Boekwerk jaarstukken 2023 DEf 23-5-24.pdf

Jaarstukken 2023

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................................................4 Aanbieding .............................................................................................................................................................5 Leeswijzer ..............................................................................................................................................................8 Programmaverantwoording ....................................................................................................................................9 Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is .........................................................................................10 Programma 2: Een leefbare gemeente ................................................................................................................18 Programma 3: De werkende gemeente ................................................................................................................23 Programma 4: De dienstverlenende gemeente ....................................................................................................29 Programma 5: Bedrijfsvoering / overhead

............................................................................................................31 Paragrafen ............................................................................................................................................................34 Paragraaf Financiering .....................................................................................................................................35 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................................40 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................................................................49 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................................................................52 Paragraaf Grondbeleid .....................................................................................................................................60 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................73 Jaarrekening 2023 ................................................................................................................................................79

4

Aanbieding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening over 2023. In deze jaarstukken geven we aan wat we als gemeente van plan waren te doen, wat we hebben gedaan, wat het heeft gekost en wat het de samenleving gebracht heeft. De financiële cijfers in deze jaarrekening gaan over het jaar 2023. Wij willen de cijfers echter in groter verband zien en bekijken ze dan ook vanuit de doelen die we stelden voor het afgelopen jaar, maar ook vanuit de doelen zoals ze staan beschreven in de programmabegroting voor de komende jaren. Wat hebben we bereikt? Terugkijkend op 2023 concluderen wij dat er gestaag doorgewerkt is aan het realiseren van onze ambities. We zetten dit voort in 2024, maar vinden het belangrijk om ook nog even stil te staan bij een aantal mooie resultaten die we gezamenlijk bereikt hebben. Dienstverlening en bedrijfsvoering Zonder onze ambtelijke organisatie krijgen we het werk niet gedaan. In de huidige krappe arbeidsmarkt moeten we efficiënt en creatief omgaan met de inzet van capaciteit. Onze organisatiestructuur is aangepast om meer grip te krijgen op sturing en we zijn erin geslaagd om een flink aantal inhuurcontracten om te zetten in vaste dienstverbanden. We bieden werk aan zes inwoners met afstand tot de arbeidsmarkt, omdat we belang hechten aan inclusief werkgeverschap. We hebben in 2023 ons onderzoek naar de publieksdienstverlening afgerond.

Daaruit blijkt dat we steeds beter tegemoet komen aan de wensen en verwachtingen van onze inwoners. Ook leverde dit input om nog een aantal verbeterpunten te formuleren. Communicatie en participatie staan hoog bij ons op de agenda. De uitvoering van het vastgestelde Participatiebeleid is voorgezet met inzet van de participatiecoach. De kinderraad en jongerenraad geven concrete adviezen waarmee wij ons voordeel doen. Ook onze online middelen (website, social media, panels) zetten we in om onze inwoners te bereiken. Met de inzet van Datalab Go stimuleren we onze medewerkers om slim gebruik te maken van data. Versnelling in de woningbouwopgave We liggen op koers om de komende jaren een fors aantal woningen toe te voegen. De in 2023 vastgestelde Regionale Woonagenda 2023-2030 en de Woondeal voeren we uit met de ambitie om nog extra te bouwen. Met vier van de vijf uitbreidingslocaties zijn het afgelopen jaar grote stappen gezet. Zo is het stedenbouwkundig ontwerp van woningbouwlocatie De Tuit afgerond met daarin 566 woningen en is de ruimtelijke procedure gestart. Ook voor andere doelgroepen hebben we gewerkt aan huisvesting. Het zorgpark Warmse Water van Zozijn, waar ruim honderd kinderen en volwassenen met een verstandelijke beperking uit de regio een woonplek krijgen, heeft inmiddels de procedure doorlopen. Het buitengebied heeft ook onze aandacht.

U heeft het “Uitnodigingskader wonen in het buitengebied” vastgesteld. De eerste inloopavond is zodanig goed bezocht, dat er een tweede georganiseerd is. Hiermee en met de input opgehaald uit vele keukentafelgesprekken werken we aan een vitaal en toekomstbestendig buitengebied. Naar een duurzame samenleving Op het gebied van duurzaamheid zijn flinke stappen gezet. Er liggen nu diverse beleidskaders waar we uitvoering aan geven. Dit zijn onder meer het ecologisch berm- en watergangenbeheerplan, het Biodiversiteitsplan en de nieuwe verordening Bomen en Landschap. De uitvoering doen we niet alleen maar samen met organisaties en onze inwoners. In 2023 is ook volop ingezet in de energietransitie waaronder op het besparen van energie. Bij het Energieloket kunnen al onze inwoners terecht voor advies en financiële ondersteuning via subsidies. Met de Rijksmiddelen voor het klimaatakkoord hebben we kunnen zorgen voor de aanvullende bemensing, waaronder twee inwonersadviseurs verduurzaming. Er is hard gewerkt aan de implementatie van het nieuwe VANG beleid. We hebben ingezet op heldere voorlichting over het scheiden van afval en de voorbereiding voor het in rekening brengen van het per keer aanbieden van restafval per 1 januari 2024 is gerealiseerd. De werkende gemeente

5

In 2023 is door alle Achterhoekse gemeenten het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) vastgesteld. Een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van bedrijvigheid in de regio, en meer specifiek voor de bedrijventerreinen in Ulft en Varsseveld. Daarnaast hebben we de nieuwe Economische Beleidsvisie vastgesteld die richting geeft aan ons handelen. We hebben de uitvoeringsagenda’s Recreatie en Toerisme, en Kunst en Cultuur verder ingevuld. Daarmee kunnen we concreet aan de slag met activiteiten en projecten die volgen vanuit de eerder vastgestelde beleidsnota’s. In 2023 heeft de gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan vastgesteld. Dat is het koersdocument voor onderwijshuisvesting de komende jaren. Specifiek hebben we ook de besluitvorming over IKC De Wijssel in Gendringen afgerond. Daarmee is de weg vrij om te starten met de bouw van dit Integrale Kindcentrum. Een leefbare gemeente Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn landelijke afgesloten akkoorden, waarvoor we belangrijke stappen naar de uitvoering hebben gezet. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed toegankelijk en betaalbaar te houden. Het GALA bouwt aan een fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak voor preventie, gezondheid en de sociale basis.

Iedereen doet en telt mee, de stichting Onbeperkt Meedoen ondersteunt projecten zoals onbeperkt op school, organiseren van toegankelijke evenementen en prikkelarme activiteiten. Vanuit bestaanszekerheid is er veel ondernomen om waar nodig inwoners bij te staan. Voorbeelden hiervan zijn het uitkeren van energietoeslag, laagdrempelige ondersteuning vanuit schuldhulpverlening, of budget coaching om inwoners te ondersteunen bij het zelf beheren van hun financiën. De loopbaanbegeleiders hebben (bijna) alle inwoners met een inkomensondersteuning gesproken en een activiteitenplan opgesteld. In dit plan staat welke activiteiten een inwoner kan en gaat ondernemen om door en/of uit te stromen. Het aantal inburgeraars dat we begeleiden, is gestegen afgelopen jaar. We vinden het belangrijk om mensen zo goed mogelijk te laten integreren, dit stimuleren we door een taalcoach in te zetten. Samen Sterker Thuis slaagt er steeds beter in om domein overstijgend te werken. De bouwteams werken samen met de aanbieders om de zorg verder te transformeren, door te leren aan de hand van reflexieve monitoring. Met het vastgestelde Onderwijskansenbeleid is het mogelijk voor (hele) jonge kinderen om gebruik te maken van voor- en vroegschoolse educatie. Van belang daarbij is het vergroten van de ouderbetrokkenheid, waar we ook via verschillende interventies aan hebben bijgedragen, zoals de Ouderconsulent.

