Document · PDF

Bijlage 1a voorbeeld Groninger-Participatiewerkboek.pdf

Raadsvergadering 25 maart 2021, gemeente Oude IJsselstreekBij agendapunt: 1.: Startnotitie Participatiebeleid15.209 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Charettederzoeken Voorbereiding

Een consensusconferentie vereist veel organisatie en voorbereiding. • Beschrijf het onderwerp duidelijk en goed afgebakend. • Selecteer een willekeurig een groep. De selectie van deelnemers is gebaseerd op variabelen zoals spreiding in sekse, leeftijd, sociaaleconomische status en samenstelling van het huishouden. • Organiseer een voorbereidende bijeenkomst en licht toe wat er van de deelnemers wordt verwacht. • Informeer de deelnemers aan de hand van een informatiepakket over het beleidspunt, en biedt hen de gelegenheid om zelf deskundigen en belanghebbenden te bevragen.

Meer weten over de methode

Lees meer informatie op de website van ProDemos.

Omschrijving

De Charette-methode of designworkshop stimuleert het verzamelen van ideeën en standpunten van deelnemers rond een hoofdthema en vereenvoudigt de besluitvorming. Tegelijk bevordert de methode de onderlinge samenwerking. De Charette bestaat uit drie fasen: de pre-Charettefase, de Charette-workshop en de post-Charettefase. Voor de Charette In de pre-Charettefase stel je een projectmanager en een stuurgroep aan. De projectmanager bepaalt wie deelnemen aan de Charette en houdt overzicht over het gehele proces. De stuurgroep bepaalt het thema en de reikwijdte van het onderwerp, en zorgt voor de coördinatie van het hele proces. Ook verdeelt de stuurgroep het hoofdthema in verschillende subonderdelen, waarop deelnemers plannen bedenken. Met die subonderdelen gaan de deelnemers in de Charette aan de slag. Charette-workshop In de Charette-workshop, maken subgroepen los van elkaar een ontwerp of bedenken een oplossing voor elk van de onderdelen. De deelnemers denken ook na over planning en een financieel plan.

Momenten van werken in subgroepjes en terugkoppeling aan de groep als geheel wisselen elkaar af. De feedback die de groepjes plenair krijgen gebruiken zij in de volgende ronde. Deze werkwijze gaat door, totdat de hele groep consensus bereikt over oplossing en aanpak. Na de Charette In de post-Charettefase stelt de projectmanager een rapport van de bevindingen op. Het rapport behandelt de sterke punten, aanbevelingen, uitdagingen, een actieplan en een financieel plaatje. De bevindingen legt de projectleider voor aan alle betrokkenen (stuurgroep en gemeenschap). Met hun feedback hakt de stuurgroep knopen door en kan de implementatie starten. Voorbereiding • Zoek een geschikte ruimte waar meerdere groepen tegelijk kunnen werken en waar plek is voor een plenaire terugkoppeling. • Maak gespreksmateriaal dat de werkgroepjes ondersteunt bij het uitdenken van een oplossing en maken van actieplan. Meer weten over de methode Lees deze informatie op de website van ProDemos.

Samen beslissen

Scenariomethode

Pyramide of clusterdiscussie

Klaag- en Jubelmuur

Omschrijving

De scenariomethode is een strategische analysemethode om gestructureerd en diepgaand in gesprek te gaan over verschillende toekomstscenario’s. Het geeft inzicht in de gevolgen van verschillende aan elkaar gerelateerde beleidskeuzes. De deelnemers krijgen daardoor inzicht in de complexiteit en diversiteit van het beleidsvraagstuk. Het uitvoeren van een scenarioanalyse vraagt tijd, mankracht en expertise. Deelnemers aan de scenariomethode mogen uiteindelijk meebeslissen over het scenario dat gekozen wordt.

Voorbereiding

• Focus op een specifiek onderwerp en/of beleidsterrein. • Betrek een inhoudsdeskundige bij de voorbereiding (zoals het formuleren van een goede vraag) en begeleiden van het gesprek. • Zorg voor duidelijke kaders en inzicht in de tijdsinvestering die het traject vraagt.

