Bijlage 3 bij rv_Beeldkwaliteitsplan De Tuit_150224.pdf

VARSSEVELD DE TUIT Beeldkwaliteitsplan 15 februari 2024

VARSSEVELD DE TUIT Beeldkwaliteitsplan 15 februari 2024 220179

Inhoud Inleiding 5 De kernwaarden van De Tuit 9 Locatiepaspoort 11 Stedenbouwkundig plan 13 Beeldkwaliteit Dorpswonen 49 Beeldkwaliteit Landelijk dorps wonen

57

Beeldkwaliteit Boerenerven 69 Beeldkwaliteit Boswonen 75 Bijlagen 79

3

4

Inleiding

In de gemeente Oude IJsselstreek is behoefte aan een flink aantal nieuwe woningen. De gemeente heeft de westzijde van Varsseveld aangewezen als één van de toekomstige locaties waar nieuwe woningen gebouwd kunnen worden. Dit is een gebied van circa 30 hectare, tussen de A18/N18 en de bestaande woonbuurten van Varsseveld. Deze nieuwe woningbouwlocatie heeft de naam De Tuit gekregen. Het wordt een groene, natuurinclusieve wijk op de overgang van dorp en landschap, met een typisch Achterhoeks woonmilieu. Dat betekent naast de groene invulling een ruime opzet van de wijk met een lage bebouwingsdichtheid. Met woningen voor elke doelgroep! In samenwerking met de gemeente Oude IJsselstreek heeft SAB de afgelopen periode het stedenbouwkundig plan voor De Tuit gemaakt. In het voorliggende beeldkwaliteitsplan zijn de ambities voor de inrichting van de openbare ruimte en voor het ontwerp van de woningen beschreven en vastgelegd. Dit document vormt daarmee het toetsingskader voor de uitwerking van het ontwerp van zowel de openbare ruimte als van de woningen. Het document behandelt eerst het stedenbouwkundig plan waarna achtereenvolgens de sferen van de verschillende woonmilieus worden omschreven met bijhorende beeldkwaliteitsregels voor de openbare ruimte en de architectuur voor de bebouwing.

Dit Beeldkwaliteitsplan is vooraf besproken met de rayonarchitect van het Gelders Genootschap (welstand). Dit document is het toetsingskader en het inspiratiedocument voor de verdere uitwerking van de buurten door een initiatiefnemer. Hoe de plannen worden getoetst, wordt nog bepaald. Dat kan door enkel de welstandscommissie, waarbij een supervisor de plannen vooraf bij kan sturen of door de introductie van een Kwaliteitsteam, waar een supervisor en welstand, aangevuld met een afgevaardigde van de gemeente, zitting in hebben, de plannen beoordeelt.

5

6

7

Luchtfoto huidige situatie (incl. plangrenzen)

8

De kernwaarden van De Tuit

Een Achterhoekse woonwijk voor iedereen! De ambitie voor De Tuit is om een bijzonder en typisch Achterhoeks woonmilieu te realiseren die vooruitstrevend is op het gebied van gezondheid, diversiteit en natuurinclusiviteit. De Tuit staat daarom voor de volgende vier kernwaarden:

Een gezonde leefomgeving De Tuit wordt een woonwijk waar jong en oud zich gelukkig en gezond kan voelen. In de wijk is veel aandacht voor bijzondere plekken in de openbare ruimte waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. Deze plekken verschillen van een dorpspleintje en een grote speelweide tot kleine buurtparkjes en natuurrijke zones. Deze plekken stimuleren sociale binding tussen bewoners en dragen daardoor bij aan het welzijn van de mens. Daarnaast wordt beweging in De Tuit optimaal gestimuleerd door de aanwezigheid van de vele wandelpaden en de goede fietsverbindingen met de kern en de omgeving.

Het landschap als basis De Tuit wordt een woonwijk die past bij de identiteit van de Achterhoek. De aanwezige landschappelijke structuren en elementen in het gebied vormen hiervoor de belangrijke dragers. In De Tuit worden deze structuren en elementen zo veel mogelijk behouden en juist versterkt om het karakter van het landschap in de woonwijk beleefbaar te maken. Hiermee wordt De Tuit geen traditionele woonwijk, maar wordt het een gevarieerd woonlandschap met een bijzondere woonkwaliteit en unieke landschapsbeleving.

Natuurinclusief, klimaatadaptief en duurzaam De Tuit wordt een natuurinclusieve en klimaatadaptieve woonwijk die duurzaam is en bijdraagt aan het versterken van de biodiversiteit. Daarnaast wordt er in De Tuit volop ingezet op het voorkomen van hittestress en wateroverlast. Er wordt veel ruimte gegeven aan kwalitatief groen en het behouden en versterken van landschappelijke structuren en elementen, zoals de aanwezige bomenlanen en bosschages. Daarnaast worden er verschillende kansen benut en maatregelen getroffen om de ecologische waarden van het gebied te versterken. Voorbeelden hiervan zijn het maken van ecologische verbindingen die verschillende groengebieden met elkaar verbinden en het toepassen van diervriendelijke verlichting. Er wordt in De Tuit volop ingezet op het aanplanten van een grote verscheidenheid aan bomen, planten en kruidenmengsels. Het aanwezige groen draagt bij aan natuurlijke infiltratie van water. Daarnaast zorgen de vele bomen voor verkoeling en schaduwrijke plekken. Hierdoor is de openbare ruimte klimaatbestendig ingericht met een gezonde leefomgeving als resultaat.

Natuurinclu si

Een g

W

imaatadapt ie , kl f e

uurzaam nd fe

9

nde leefom o g ez

ing ev

voor iede en re n o

en

dschap als b n la

is as

He t

Wonen voor iedereen De Tuit wordt een woonwijk waar iedereen zich thuis kan voelen. Er wordt een grote variatie in woningtypologieën gebouwd, zodat iedere doelgroep bediend kan worden. Er komen vrijstaande woningen, twee-onder-één-kapwoningen, rijwoningen, maar ook levensloopbestendige woningen, rugaan-rug woningen en appartementen. Hierdoor ontstaat er een gezonde mix aan woningen in zowel het koop als het huur segment. Naast de variatie in woningtypologieën, wordt er in De Tuit ook ingezet op verschillende woonmilieus met eigen ruimtelijke kenmerken en kwaliteiten, zoals een dorps woonmilieu, een landelijk woonmilieu en boerenerven. Door deze verschillende woonmilieus ontstaat er variatie in woonkwaliteiten, zoals rustig in het groen tot levendig rond een dorpspleintje. Kortom, wonen voor iedereen!

Ambitie & Hoofdstructuur (Locatiepaspoort, juni 2022)

10

Locatiepaspoort

Locatiepaspoort: Het groene raamwerk en de woonmilieus In juni 2022 is een Locatiepaspoort opgesteld waarin de mogelijkheden voor woningbouw in De Tuit zijn verkend. Dit document voorziet in een analyse op het gebied van landschap en stedenbouw waarin de belangrijkste elementen en structuren zijn verkend die kenmerkend zijn voor dit gebied. Deze structuren en elementen zijn uiteindelijk vertaald in een groen raamwerk die de hoofdstructuren en ambities weergeven voor de planontwikkeling van De Tuit. In lijn met dit raamwerk zijn verkenningen gedaan voor verschillende straatprofielen, parkeeroplossingen en kansen voor in inrichting van de openbare ruimte. Daarnaast is een aanzet gedaan voor verschillende woonmilieus met bijbehorende ruimtelijke en programmatische kenmerken.

Varssevelds kopje

Een aantal kansen en aandachtspunten die uit het Locatiepaspoort zijn voortgekomen zijn: • Behouden van de ‘‘Varsseveldse kopjes’’; • Toevoegen van opgaande beplanting als structuurgevende elementen in het gebied; • Behouden en versterken van bomenlanen als structuurgevende elementen in het landschap; • Behouden en verder ontwikkelen van het fijnmazig netwerk van historische fiets- en wandelpaden; • Er liggen veel achterkanten van woningen in het zicht (naar buiten gericht), die nu de huidige dorpsrand vormen. Een ontwikkeling op deze plek kan bijdragen aan het realiseren van een representatieve, hoogwaardige dorpsrand, als entree naar Varsseveld; • De bestaand erven in en om het plangebied kunnen bijdragen aan het realiseren van een bijzonder en uniek Achterhoeks woonmilieu. Goede, landschappelijke inpassing van de erven is daarbij belangrijk.

Beeldbepalende groenstructuren en elementen

Voor de volledige analyse en de opmaat naar het groen raamwerk wordt verwezen naar het document Locatiepaspoort Varsseveld West. Dit document is door het college van B&W vastgesteld op 14 juni 2022.