We zetten extra regelingen in om dit ook betaalbaar te houden voor ouders. Tot slot willen we vermelden dat op het gebied van jongerenwerk flink is geïnvesteerd in de zichtbaarheid om de juiste doelgroepen te bereiken. Samen met de ambtelijke organisatie zijn we hard aan het werk voor Oude IJsselstreek! Financieel resultaat Het resultaat over 2023 is uiteindelijk € 513.456 positief. Ten opzichte van de 2e BERAP is er sprake van een (incidenteel) voordeel van afgerond € 1,5 miljoen:

De afwijking van € 1,5 miljoen komt met name door: • een hogere rijksvergoeding voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen dan we aan kosten hiervoor hebben gemaakt (circa € 1,5 miljoen voordelig) • een nadeel op de grondexploitatie vanwege het vormen van een verliesvoorziening voor het VIP door de netcongestie (circa 1,7 miljoen nadeel) • het doorschuiven van investeringen naar 2024 (circa € 0,9 miljoen voordelig) • overige voor- en nadelen, met name op het gebied van ruimte en leefomgeving, wonen en bouwen (circa € 0,7 miljoen voordelig), voor een belangrijk deel door hogere legesopbrengsten en geplande maar niet uitgevoerde werkzaamheden

6

Tekort binnen sociaal domein

Daarnaast is binnen het sociaal domein sprake van een tekort van € 0,6 miljoen euro. Dit komt vooral door een tekort op jeugdzorg (€ 2,0 miljoen nadeel) en energietoeslag (0,5 miljoen nadeel), voordelen op participatiewet (€ 0,5 miljoen voordeel) en een groot aantal kleinere voordelen op diverse onderdelen als jongerenwerk, inburgering, vrijwilligerswerk, domeinoverstijgend samenwerken, toegang tot jeugdzorg, huishoudelijke hulp, algemene uitkering, etc. (totaal € 1,4 miljoen voordelig). Dit nadeel wordt rechtstreeks onttrokken aan de reserve sociaal domein, zodat dit geen onderdeel uitmaakt van het resultaat 2023. Per 2024 zijn de hekjes sociaal domein afgeschaft. Verdere specificatie van de voor en nadelen vindt u in hoofdstuk 9, Analyse saldo ten opzichte van de begroting 2023 .

Kengetallen

De meeste financiële kengetallen zijn afgelopen jaar verbeterd. Wel is het weerstandsvermogen behoorlijk gedaald. Dit komt doordat risico’s zijn toegenomen op het gebied van de algemene uitkering, rente en sociaal domein. De algehele financiële positie van de gemeente is eind 2023 goed. Vaststelling Conform de Gemeentewet stelt de gemeenteraad de jaarrekening vast in het jaar volgend op het jaar waarover verantwoording wordt afgelegd. De jaarstukken 2023 bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. De hierin opgenomen jaarrekening is gecontroleerd door accountantskantoor RA12. Wij stellen u voor: 1. De jaarstukken 2023 vast te stellen; 2. Het positieve resultaat van € 513.456 als volgt te bestemmen: a. € 352.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “ Omgevingswet”; b. € 40.000 toe te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve “Integraal toekomstbeeld Varsseveld”; c. € 393.000 toe te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve “Onderwijshuisvesting IKC de Wijssel”; d. € 848.000 toe te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve “ Oekraïne aankoop pand”; e. € 618.000 toe te voegen aan de nieuw te vormen bestemmingsreserve “ Vluchtelingen”; f. € 36.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve “Wet goed verhuurderschap”; g. het ontstane tekort van € 1.773.544 onttrekken uit de algemene reserve; 3.

a € 95.000 overhevelen vanuit reserve Sociaal Domein naar nieuw te vormen bestemmingsreserve “Asiel ”; b € 262.000 overhevelen vanuit reserve Sociaal Domein naar nieuw te vormen bestemmingsreserve “Iza gelden”; 4. Bestemmingsreserve “uitgestelde raadsbesluiten ” van €49.544 en “bestemmingsreserve Corona” van € 337.065 op te heffen en het saldo á € 386.609 toe te voegen aan de Algemene Reserve. Met het vaststellen van de jaarrekening (als onderdeel van de jaarstukken) wordt décharge verleend aan het college van Burgemeester en Wethouders voor het daarin verantwoorde financiële beheer.

7

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening.

Jaarverslag

Het jaarverslag bevat de inhoudelijke verantwoording over 2023. Het jaarverslag bestaat uit: 

Hoofdstuk 1: De Programmaverantwoording Verantwoording voor onze 4 programma’s en het programma bedrijfsvoering via de vragen ‘wat wilden we bereiken, wat hebben we daarvoor gedaan en wat heeft het gekost?’



Hoofdstuk 2: Paragrafen Dwarsdoorsnede op een aantal specifieke (verplichte) onderwerpen, die door alle programma’s heen gaan. Dit bevat de paragrafen Financiering, Verbonden partijen, Lokale heffingen, Onderhoud kapitaalgoederen, Grondbeleid, Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Jaarrekening

De jaarrekening bevat de financiële verantwoording over 2023. Er wordt onder andere specifiek ingegaan op de balans, de waarderingsgrondslagen, de rekening van baten en lasten en de bijbehorende toelichtingen. De jaarrekening bestaat uit:

8



Hoofdstuk 3: Balans Balans per 31-12-2022 en per 31-12-2023. Daarnaast het overzicht van baten en lasten over het jaar 2023.



Hoofdstuk 4: Toelichting op de balans Toelichting op alle afzonderlijke balansposten en de vermelding van de balanstotalen per boekjaar.



Hoofdstuk 5: Waarborgen en garanties Inzicht in voor wie wij en voor welk bedrag wij als gemeente borg of garant staat.



Hoofdstuk 6: Niet uit de balans blijkende verplichtingen en vorderingen Alle contracten en huurovereenkomsten die meerjarig door of met ons zijn afgesloten.



Hoofdstuk 7: Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Inzicht in onze algemene dekkingsmiddelen vanuit de lokale heffingen, Algemene Uitkering en dividenden. Tevens een verloopoverzicht van de post onvoorzien.



Hoofdstuk 8: Toelichting op baten en lasten Presentatie van het saldo voor en na reservemutaties en inzicht per programma welke reservemutaties er hebben plaatsgevonden.



Hoofdstuk 9: Analyse saldo ten opzichte van de 2de berap Een uitgebreide analyse van het saldo en een overzicht van incidentele baten en lasten.



Hoofdstuk 10: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen Verplichte publicatie van het inkomen van onze topfunctionarissen.



Hoofdstuk 11: Sisa verantwoording (Single information Single Audit) Verantwoording van de besteding van door de accountant gecontroleerde subsidiegelden.



Hoofdstuk12: Verdeling van de taakvelden, gepresenteerd op productniveau



Hoofdstuk 13: De gerealiseerde baten en lasten per taakveld



Hoofdstuk 14: Investeringen

Programmaverantwoording Het programmaplan Per programma geven we antwoord op de drie W-vragen: 1. Wat wilden we bereiken? (maatschappelijke effecten/doelen) 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Het antwoord op de vragen ‘Wat wilden we bereiken’ en ‘Wat hebben we daarvoor gedaan’, zijn binnen de programma's terug te vinden per thema, conform de programmabegroting 2023. De kleuren geven een indicatie van de behaalde realisatie per doel.

De baten en lasten, inclusief afwijkingen zijn per programma weergegeven. Daarbij hebben we een overzicht gegeven van de financiële afwijkingen ten opzichte van de primitieve begroting, dus over het hele jaar en ten opzichte van de begroting na wijziging. Een totaaloverzicht is te vinden onder hoofdstuk 8: Overzicht van baten en lasten. Hierin zijn twee overzichten weergegeven: tot en met de 2e berap (begrotingswijziging) en van de 2e berap tot aan de jaarrekening. Zo is het verloop van primitieve begroting naar 1e wijziging (2e berap) naar jaarrekening goed zichtbaar.