Meer weten over de methode

Download hier een gids over de scenariomethode.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Alle deelnemers krijgen een vraag voorgelegd die zij in kleine groepjes beantwoorden. In kleine groep komen zij tot een beslissing. Daarna fuseren twee subgroepjes tot een nieuwe groep, waarin ze opnieuw een beslissing nemen. Herhaal tot er twee of vier groepen over zijn. Die kiezen elk een afgevaardigde om het standpunt van de groep te verdedigen. Zo wordt er de uiteindelijke beslissing geformuleerd.

Voorbereiding

• Zorg voor een even aantal subgroepjes, anders wordt het fuseren lastig.

De muur is een manier om te inventariseren wat leeft. De deelnemers kunnen de situatie analyseren en meedenken over oplossingen. Over het algemeen helpt dit het draagvlak voor verandering te vergroten.

Voorbereiding

• Zorg voor een grote lege muur waar je een hele grote klaag/ jubelmuur van kunt maken.

Meer weten over de methode

Lees meer informatie op deze website.

Alle deelnemers schrijven positieve en negatieve punten op een ‘geeltje’ (post-it). Vervolgens plakken ze deze geeltjes op flap-overvellen op de jubel- of klaagmuur. Na deze inventarisatie prioriteren de deelnemers de punten: • Wat willen we per sé behouden van de jubelmuur (twee onderwerpen)? • Wat willen we per sé kwijt van de klaagmuur (twee onderwerpen)? De vier onderwerpen (twee positieve en twee negatieve punten) worden in subgroepjes uitgewerkt. De deelnemers analyseren eventuele knelpunten en geven aan wat er nodig is om te verbeteren (klaagmuur) of te behouden (jubelmuur). Aansluitend geven de groepen allemaal een korte toelichting op de analyse en de gevonden oplossing. De anderen kunnen vragen stellen of suggesties aandragen. De sessie wordt afgesloten met afspraken over verdere uitwerking en besluitvorming.

Samen doen en maken

Stadsgesprek of G100(0) onderzoeken

COCD-box

Scenariomethode

Omschrijving

Dialoog bijeenkomsten zoals de G100 en de Dag van de Dialoog, zijn gebaseerd op de methodiek van Waarderend Onderzoeken. Dit is een verandervisie en –strategie met als uitgangspunt dat een systeem zich positief ontwikkelt, zodra mensen gezamenlijk gaan onderzoeken wat er werkt, en wat ze graag willen voor de toekomst. Een stadsgesprek geeft aandacht aan de zorgen of punten die bewoners aan het hart gaan. En verkent hun energie om zelf actie te ondernemen en bij te dragen aan oplossingen. In verschillende stappen komen deelnemers tot antwoorden: 1. Verkennen: waar wil je je op richten? In de eerste stap verkennen we samen het centrale. Bijvoorbeeld; een vitale wijk 2. Vertellen: wat lukt jullie? In deze stap vertellen de deelnemers elkaar concrete verhalen over waardevolle ervaringen. Hier komen successen, talenten en condities die er al zijn aan bod. 3. Verbeelden: wat is het gewenste toekomstbeeld? Nu verbeelden we samen de gewenste toekomst. Een toekomst die gebaseerd is op wat er in het verleden al gelukt is.

4. Vormgeven: wat is er nodig? Hoe vergroten we de kans om de toekomstbeelden te realiseren. Vragen zoals: wie kunnen erbij betrokken worden, welke middelen hebben we al en kunnen we opnieuw inzetten? 5. Verwezenlijken: ambities waarmaken! Aan de slag met experimenten, met concrete acties en projecten die helpen om het toekomstbeeld waar te maken. Een eerste concrete en kleine stap. Doen is belangrijker dan een plan van aanpak. 6. Check: terug naar de beginvraag Wat we hebben bedacht draagt dat werkelijk bij aan het dichterbij brengen van onze gewenste toekomst?

Voorbereiding

• Selecteer of loot een random groep betrokken bewoners • Bestuurders en raadsleden zijn zichtbaar in hun rol als ontvangers van punten die bewoners delen • Zorg dat bewoners die niet meepraten goed (online) kunnen volgen wat er tijdens het stadsgesprek gebeurt.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

In brainstormsessies of bij de planning van werkzaamheden kan de COCD-box nuttig zijn om in te zetten. Het ordent de gedachten over wat haalbaar is en vernieuwend. De COCD-box bestaat uit drie velden: blauw, geel en rood. De deelnemers zetten ieder idee in het juiste veld. • Blauw: ideeën zijn haalbaar, maar weinig vernieuwd • Geel: ideeën zijn vernieuwend, maar weinig haalbaar. • Rood: ideeën zijn haalbaar én vernieuwend De rode ideeën werk je verder uit. De gele ideeën zijn interessant, en kun je in andere vorm misschien ook realiseren. Ga hierover in gesprek met de deelnemers.