Afwisselingen tussen open- en geslotenheid

11

Plankaart

12

Stedenbouwkundig plan

Stedenbouwkundig plan De Tuit De nieuwe uitbreiding van Varsseveld ligt aan de westzijde van de kern. In de wijk worden in totaal 566 woningen gebouwd in verschillende typen en categorieën. De Tuit bestaat uit prachtige landschappelijke structuren en elementen die de identiteitsdragers zijn van de wijk. De aanwezige Varsseveldse Kopjes (kleine heuvels) vormen voor een groot deel de basis voor de te bouwen gronden. Hierdoor wordt er gewoond op de hogere delen en ontstaat er afwisselend beeld tussen hogere bebouwde delen en lagere landschappelijke zones.

eigen dynamiek en kenmerken, zoals een hoofdwoning aan het lint met schuurwoningen erachter. Daarnaast vormt het erf de centrale ontmoetingsruimte waar tevens het parkeren deels is ondergebracht. De boerenerven zijn duidelijk anders vormgegeven qua architectuur en inrichting van de openbare ruimte dan de rest van de Tuit. Bereikbaarheid en parkeren De hoofdontsluiting van De Tuit verloopt voor de auto via de Doetinchemseweg. Een nieuwe rotonde met aftakkingen naar het noordelijk en zuidelijk deel markeert hierbij de nieuwe entree van Varsseveld. De ontsluitingswegen in het noordelijk en zuidelijk deel splitsen zich op in diverse woonstraten en woonpaden die de verschillende clusters en ensembles bereikbaar maken. Het parkeren aan de straten is in de woonmilieus op verschillende manieren ondergebracht. Zo bestaan een aantal woonblokken uit interne parkeerhoven of wordt er geparkeerd in parkeerkoffers tussen de woningen. Daarnaast is er aan de straten ruimte voor langsparkeren Om de identiteiten van de woonmilieus te versterken, wordt het parkeren uitgevoerd in materialisering die past bij de sfeer. Zo wordt er in het landelijk dorpse deel geparkeerd in halfverharding in de straten, maar zijn de parkeerplekken in het dorpse deel juist uitgevoerd in steen, passend bij een dorpse sfeer.

Wat De Tuit naast de landschappelijke structuren en elementen uniek maakt, is het aanbod van verschillende woonmilieus met eigen sferen en karakteristieken. Zo wordt er aan de oostzijde aangesloten op de bestaande kern met een dorps woonmilieu met woningen in dorpse architectuur, de aanwezigheid van een pleintje en dorpse inrichtingselementen, zoals een waterpomp, voorstoepjes en tuinmuren met kolommen. Het noordelijke en het zuidelijke deel bestaat voor het overgrote deel uit een landelijk dorps woonmilieu met veel ruimte voor groen, voortuinen met hagen en een afwisselingen tussen clusters en korte rijen. Centraal in De Tuit, onder de Doetinchemseweg, is een woonmilieu in een bosrijke omgeving beoogd met bijzondere woningen die een natuurlijke uitstraling hebben door de toepassing van onder andere hout en/of groendaken. Dit woonmilieu vormt hierdoor een unieke aanvulling voor de Tuit. Het natuurlijke/bosrijke karakter wordt versterkt doordat er geparkeerd wordt in clusters en hierdoor ruimte is voor slingerende bospaden die de woningen bereikbaar maken.

Een groene en fijne woonomgeving Zoals eerder benoemd, zijn de landschappelijke structuren en elementen de identiteitsdragers van de wijk. Het groen vormt de aders van De Tuit en is dan ook overal in het plan zicht- en beleefbaar. Er is een verscheidenheid aan groen aanwezig, van grote lage/natte delen met voornamelijk ecologische doeleinden tot grote centrale zones die intensiever gebruikt worden voor spelen en ontmoeten. Daarnaast markeren kleinere groenstructuren de overgang tussen verschillende woonclusters waarbij ze tevens als ecologische verbindingen fungeren.

Aan de noordzijde van de wijk ligt een landschappelijke zone als buffer tussen De Tuit en de N18. In deze landschappelijke zone liggen twee woonhoven, bestaande uit appartementen en reguliere woningen, die losstaande objecten vormen binnen het landschap. De woningen hebben een kleine privétuin en een gezamenlijke binnentuin waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten. De twee woonhoven vormen een verrijking voor de landschappelijke zone en zorgen daarmee voor een kwalitatieve noordelijke afronding van De Tuit. Aan de zuidzijde van de wijk, langs de Tuitstraat, liggen een aantal nieuwe boerenerven, als aanvulling op de bestaande erven. De nieuwe boerenerven vormen clusters met een

13

Woonmilieus / sfeergebieden

Dorps wonen Landelijk dorps wonen Boswonen Boerenerven Wonen aan het hof 14

Groenstructuur basis

Groen, algemeen Groen, nat/laag Groen, spelen en ontmoeten Hagen rond parkeren Water 15

De synergie tussen landschap en ecologie Voor Varsseveld De Tuit is er vanaf de start van dit project grote waarde gehecht aan natuur. Daarom is vanaf het begin een robuust groen raamwerk onderdeel geweest van het stedenbouwkundig plan. Daarnaast heeft SAB tegelijkertijd vorig jaar natuuronderzoek uitgevoerd in het plangebied en de omgeving om bijzondere natuurwaarden in beeld te brengen. Hieruit blijkt dat een aantal beschermde soorten in het gebied voorkomt. Voor een aantal van deze soorten geldt dat essentiële elementen, zoals belangrijk leefgebied of verblijfplaatsen, in het plangebied aanwezig zijn. Dit geldt voor de steenuil en de gewone dwergvleermuis. Hiervoor moeten mitigerende maatregelen getroffen worden in combinatie met een ontheffing Wet natuurbescherming. Door op voorhand deze maatregelen zoveel mogelijk in het groene raamwerk van dit beeldkwaliteitsplan op te nemen, weten we zeker dat voldoende ruimte voor deze maatregelen wordt gereserveerd en dat er goede mogelijkheden zijn om hier in een later stadium concrete invulling aan te geven. Enige uitzondering zijn verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis. Die worden in de nieuwbouwwoningen gerealiseerd. Daarnaast is een aantal soorten aanwezig waarvan geen essentiële elementen aanwezig zijn, al komen ze dus wel in het plangebied voor. Dit geldt voor de soorten boomvalk, buizerd, kerkuil, laatvlieger en das.

Ook voor deze soorten willen we in het nieuwe plan voldoende ruimte bieden, zodat ook zij gewoon in het plangebied voor kunnen blijven komen. Met de kaarten Groenelementen en Kansenkaart ecologie wordt dit geschikt leefgebied geborgd in dit beeldkwaliteitsplan.

worden bijvoorbeeld migratieroutes voor de das versterkt en aangelegd. Op deze kaart is daarnaast ook gevisualiseerd dat het uitgangspunt gaat zijn dat de woningen natuurinclusief gebouwd worden, waarbij het in ieder geval wettelijk noodzakelijk is om minimaal acht vleermuisvoorzieningen voor de gewone dwergvleermuis in de aangegeven lichtblauwe zone te realiseren. Het groene raamwerk wordt op deze manier een robuust en gevarieerd natuurlijk gebied waar de hoeveelheid insecten en andere prooidieren flink zullen worden gestimuleerd. Dit zorgt ervoor dat de bijzondere soorten in het gebied kunnen gedijen. De steenuil kan bijvoorbeeld vanwege de combinatie van ruigtekruiden en kort gemaaid gras goed muizen vangen. De muizen kunnen zich in de hogere kruiden goed ontwikkelen, terwijl de steenuil ze juist in het korte gras goed kan vangen. Een ander voorbeeld is de boomvalk, waarbij de poelen zullen gaan zorgen voor meer libellen; een belangrijke prooi voor deze valkensoort. Daarnaast dragen de woonvelden met een natuurinclusieve inrichting ook bij aan de toename van algemene natuurwaarden. In Bijlage 2 t/m 9 zijn per diersoort de globale preventieve en/of mitigerende maatregelen inzichtelijk gemaakt.