9

Programma 1: De gemeente waar het goed wonen is Wat hebben we bereikt. 1.1- Vergroenen

Stand van zaken In het jaar 2023 hebben we op verschillende manieren gewerkt aan het vergroenen van onze gemeente Oude IJsselstreek. Er zijn verschillende beleidsstukken vastgesteld die helpen in de uitvoering. Bijvoorbeeld het ecologisch berm- en watergangenbeheerplan waarvoor in 2023 de eerste stap naar uitvoering is gezet. We beheren nu 50% van onze bermen via dit plan, de komende jaren bouwen we dit verder uit. Daarnaast is de nieuwe Verordening Bomen en Landschap in Oude IJsselstreek vastgesteld door uw raad in februari 2023. Hierdoor zijn de regels voor het mogen kappen van een boom of verwijderen van een landschapselement weer actueel en passend bij de systematiek van de Omgevingswet. Verder is het Biodiversiteitsplan vastgesteld en dit geeft ons handvatten om de groene openbare ruime op een biodiverse manier in te richten. Dit doen we zodra de kans zich voordoet en er voldoende budget voor beschikbaar is. Dit plan helpt ons ook in de communicatie richting onze inwoners. Voorbeelden hiervan zijn het gefaseerde maaibeheer van gazons en bermen. Een ander voorbeeld is de campagne Bladgoud om blad te laten liggen als voeding voor planten en overwinterplaatsen te creëren voor bijvoorbeeld egels en insecten. We hebben verder gewerkt aan een kader voor het klimaatadaptief (her)ontwikkelen van onze bebouwde omgeving, oftewel de woonkernen.

In onze woonkernen kan sprake zijn van hittestress en wateroverlast, wat kan leiden tot serieuze (gezondheids)schade voor onze inwoners. Als gemeente moeten wij besluiten welke schade door klimaateffecten onacceptabel is. Ook hebben wij als gemeente de taak om, waar zulke onacceptabele effecten kunnen optreden, actie te ondernemen om de schade te beperken of te voorkomen. Dat kan relatief klein, door bijvoorbeeld gericht Stichting Steenbreek en Weet van Water op locatie projecten te laten doen. Maar dat kan ook relatief groot door de openbare ruimte anders in te richten om deze klimaateffecten te verminderen. Dit nieuwe vakgebied, klimaatadaptatie, en het verzamelen en interpreteren van informatie over klimaateffecten en streefwaarden vraagt onze aandacht. We worden hierin ondersteund door onze Klimaateffectatlas en DataLab Gelderland Oost voor de bewerking en interpretatie van datamodellen. Dit kader heeft wat meer tijd gekost om te ontwikkelen dan op voorhand was ingeschat. Nu is het bijna af en wordt het in de eerste helft van 2024 aan de gemeenteraad aangeboden om vast te stellen. Ondertussen hebben we samen met Wonion verder gewerkt aan onze eerste pilotlocatie, appartementencomplex De Bongerd in Ulft waar voornamelijk ouderen wonen. De lessen die we bij dit project hebben geleerd zijn verwerkt in het Kader voor klimaatadaptieve kernen.

De uitvoering van project De Bongerd start in 2024.

10

Als laatste willen we graag een aantal mooie vergroeningsacties benoemen die in 2023 zijn uitgevoerd en ervoor zorgen dat het er buiten echt anders uitziet. Als gemeente hebben wij dit jaar ruim 4.500 stuks struiken in onze bossen geplant op kale plekken. Verder was ook boomfeestdag met de schoolkinderen in Idinkbos een groot succes. Zij hebben wederom 500 struiken en bomen geplant. Daarnaast hebben we in de hele gemeente op ruim 75 locaties extra bomen geplant. Bij bovenstaande aantallen is herplant van bomen/struiken die zijn doodgegaan, of zijn geplant als onderdeel van projecten van groot onderhoud of als landschappelijke inpassing natuurlijk niet meegeteld. In 2023 zijn we gestart met de uitvoering van maatregelen in Idinkbos en het bos op de Paasberg (volgens beheerplannen vastgesteld in 2022). Daarom zijn er begin 2023 rondwandelingen gemaakt met geïnteresseerden en belanghebbenden om beheermaatregelen toe te lichten in het bos. Bijvoorbeeld het zagen van bomen en locaties voor aanplant. Die aanpak om letterlijk buiten uitleg te geven werd door inwoners heel erg gewaardeerd. Daarnaast zijn er in het bos Paasberg ook andere maatregelen uitgevoerd zoals herstel van paden, trappen en de balustrade. In samenspraak met de ondernemers is vergroend op bedrijventerreinen De Rieze (ruim 25 bomen en 4.000 struiken) en Hofskamp fase 2 (ruim 25 bomen).

Ook is met ondernemersverenigingen in Varsseveld en Ulft samengewerkt om grote bloembakken te plaatsen. Ook zijn er bij de DRU grote bloembakken geplaatst. Met de ondernemers in Gendringen is een start gemaakt met vergroenen van de Grotestraat. Hier wordt in 2024 verder aan gewerkt. Verder hebben onze inwoners ook mooie groene plannen uitgevoerd. Met behulp van de aanlegsubsidie landschap en biodiversiteit hebben we inwoners kunnen ondersteunen. Samen hebben zij onze gemeente vergroend met ruim 18.000 m2 aan landschapselementen zoals bomen, struweelhagen, singels en kruidenrijke stroken. Ook onze agrarische ondernemers planten en beheren veel van deze landschapselementen. Zij hebben in totaal ruim 25.000 m2 landschapselementen onder het Landschapsfonds gebracht. Daar zijn we trots op!

Wat hebben we bereikt. 1.2- Energietransitie

Stand van zaken Voor de uitvoering van het klimaatakkoord heeft het Rijk budget beschikbaar gesteld voor extra (ambtelijke) capaciteit om te werken aan de doelstellingen van het klimaatakkoord. Dit budget is vanaf 2023 beschikbaar tot 2030. Het geld moet een impuls aan de uitvoering van het klimaatakkoord geven. Vanuit deze middelen zijn twee inwonersadviseurs verduurzaming gestart en is het team begin 2024 aangevuld met een extra beleidsmedewerker en een communicatiemedewerker energietransitie. Het derde Akkoord van Groenlo (AvG 3.0) is in 2023 vastgesteld door alle acht Achterhoekse gemeenten. De doelstelling is aangepast van ‘energieneutraal in 2030’ naar: ‘als regio Achterhoek zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2050, energieneutraal’. De afspraak om regionaal goed samen te werken op dit thema is herbevestigd en heeft meer nadruk gekregen. Er is vervolgens op basis van het Akkoord van Groenlo 3.0 een nieuwe regionale uitvoeringsagenda vastgesteld: het Regionale Uitvoeringsprogramma Energietransitie Achterhoek (RU23) . Voor onze gemeente wordt in vervolg hierop ook gewerkt aan een meerjarig uitvoeringsprogramma Energietransitie. Warmtetransitie – isoleren isoleren isoleren De inwonersadviseurs hebben in 2023 de eerste tientallen gesprekken gevoerd met verschillende inwoners in de gemeente die aan de slag willen met verduurzamen.

In oktober hebben zij ook de Duurzame Huizenroute in de gemeente georganiseerd. Daarbij werden veertien woningen vrijwillig opengesteld voor andere bewoners om kennis en inspiratie op te doen om ook aan de slag te gaan met het verduurzamen van hun eigen huis.