Meer weten over de methode

De COCD Brainstormbox is ontwikkeld door het Centrum voor de Ontwikkeling van het Creatief Denken.

Gronings praktijkvoorbeeld

Totstandkoming van het ontwerp van de Ringweg Zuid door gemeente

Het uitvoeren van een scenarioanalyse vraagt tijd, mankracht en expertise. Deelnemers aan de scenariomethode mogen uiteindelijk meebeslissen over het scenario dat gekozen wordt.

Voorbereiding

Meer weten over de methode

Download hier een gids over de scenariomethode.

Samen doen en maken

Gesprek op voeten Omschrijving

Het gesprek begint met een persoon die een mening of standpunt uitspreek en daarbij een vrije plek in de ruimte zoekt. Iedereen die zich aangesproken voelt tot het ingebrachte punt, gaat achter de inbrenger staan. Dan krijgt een volgend persoon het woord die een ander perspectief inbrengt. Alle deelnemers komen daarop weer in beweging en kiezen opnieuw hun plek. Zo wordt zichtbaar welke standpunten door veel mensen worden gedeeld en welke afwijkende en andere meningen er zijn, die ook het onderzoeken waard zijn. Via de methode komt iedereen aan bod. En het is een actieve vorm, omdat je beweegt door de ruimte en het gesprek met je voeten. Tijdens het gesprek komen deelnemers er vaak achter dat ze het met meerdere opmerkingen eens zijn, of zichzelf tegenspreken. Dat is prima: je kunt meerdere dingen tegelijk vinden.

Voorbereiding

a. Zorg voor een ruimte waarin mensen zich vrij kunnen bewegen. b. Introduceer het onderwerp van gesprek. c. Leg de ‘spelregels’ uit.

eValuatie • Iedereen is vrij in het plaatsen van een opmerking. • Geef je mening in één statement. Hou geen betoog met meerdere standpunten. Dan kunnen mensen niet kiezen. • Je mag jezelf tegenspreken, dit is een gespreksvorm zonder winnaars en verliezers. Het gaat om het in beeld brengen van invalshoeken, meningen, gedachten en emoties. • Wil je niet zeggen? Blijf dan in beweging. Als je ergens alleen staat loop je de kans dat een begeleider naast je komst staan en je uitnodigt om hardop te denken. d. Stop als: • De groep neigt naar het nemen van een beslissing. • Wanneer tegenstellingen zichtbaar worden en groep in herhaling blijft vallen op die punten. • De beweging in de groep stopt.

Meer weten over de methode

Lees meer op de website over Deep Democracy van Human Dimensions

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Omschrijving

Waarderend evalueren is gebaseerd op de eerste 3 stappen van waarderend onderzoek <link>: verkennen, vertellen, verbeelden. De methode: • Is positief gericht • Werkt vanuit waardering, verbetering en ontwikkeling • Gaat uit van het potentieel en ontwikkelpunten • Buit sterktes uit • Benut ieders eigen kracht Deelnemers bevragen elkaar op wat hun ervaring is met het hoofdthema en zoeken naar acties, werkwijzen, vaardigheden die nuttig zijn voor de toekomst. Start met een waarderend interview waarbij deelnemers in tweetallen elkaar een verhaal vertellen over een situatie waarin het je lukte om het doel van het project te halen. Deel de beste ervaringen tot nu toe, ga erover in gesprek, deel voorbeelden, vertel succesverhalen. Na de uitwisseling hierover in viertallen, zoeken groepjes van acht naar de werkzame bestanddelen die nuttig zijn voor de toekomst. Met deze bestanddelen denk je samen na over de toekomst: Wat is de toekomst die we wensen? Hoe zouden we het echt graag willen?

Expertisepanel Belangrijke vragen zijn:

Omschrijving

Voorbereiding

• Een complex onderwerp in korte tijd te doorgronden of voor het publiek toegankelijk maken.