Op de kaart Groenelementen (pagina hiernaast) zijn nu zones aangegeven waarin uiteindelijk bepaalde groenelementen worden aangelegd. Het gaat dan om de elementen ‘poel’, ‘haag’, ‘struiken’, ‘ruigtekruiden’, ‘kruidenrijk gras’ en ‘kort gemaaid gras’. Ook is op deze kaart aangegeven waar nieuwe bomen worden gerealiseerd en waar de gehandhaafde bomen staan. Hoe de bomen gepositioneerd zijn, ook in combinatie met struiken, zorgt ook voor de groenelementen ‘bomenrij’, ‘houtsingel’ en ‘bosje’. De tabel op pagina 19 geeft de habitateisen van de betreffende soorten weer en wat de belangrijkste elementen zijn om hier voor te zorgen. Met de aanleg van alle groenelementen op de kaart aangegeven plekken wordt voldoende en geschikt leefgebied geborgd voor de in het plangebied aanwezige beschermde soorten. De Kansenkaart ecologie vat samen wat het resultaat zal zijn voor de natuur als het groene raamwerk wordt aangelegd zoals is weergegeven op de kaart Groenelementen en andere natuurmaatregelen worden uitgevoerd. Zo wordt bijvoorbeeld verbeeld dat geen kunstmatige verlichting in het groene raamwerk wordt gerealiseerd, behalve waar noodzakelijk speciale vleermuisvriendelijke verlichting. Ook

16

Groenelementen

Kort gemaaid gras Kruidenrijk gras

Haag

Ruigtekruiden

Bomen handhaven

Nieuwe boom

Struiken Poel 17

Groenelementen

Struiken Poel

Kort gemaaid gras

Kruidenrijk gras Bomenrij

Ruigtekruiden

Haag laag

Houtsingel

Haag hoog

Solitaire boom

18

Bosje

Overzichtstabel habitateisen per diersoort

Voedsel

Leefgebied / Jachtgebied Nesten & verblijfplaatsen

Belangrijkste groenelementen

• • • • •

veldmuizen kleine zoogdieren kleine vogels grote insecten regenwormen

kleinschalig agrarisch cultuurlandschap

•

kleinschalig agrarisch cultuurlandschapbroedt in gebouwen en nestkasten

• • • •

houtsingels ruigtekruiden kort gemaaid gras struiken

KERKUIL

• • •

veldmuizen spitsmuizen woelmuizen

halfopen tot open cultuurlandschap: • open veld • afwisseling kort gras met kruidenrijke randen, houtwallen, heggen & bosjes, braakliggende akkers, ruigte gras & wegbermen

geen maatregelen treffen vanwege mogelijk conflict met steenuil

• • •

ruigtekruiden houtsingel kort gemaaid gras

zangvogels van open land libellen vliegende mieren

open en halfopen land

BOOMVALK

• • •

• • •

halfopen bos bosranden solitaire bomen of singels

• • •

poel ruigtekruiden houtsingel

BUIZERD

• • •

muizen andere kleine knaagdieren eventueel: konijnen, mollen, eekhoorns

gevarieerd gebied: • bossen • open plekken • weilanden • houtwallen & singels • akkers

vanwege drukte niet te verwachten in plangebied

• • •

bosje houtsingel ruigtekruiden

•

kleine insecten

•

holtes & kieren in gebouwen en bomen

• • • •

bomenrij bosje kruidenrijk gras poel

• • •

bomenrijen houtsingels en -wallen kruidenrijk grasland

• • • •

bosje houtsingel haag kort gemaaid gras

STEENUIL

GEWONE DWERGVLEERMUIS

•

•

grote insecten (zoals kevers)

LAATVLIEGER

DAS

• •

• • • • • •

regenwormen vruchten noten (eikels) knollen knaagdieren kevers

• • •

•

afwisseling van bomen, struiken en kruidenrijk groen oevers & open water

kruidenrijk land omringd met bomen windluwe stukken

kleinschalige akkers & weides bosjes, heggen & houtwallen (geleiding) structuurrijke vegetatie

19

• • • •

bosranden hoogliggend houtwallen heggen

Kansenkaart ecologie

Maatregelen steenuil Leefgebied/jachtgebied & broedgebied Maatregelen kerkuil Leefgebied/jachtgebied Maatregelen boomvalk Leefgebied/jachtgebied Maatregelen buizerd Leefgebied/jachtgebied Maatregelen vleermuis Bestaande vleermuisroute Versterken / aanhelen vleermuisroute Vleermuisvriendelijke verlichting verplichte verblijven gewone dwergvleermuis in gebouwen Maatregelen das Versterken route Maatregelen amfibieën Poelen (tijdelijk of permanent watervoerend) Natuurinclusieve inrichting woonvelden (locaties indicatief) Nestvoorzieningen

20

Bomen

Bestaande bomen (te behouden) Nieuwe bomen (soort nader te bepalen) Nieuwe bomen (groot aanplanten, soort nader te bepalen)

21

Ontsluiting Autoverkeer

Autoverkeer Doodlopend of inrit parkeervoorziening Varsseveld

Komgrens

22

Ontsluiting langzaam verkeer (fietsers en voetgangers)

Trottoir Parkpaden Fiets-wandelverbinding (incl. Oude Doetinchemseweg) Fietspaden Fietsstroken (Doetinchemseweg, fietsen over rijbaan) 23

Parkeren

Parkeren langs straat (halfverhard, mogelijkerwijs waterdoorlatend of soortgelijk) Parkeren langs straat (verhard, mogelijkerwijs waterdoorlatend of soortgelijk) Parkeren in parkeerhof (halfverhard, mogelijkerwijs waterdoorlatend of soortgelijk) Parkeren op eigen terrein (achter elkaar) Parkeren op eigen terrein (naast elkaar)

24

In Bijlage 1 is de parkeerbalans weergegeven

25

Programma

Huur sociaal, rijwoning 4,2m

Betaalbare koop, rijwoning 5,4m

Betaalbare koop, appartementen

Huur sociaal, levensloopbestendig

Betaalbare koop, rijwoning 5,4m

Duur, rijwoning 6,0m, hoek of rij

Huur sociaal, appartementen

Betaalbare koop, rijwoning 5,4m (ca. 2m zijtuin)

Duur, 2^1-kap

Huur midden

Betaalbare koop, rijwoning hof

Duur, 2^1-kap of patio

Koop goedkoop, rijwoning

Betaalbare koop, appartementen hof

Duur, vrijstaand

Koop goedkoop, rug aan rug

Betaalbare koop, levensloopbestendig

Duur, appartementen hof

26

Een mix aan woningen Het woningbouwprogramma voor De Tuit bestaat in totaal uit 566 woningen, waarvan 269 in het noordelijk deel en 297 in het zuidelijk deel. De woningtypologieën zijn zeer uiteenlopend qua grootte en segment. Zo zijn er vrijstaande woningen, tweeonder-één-kapwoningen, rijwoningen, starterswoningen, levensloopbestendige woningen en rug aan rug woningen. Daarnaast bevinden zich op een aantal markante locaties in het plangebied accenten of bijzondere woningtypologieën. De entree van de wijk wordt zowel aan de noord- als de zuidzijde gemarkeerd door een appartementengebouw. Daarnaast bevindt zich in de landschappelijke zone aan de noordzijde een tweetal objecten die bestaan uit hofwoningen (appartementen en reguliere woningen). Deze objecten zijn onderdeel van het landschap en vormen hierdoor een aanvulling op het woningaanbod. Om de identiteit van de verschillende woonmilieus te versterken en van elkaar te onderscheiden, wordt er ingezet op een rijke variatie in de uitwerking van de woningen. In het landelijke dorpse woonmilieu aan de voorzijde zijn bijvoorbeeld sobere verandawoningen te vinden en in het dorpse woonmilieu juist vele afwisselingen tussen kapvormen en gevelafwerkingen. Ook qua hoogtes wordt er ingezet op variatie om bepaalde markante plekken in De Tuit extra te accentueren.

De twee appartementengebouwen nabij de nieuwe rotonde zijn 3 tot 5 bouwlagen hoog (zie pagina 28) om zo te entree van De Tuit te verbijzonderen. Daarnaast hebben de woningen die direct aan het plein staan in het dorpse woonmilieu een hogere goot, net als de woningen die in het landelijk dorpse woonmilieu de entree accentueren. Bij de boerenerven aan de zuidzijde van het plangebied is het kansrijk om gebakken materialen uit de omgeving te hergebruiken. Hierdoor krijgen de erven een authentieke sfeer en wordt de identiteit van de boerenerven versterkt. Om de gewenste kwaliteit te realiseren, dient er bij de uitwerking van de woningen afstemming te zijn tussen zonnepanelen en het dakvlak. Eenduidigheid en rust is hiervoor het uitgangspunt.