11

Begin 2023 zijn ruim 1000 warmtebeelden gemaakt van koopwoningen in Silvolde. Hieraan gekoppeld was een isolatieadvies en een informatieavond. In het januari 2024 staat hetzelfde op het programma voor ruim 1100 woningen in Varsseveld. Een goede opwarmer om mensen in actie te krijgen en samen met de inwonersadviseurs verder te ondersteunen in het verduurzamen van hun woningen. Subsidies en leningen Voor álle inwoners die hun (eigen)woning willen verduurzamen (isolatie van de schil) zijn subsidies en leningen beschikbaar. De hoogte van de subsidie is afhankelijk van het inkomen: max. € 600 voor inkomens boven modaal, max. € 1500 voor een gezinsinkomen tot modaal en max. € 3000 voor mensen die energietoeslag hebben gehad. De subsidieregelingen zijn verlengd tot en met 2025. Er zijn veel aanvragen voor de subsidies en we ondersteunen inwoners daar bij met de inzet van de inwoneradviseurs naast de bestaande ondersteuning vanuit het Energieloket Achterhoek. Het Energieloket voert de regelingen uit. De verwachting is dat de subsidieaanvragen minimaal op niveau blijven of zelfs gaan toenemen. Nationaal Isolatie Programma -> Isolatie Subsidie Achterhoek Daarnaast is vanuit het Rijk geld vrijgemaakt voor een meerjarig isolatieprogramma (NIP/ actielijn 1) voor alle particuliere woningen met een energielabel D, E , F en G.

Uit dit programma krijgen we een eerste tranche van ongeveer € 1.3 miljoen voor de verduurzaming van 883 woningen. Het bedrag is bedoeld voor de maatregelen zelf en niet voor het proces. De komende jaren komt er nog een tweede en een derde tranche met bijbehorend budget. Dit programma voeren we regionaal uit samen met het Energieloket Achterhoek onder de naam Isolatie Subsidie Achterhoek (ISA). Aan de deelname zijn voorwaarden verbonden zoals onder andere een max. WOZ waarde van de woning. Er is rijksbudget (SPUK gelden energiearmoede) beschikbaar voor de aanpak energiearmoede. De gemeentelijke aanpak richt zich op gedragsverandering en inzicht door energiecoaching, het aanbrengen van kleine energiebesparende maatregelen, vervangen oud witgoed (Witgoedregeling) en woningisolatie bij woningeigenaren (subsidie). Er wordt onderzocht hoe de aanpak voor energiearmoede structureel en regionaal georganiseerd kan worden. En of het opzetten van een FIXbrigade (klussendienst) een goede aanvulling is. De doelgroep bereiken is een uitdaging. Hiervoor wordt de samengewerkt met sociale organisaties die actief zijn in de gemeente. Opwek van zonne-energie Er zijn zes omgevingsvergunningen voor zonnevelden afgegeven. Twee zonnevelden, te weten Havebos en het Laar, zijn in 2023 gebouwd.

De andere vier, Zonnewilg, Oerlegoed, Rafelder en de uitbreiding bij Netterden Zand en Grind, worden in 2024 gerealiseerd. We blijven daarnaast actief om zon op daken te promoten, vooral voor bedrijven. Achterhoek Onderneemt Duurzaam is afgerond. Hiervoor in de plaats is het Duurzaam Ondernemerscentrum Achterhoek (DOA). Het DOA is een aanspreekpunt voor ondernemers voor vragen, begeleiding en ondersteuning m.b.t. energie en circulariteit. Ook de Agem is bereikbaar voor ondernemers. Burgerinitiatief Energie Oude IJsselstreek Het burgerinitiatief BEOIJ heeft in februari 2023 een succesvol Energiefestival georganiseerd in de DRU. Ongeveer 1500 mensen kwamen naar het festival voor informatie over klimaat en maatregelen. Daarnaast heeft zij een energiecoöperatie opgericht: Doe Gewoon Watt UA waarmee ze energieopwekprojecten gaat realiseren. Er zitten eind 2023 ongeveer drie zon-op-dak-projecten in de pijplijn. Ook heeft de stuurgroep een plan ingediend voor financiering van activiteiten in de komende jaren. Na het succes van het eerste energiefestival in februari 2023 is er budget beschikbaar gesteld voor de organisatie van het tweede energiefestival in de DRU op 23 maart 2024. Over de verdere invulling, uitvoering en financiering van het plan is nog overleg.

Wat hebben we bereikt. 1.3- Bouwen en Wonen

Stand van zaken

12

Nieuwbouwprogramma Begin 2023 zijn de Regionale Woonagenda 2023-2030 en de Woondeal vastgesteld. Hierin is opgenomen dat er van 2022 tot en met 2030 in de Achterhoek 8390 woningen gebouwd kunnen worden. Voor Oude IJsselstreek betekent dit 1500 woningen. De regionale- en onze eigen ambitie ligt hoger. De regionale ambitie is 11.500 woningen. Onze eigen ambitie is begin 2021 op 2250 woningen gezet. Zowel de regionale- als onze eigen ambitie blijft onverkort gehandhaafd. We liggen op koers om de komende jaren fors meer woningen te bouwen. Er zit een groot aantal (bestemmings- en/of omgevings-)plannen in de pen en het tempo gaat in de komende jaren verder omhoog. Zeker wanneer de uitleglocaties in ontwikkeling genomen worden. Een deel van de gewenste woningen, vooral in het goedkope en betaalbare segment, heeft een onrendabele top. Dat betekent dat deze zonder ondersteuning door het Rijk niet gebouwd zullen gaan worden. Een dekking hiervoor is er op dit moment nog niet, het is ook nog onbekend op welke wijze het nieuwe te formeren kabinet hiermee zal omgaan. Dit geldt ook voor het tekort aan (ambtelijke) capaciteit, bereikbaarheid van de regio en stikstofdepositieruimte. Wij zijn hierover blijvend in gesprek met het Rijk en de provincie en maken waar mogelijk gebruik van de subsidiemogelijkheden die er zijn.

Jaarlijks overzicht voortgang woningbouw t/m 31 december 2023. Bron: rapportage voortgang woningen 2023, d.d. 21 februari 2024. Uitleglocaties Op de uitleglocaties is ruimte voor tussen de 1400 en 1850 woningen. In 2023 is het stedenbouwkundig ontwerp van woningbouwlocatie De Tuit afgerond met daarin 566 woningen. Op basis daarvan zijn het bestemmingsplan, exploitatieplan en beeldkwaliteitsplan De Tuit in ontwerp ter inzage gelegd voor zienswijzen. Wij verwachten dat deze stukken in het voorjaar van 2024 kunnen worden voorgelegd aan de gemeenteraad ter vaststelling. Bij die besluitvorming zullen ook de grondexploitatie, de verliesvoorziening en het uitvoeringskrediet worden vastgesteld. Parallel hieraan bereiden we de gronduitgifte en het bouwrijp maken van de eerste fase van De Tuit voor met het oog op start woningbouw in 2025. Voor de locatie ’t Hiddink (gekozen naam voor Varsseveld-Noord) is in 2023 gestart met het vertalen van het conceptlocatiepaspoort naar een programma als nieuw instrument onder de Omgevingswet die sinds 1 januari 2024 van kracht is.

13

Medio 2023 is na een uitvoerig participatietraject voor zowel Lenteleven en Biezenakker (circa 220 en 450 woningen) het locatiepaspoort vastgesteld door het college. Op basis van de locatiepaspoorten is voor beide locaties een eerste vertaalslag gemaakt naar een stedenbouwkundigplan. Eind 2023 is het conceptstedenbouwkundigplan voor beide locaties gepresenteerd en besproken met de eigenaren in het gebied, omwonenden en op een informatieavond. Voor de zomer van 2024 willen we voor beide locaties het stedenbouwkundigplan ter vaststelling voorleggen aan het college. In de eerste helft van 2024 gaan we ook starten met het opstellen van het TAM-IMRO Omgevingsplan voor beide locaties, zodat we deze in het najaar van 2024 in procedure kunnen brengen. De ontwikkeling van de vijfde uitleglocatie Voorbroek (Terborg) is nog niet opgepakt en ligt verder in de toekomst. Flexwoningen Medio 2023 is een overeenkomst gesloten met een ontwikkelaar over de realisatie van flexwoningen op zes gemeentelijke locaties. Een zevende locatie is afgevallen. Op deze zes locaties komen 41 flexwoningen die verhuurd gaan worden onder de liberalisatiegrens. De vergunningen zijn eind 2023 aangevraagd door Koopmans. De start bouw van woningen op de eerste locatie is gepland in het najaar 2024.