• Welke voordelen levert… (het project, de bijeenkomst, de coaching etc.) voor jou/ons op? • Waarover maak je je op dit moment (in relatie tot het onderwerp van de evaluatie) eventueel zorgen? • Wat verdient onze aandacht? • Maak een regiegroep <wat is het doel van deze groep?> • Benoem het onderwerp van gesprek en formuleer deze op een positieve manier. • Maak een helder stappenplan, wat ga je doen, wie wil je betrekken en hoe richt je jouw proces in? Spreek af welk tastbaar resultaat je levert. Waarderend evalueren maakt veel gebruik van foto’s, beelden en verhalen. • Zorg voor een gevarieerde groep:gebruikers, belang-hebbenden en netwerkpartners

Meer weten over de methode

Lees meer op deze websites: Learning Spirit, Instituut voor interventiekunde

Gronings praktijkvoorbeeld

Vraag aan groep: Naar welk praktijkvoorbeeld verwijzen we?

Een panelgesprek met experts is een goede manier om meerdere sprekers aan het woord te laten. Zij kunnen in één bijeenkomst verschillende gezichtspunten belichten. Doel is om:

Gronings praktijkvoorbeeld

Benutten van de Expertisevijver door Stadadviseert

• Meerdere standpunten of zienswijzen uitwisselen in een bijeenkomst. • Interactie tussen sprekers mogelijk maken in een gelijkwaardige setting.

Voorbereiding

• Bedenk van tevoren de twee sprekers die je het liefste tegenover elkaar zet en begin daarmee. • Richt je niet alleen op bekende personen: ook minder bekende sprekers en talentvolle nieuwe sprekers kunnen in een panelgesprek waarde toevoegen. • Let op de verdeling man-vrouw. Ieder panelgesprek wordt beter met een evenwichtige verdeling. Kies indien mogelijk ook op andere gebieden voor diversiteit (leeftijd, afkomst).

Samen doen en maken

2x2 vragen stellen Omschrijving

De deelnemers beantwoorden vier vragen die een richting geven en een aanzet geven tot actie. De 2x2 vragen helpen om te bepalen wat je wil doen en waarom. Als je dit weet, heb je meer kans om iets te bereiken. Iedere deelnemer beantwoordt deze vragen. De begeleider of andere deelnemers stellen bijvragen, zodat het volledig duidelijk is wat het antwoord op een bepaalde vraag is. Indien het antwoord op een vraag volledig doorgrond is, kan je overgaan tot de volgende vraag. De eerste en tweede vraag helpen om te focussen en het doel duidelijk te maken (het denken). De derde en vierde vraag gaan dieper in op de actie en hoe je het kan aanpakken (het doen).

Voorbereiding

• Zet de vier vragen op een flap, zodat je per stap de antwoorden van de groep kunt vasthouden. 1. Wat is er nu voor jou belangrijk en waarom? Deze vraag is van belang om te focussen. Het gaat om de redenen waaróm je iets wilt.

POMO-checklist 2. Wanneer ben je tevreden over het resultaat? Deze vraag gaat over het resultaat dat je eigenlijk wilt bereiken. En wat je werkelijk te doen staat. Het resultaat is niet wat je moet, het is wat je wilt. Wat wil je praktisch bereiken? Welke effect wil je bereiken? Wat is er dan veranderd? Wanneer ben je tevreden? Wie moet er nog meer tevreden zijn?

3. Wie heb je nodig om het samen mee te doen? In deze vraag gaat het over wat er nodig is aan kennis, vaardigheden en competenties, en wie dat kan inbrengen. Wie is daar goed in? Wie kan er helpen? Wie gaat wat doen? Met wie samen kunnen we nog meer effect sorteren?

4. Wat is dan nu je eerste stap? In deze vraag gaat het erom ook echt iets te doen met wat je hebt bedacht en besproken. Wat is nu je eerste stap? Afspraken maken dus!

Omschrijving

De ideeën van optimaliseren.