Wonen aan het groen

Hofwoningen als architectonisch object

Schuurwoningen op het erf

27

Bouwhoogten

Maximaal 1 laag plus kap

Maximaal 2 lagen

Maximaal 2 lagen plus kap

Maximaal 3 lagen

Maximaal 2 lagen plus kap (hoge goot)

Maximaal 4 lagen

Maximaal 2 lagen plus kap, minimaal aan één zijde een lage goot

Maximaal 5 lagen

28

Verbijzonderde hoeken en objecten

Ensemble boerenerven

Accent hofwoningen

Ensemble boswonen

Accent entrees

Ensemble lint

Plein

Ensemble entree Vloglanden

Hoekaccenten

Wand (geluid) 29

Kapvormen

Zadeldak

Mansarde kap

Zadeldak i.c.m. dwarskap

Schijnkap / Plat afgedekt

Samengestelde kap

Plat afgedekt

Asymmetrische kap Verandawoningen - afwijkende kap Hofwoningen - afwijkende kap 30

Erfafscheidingen overzicht

Lage haag

Kolommen

Hoge haag

Takkenril

Hekwerk met hoge begroeiing / haag

Lage boomstammen

Tuinmuur (laag en hoog) In het dorpse woonmilieu zijn hoge stenen kolommen met een haag/hek ertussen toegestaan

Voorstoepje (geen erfafscheiding)

31

openbare haag rond parkeerkoffer

Erfafscheidingen - Uitsnede Landelijk dorps wonen

Lage haag

Kolommen

Hoge haag

Takkenril

Hekwerk met hoge begroeiing / haag

Lage boomstammen

Tuinmuur

Voorstoepje (geen erfafscheiding)

32

openbare haag rond parkeerkoffer

Erfafscheidingen - Uitsnede Boswonen en Dorpswonen

Lage haag

Kolommen

Hoge haag

Takkenril

Hekwerk met hoge begroeiing / haag

Lage boomstammen

Tuinmuur (laag en hoog) In het dorpse woonmilieu zijn hoge stenen kolommen met een haag/hek ertussen toegestaan

Voorstoepje (geen erfafscheiding)

33

openbare haag rond parkeerkoffer

34

35

Hoofdsystematiek verharding en profielen

Asfalt en voormalige (ontsluitings)straten

Parkeerplaats parkeerhof

Voormalig laantje

Rijbaan Parkeerhof

Rijbaan Landelijk Dorps

Trottoir Landelijk Dorps

Rijbaan Dorps Wonen

Trottoir Dorps Wonen

Verblijfsruimte boerenerven 36

Verkeersfuncties in de openbare ruimte De openbare ruimte in De Tuit is afwisselend per sfeergebied, maar kent ook een eenduidige duidelijke systematiek en herkenbaarheid. De hoofdontsluitingswegen van zowel het noordelijk als zuidelijk deel heeft vanaf de rotonde een breder straatprofiel in een groene omgeving. De hoofdontsluitingswegen veranderen in het plan geleidelijk in woonstraten waarbij er afwisselingen zijn tussen een begeleiding van groen aan één zijde (langs de randen) en door bebouwing aan beide zijden (centraal in het plan). In het dorpse sfeergebied hebben de woonstraten (dorpsstraten) een afwijkende kleur om zo de identiteit van dit deelgebied te versterken. De boerenerven vormen qua openbare ruimte afwijkende ensembles en hierdoor een verrijking voor de wijk. Op de volgende pagina’s zijn verschillende profielen weergegeven die de systematiek en kenmerken van de verschillende straten duiden.

Hoofdontsluiting in een groene omgeving, uitgevoerd in elementenverharding van gebakken materiaal

Woonpaden

Nuanceverschillen in kleurgebruik in het straatprofiel (rijbaan vs trottoir)

Parkpaden

37

Principeprofiel 1 - Hoofdontsluiting zuidzijde nader uit te werken in het inrichtingsplan

Principeprofiel 2 - Hoofdontsluiting noordzijde nader uit te werken in het inrichtingsplan

2

1

38

e

39

Principeprofiel 3 - Dorpse straat (dorps wonen) nader uit te werken in het inrichtingsplan

Principeprofiel 4 - Pleintje (dorps wonen) nader uit te werken in het inrichtingsplan

3

5 4

40

Principeprofiel 5 - Dorpse straat entree Vloglanden (dorps wonen) nader uit te werken in het inrichtingsplan

41

Principeprofiel 6 - Woonstraat (landelijk dorps wonen) nader uit te werken in het inrichtingsplan

Principeprofiel 7 - Woonstraat (landelijk dorps wonen) nader uit te werken in het inrichtingsplan

7

6

8

9

42

Principeprofiel 8 - Woonstraat (landelijk dorps wonen) nader uit te werken in het inrichtingsplan

Principeprofiel 9 - Woonstraat (landelijk dorps wonen) nader uit te werken in het inrichtingsplan

43

Spelen

Buurtspeelplek Dorpsspeelplek Kleine speelplek

44

Verlichting (locaties indicatief)

Reguliere verlichting Reguliere verlichting (Diervriendelijk) Verlichting Doetinchemseweg Verlichting parkeerhoven

45

Trafo’s (indicatieve locaties)

Trafo’s dienen niet dominant aanwezig te zijn in het openbaar gebied en worden daarom geplaatst in de parkeerhoven of op de hoeken van kavels in de achtertuin en/of zijtuin.

46

Afwatering (indicatief)

deelgebieden of “drainage bekkens” wadi / greppel watergang

47

48

Beeldkwaliteit Dorpswonen

In het dorpse woonmilieu toont de bebouwing zich in kromme en geknikte woonstraten met afwisselende typologieën. De woningen hebben verschillende gevelindelingen en zijn verrijkt met details die passen bij de dorpse Achterhoekse identiteit. Een intiem en kleinschalig straatbeeld wordt gecreëerd door verspringingen in de rooilijn en afwisselingen tussen voortuinen met hagen, muurtjes en voorstoepjes. De aanwezigheid van gebouwde erfafscheidingen, een centrale pleinruimte en afwisselingen tussen groen en verharding zorgt voor de gewenste dorpse sfeer. Beeldkwaliteit openbare ruimte De inrichting van de openbare ruimte vraagt specifieke eisen om de gewenste dorpse sfeer te kunnen realiseren.

Dorpse identiteit

Het dorpspleintje Het belangrijkste element in de openbare ruimte van het dorpse deel is het centraal gelegen dorpspleintje. De inrichting is afwijkend ten opzichte van de directe omgeving waardoor het pleintje extra bijzonder wordt in het plan qua verschijningsvorm. Er is ruimte voor groen met diverse bomen, maar ook ruimte voor sociale activiteiten op het verharde plein. Het dorpspleintje zal hierdoor fungeren als dé centrale ontmoetingsplek. De aanwezige bomen zullen voor schaduw zorgen en hittestress voorkomen. Om de dorpse sfeer te versterken, zijn inrichtingselementen zoals een waterpomp een wenselijke aanvulling. Het pleintje wordt ook gebruikt voor waterberging. Daarom ligt het pleintje iets lager dan de omgeving. Het pleintje kan bij extreme regenval dus tijdelijk onder water komen te staan. Dat heeft overigens ook een educatieve functie. Aan het pleintje staat een voornaam huis (driekapper) die de blikvanger is van het woonmilieu (zie pagina 50). Voor deze woningen staan leilinden om het aanzicht en de beleving te verbijzonderen. • Materialisatie: de omranding van banden is breed en kan worden gebruikt als zitelement. Het plein zelf bestaat uit kasseien, grote pleintegels of Achterhoeks padvast.

Op het plein zijn verhoogde plantvakken opgenomen (met rondom weer een band, welke gebruikt kan worden als zitelement), waar ook de beoogde bomen in zijn opgenomen; • Kleur: grijs-antraciet bij verhard materiaal, grijs of geel bij halfverharding;

Ontmoetingsplein

Rijbaan • Materialisatie: gebakken klinker; • Kleur: rood, rood/bruin; • Band: grijs-antraciet;

Voortuinen in een dorpse setting (parkeren in genuanceerde kleuren als onderdeel van de bestrating)

Trottoir • Materialisatie: gebakken klinker; • Kleur: rood, rood/bruin, mag iets genuanceerd afwijken van rijbaan; 49

5

4 3

2

1

9

6 10

4 8

7 8

1

Rijbaan: gebakken klinker rood, rood/bruin

6

Dorpspleintje: kasseien, grote pleintegels grijs-antraciet of halfverharding grijs of geel

2

Trottoir: gebakken klinker rood, rood/bruin

7

Achterpaden: dubbelklinker, grijs

3

Langsparkeren: gebakken klinker donkerrood, bruin

8

Parkeerplekken: halfverharding / grastegels + Rijbaan: betonklinker, groen/grijs

4

Dorpspad en Dorpssteeg: gebakken klinker bruin + kasseien

9

Kruidenrijk gras

5

Inritten: gebakken klinker rood, rood/bruin

10

Leilinden langs voornaam huis (driekapper)

