op aan het werk gaan, en zo weinig mogelijk last hebben van administratieve rompslomp bij inkomensvoorzieningen.

30

Ondernemers Speciale aandacht is nodig voor dienstverlening en ondersteuning aan ondernemers die, al dan niet tijdelijk, het hoofd moeilijk boven water kunnen houden. Hiervoor zetten wij onze wettelijke mogelijkheden optimaal in en gaan wij écht doen wat nodig is. Wij zullen daarvoor ook veelvuldig contact onderhouden met de ondernemers door samen met hen te kijken wat er dan écht nodig is. Daarnaast zullen wij actief ondernemerschap bevorderen van mensen die werk zoeken en voor wie een invulling als ondernemer beter aansluit bij hun talenten en wensen. Dit alles doen we via een integrale aanpak van Werk, Inkomen, Inburgering, Schulden, bijzondere bijstand, met aandacht voor de armoedeval en het uitgangspunt dat werk moet lonen en de inzet van diverse maatschappelijke banen. De uitwerking van fase 2 van de Transformatie moet in 2022 zijn beslag krijgen.

2.3- In Oude IJsselstreek werken we volgens de bedoeling Om écht te kunnen doen wat nodig is, en vanuit de bedoeling te werken, is partnerschap en verbinding met aanbieders van zorg noodzakelijk. Partnerschap vraagt langdurig wederzijds commitment en een gedeelde visie. Door ambulante jeugdhulp en Wmo-ondersteuning voor 2022 lokaal in te kopen, kunnen wij de aanbieders die onze samenwerkingspartners worden ook daarop selecteren en optimaal laten aansluiten op de lokale toegang. Dit is met ingang van 1 januari 2022 operationeel. In 2022 vindt hier op basis van ‘learning by doing’ de doorontwikkeling plaats. Met de transformatie binnen het Sociaal Domein zetten wij volledig in op het samen met onze partners de opgeworpen schotten af te breken en te vereenvoudigen, waarmee wij de hulp en ondersteuning voor en aan onze inwoners en organisaties verbeteren. Het Sociaal Domein is voor ons een ondeelbaar geheel, we werken daarom integraal en stelsel overstijgend, vanuit onze visie dat stelsels en systemen alleen ondersteunend moeten zijn, en niet leidend.

Raadsplanning

31

Wat kost het?

Beleidsmatige ontwikkelingen.

32

Autonome ontwikkelingen.

33

Begroting SD 2022-2025 2022

2023

2024

2025

opbouwwerk

-45.200

-45.200

-45.200

-45.200

combinatiefunctie

-15.000

-15.000

-15.000

-15.000

JGZ adolescenten

-11.053

-11.053

-11.053

-11.053 JGZ adolescenten en extra kosten vaccinatie

huishoudelijke hulp

-700.000

-700.000

-700.000

bijdrage Doetinchem i.v.m. beschermd wonen

250.000

250.000

250.000

innovatiebudget

100.000

100.000

100.000

extra kn ivm bestuursopdracht Wmo beleidsmedewerker Jeugd/participatie beleidsmedewerker WMO bouwteam WMO

-100.000

-700.000 In 2021 zien we, mede door het abonnementstarief, een redelijk stijging van de zorgvraag. Daardoor verwachten we een stijging van de kosten van zo'n 260.000. Daarnaast zal de huidige werkwijze met alfahulp eindigen. Het omzetten van deze indicaties naar reguliere zorg in natura zal naar verwachting leiden tot een aanvullende stijging van de kosten met zo'n 440.000. 250.000 De middelen voor beschermd wonen worden beheerd door de centrumgemeente en overschotten worden na afloop via een bepaalde verdeelsleutel verdeeld over alle gemeenten in de regio. De afgelopen jaren is steeds sprake geweest van substantiële overschotten, die dan in de jaarrekening tot uitdrukking komen. Over 2019 en 2020 ging het bijvoorbeeld om zo'n 400.000 per jaar. Daarom ramen we voor de komende begroting reeds op voorhand een voordeel. 100.000 Een deel van het gereserveerde innovatiebudget laten we structureel vrijvallen ter dekking van de gestegen zorgkosten. Voor 2022 ramen we hieruit nog wel incidentele kosten die voortvloeien uit de bestuursopdracht WMO. Dit project gaat de fase van bouwen en ontwikkelen in. De eenmalige projectkosten die daarmee gemoeid zijn worden in deze fase uit de incidentele middelen gedekt. zie innovatiebudget

bouwteam Jeugd

-100.000

34

-80.000

-80.000

-80.000

-80.000

-100.000

Voor onze eigen lokale inkoop gaan we een bouwteam wmo samenstellen, waarin de gemeente, zorgaanbieders en eventueel nog anderen deelnemen. Voor 2022 ramen we hiervoor eenmalig kosten. Deze zijn noodzakelijk om de benodigde bezetting in kennis en kunde te garanderen. Indien structureel middelen noodzakelijk zouden zijn willen we hiervoor ruimte zoeken in afschaling van reguliere zorgkosten, zodat inzet voor het bouwteam per saldo dan vanaf 2023 kostenneutraal zal zijn. Voor onze eigen lokale inkoop gaan we een bouwteam jeugd samenstellen, waarin de gemeente, Buurtzorg Jong, zorgaanbieders en eventueel nog anderen deelnemen. Voor 2022 ramen we hiervoor eenmalig kosten. Ook dit bouwteam is noodzakelijk en de kosten zijn nodig om de inzet van de professionele kennis en kunde te kunnen blijven garanderen. Indien structureel middelen noodzakelijk zouden zijn willen we hiervoor ruimte zoeken in afschaling van reguliere zorgkosten, zodat inzet voor het bouwteam per saldo dan vanaf 2023 kostenneutraal zal zijn.