Hiermee bieden we een oplossing voor de ergste woningnood voordat de productie van reguliere woningen goed op gang komt. Risico’s In de gehele bouwketen is sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast is er schaarste als het gaat om duurzame grondstoffen en de aanhoudende inflatie speelt ons parten. Ook is het op elk gewenst moment kunnen aansluiten van nieuwe woningen op het energienet geen vanzelfsprekend meer. We zullen daarom naast de reguliere woningbouw ook blijven zoeken naar innovatieve oplossingen zoals betaalbare bouwconcepten, modulaire bouw en flexwoningen. Dit doen we in regionaal verband omdat er dan mogelijk schaalvoordelen te behalen zijn. Daarnaast is het goed om de voorwaarden die we aan dit soort woningen stellen, regionaal zoveel mogelijk gelijk te houden en niet in elke gemeente zelf het wiel opnieuw uit proberen te vinden.

Wat hebben we bereikt. 1.4- Landschapspark Oude IJssel en DRU Industriepark

Stand van zaken

Landschapspark Oude IJssel

In 2023 is gewerkt aan het opstellen van een ontwikkelprogramma, waarin met name gekeken wordt naar de rol van de gemeente en te doorlopen processen. Naast het opstellen van een ontwikkelprogramma zijn in 2023 diverse initiatieven en projecten voorbereid waarvan de start van de uitvoering in 2024-2025 wordt verwacht (bijv. Zorgpark Warmse Water, KRW-oeverherinrichtingsmaatregelen AA-Strang, verkeersmaatregelen t.h.v. de parkeerplaats Landfort en opwaardering fietspad langs de AA-Strang). Ook zijn diverse verkenningen gestart (bijv. gefaseerde transformatie Akkermansweide, tracéverkenning fietsverbinding Gendringen-LandfortMegchelen, locatieonderzoek nieuw bedrijventerrein). Buitenplaats De Bleuster in Voorst is een voorbeeld van een initiatief dat momenteel volop in uitvoering is. Met de realisatie van het fietspad en de fietsbrug op/nabij de buitenplaats is in 2023 een ontbrekende schakel in de fietsverbinding Gendringen-Sinderen ingevuld. Daarnaast hebben we in 2023 inzet gepleegd om de realisatie van het landschapspark te agenderen in regionale en provinciale plannen (o.a. Regioarrangement en provinciaal Ruimtelijk Voorstel).

DRU- Industriepark

In mei 2023 heeft de raad kennisgenomen van de inhoud en de aanbevelingen van het rapport Haalbaarheidsonderzoek doorontwikkeling DRU Industriepark. De raad heeft er mee ingestemd het haalbaarheidsonderzoek verder uit te diepen en te komen tot scenario's met een plan van aanpak en de daarbij horende financiële gevolgen. Om het proces gestructureerd te laten verlopen is een projectvoorstel/plan van aanpak opgesteld. Dit vormt de basis voor de uitvoering van de scenariostudie in 2024.

Wat hebben we bereikt. 1.5- Vitaal buitengebied

14

Stand van zaken Door het Rijk is in 2023 verder gewerkt aan het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en door de provincie Gelderland aan het opstellen van gebiedsprogramma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG). In 2023 is er door een aantal ontwikkelingen bij het Rijk, zoals het sneuvelen van het landbouwakkoord en het vallen van het kabinet vertraging opgelopen met besluitvorming rondom het NPLG en het daaraan gekoppelde transitiefonds. Daarnaast is er door de provinciale verkiezingen een andere wind gaan waaien, waardoor het opstellen van het concept VLGG ook vertraging heeft opgelopen. Eind 2023 heeft de provincie gecommuniceerd dat het proces om tot een definitief gebiedsprogramma VLGG verdere vertraging heeft opgelopen. Dit komt omdat nog niet alle bouwstenen beschikbaar zijn en daardoor de start van het participatieproces is uitgesteld en de provincie wacht op duidelijkheid van het Rijk over onder meer de financiën. Duidelijkheid van het Rijk wordt verwacht als er een nieuw kabinet is gevormd. Dit is voor Oude IJsselstreek relevant omdat we via de regio input en advies geven aan de provincie over het VLGG. Het beleid uit het VLGG gaat ook zijn doorwerking krijgen in onze gemeente. Door alle vertraging is het daarom ook nog onduidelijk welke middelen en generieke instrumenten relevant zijn voor Oude IJsselstreek.

De raad is in november 2023 bijgepraat over de stand van zaken rondom het provinciale proces voor het VLGG en het Lokaal Programma Vitaal Buitengebied. We hebben daarin verteld wat we al doen en blijven doen binnen het Lokaal Programma Vitaal Buitengebied en waar we aan gaan werken in 2024. Door de programmatische aanpak zijn we in staat om adequaat en flexibel in te spelen wanneer daar een politiekbestuurlijke wens of externe ontwikkeling om vraagt. We hebben als Oude IJsselstreek een aantal zaken zelf gerealiseerd in 2023. Zo is in oktober 2023 door de gemeenteraad het Uitnodigingskader wonen buitengebied vastgesteld. De totstandkoming is mede gebaseerd op de input die is opgehaald tijdens de gevoerde keukentafelgesprekken vanuit Werken aan toekomstgerichte erven Achterhoek (WATEA). In dit uitnodigingskader zijn nieuwe en ruimere mogelijkheden opgenomen voor ontwikkeling van woningbouw in het buitengebied, in ruil voor sloop van agrarische gebouwen die vrijkomen in combinatie met inpassing van de plannen in het landschap. Ook biedt het uitnodigingskader ruimere mogelijkheden voor splitsing van woningen en de ontwikkeling van een landgoed. Dit instrument biedt agrarische ondernemers een optie om overbodige agrarische bebouwing te transformeren naar woningen. Dit draagt bij aan een vitaal buitengebied en ondersteunt de woningbouwopgave.

Verder zijn vanuit de WATEA keukentafelgesprekken vragen op tafel gekomen waaruit bleek dat extra ondersteuning of begeleiding nodig was vanuit WATEA. Hiervoor zijn vouchers ingezet om deze mensen verder te begeleiden met de vraag die zij hadden. In totaal zijn er 62 vervolgtrajecten geweest, waarvan er al 42 zijn afgerond. Op initiatief van gemeente Oude IJsselstreek is er namens de regio Achterhoek een voorstel ingediend bij Datalab Go voor ‘dataverzameling landelijk gebied’. Het doel hiervan is om inzicht te krijgen in de ontwikkelingen van het landelijk gebied en de agrarische sector in de regio Achterhoek. Dit kunnen we gebruiken ter onderbouwing van ons beleid en instrumenten, maar ook om inzicht te krijgen in de impact en effectiviteit van ons instrumentarium. Het is ook een vervolg op de eerder uitgevoerde gebiedsanalyse door het Kadaster en de WEcR, met het verschil dat het bij Datalab Go structureel is geborgd.

Wat hebben we bereikt. 1.6- Grondstoffen en circulariteit

Stand van zaken

15

De implementatie van de hoofdmaatregelen uit het nieuwe VANG-beleid is afgerond. De benodigde personele uitbreiding, waaronder de tweede afvalcoach, is gerealiseerd. Er is nu meer toezicht op de kwaliteit van het gescheiden aangeboden PBD en GFT. Via de Scheidzooi-campagne is op de gemeentepagina en sociale mediakanalen van de gemeente veel extra aandacht voor het goed scheiden van de verschillende grondstoffen geweest. Per 1 januari 2024 werken we met een tarief voor het per keer aanbieden van restafval. Dit is succesvol ingevoerd. De nieuwe tarieven voor 2024 zijn in de gemeenteraad van september 2023 vastgesteld. Bij de alle locaties met gestapelde bouw is het inmiddels mogelijk om GFT+ etensresten gescheiden in te zamelen. De voorzieningen zijn hiervoor geplaatst. Ook zijn twee extra ondergrondse restafvalcontainers geplaatst en in gebruik genomen. Eén van de maatregelen uit het nieuwe VANG-beleid is dat in 2024 of in 2025 het GFT in de zomer vaker wordt opgehaald en PBD structureel vaker. Als gevolg van de huidige krapte op de arbeidsmarkt en alle ontwikkelingen op het PBD-dossier (statiegeld op blikjes en flesjes en vervuiling van het PBD met restafval) werd inmiddels duidelijk dat meer ophaalrondes in 2024 niet haalbaar waren. Deze nieuwe frequenties zijn in de aanbesteding opgenomen en we gaan dit in 2025 realiseren.