50

Rijbaan - dorpssteeg en dorpspad • Materialisatie: gebakken klinker en kasseien. Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan).; • Kleur: bruin (klinker); Inritten • Materialisatie: gebakken klinker; • Kleur: rood, rood/bruin; Langsparkeren straten • Materialisatie: gebakken klinker. Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan). De parkeervakken zijn opgenomen in het vlak van het trottoir, zie referentie op vorige pagina; • Kleur: donkerrood of bruin in de reguliere straten, grastegels bij de dorpssteeg, type nader te bepalen;

Verspringingen en variatie in architectuur

Parkeerhoven - rijbaan • Materialisatie: betonklinker of gebakken klinker. Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan).; • Kleur: nader te bepalen; Parkeerhoven - parkeerplekken • Materialisatie: halfverharding / grasbetontegels / danwel combinatie, type nader te bepalen; • Indien elektrisch laden serieuze vormen aanneemt, dient het plaatsen van voorzieningen in lijn te zijn met de Laadvisie van de gemeente;

Expressieve hoekwoningen met verbijzonderde raampartijen

Parkeerhoven - trottoir/achterpaden • Materialisatie: dubbelklinker, materiaal nader te bepalen; • Kleur: grijs; Nutsvoorzieningen • Nutsvoorzieningen van enig formaat passen naadloos in het straatbeeld, bij voorkeur achter de rooilijnen van de woningen, bijvoorbeeld in een zijtuin of de hoek van een achtertuin of in een parkeerhof. Voorkomen moet worden dat groenvoorzieningen worden geblokkeerd door dergelijke voorzieningen. De nutsvoorzieningen krijgen in deze buurt ook een baksteen architectuur; Dorpse architectuur met rijke detaillering Installaties (bijvoorbeeld warmtepomp, airconditioning) • Het uitgangspunt voor het plaatsen van installaties, zoals warmtepompen en airconditioning, is dat deze niet zichtbaar zijn vanaf openbaar gebied; • Installaties staan op de grond en domineren niet het straatbeeld; 51

Principes bebouwing en openbare ruimte

1

2 3

5

6 4

7

9

8

1

maximaal 2 lagen plus kap

2

langere rijtjes, maar met gevelverspringing

3

langskap en dwarskap

4

afwisselend straatbeeld

5

dorpse straatinrichting

6

combinatie van lage hagen, muurtjes en voorstoepjes

7

kolommen

8

doorlopende haag

9

groen parkeerhof

52

Beeldkwaliteit bebouwing De nieuwe bebouwing in dit woonmilieu dient zich op passende wijze te verhouden tot de karakteristieken van een historische dorpskern. Dat leidt tot de onderstaande voorschriften:

•

1. Woningtype • Grondgebonden woningen; • Appartementen;

•

2. Indeling op de kavel • De diepte van de voortuinzone is verschillend van kleine geveltuinen/voorstoepjes tot grote voortuinen, passend bij een dorpse identiteit (zie stedenbouwkundig plan en erfafscheidingen); • Verspringingen in de rooilijn zorgen voor de gewenste kleinschaligheid en een gevarieerd straatbeeld;

voorzijde van de woning. Dit is ook weer om de beoogde kleinschaligheid te bevorderen. Zie stedenbouwkundige plankaart; Bij de entree van de buurt wordt de hoek extra geaccentueerd, door minimaal 2 dwarskappen, maar aanvullende accenten zoals een erker/zij-entree/ raampartijen zijn wenselijk; Zonnepanelen dienen zich op passende wijze te verhouden tot de architectuur van de woningen. Ligging, positie en kleur dienen hierbij afgestemd te worden. Belangrijk is dat de verhouding tussen het dakvlak en de zonnepanelen zodanig wordt afgestemd, waardoor er eenduidigheid en rust ontstaat. Ook in relatie tot de dakramen;

5. Entree tot de woning • Entrees bevinden zich in het hoofdvolume en mogen daarbij willekeurig gepositioneerd om de gewenste variatie in het straatbeeld te realiseren. Herhalende ritmiek in de positionering van de entrees moet worden voorkomen; • Entrees zijn expressief vormgegeven en worden verrijkt door het toepassen van bijvoorbeeld raampartijen, verbijzonderd metselwerk of een omlijsting/kader;

3. Materialisering en kleur • De woningen worden uitgevoerd in metselwerk (hoogwaardige baksteen) in genuanceerde lichte aardetinten, rood tot rood-bruin. Uitzonderlijk mogen een aantal woningen wit gekeimd worden uitgevoerd, maar dit voert expliciet niet de boventoon; • De daken zijn voorzien van een traditionele dakpan in een antraciete kleur. Enkele afwisselingen in kleur binnen dit woonmilieu is een vereiste, waarbij verschil ook binnen een aaneengesloten bouwblok wenselijk is;

6. Erfafscheidingen • Een afwisseling in erfafscheidingen in de voortuinzone is het uitgangspunt. Er is een variatie tussen lage hagen, lage tuinmuren en voorstoepjes (geen fysieke erfafscheiding). Woningen waarbij de voortuin omzoomd wordt door een lage haag hebben ook een lage haag op de onderlinge erfgrens; • De hoeken van de erfafscheidingen worden verbijzonderd met gemetselde kolommen die de dorpse identiteit versterken; • Sortiment van lage hagen: afwisseling van Meidoorn, Veldesdoorn, Liguster; • Sortiment van hoge hagen: afwisseling van Meidoorn, Veldesdoorn, Liguster; • Sortiment van de hoge hagen aan de parkeerhof/ achterpaden: hekwerk met een variatie aan groenblijvende klimplanten, zoals hedera;

4. Gevelindeling en kapvorm • De grondgebonden woningen bestaan uit maximaal 8 aaneengesloten woningen. Na maximaal 5 woningen wordt de gevellengte onderbroken door een verspringing en/of door een andere architectonische uitstraling en kap, waardoor de gevellengte visueel wordt onderbroken; • De woningen hebben een representatieve voorgevel en een representatieve zijgevel als deze aan de openbare ruimte grenst. De hoekwoningen worden expressief vormgegeven, waarbij in feite sprake is van twee voorgevels (voor- en zijkant); • Variatie en verbijzonderingen in metselverbanden vormen een verplicht element, bijvoorbeeld door toepassing van bloemkozijnen, verbijzonderingen rond raampartijen of rondom een entree; • Alle woningen hebben een eenduidige kap (zadeldak) waarbij hoekwoningen verbijzonderd zijn door het toepassen van een dwarskap (zie stedenbouwkundig plan voor de locaties). Willekeurig mag bij een bouwblok op enkele plekken ook een dwarskap worden gerealiseerd, mits dit bijdraagt aan het kleinschalige dorpse beeld; • Het toepassen van een asymmetrische (zadel)kap is op een aantal locaties wenselijk. De lage goot ligt dan aan de

53

7. Bergingen en garages • Bijgebouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdbebouwing; • De bergingen van de rijtypes en de appartementen worden uitgevoerd in hout en zijn voorzien van een plat groen dak; • De bergingen worden 1 meter van de achtererfgrens geplaatst, zodat de haag kan groeien en er ruimte is voor het stallen van de kliko’s; • De garages van de vrijstaande woningen en de twee-onderéén-kapwoningen doen mee met de architectuur van de woningen, maar zijn ondergeschikt aan het hoofdvolume. De garages en zijn voorzien van een plat dak en mogen niet in hout worden uitgevoerd;

8. Specials en architectonische verbijzonderingen • Appartementen: de appartementen hebben een belangrijke functie als herkenningspunt bij de entree van de zuidelijke helft van de wijk. De appartementen hebben een dorpse uitstraling en tonen zich als een kwalitatief geheel (het sociale deel doet niet onder aan het gedeelte met de vrije sector). Het betreft een baksteen architectuur. Wel kunnen de gebouwdelen onderling in kleur afwijken, om de kleinschaligheid te bevorderen. De kleurstelling is in afstemming met de rijwoningen. Minimaal het hoogste gebouwdeel is voorzien van een kap (lagere delen mag ook, zolang dit het gebouwensemble bevordert), welke mag worden onderbroken door gevelelementen die doorlopen tot de dakrand. De eventuele installaties op het dakvlak zijn niet zichtbaar vanaf de openbare ruimte, dus ook niet op enige afstand vanaf de rotonde; • Woningen aan het pleintje (driekapper): deze woningen zijn de blikvanger van het dorpse buurtje en worden aan de zijde van het pleintje begeleid door leilinden. De woningen refereren aan een voornaam huis aan een plein. De woningen zijn daarom hoger. De benedenverdieping is hoger dan gebruikelijk en/of er is een souterrain aanwezig, waarbij de voordeuren worden bereikt via trappartijen. De entree van de middenwoning is expressief vormgegeven en bevindt zich aan de voorzijde van het bouwvolume, gericht op het pleintje.