Experts invliegen brainstorm

Na een brainstorm heb je een boel ideeën, die je kunt checken op potentie, en positieve kanten, en vage onderdelen of negatieve gevolgen. De POMO-checklist helpt je om deze screening te doen. POMO staat voor: • Pluspunten: Wat zijn de sterktes/ voordelen van het idee? • Optimaliseren: Hoe kunnen we de voordelen versterken? • Minpunten: Wat zijn de zwaktes/ nadelen van het idee? • Ombuigen: Hoe kunnen we de zwaktes/nadelen oplossen of omvormen?

Omschrijving

Om te komen tot passende en haalbare oplossingen is het nuttig experts te vragen om hun advies. Op grond daarvan kun je dan een keuze maken welke oplossing het wordt.

Voorbereiding

• Bedenk voor welke vraag je de hulp van een experts nodig hebt. Zorg dat hij of zij van tevoren jouw ideeën heeft kunnen bestuderen. • Zorg voor budget om de expert te betalen voor zijn/ haar inzet.

Door deze checklist te volgen komen de ideeën tot hun volle potentieel!

Wat spreken we concreet af? Wie benadert wie? Wat wordt de uiterste datum, waarop het klaar moet zijn? Wat dóe jij dan? Wat zie jij jezelf doen? Hoe checken we of we het goed doen? Wie begint er met het maken van een opzet, een plan?

Wat maakt het urgent wat je wilt? Hoe belangrijk is het voor jou? Wat vind jij hier zo interessant aan? Waar word jij nou enthousiast van? Voor wie is wat je wilt nog meer van belang?

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Samen doen en maken

Blackbox

Boodschappenlijstje

Omschrijving

De deelnemers zitten in een comfortabele kring (zetels, kussens,…) en krijgen pen en papier. Er wordt een vraag gesteld naar hun verwachtingen ten aanzien van het thema. Ze schrijven alles op en stoppen het papiertje in een zwarte doos. De begeleider haalt één voor één de papiertjes eruit en leest ze voor. Op deze manier kunnen de deelnemers anoniem hun mening kwijt. Het is ook mogelijk om de deelnemers vragen te laten opschrijven die ze anders niet durven stellen. Zo kunnen moeilijke onderwerpen of onderwerpen waarover taboe heerst, besproken worden. De begeleider kan het gesprek in goede banen leiden en eventueel de objectieve informatie geven.

Voorbereiding

• Zorg ervoor dat de deelnemers het anoniem houden.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

De deelnemers vullen het boodschappenlijstje in, terwijl ze naar een opdrachtbeschrijving of doel van het project luisteren. Zij noteren hun eerste gedachten met betrekking tot het gespreksonderwerp. Die gedachten kunnen gaan over: actiepunten, aandachtspunten, inzichten, to do,... Of aspecten die relevant zijn voor hun functie of ervaring. De deelnemers krijgen op voorhand een boodschappenlijstje dat ze zelf gaan invullen. Achteraf pols je (in groepjes) bij elkaar wat ieder belangrijk of interessant vond.

Voorbereiding

• Benoem naar welke eerste gedachten je benieuwd bent, of laat dit open en categoriseer de punten als je ze gezamenlijk bespreekt.

Elkaar raadplegen en adviseren

Bewonerspanel Omschrijving

Een burgerpanel bestaat uit willekeurig geselecteerde bewoners. Het panel bestaat uit bewoners en denkt mee met beleid en beslissingen van de gemeente.

Focusgroep Gronings praktijkvoorbeeld

StadAdviseert is een voorbeeld van een onafhankelijke burgerpanel voor de Gemeente Groningen. Zij bespreekt thema’s op vlak van zorg en welzijn.

Een bewonerspanel betrek je om scherpte te krijgen in beleidsvoorstellen, om zwaarwegende belangen te inventariseren of een voorkeur te krijgen in mogelijke oplossingen. Vaak bepaalt de gemeente wanneer het panel in actie komt, al kan het panel ook ongevraagd advies geven. Door de selectie willekeurig te maken krijg je veel verschillende achtergronden en meningen. Soms is het aanmelden van het wijkpanel ook open voor iedereen. Je kunt kiezen voor een digitaal panel, een panel wat fysiek bij elkaar komt of een mengpanel.