Wat hebben we bereikt. 1.7- Omgevingsagenda Oost

Stand van zaken De Achterhoekse inzet is er op gericht om het regionale ontwikkelperspectief waartoe in het kader van de Omgevingsagenda Oost een aanzet is gegeven uit te werken tot het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA). Dit proces loopt weliswaar, maar parallel hieraan is door de provincie in 2023 in opdracht van het Rijk gewerkt aan het opstellen van het Regioarrangement voor onze regio en is tevens een aanvang gemaakt met de uitwerking van een provinciaal Ruimtelijk voorstel waarin op hoofdlijnen wordt aangegeven voor welke functies waar in Gelderland ruimte wordt gevraagd en geboden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) wordt op basis van de door de provincies aangeleverde Ruimtelijke voorstellen geactualiseerd tot een Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX). In de Gelderse Regioarrangementen waaraan de afgelopen tijd onder regie van de provincie is gewerkt, is een samenvattend overzicht opgenomen van de bestaande beleidsopgaven per Regio en is benoemd op welke onderdelen op de middellange en lange termijn inzet benodigd is. Door alle Achterhoekse gemeenteraden is afgelopen najaar steun uitgesproken voor het voorliggende ontwerp-Regioarrangement. Het Regioarrangement Achterhoek is evenals de uitwerking voor de overige Gelderse regio's december 2023 door Provinciale Staten (PS) vastgesteld.

Daarnaast is in december 2023 ook het Gelders Ruimtelijk Voorstel door PS vastgesteld en kort daarop door Gedeputeerde Staten als de Gelderse ruimtelijke bouwsteen aan het Rijk aangeboden voor de uitwerking van de NOVEX. De 12e Eo Wijersprijsvraag “Waar Wij Willen Wonen” was op zoek naar vernieuwende visies op de toekomst van steden en landschappen in het licht van klimaatadaptatie en natuurverbetering in het algemeen en in de geselecteerde vier regio’s (Oostelijk Flevoland, Rijn- en Maasmonding, Midden-Zeeland én de Achterhoek) in het bijzonder. De Achterhoekse inzending Aardkundig Fundamentalisme is september 2023 door de jury tot landelijke winnaar uitgeroepen. Het team ontwerpers laat in zeven stappen en vergezichten een landschap zien dat in balans is, geheemd en geaard. Volgens de jury kunnen deze handvatten ook in de rest van Nederland toegepast worden. Het ontwerpteam Aardkundig Fundamentalisme levert momenteel in opdracht van 8hrk Ambassadeurs een bijdrage aan de uitwerking van het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek.

Wat heeft het gekost in 2023? Programma 1 (excl. grondexploitatie)

Begroot voor wijziging 2023

Begroot na wijziging 2023

Rekening 2023

Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

17.901

22.764

23.673

909

Lasten

34.660

39.826

40.731

905

16

Saldo Grondexploitatie

(16.760) Begroot voor wijziging 2023

(17.062) Begroot na wijziging 2023

(17.058) Rekening 2023

4 Afwijking (tov begroot na wijziging)

Baten

8.952

8.952

6.803

Lasten

8.966

8.966

8.478

(488)

Saldo

(15)

(15)

(1.675)

(1.660)

Bedragen x 1.000

17

(2.149)

Programma 2: Een leefbare gemeente Wat hebben we bereikt. 2.1- Gezond leven

Stand van zaken Gezondheid is een groot goed en is meer dan ‘niet ziek’ zijn. Iedereen wil het liefst zo lang mogelijk in goede gezondheid leven. Het verbeteren van de gezondheid en kwaliteit van leven van onze inwoners is één van de hoofddoelen van onze visie ‘Naar het hart van de beweging’. Gezonde kansen Aan de drie speerpunten uit de lokale gezondheidsagenda ‘Gezonde kansen in Oude IJsselstreek’ is ook in 2023 verder gewerkt. Bij het eerste speerpunt ‘Kansen(on)gelijkheid’ zorgt de inzet van de jongerenwerkers via Buurtzorg Jong er onder andere voor dat (kwetsbare) jongeren meer meedoen, meer regie op hun leven ervaren en meer gebruik maken van hun eigen talenten. Het speerpunt ‘Mentale gezondheid’ heeft verdere uitwerking gekregen via onder andere het opzetten van een netwerk van lokale ambassadeurs tegen eenzaamheid en de oprichting van het informatiepunt ‘In Verbinding’. Tenslotte is er aan het speerpunt ‘Vitaal ouder worden’ gewerkt via onder andere ‘Samen Sterker Thuis’. Steeds meer inwoners maken kennis met deze nieuwe vorm van ondersteuning gericht op het vergroten van zelfredzaamheid om zo lang als mogelijk zelfstandig in eigen omgeving te kunnen blijven wonen. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorg Akkoord (IZA) Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn landelijke afgesloten akkoorden.

Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Het GALA bouwt aan een fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak voor preventie, gezondheid en de sociale basis. Lokaal is het ‘Plan van Aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord Oude IJsselstreek’ opgesteld. Dit plan bundelt onze bestaande visie, beleid en projecten tot één integraal plan van aanpak gericht op gezond en actief leven. Daarnaast geeft het een impuls aan nieuwe activiteiten in de beweging van ziekte/zorg naar gezondheid/preventie. Een voorbeeld daarbij is de inrichting van de vijf ketenaanpakken, zowel lokaal als regionaal: Kansrijke Start, Aanpak overgewicht en obesitas kinderen, Gecombineerde Leefstijl interventie (GLI), Valpreventie en Welzijn op Recept. Op regionaal niveau is er gewerkt aan de totstandkoming van een Regiobeeld en een Regioplan. Beide plannen zijn belangrijke hulpmiddelen voor regionale samenwerking. In het Regiobeeld staat de huidige vraag en aanbod van zorg en ondersteuning in de Achterhoek en de verwachte vraag en aanbod in 2040. Ook bevat het Regiobeeld cijfers over demografie, sociaaleconomische status en leefstijl van inwoners. Op basis van de cijfers uit het Regiobeeld zijn er in het Regioplan verdere afspraken gemaakt om te werken aan gezondheid en toekomstbestendige zorg in de Achterhoek.

Totaal zijn er vier thema’s in het regioplan: gezond leven en preventie, veerkrachtig ouder worden, mentaal gezond en prettig werken in Zorg & Welzijn. Naast deze thema’s heeft het plan ook drie randvoorwaarden genoemd, waaronder digitalisering en technologie. Health in all policies Door Pharos (het landelijke kenniscentrum voor het verkleinen van gezondheidsverschillen) is het College van B&W eind 2023 uitgebreid geïnterviewd over de visie op ‘Health in all policies’. Het artikel ‘Praktijkvoorbeeld Oude IJsselstreek: vanuit vertrouwen gezondheid van inwoners versterken’ maakt uitgebreid inzichtelijk hoe Oude IJsselstreek werk maakt van het verkleinen van gezondheidsverschillen. Oude IJsselstreek is daarmee een voorbeeldgemeente voor andere gemeenten. Iedereen doet en telt mee! In Oude IJsselstreek werken we er aan een samenleving waarbij iedereen meedoet en er bij hoort. Door de acties uit de ‘Lokale Inclusie Agenda 2022-2024’ is inclusie en toegankelijkheid steeds meer dé standaard in het denken en doen in Oude IJsselstreek.