De entrees van de twee hoekwoningen bevinden zich juist aan de zijgevel om zo het bouwvolume als voornaam huis te versterken. In tegenstelling tot de overige grondgebonden woningen is deze driekapper als sterke eenheid vormgegeven. Dus geen gevelverspringingen (tenzij symmetrisch om de eenheid juist te bevorderen) of verschillende gevelindelingen en -kleuren. Daarnaast zijn dwarskappen op de hoeken niet toegestaan om het bouwvolume als eenheid te versterken, maar tevens sober te houden. In het midden van het bouwvolume is wel een ondergeschikte dwarskap denkbaar aan de voorzijde; • Hoekwoningen bij entree van de buurt: de hoekwoningen bij de entree van de buurt krijgen -zoals eerder beschreven bij de kappen- een meer expressieve uitstraling. De hoek wordt extra geaccentueerd toepassing van minimaal 2 naast elkaar gelegen dwarskappen, maar aanvullende accenten zoals een erker/zij-entree/raampartijen zijn wenselijk; • Seniorenwoningen dorpssteeg: in tegenstelling tot het overige deel van het buurtje dienen de woningen aan de dorpssteeg een meer collectieve uitstraling te hebben, zoals de eerste complexmatige arbeiderswoningen van weleer.

Informele straat met dorpse identiteit

Dorpse architectuur met rijke detaillering

Dorpse architectuur met rijke detaillering 8. Aanvullende natuurinclusieve maatregelen • Inbouwvoorzieningen vleermuizen, zwaluwen en huismussen • Optioneel: groene gevel • Optioneel: geveltuin bij de voorstoepjes 54

55

56

Beeldkwaliteit Landelijk dorps wonen

In het landelijk dorpse woonmilieu toont de bebouwing zich in een groene omgeving met een afwisselende opzet van buurtjes, bouwblokken en objecten. De verschillende landschappelijke structuren en elementen, vormen de basis voor de positionering van de bebouwingsenveloppen. Hierdoor ontstaat er een natuurinclusief afwisselend beeld met ‘‘verrassingen’’ en bijzonderheden, passend bij het beoogde Achterhoekse woonmilieu. Beeldkwaliteit openbare ruimte De inrichting van de openbare ruimte vraagt specifieke eisen om de gewenste dorpse sfeer te kunnen realiseren: Rijbaan • Materialisatie: gebakken klinker. Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan); • Kleur: bruin;

Landelijke buurtstraten

Trottoir • Materialisatie: gebakken klinker. Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan); • Kleur: geel-bruin gemêleerd; Rijbaan woonpaden • Materialisatie: kasseien, met bies van klinkers (bruin, bruin/ geel); Parkpaden in halfverharding Pleintje • Materialisatie: gebakken klinker en/of kasseien. Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan); • Kleur: klinkers geel-bruin gemêleerd; Inritten • Materialisatie: kasseien of grastegels; Langsparkeren en haaksparkeren straten • Materialisatie: halfverharding / grastegels, type nader te bepalen; Rijbaan Oude Doetinchemseweg • Materialisatie: (bestaand) asfalt), met een kasseien middengeleider; • Kleur: grijs-antraciet; Fietsverbinding / laantje • Materialisatie: Achterhoeks padvast of vergelijkbaar; • Kleur: geel/bruin/grijs;

Woonpaden, uitgevoerd in kasseien

57

10

9

3

3

8

7

1

5

11

4

2

12

6

1

Rijbaan: gebakken klinker bruin

7

Fietsverbinding: Achterhoeks padvast

2

Trottoir: gebakken klinker bruin

8

Landelijke parkpaden: Achterhoeks padvast of schelpenpad

3

Rijbaan woonpad: kasseien

9

Rijbaan: betonklinker, groen/grijs + Parkeerplekken: halfverharding / grastegels

4

Pleintje: gebakken klinker geel-bruin gemêleerd

10

Achterpaden: betontegel, grijs

5

Inritten: halfverharding/grastegels of kasseien

11

Kruidenrijk gras

6

Parkeerplekken: halfverharding/grastegels

12

Kort gemaaid gras

58

Landelijke parkpaden • Materialisatie: Achterhoeks padvast of vergelijkbaar; • Kleur: geel/bruin/grijs; Parkeerhoven - rijbaan • Materialisatie: betonklinker of gebakken klinker; Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan); • Kleur: nader te bepalen; Parkeerhoven - parkeerplekken • Materialisatie: halfverharding / grasbetontegels / danwel combinatie, type nader te bepalen; • Indien elektrisch laden serieuze vormen aanneemt, dient het plaatsen van voorzieningen in lijn te zijn met de Laadvisie van de gemeente;

Informele straten met woningen aan het groen

Parkeerhoven - trottoir/achterpaden • Materialisatie: dubbelklinker, materiaal nader te bepalen; • Kleur: grijs; Nutsvoorzieningen • Nutsvoorzieningen van enig formaat passen naadloos in het straatbeeld, bij voorkeur achter de rooilijnen van de woningen, bijvoorbeeld in een zijtuin of de hoek van een achtertuin of in een parkeerhof. Voorkomen moet worden dat groenvoorzieningen worden geblokkeerd door dergelijke voorzieningen. De nutsvoorzieningen krijgen in het landelijk dorps sfeergebied een houten bekleding (gepotdekseld zwart);

Rijloper in grastegels

Informele gebogen woonpaden

59

60

61

Principes bebouwing en openbare ruimte

Zuid (ten zuiden van Doetinchemseweg)

Noord (ten noorden van Doetinchemseweg)

1

1

Noord (ten noorden van Doetinchemseweg)

7

3

5 2 6 10

4

9

8

Zuid (ten zuiden van Doetinchemseweg)

1

maximaal 2 lagen plus kap

2

beperkte lengte rijtjes

3

langskappen

4

afwisselend straatbeeld

5

groene straatinrichting

6

lage hagen

7

verandawoningen met afwijkende kap

8

doorlopende haag

9

groen parkeerhof

10

garages en aanbouwen met kap

62

Beeldkwaliteit bebouwing 1. Woningtype • Grondgebonden woningen; • Appartementen; 2. Indeling op de kavel • Alle woningen hebben royale voortuin, waarbij de diepte verschillend kan zijn (zie stedenbouwkundig plan); • Verspringingen in de rooilijn zorgen voor de gewenste kleinschaligheid en een gevarieerd straatbeeld; 3. Materialisering en kleur • De woningen worden uitgevoerd in metselwerk (hoogwaardige baksteen) in genuanceerde lichte aardetinten tot grijs; • Een geheel houten gevelbekleding (schuurwoningen) is op enkele plekken voorstelbaar, passend bij de landelijke sfeer. Gedeeltelijke houten gevelbekleding is ook goed voorstelbaar; • De daken zijn voorzien van een traditionele dakpan in een antraciete kleur of zijn voorzien van een rieten kap (namaak riet of vergelijkbaar materiaal is niet toegestaan); 4. Gevelindeling en kapvorm • De grondgebonden woningen bestaan uit maximaal 7 aaneengesloten woningen. Na maximaal 5 woningen wordt de gevellengte onderbroken door een verspringing en/of door een andere architectonische uitstraling en kap, waardoor de gevellengte visueel wordt onderbroken; • De woningen hebben een representatieve voorgevel en een representatieve zijgevel als deze aan de openbare ruimte grenst; • Bepaalde woningen in het noordelijk deel (ten noorden van de Doetinchemseweg) zijn voorzien van een veranda, passend bij de beoogde landelijke sfeer.