Voorbereiding

• Zorg voor een coördinator die regelt dat de bewoners over gerichte onderwerpen in dialoog gaan. • Zorg dat iemand aanwezig is met camera of notitieblok om alle genoemde punten en mogelijke oplossingen vast te leggen.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Omschrijving

Een focusgroep is een soort combinatie van een gericht interview en een discussiegroep. De groep buigt zich over een vooraf bepaald onderwerp. Een gesprekleider begeleidt de discussie en legt vragen voor, maar de onderlinge discussie staat steeds centraal. Je krijgt hierdoor snel een beeld van de verschillende meningen en behoeften over bepaalde plannen en voorstellen. Het is ook mogelijk om verschillende focusgroepen te organiseren met een speciale samenstelling, zoals op basis van leeftijd of culturele achtergrond. Hierdoor krijg je meer inzicht in verschillen. Een focusgroep is niet gericht op het geven van adviezen.

Voorbereiding

• Zorg voor een ervaren gespreksleider om het gesprek te structureren. Bespreek met deze gespreksbegeleider naar welke informatie je op zoek bent. • Zorg dat iemand aanwezig is met camera of notitieblok om alle genoemde punten en mogelijke oplossingen vast te leggen.

Burgerjury Meer weten over de methode

Lees meer in het stuk Participatieve methoden over focusgroepen op pagina 135 van ‘Participatieve methoden, gids voor gebruikers’ op de website van Demos.

Gronings praktijkvoorbeeld

Onderzoek naar meerkostenregeling WMO door Stadadviseert

Omschrijving

Een burgerjury is een door loting geselecteerde groep burgers van circa 10 tot 25 mensen die voorafgaand aan beleidsbeslissingen een voorkeursadvies uitbrengt over een vraagstuk. Met hulp van deskundigen komen de juryleden tot een voorkeursadvies.

Meer weten over de methode

Lees meer op de website van ProDemos. David van Reybrouck schreef over het concept van loting en burgertops in het boek ‘Tegen Verkiezingen’.

Door een willekeurige selectie (loting), is de groep inwoners méér representatief en minder belast met een politiek partijbelang. Er zijn echter ook andere vormen van loting mogelijk, eventueel afgestemd op het onderwerp waarover de burgerjury zich buigt.

Voorbereiding

• Zorg voor een goede en professionele begeleiding van de jury, bijvoorbeeld door het aanstellen van een dagvoorzitter en het verzorgen van logistieke ondersteuning. • Bereid thema’s en vragen goed voor: op welke vraag zoek je het antwoord van de burgerjury? • Maak vooraf duidelijke afspraken over de reikwijdte en implicaties van het advies dat de burgerjury geeft. Zo voorkom je latere teleurstelling door verschillende verwachtingen.

Elkaar raadplegen en adviseren

Wereldcafé Omschrijving

Een wereldcafé levert veel ideeën rond een hoofdthema in een korte tijd op. Je daagt de deelnemers uit om door te denken op de ideeën of gedachten van mede-deelnemers en te luisteren naar allerlei perspectieven. Het café bestaat uit meerdere rondes, waarin groepjes van 5 à 6 deelnemers over een onderwerp of vraag praten. Na 10 á 20 minuten wisselen de deelnemers van tafel. Na afloop is het hoofdthema vanuit veel verschillende perspectieven behandeld. Aan elke tafel bespreekt een bepaald onderdeel van het hoofdthema. Er zit een procesbegeleider die ervoor zorgt dat iedereen aan het woord komt en de ideeën goed worden opgeschreven op bijv. een papieren tafelkleed of flip-overvel. Je kunt er ook voor kiezen om deelnemers zelf mee te laten schrijven, en één van de deelnemers vragen alle rondes te blijven zitten. Dit maakt de sfeer wat informeler. De gespreksbegeleider (of deelnemer) praat dan steeds de groep bij over wat er is gezegd. In de laatste ronde bereid je samen voor wat plenair wordt verteld wat er aan tafel is besproken en wat de opbrengsten zijn. Een specifiek vorm van wereldcafé is het buurtcafé. Het buurtcafé wordt op toegankelijke plekken georganiseerd.

Versnellingskamer Voorbereiding

• Zorg voor een procesbegeleider voor elke cafétafel. • Creëer een cafésfeer: zorg voor kleine tafels met knusse zitplekken. • Let goed op de akoestiek in de ruimte. Alle tafels staan in een ruimte maar moeten elkaar niet teveel storen. • Benoem in je inleiding het hoofdthema en leg de dialoogregels plenair uit. Nodig gespreksleiders uit of vraag deelnemers het gesprek te begeleiden. Zorg dat elk groepje ook een tijdsbewaker heeft. • Bij de eerste gespreksronde zorg je voor een goede en liefst beeldende introductie bijvoorbeeld een praatplaat; een plattegrond, een sfeerkaart, een associatiefoto. • Maak elke ronde een beetje korter omdat er steeds meer overlap komt.