18

Samen met de Werkgroep Onbeperkt Meedoen zijn er afgelopen jaar grote stappen gezet om inwoners met een lichamelijke en/of verstandelijke beperking nog beter mee te laten doen. De Werkgroep Onbeperkt Meedoen pakt steeds meer activiteiten zelf op. Voorbeelden daarvan zijn Onbeperkt op School, toegankelijke evenementen en prikkelarme activiteiten. De werkgroep is gestart met het oprichten van een zelfstandige stichting. Met het omarmen van de Achterhoek Pride en de organisatie van de bijeenkomst ‘Geef Oude IJsselstreek Kleur!’ is er ook een start gemaakt om te werken aan meer activiteiten, meer zichtbaarheid en meer acceptatie van de Regenbooggemeenschap. Zo werken we aan een nog inclusievere samenleving waarin iedereen meedoet en meetelt. Indicator: (zeer) goed ervaren gezondheid Gezondheid is van vele factoren afhankelijk. Daardoor is het meten van uitkomsten van gezondheidsbevordering complex. Een goede algemene richtlijn is de ervaren gezondheid van inwoners. De ervaren gezondheid geeft inzicht hoe inwoners hun eigen gezondheid beoordelen. Het is een samenvattende gezondheidsmaat van alle relevante gezondheidsaspecten van een inwoner. Het CBS, RIVM en de GGD’en meten in principe één keer per vier jaar de ervaren gezondheid via de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen. In 2022 is er een eenmalige extra meting geweest in verband met de COVID-19 pandemie.

In deze laatste meting ervaart 71 % van de inwoners van 18 jaar en ouder in Oude IJsselstreek hun gezondheid als (zeer) goed. Het gemiddelde in Oude IJsselstreek ligt iets hoger dan het landelijk gemiddelde (70%) en lager (73%) dan het gemiddelde in de Achterhoek.

Wat hebben we bereikt. 2.2- Meedoen

Stand van zaken We geloven in een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen en iedereen meetelt. Door inwoners een uitkering te geven creëren we een afhankelijkheidspositie en laten we talenten en kwaliteiten onbenut. Het is onze ambitie dat alle inwoners op hun eigen manier meedoen en zo mogelijk onafhankelijk worden van de gemeente. Ondersteuning bij verkrijgen en behouden van werk In het derde kwartaal is de evaluatie Maatschappelijke banen opgeleverd door de gemeente, deze notitie is besproken in de commissie MO. Op basis van de evaluatie is de werkwijze rondom de maatschappelijke banen aangepast om zo de inwoner nog beter te kunnen ondersteunen in het vinden en behouden van de best passende werkplek. Daarnaast ligt de focus meer op lange termijnontwikkeling van de inwoner om zo mogelijk een stap richting regulier betaald werk te kunnen zetten. Uit de evaluatie kwam naar voren dat de uitvoering van de Maatschappelijke banen in de praktijk weerbarstiger was dan verwacht, dit is ook in de huidige variant het geval. Met name op financieel vlak brengt de Maatschappelijke baan hoge kosten met zich mee, waar het rijk tot op heden nog niet in voorziet.

19

Ondersteuning bij bestaanszekerheid Het uitkeren van de energietoeslag is het vierde kwartaal van 2023 gestart. Waarbij we, zoveel als mogelijk, de energietoeslag ambtshalve hebben toegekend en uitgekeerd aan de inwoners. Op dit moment is het voor alle inwoners die in aanmerking komen, mogelijk om de energietoeslag aan te vragen. Daarnaast hebben we in 2023 een verdubbeling van het aantal inwoners dat gebruik heeft gemaakt van een intake schuldhulpverlening in vergelijking met 2022. Dit komt mede door meer doorverwijzingen vanuit de vroegsignalering. In 2023 is de nieuwe werkwijze van de Stadsbank Oost Nederland geïmplementeerd. Hierin wordt gefocust op korte lijnen tussen de inwoner, de gemeente en de Stadsbank Oost Nederland. Waarbij de inwoner centraal staat. De gemeente heeft een budgetcoach aangenomen, die geeft ondersteuning aan inwoners bij het weer zelf beheren van hun financiën. In het vierde kwartaal heeft het college de notitie vastgesteld over de doorontwikkeling van de bijzondere bijstand en de minimaregelingen. Hierin staan werken vanuit vertrouwen, eenvoudiger toekennen en voldoende middelen verstrekken centraal. Het bestand van inwoners met inkomensondersteuning is afgelopen jaar toegenomen, dit komt onder andere door de instroom van statushouders en een verhoogde instroom. Met name meer jongeren ontvangen inkomensondersteuning.

Dit betreft een landelijke tendens. Ook de groep die loonkostensubsidie ontvangt, op basis van een indicatie doelgroepregister, is gegroeid naar 85 inwoners. Eind 2023 wordt er 640 keer inkomensondersteuning verstrekt, eind 2022 was dit 596 keer. Ondersteuning bij integratie In 2023 is het aantal inburgeraars in de gemeente aanzienlijk gestegen, dit komt door een hoge instroom statushouders (50 inwoners in 2023) en de nieuwe regie functie van de gemeente voor de gezinsmigranten (12 inwoners in 2023). Deze volgt uit de wet inburgering 2021. Door de inzet van een eigen taaldocent verkleinen we de afstand tot de arbeidsmarkt, daarnaast wordt er meer ingezet op regionale projecten voor de doelgroep. Denk hierbij bijvoorbeeld aan “Kleurrijk in de zorg”, een project voor statushouders die in de zorg willen werken. Ondersteunen bij ondernemen In 2023 zijn er beleidsregels vastgesteld rondom de terug- en invordering van de TOZO-regeling. Dit om meer transparantie richting de inwoners mogelijk te maken. Daarnaast is er geïnvesteerd in een eigen consulent BBZ, die gespecialiseerd is in het begeleiden van inwoners.

Wat hebben we bereikt. 2.3- De bedoeling

Stand van zaken In Oude IJsselstreek werken we aan een samenleving waarin onze inwoners kunnen meedoen en zich positief en gezond kunnen (blijven) ontwikkelen. Dat doen wij door het systeem (met zijn regels, procedures, financiën, bureaucratie) ondergeschikt te laten zijn aan de menselijke kant en de wereld waarin onze inwoners leven. De behoefte en de mogelijkheden van de inwoner zijn leidend bij het vinden van een oplossing. Anders werken Waar we in de voorgaande jaren veel grote wijzigingen hebben doorgevoerd om anders werken mogelijk te maken stond 2023 vooral in het teken van het bestendigen ervan. We hebben hierbij vooral geïnvesteerd in intervisie, training en het gesprek op de werkvloer. Zowel intern in de verschillende teams die uitvoering geven aan de werkzaamheden in het sociaal domein, als extern met onze samenwerkingspartners. We hebben gesignaleerd dat het werken volgens de bedoeling op verschillende plekken in de organisatie nog anders wordt ingevuld. Binnen het sociaal domein hebben we daarom onder begeleiding van Movisie de eerste stappen gezet om daarin meer eenheid en integraliteit te bereiken. In 2024 krijgt dit een vervolg. Tot slot hebben we met een onderzoek onder consulenten, zorgaanbieders én inwoners onderzocht welke behoefte inwoners hebben bij het vinden van een oplossing (cliëntondersteuning) en hoe we dat op dit moment georganiseerd hebben.

In 2024 volgt hieruit een advies waarmee we het anders werken ook binnen cliëntondersteuning verder vorm zullen geven.