jeugdbudgetten

-1.500.000

-925.000

-925.000

-925.000 In 2021 stijgen de jeugdzorgkosten, mogelijk mede veroorzaakt door de effecten van corona op de (geestelijke) gezondheid van onze jeugdigen. We hadden uit hoofde van de kwaliteitsslag voor 2021 een forse besparing verwacht, maar we zien dat deze eerdere inschatting niet realistisch is. Daarnaast hadden we verwacht we dat de nieuwe inkoop op korte termijn financieel voordeel zal opleveren. Op langere termijn gaan wij daar nog steeds vanuit. Voor de korte termijn echter stijgen de kosten van (uur)tarieven van aanbieders behoorlijk. Dit komt onder andere door CAO-stijgingen, maar ook omdat veel aanbieders tijdens ons lokale inkoopproces hebben onderbouwd dat de tarieven voor komend jaar omhoog gaan. Omdat we niet willen dat aanbieders werken onder kostprijs, leidt dit tot een stijging van de kosten. Dat betekent dat het reduceren van de totale kosten van jeugdzorg niet in de prijs zal zitten en daarom dus uit het volume moet komen. We hebben daar, samen met aanbieders, ook vertrouwen in dat dit kan, bijvoorbeeld door normaliseren, preventie en afschalen. Dat zal alleen wel tijd kosten. Om deze reden draaien we de eerder vanuit de kwaliteitsslag ingeboekte besparing op de jeugdzorg, in deze begroting volledig terug.

jeugdbudgetten corr woonpl beginsel

150.000

150.000

150.000

150.000 Per 2022 verandert het woonplaatsbeginsel. Het is op moment van opmaken van de begroting nog onduidelijk welk effect dit heeft op de kosten. Wel zal de rijksvergoeding vanaf 2022 als gevolg van de nieuwe woonplaatsbeginsel met 150.000 dalen. We gaan we voorlopig daarom vanuit dat de kosten met eenzelfde niveau dalen, zodat deze wijziging per saldo kostenneutraal voor ons verloopt.

Gecertificeerde instellingen

-85.000

-85.000

-85.000

-1.108.000

-1.008.000

-908.000

600

600

600

-85.000 De jeugdbeschermingsketen staat in het hele land onder druk, mede door (te) lage tarieven. Voor 2022 zijn daarom op Gelders niveau nieuwe inkoopafspraken gemaakt me de gecertificeerde instellingen, waarbij een reëel (en hoger) tarief is afgesproken. Uitgaande van eenzelfde volume als over 2021 zal dit leiden tot een stijging van de totale kosten. -808.000 In het kader van de kwaliteitsslag hebben we destijds een inschatting gemaakt van wat het project Meedoen werkt aan besparing op de kosten van de uitkeringen kon opleveren. Elementen van Meedoen werkt zijn inmiddels onderdeel van de werkwijze van Stoer. Inhoudelijk gebeuren goede dingen, maar financieel gezien gaat het langer duren om uit te komen met het BUIG-budget. Daarom draaien we in de komende begroting de eerder vanuit Meedoen werkt ingeboekte besparing volledig terug. Naast het terugdraaien van de besparing vanuit Meedoen werkt, zien we dat er nog sprake is van een toename van het tekort op het BUIG-budget. Voorlopig ramen we daarom in de komende begroting structureel een aanvullend budget voor de uitkeringen. 600

-3.423.653

-2.448.653

-2.188.653

bijstelling uitkeringen

diverse kleine afwijkingen saldo

35

-2.088.653

algemene uitkering extra jeugdbudget algemene uitkering overig SD

2.752.830

1.649.598

1.509.756

385.539

386.587

396.333

494.561

3.138.369

2.036.185

1.906.089

1.836.194

-285.284

-412.468

-282.564

-252.459

inzet risicopost kwaliteitsslag

285.284

412.468

282.564

252.459 In de begroting is een risicopost opgenomen deze wordt nu ingezet als dekking voor het tekort. Er resteert na deze verwerking nog een bedrag in de begroting voor het opvangen van risico's

saldo begroting

0

0

0

36

1.341.633 extra bijdrage jeugd budgetten

0

Wat zijn onze reguliere taken in dit programma.

37

Programma 3: De werkende gemeente Inleiding Waarom De werkende gemeente gaat over de economische ontwikkelingen in de gemeente, maar ook over onderwijs en kansen voor iedereen én gaat over samenwerking. Samenwerking met het bedrijfsleven, met onderwijsinstellingen en andere maatschappelijke partners als de bibliotheek en STOER, maar ook over de samenwerking met buurgemeenten, de samenwerking aan de thematafels van de Regio Achterhoek en met onze Duitse samenwerkingspartners. Dat alles om onze inwoners te helpen mee te kunnen doen in de samenleving, om bestaanszekerheid op te bouwen en om zich verder te blijven ontwikkelen (een leven lang leren). Als gevolg van de coronacrisis zijn vanuit het Rijk de afgelopen twee jaren verschillende financiële regelingen in het leven geroepen om de werkgelegenheid te behouden en faillissementen te voorkomen. Inmiddels zijn deze regelingen gestopt. We zien herstel van het consumentenvertrouwen en ook van het producentenvertrouwen, maar maken ons zorgen over de beschikbaarheid van grondstoffen. Lokaal en regionaal proberen wij het bedrijfsleven zo goed mogelijk te helpen om werkgelegenheid te behouden en met duurzame innovaties toekomstbestendig te worden. In onderstaand plaatje is de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de periode 2019-2020 te zien. Oude IJsselstreek maakt daar een dip.