Deze verandawoningen hebben een afwijkende kap (knik aan voorzijde), waardoor deze woningen de identiteitsdragers vormen van het noordelijk deel (zie stedenbouwkundig plan, opgenomen is een minimum aantal, er mogen meer woningen met veranda worden gerealiseerd); • De woningen zijn sober gedetailleerd, passend bij de landelijke sfeer; • Alle woningen hebben een kap (zadeldak) waarbij de hoekwoningen van de rijen niet verbijzonderd worden, maar ingetogen blijven. Dwarskappen zijn in de basis daarom niet toegestaan; • Zonnepanelen dienen zich op passende wijze te verhouden tot de architectuur van de woningen. Ligging, positie en kleur dienen hierbij afgestemd te worden. Belangrijk is dat de verhouding tussen het dakvlak en de zonnepanelen zodanig wordt afgestemd, waardoor er eenduidigheid en rust ontstaat. Ook in relatie tot de dakramen;

Verandawoningen

Sobere details, passend bij de landelijke sfeer

Afwisselende architectuur

63

5. Entree tot de woning • In tegenstelling tot het dorpse deel waar de entrees uitbundig mogen worden vormgegeven is dat in het landelijk dorpse deel soberder. De entree moet wel uitnodigend blijven. Bij hoekwoningen, tweekappers en vrijstaande woningen kan de entree facultatief in een houten aanbouw (klompenschuur) worden ondergebracht;

•

6. Erfafscheidingen • Alle woningen hebben een voortuin die omzoomd is door een lage haag. Ook de onderlinge erfgrens tussen de woningen is voorzien van een lage haag; • De zijerfgrenzen van achtertuinen grenzend aan de openbare ruimte worden voorzien van een hoge haag; • Sortiment van lage hagen: afwisseling van Meidoorn, Veldesdoorn, Liguster; • Sortiment van hoge hagen: afwisseling van Meidoorn, Veldesdoorn, Liguster; • Sortiment van de hoge hagen aan de parkeerhof/ achterpaden: hekwerk met een variantie aan groenblijvende klimplanten, zoals hedera;

•

7. Bergingen, garages en uitbouwen • Bijgebouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdbebouwing of worden integraal meegenomen in de architectuur van de woningen; • De bergingen van de rijtypes en de appartementen worden uitgevoerd in hout (zwart gepotdekseld) en zijn voorzien van een plat groendak; • De garages van de vrijstaande woningen, de twee-onderéén-kapwoningen en de levensloopbestendige woningen zijn afwijkend van de woning vormgegeven en hebben een houten gevelbekleding (zwart gepotdekseld). De garages zijn voorzien van een kap. Er mogen ook carports worden gerealiseerd, in de vorm van een kapschuur, vanzelfsprekend hebben deze altijd een kap (ook in zuid); • Uitbouwen zijn afwijkend vormgegeven en worden bij voorkeur uitgevoerd in hout (zwart gepotdekseld); • Garages en/of uitbouwen mogen tot op de zijdelinge erfgrens worden gebouwd, maar krijgen een architectonische verbijzondering wanneer zij direct aan de openbare ruimte grenzen;

•

• 8. Specials en architectonische verbijzonderingen • Appartementen: de appartementen hebben een belangrijke functie als herkenningspunt bij de entree van de noordelijke helft van de wijk. De appartementen hebben een landelijkdorpse uitstraling en tonen zich als een kwalitatief geheel. Het betreft een baksteen architectuur, met houten toevoegingen. Het gebouw wijkt qua uitstraling duidelijk af van het appartementengebouw aan de zuidzijde van rotonde

64

(in het dorpse deel). De kleurstelling is in afstemming met de rijwoningen. Het gebouw wordt plat afgedekt. De eventuele installaties op het dakvlak zijn niet zichtbaar vanaf de openbare ruimte, dus ook niet op enige afstand vanaf de rotonde; Entreewoningen buurtjes: Op de stedenbouwkundige plankaart / bestemmingsplankaart zijn twee plekken aangegeven van woningen die de entree naar een buurtje markeren (één in noord en één in zuid). Deze woningen zijn qua opbouw iets anders dan de reguliere woningen. Deze woningen krijgen een a-symmetrische kap, met een hoge goot aan de voorzijde. De woningen krijgen ook een rieten kap. Verder geldt de reguliere beeldkwaliteit; Dove gevels en geluidwerende tuinmuren: De Tuit is aan de noordzijde geluidsbelast. De rijwoningen aldaar zijn op de geluidsbron gericht, zodat de achterzijde geluidsluw is. De woningen krijgen aan de voorzijde dove gevels (waarbij de voordeur het enige te openen element is in de voorgevel). Op enkele plekken geldt dat de zijtuin gericht is op de geluidsbron en er dus geen woning is die het geluid weert. Daarom zijn op de aangegeven plekken in het stedenbouwkundig plan (en in de aangegeven zone in het bestemmingsplan) tuinmuren noodzakelijk van 5 meter hoog, hoger dan de gebruikelijke 1,8 meter. Deze wanden / tuinmuren zijn onderdeel van de architectonische opgave en worden op een ‘zo vriendelijke wijze’ uitgevoerd.

Een combinatie van materialen is denkbaar (baksteen met glas, hout en/of begroeiing), passend bij de landelijk-dorpse sfeer. Deze muren betreffen een nadrukkelijke ontwerpopgave en mogen niet een sluitpost worden in de begroting voor de woningen; Woningen aan het lint (Oude Doetinchemsweg): De Oude Doetinchemseweg is een historische route tussen Varsseveld en Doetinchem. Er is in de huidige situatie enkele bebouwing te vinden langs deze weg. We willen de Oude Doetinchemseweg meer vormgeven als bebouwingslint. Nieuwe bebouwing langs de Oude Doetinchemseweg is daarom iets afwijkend van de reguliere woningbouw. Woningen zijn bijvoorbeeld laag aangekapt en verschillen van elkaar. Er mogen ook meer historiserende architectonische elementen worden toegepast, zoals goten met klosjes, roedes in de ramen, erkers en bloemkozijnen. Hofwoningen: De hofwoningen aan de noordzijde van het plangebied liggen als objecten in de landschappelijke groene zone. De hofwoningen zijn naar binnengekeerd, omdat deze ook in de geluidsbelaste zone liggen. Er is een binnentuin -bereikbaar via twee poortjes-, waar de bewoners gezamenlijk de tuin onderhouden en elkaar kunnen ontmoeten. Beide objecten met hofwoningen verschillen van elkaar.

De oostelijke is geïnspireerd op een kloosterhof. Op de koppen zijn hofappartementen twee lagen met kap voorzien, tussenliggend zijn de grondgebonden hofwoningen van één laag met kap gesitueerd. De grondgebonden hofwoningen hebben allen een kleine privétuin, begeleid door hagen. Zo ontstaat een omsloten, maar gevarieerde opbouw van de hof. Rondom de hof ligt smalle collectieve strook met een haagje (liguster). De westelijke hof heeft de hoeve als inspiratie. Deze hoeve heeft ook een besloten binnentuin, maar dan zonder privétuinen bij de hofwoningen. De binnentuin en de hof zijn bereikbaar via een grote poort. De hoeve ligt nog meer als een object in het landschap dan de oostelijke hof, daarom is er geen erfafscheiding opgenomen (de gevel is de erfafscheiding). De hoeve is overal even hoog, dus twee lagen met kap, waarbij de grondgebonden hofwoningen aan de zijde van de binnenhof laag zijn aangekapt. De hofwoningen zijn in baksteen uitgevoerd, mogelijkerwijs enigszins terughoudend verrijkt met andere materialen en architectonische details. De kleurstelling is vrij. Voor beide objecten geldt dat er naast de hof een parkeerkoffer is opgenomen, welke passend in het landschap wordt ingepast.

Landelijke architectuur

8. Aanvullende natuurinclusieve maatregelen • Inbouwvoorzieningen vleermuizen, zwaluwen en huismussen • Optioneel: groene gevel

Landelijke / sobere details

Landelijke architectuur

65

Principes bebouwing en openbare ruimte - Hofwoningen

9

1

6 7

5 2 12 13

11

3

8

4

10

1

hofappartementen, 2 lagen met kap

10

kort gemaaid gras

2

hofwoningen, 1 laag met kap

11

kruidenrijk gras

3

gebouwd element in het landschap langs N18

12

ruigte kruiden

4

gesloten hof met poort naar binnentuin

13

struiken

5

gezamenlijke tuin

6

klein privétuin bij hofwoningen

7

inpandige bergingen

8

haag als erfafscheiding of gebouw staat ‘los’ in het landschap

9

parkeren bij het hof

66

67

68

Beeldkwaliteit Boerenerven

De nieuwe boerenerven aan de Tuitstraat -op de overgang van dorp naar agrarisch ommeland- vormen samen een unieke reeks bebouwingsensembles met een variatie in omvang, programma en vormgeving. Wat de nieuwe erven gemeen hebben, is dat ze allen karakteristieken hebben die aansluiten op de principes van een boerenerf. Een hoofdwoning aan het lint, schuurachtige volumes op het achtergelegen erf en een verharde centrale erfruimte zijn hier voorbeelden van. Belangrijk is dat het geheel een collectieve sfeer ademt. De uitstraling van de boerenerven is afwijkend van de rest van De Tuit en vormt hierdoor een aanvulling voor de wijk. Op de boerenerven zijn ook collectieve elementen terug te vinden, zoals collectieve bergingen en moestuinen/pluktuinen die door de bewoners zelf worden onderhouden.