Meer weten over de methode

Lees deze informatie op de website van KansPlus.

Gronings praktijkvoorbeeld

Er zijn meerdere wereld of buurtcafés over de ontwikkelingen in de binnenstad van Groningen georganiseerd.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Omschrijving

Een groep mensen zit samen in een ruimte. Elke deelnemer heeft een eigen computer. Op het scherm verschijnt steeds een vraag, stelling of onderwerp waarop je kunt reageren. Deelnemers zien ook elkaars reacties en kunnen op elkaar reageren. De reacties zijn wel altijd anoniem. Een versnellingskamer is meestal gericht op een bepaald onderwerp. De deelnemers zijn gevraagd om mee te denken of hun mening te geven over dit onderwerp. Tegen het einde worden alle reacties beoordeeld, zodat een goed beeld ontstaat wat de deelnemers belangrijk en minder belangrijk vinden. Het voordeel van deze methode dat deelnemers gelijkwaardig en anoniem kunnen meedoen.

Pyramidediscussie- of clusterdiscussie Gronings praktijkvoorbeeld

Totstandkoming van de wijkdeals door Stadadviseert

Omschrijving

Voorbereiding

• Zorg voor een even aantal subgroepjes, anders wordt het fuseren lastig.

Voorbereiding

• Bedenk de vragen die je wilt stellen en wat je met de resultaten van het gesprek gaat doen. • Organiseer en test de apparatuur.

Meer weten over de methode

De methode wordt ook wel ‘group decision room’ of ‘brainbox’ genoemd.

Elkaar raadplegen en adviseren

Gibson methode Omschrijving

De Gibson-methode is een methode waarbij deelnemers aan de hand van stellingen hun mening geven over een bepaald onderwerp. Het voordeel van de methode is dat snel duidelijk wordt waar discussie over bestaat. Bij het bespreken van de stellingen zoek je naar eensgezindheid door de stelling een bee tje te veranderen of aan te passen. De methode gaat vervolgens als volgt in zijn werk: 1. Leg een aantal stellingen over het onderwerp op tafel en laat iedereen die lezen.

Videozuil Voorbereiding

• Formuleer een aantal stellingen die betrekking hebben op het te bespreken onderwerp Het is belangrijk dat de stellingen duidelijk en afgebakend zijn. Als mensen een stelling heel verschillend interpreteren krijg je minder snel duidelijk waar het meningsverschil ligt. • Zorg voor een tafel waar iedereen om heen kan zitten en elkaar kan zien en horen. Splits bij als er meer dan 8 mensen aanschuiven.

2. Als iedereen klaar is, ga je met elkaar in gesprek. a.De stellingen waar iedereen het mee eens is worden van de tafel verwijderd. b.De stellingen waar niet iedereen het mee eens is blijven liggen. 3. In de tweede ronde worden de stellingen waar niet iedereen het mee eens is één voor één besproken. 4. Bij het bespreken van de stellingen wordt gelet op de argumenten die de deelnemers aanvoeren.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Omschrijving

Bewoners spreken met een microfoon een boodschap in voor de camera. Ze kunnen ideeën, wensen of klachten delen. Na afloop kun je hier een leuk filmpje van maken. Het handigst is om de videozuil neer te zetten op een plek waar veel mensen langslopen, bijvoorbeeld een ingang of uitgang. Zo zullen mensen de zuil sneller gebruiken.

Voorbereiding

• Schakel technische hulp in om een box te bouwen die gemakkelijk te gebruiken is en bestand is tegen vandalisme. • Bedenk een eenvoudige instructie voor de mensen die je om reactie vraagt.

Meer weten over de methode Bekijk Man bij Hond.

Gronings praktijkvoorbeeld

Bij de voorbereiding van de Coöperatieve Wijkraad in de Oosterparkwijk is een aantal keer gemaakt van een videozuil, de ‘Babbelbox.’