20

Leren door te doen In 2023 heeft het nieuwe team jongerenwerkers hard gewerkt om onderdeel te worden van een positieve ontwikkeling van jongeren in onze gemeente. Hun inzet was vooral gericht op het leggen van contact en het opbouwen van een vertrouwensrelatie met de jeugd, onder andere door ontmoetingsgelegenheden te bieden, activiteiten te organiseren en jongeren op te zoeken op natuurlijke vindplaatsen. Ook het opbouwen van een relatie met vindplaatsen en netwerkpartners heeft in 2023 op de voorgrond gestaan. Vanuit deze basis gaat het jongerenwerk de komende jaren verder bouwen en steeds beter aansluiten bij de behoefte en de mogelijkheden van de jeugd. De professionals Samen Sterker Thuis zijn in 2023 bezig geweest met de doorontwikkeling van de beweging. Zij hebben met ondersteuning van de coördinator verder gewerkt aan het domein overstijgend werken. Het team is verder uitgebreid met de deskundigheid van de ergotherapeut en een werker van Sociaal werk Oude IJsselstreek. Hierdoor wordt er vanuit vertrouwen gewerkt aan het ondersteunen van inwoners zo dat zij zichzelf kunnen helpen en van betekenis kunnen zijn voor elkaar. De focus op gezondheidsbevordering, veerkracht en aanpassingsvermogen leidt ertoe dat de instroom in de Wlz wordt uitgesteld dan wel voorkomen. Inwoners ervaren de gezamenlijke werkwijze als positief en weten Samen Sterker Thuis steeds beter te vinden.

Monitoren van Samen Sterker Thuis laat zien wat de effecten voor de inwoners zijn, de belemmerende elementen en de werkende elementen, om er mede voor te zorgen dat de beweging zich kan ontwikkelen. In 2023 is een start gemaakt met het monitoren, maar door de verschillende systemen waar de professionals in werken, blijkt het een uitdaging te zijn om de juiste informatie op te kunnen halen en aan elkaar te verbinden. In 2024 wordt de monitoring verder vormgegeven, wat van essentieel belang is om bij te dragen aan het zo zelfstandig als mogelijk te kunnen wonen. In de eerste jaren van Stoer is geïnvesteerd in intensieve loopbaanbegeleiding voor inwoners. In 2023 hebben wij daarnaast ook meer specifieke trajecten ingezet voor inwoners die iets anders nodig hadden dan de eigen loopbaanbegeleider kan beiden. Er is daarnaast meer geïnvesteerd in accountmanagement voor werkgevers die mogelijk iets kunnen betekenen voor deze groep inwoners. We hebben de maatschappelijke banen geëvalueerd en op basis van de resultaten bijgestuurd op de wijze waarop we hier invulling aan geven. De gebiedsgerichte aanpak in Terborg is (nog) niet van de grond gekomen zoals we dat gewild hadden.

Wél zijn er vanuit het bouwteam met aanbieders voor ‘specialistische jeugdhulp en Wmo-hulp in de buurt’ plannen gemaakt over hoe deze vormen van hulp beter kunnen aansluiten bij en vormgegeven kunnen worden in de leefomgeving/buurt van onze inwoners. Het leren door te doen loopt als een rode draad door de contractgesprekken met de aanbieders in het bouwteam heen. Met alle 26 aanbieders is in 2023 meerdere keren gesproken over wat zij doen om invulling te geven aan transformatie, wat er werkt en wat niet én wat we (gezamenlijk) anders kunnen doen. Resultaten in beeld brengen en volgen In 2023 is een groep medewerkers vanuit verschillende teams in het Sociaal Domein getraind in het vormgeven van ‘Reflexieve monitoring’. In de kern gaat deze vorm van monitoring er over dat we in co-creatie (samen met inwoner en samenwerkingspartners) stilstaan bij en vervolgens handelen naar de vragen: 1) doen we de dingen goed, 2) doen we de goede dingen en 3) wat voor effecten heeft ons handelen gehad (op de omgeving): wat is er veranderd en wat leren we hiervan voor de toekomst? Deze vorm van monitoring is toegepast in de contractgesprekken met de 26 aanbieders van ‘specialistische jeugdhulp in de buurt’ en ‘Wmo-hulp in de buurt’. Dit heeft opgeleverd dat alle aanbieders leervragen hebben opgesteld ten aanzien van het werken volgens de bedoeling.

De leervragen zijn onderwerp van gesprek en bieden ons als gemeente inzicht in wat er nodig is om de gewenste beweging nog beter vorm te kunnen geven en aan te jagen. Naast de reflexieve monitoring is ook een start gemaakt met data-gedreven werken waarbij de prioriteit ligt bij het op orde brengen van (de beschikbare data in) onze systemen. In de backoffice Sociaal Domein is hard gewerkt aan het stroomlijnen van processen en het beter inrichten van systemen om dat te realiseren. De urgentie is groot vanwege de significante stijging van hulp (en daarmee de kosten) eerder te signalen en daarop te kunnen sturen.

21

Wat heeft het gekost in 2023? Programma 2

Begroot voor wijziging 2023 Begroot na wijziging 2023 Rekening 2023 Afwijking

(tov begroot na wijziging)

Baten

10.947

17.304

20.174

2.871

Lasten

53.592

59.516

62.906

3.389

Saldo

(42.644)

(42.212)

(42.731)

(519)

Bedragen x 1.000

22

Programma 3: De werkende gemeente Wat hebben we bereikt. 3.1- Impulsprogramma economie en wonen

Stand van zaken Op het onderdeel impulsprogramma zijn we qua woningbouw begonnen met het vormgeven van de uitleglocaties onder andere middels locatiepaspoorten. Dit wordt ten volste onderschreven door werkgevers in onze gemeente die kwalitatief goede en vooral snelle woningbouw als één van de belangrijkste randvoorwaarden zien bij het aantrekken van personeel. Aanvullend hierop hebben we met vakspecialisten gekeken naar de gevolgen van woningbouw op het voorzieningenniveau (onderwijs, sport, cultuur, verenigingen etc.) binnen de gemeente. Over het algemeen kan gesteld worden dat de geplande nieuwbouw ook nodig is om bestaande voorzieningen in stand te houden of te versterken. Op het vlak van (duurzame) energie hebben we opdracht verstrekt om de mogelijkheden voor gezamenlijke energie-opwek en energiegebruik voor de bestaande bedrijven in Varsseveld in beeld te brengen. Dit project is in de tweede helft van 2023 gestart, waarbij de Varsseveldse ondernemers het initiatief hebben overgenomen. Als onderdeel van het toekomstbestendig maken van bedrijventerrein de IJsselweide hebben we samen met de Agem en Liander een bijeenkomst georganiseerd voor bedrijven, waarbij ze onder andere zijn geïnformeerd over de mogelijkheden op gebied van zonnepanelen op daken.

Ook zijn we intensief in gesprek met Liander en Tennet om de energievoorziening voor onze uitleglocaties voor woningbouw en bedrijventerreinen tijdig beschikbaar te hebben. Vanuit de gemeente doen we binnen de mogelijkheden en rol die we hebben ons uiterste best om hier snelheid in te krijgen. Op het vlak van nieuwe bedrijventerreinen zijn we begonnen met de eerste werkzaamheden op Het VIP (zie ook paragraaf 3.3). Ook is eind 2023 het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties (RPW) door alle Achterhoekse gemeenten vastgesteld. Dit RPW wordt in 2024 aan Gedeputeerde Staten aangeboden. Ten aanzien van de bestaande bedrijventerreinen zijn we in nauwe samenwerking met de bedrijven begonnen met het toekomstbestendig maken van de IJsselweide (zie ook paragraaf 3.3). Voor De Rieze bereiden we een actualiseren van het bestemmingsplan voor. Eind 2023 heeft de gemeenteraad hiertoe het besluit genomen om de uitplaatsing van de burgerwoning op De Rieze naar de Vogelenzangweg mogelijk te maken. Beleidstechnisch is de Economische Beleidsvisie geactualiseerd en door de gemeenteraad eind 2023 vastgesteld. Relatief nieuw, maar belangrijk beleidsonderdeel is de huisvesting van internationale werknemers. Op dat domein zijn er aanvullende regels in de APV opgenomen en zijn we gestart met het opstellen van een kadernotitie die in 2024 met de gemeenteraad gedeeld wordt.

Wat hebben we bereikt. 3.2- Bevorderen recreatie en toerisme