Houten gevels

De meeste boerenerven worden ontsloten via De Tuit zelf, één boerenerf via de Tuitstraat. Beeldkwaliteit openbare ruimte De inrichting van de openbare ruimte vraagt specifieke eisen om de gewenste sfeer van een boerenerf te kunnen realiseren. Het erf • Materialisatie: in de basis gebakken klinker, afgewisseld door kasseien, halfverharding, graspaden en -bermen, en plekken met afwijkend materiaal. Mogelijkerwijs worden waterdoorlatende klinkers toegepast of klinkers met soortgelijke klimaatadaptieve eigenschappen (nader uit te werken in het inrichtingsplan).; • Kleur: de kleurtinten van de gebakken klinkers dienen per erf verschillend te zijn in aardetinten bruin, rood/bruin, bruin/ grijs; • Het erf kan worden omsloten door een collectieve haag;

Kasseien en groen als sfeerbepalende elementen

Pleintjes (onderdeel van de erven) • Materialisatie: gebakken klinker + kasseien; • Kleur: afwijkend ten opzichte van het erf; Inritten • Materialisatie: kasseien en/of grasbetontegel; Achterpaden • Materialisatie: dubbelklinker, materiaal nader te bepalen; • Kleur: grijs; Nutsvoorzieningen • Nutsvoorzieningen van enig formaat passen naadloos in het straatbeeld, bij voorkeur achter de rooilijnen van de woningen, bijvoorbeeld in een zijtuin of de hoek van een achtertuin of in een parkeerhof. Voorkomen moet worden dat groenvoorzieningen worden geblokkeerd door dergelijke voorzieningen. De nutsvoorzieningen krijgen in deze buurt ook een architectuur die aansluit op de boerenerven;

Pluktuin als collectief element op de erven

69

4

1

5

6 2

3

1

Erf: gebakken klinker aardetinten, per erf verschillend

5

Ruigte kruiden

2

Pleintjes: gebakken klinker + kasseien

6

Kruidenrijk gras

3

Inritten: kasseien en/of grasbetontegels

4

Achterpaden: dubbelklinker grijs

70

Beeldkwaliteit bebouwing De nieuwe bebouwing in dit woonmilieu dient zich op passende wijze te verhouden tot de karakteristieken van een boerenerf . Dat leidt tot de onderstaande voorschriften en spelregels. 1. Woningtype • Grondgebonden woningen (hoofdhuis en schuurwoningen); • Rug-aan-rug-woningen; 2. Indeling op de kavel • De erven zijn opgebouwd volgens het principe van een boerenerf: een hoofdwoning aan het lint met een gezamenlijk achtererf met daarop schuurachtige woningen; • Alle hoofdwoningen aan het lint hebben een voortuin (zie stedenbouwkundig plan); • Op het erf is een variatie aanwezig tussen voortuinen en geveltuinen/voorstoepen. Daarnaast staan sommige woningen direct aan het erf en wordt er dus gebouwd op de kavelgrens (zie stedenbouwkundig plan); • Verspringingen versterken de kleinschaligheid; • De positionering van de bebouwing mag speels zijn ten opzichte van elkaar (in de basis orthogonaal, maar enkele objecten zijn licht gedraaid), passend bij de opbouw van een boerenerf; 3. Materialisering en kleur • De hoofdwoningen zijn van baksteen. Kleur is vrij, maar refereert altijd aan een boerenerf; • De schuurwoningen betreffen met elkaar een ensemble van bakstenen en houten schuren (blank en zwart gepotdekseld). Afwisseling is noodzakelijk. Een combinatie van materialen in één bouwblok is denkbaar.

Bij de schuurwoningen mag de houten constructie zichtbaar zijn; • Minimaal 65% van de bebouwing per erf heeft een trasraam met een afwijkende kleur en/of materiaal ten opzicht van de gevel; • Kap wordt afgedekt met een rode en/of een antracietenm pan, danwel met riet; 4. Gevelindeling en kapvorm • De gevelindeling is vrij, maar is altijd ingetogen en refereert aan het hoofdhuis danwel de boerenschuur. Bij de boerenschuur zijn de individuele woningen niet als zodanig door de gevelindeling herkenbaar; • Alle bebouwing heeft een kap. Gecombineerde kappen zijn mogelijk bij de hoofdhuizen, de schuurwoningen hebben een eenduidige kap en straalt meer collectiviteit uit. Alle woningen hebben aan minimaal één zijde een lage goot. Er is keus uit een symmetrisch zadeldak / langskap (beide kanten dan dus een lage goot) of een asymmetrische kapvorm (met aan één zijde een lage goot)

•

71

Zonnepanelen dienen zich op passende wijze te verhouden tot de architectuur van de woningen. Ligging, positie en kleur dienen hierbij afgestemd te worden. Belangrijk is dat de verhouding tussen het dakvlak en de zonnepanelen zodanig wordt afgestemd, waardoor er eenduidigheid en rust ontstaat. Ook in relatie tot de dakramen;

1

6

9 4 8

2 5

7

1

schuurwoningen

2

minimaal aan één zijde lage goot

3

hoofdhuis

4

combinatie van hout en steen met trasraam

5

collectieve bergingen

6

pleintjes

7

informeel parkeren

8

moestuin / pluktuin

9

combinatie van hagen en bebouwing op erfgrens

10

ruigte kruiden

3

72

Lin t

10

5. Entree tot de woning • De entree van de hoofdhuizen mag zichtbaar zijn, maar redelijk ingetogen, vergelijkbaar als bij het sfeergebied landelijk-dorps; • De schuurwoningen moeten vooral collectief en als eenheid voelen. De entrees zijn daarom niet heel duidelijk te herkennen en zijn dus zeer ingetogen. Zoals bijvoorbeeld een zwart gepotdekselde deur in een zwart gepotdekselde gevel. Als de entree afwijkt van de gevel ondersteunt de entree nog steeds het principe boerenschuur; 6. Erfafscheidingen • Het erf bestaat uit een wereld van hagen. Een erf kan als totaal een collectieve haag hebben en/of op bouwblokniveau. Hagen op bouwblokniveau. Woningen kunnen echter ook alleen een voorstoepje hebben. Uieindelijk is het idee dat er een gevarieerd beeld ontstaat; • Sortiment van de lage hagen: mix van diverse hagen op de erfgrenzen; een éénduidige haag in geval is gekozen voor een collectieve haag om het gehele boerenerf heen, soortkeuze is vrij. Bij voorkeur geen Beukenhaag; • Sortiment van de hoge hagen aan openbare ruimte / pleintjes: mix van diverse hagen op de erfgrenzen, soortkeuze is vrij. Bij voorkeur geen Beukenhaag;

•

Rug-aan-rug-woningen: De rug-aan-rug-woningen worden vormgegeven als hoofdhuis of boerenschuur, afhankelijk van de positie op het erf (zie stedenbouwkundige plankaart). Deze woningen hebben twee voorzijden. Bergingen zijn collectief opgelost aan de kop van het gebouw (niet in de (privé)tuin), of in de eerder beschreven hooimijt. Verder wordt er van de architect verwacht dit type gebouw puur vorm te geven.

8. Aanvullende natuurinclusieve maatregelen • Inbouwvoorzieningen vleermuizen, zwaluwen en huismussen; • Optioneel: groene gevel; • Optioneel: geveltuin bij de voorstoepjes.

7. Bergingen, garages en uitbouwen • Hoofdhuis: uitbouw en garage krijgen een afwijkende vorm en materiaal ten opzichte van de hoofdbouw. Garage/ berging wordt als een schuur vormgegeven. Materiaal: gepotdekseld hout; • Schuurwoning: uitbouw is nadrukkelijk onderdeel van het hoofdvolume en het architectonisch geheel. Berging staat of in de achtertuin of wordt collectief opgelost aan de kopgevel van het bouwblok en/of als vrijstaande schuur / hooimijt met daarin enkele bergingen. De hooimijt-variant is in ieder geval verplicht daar waar aangegeven op de stedenbouwkundige plankaart; • Bij één erf (zie stedenbouwkundige plankaart) worden gestalde auto’s ondergebracht in een kapschuur. De kapschuur is van gepotdekseld hout (zwart) met een rode dakpan. Uiteraard ligt de hoge goot aan de zijde van het erf, de lage goot aan de achterzijde; 8. Specials en architectonische verbijzonderingen • Huis aan het veld: Op het boerenerf ten westen van het bestaande laantje staan -naast de hoofdhuizen aan de zijde van de Tuitstraat- ook een hoofdhuis aan de zijde van het veld (noordzijde erf). Deze wordt vormgegeven als een kleine boerderij, materiaalgebruik conform het eerder beschreven hoofdhuis;