Destructief en constructief brainstormen Omschrijving

In tegenstelling tot de algemeen geldende regels bij het brainstormen spuien deelnemers eerst onbeperkt kritiek op een onderwerp. Om vervolgens de probleempunten samen constructief en opbouwend aan te pakken. Door deze techniek bedenk je wat er allemaal slecht is aan een plan en waarvoor je dus oplossingen met elkaar moet verzinnen.

Meer weten over de methode

Lees meer op de website van Creatieve Technieken.

Voorbereiding

• Zorg daarbij voor een goede vraagstelling, met een aangepaste (omgedraaide) vraag voor het destructieve deel. Bijv.: “Hoe kan de veiligheid van de fietsers op de diepenring verbeterd worden?” versus “Hoe kunnen we de diepenring gevaarlijker maken voor fietsers?” Ook belangrijk: houd rekening met de basisregel: alle ideeën kunnen! • Zorg voor een goede werkplek en voldoende flipover vellen, post its en stiften. • De afbraakfase duurt niet langer dan een half uur. In de tweede fase ga je voor elk negatief idee oplossingen bedenken. Deze fase duurt maximaal anderhalf uur.

Elkaar raadplegen en adviseren

Brainwriting

Brillen

Omschrijving

Iedere deelnemer krijgt één formulier met 3 kolommen en 6 rijen. Elke deelnemer schrijft zijn eerste drie ideeën in de drie vakken van de eerste, bovenste rij. Daarna schuift hij/zij het formulier door naar de deelnemer naast hem/haar. De volgende deelnemer bedenkt drie ideeën geïnspireerd op de bovenstaande ideeën, bedacht door de voorgaande andere deelnemer. Men gaat dus verder op het idee dat erboven staat in dezelfde kolom, dus op de drie eerdere ideeën. Het formulier blijft dus doorschuiven tot het terug bij de oorspronkelijke eigenaar komt. De eigenaar van het formulier kiest nu de 3 beste ideeën uit.

Voorbereiding

• Bepaal de vraag of thema waarover moet worden nagedacht. • Je kan hier ook spelen met de tijd. Geef je veel of weinig tijd.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

In een gevarieerde groep houden mensen soms vast aan hun eigen standpunt. Om meer begrip voor elkaar te krijgen of op andere gedachten te worden gebracht kun je de deelnemers vragen om een deel te nemen aan het gesprek vanuit een bepaalde rol of positie. Iedere deelnemer krijgt een bril met beschrijving waar die bril voor staat. Vanuit die positie nemen ze deel aan het gesprek. Vraag deelnemers om zich in te leven en wat te overdrijven. Ruim aan het eind van de bijeenkomst tijd in om te bespreken wat het opzetten van een andere bril de deelnemers heeft geleerd. Over hun eigen gedrag of dat van anderen. Voorbereiding • Maak rolbeschrijvingen op basis van achtergrond van de deelnemers in de groep, beroepen of sociale klassen (arm of rijk)

Elkaar informeren

Post op sociale media

Videozuil

Schouw

Omschrijving

Benut deze tweets om alle deelnemers te laten horen met betrekking tot het onderwerp.

Het handigst is om de videozuil neer te zetten op een plek waar veel mensen langslopen, bijvoorbeeld een ingang of uitgang. Zo zullen mensen de zuil sneller gebruiken.

Schrijf in maximaal 140 tekens hoe jij denkt over een onderwerp. Iedere deelnemer schrijft een tweet over het betreffende onderwerp. Hierin probeert hij of zij - wat volgens hem/haar - de essentie is in de tweet te vatten.

Of ga de verdieping in en laat deelnemers op elkaars tweet reageren: Waarom zou je een bepaalde tweets al dan niet willen re-tweeten.

Bewoners spreken met een microfoon een boodschap in voor de camera. Ze kunnen ideeën, wensen of klachten delen. Na afloop kun je hier een leuk filmpje van maken.

Voorbereiding

• Schakel technische hulp in om een box te bouwen die gemakkelijk te gebruiken is en bestand is tegen vandalisme. • Bedenk een eenvoudige instructie voor de mensen die je om reactie vraagt.

Meer weten over de methode Bekijk Man bij Hond.

Gronings praktijkvoorbeeld

Bij de voorbereiding van de Coöperatieve Wijkraad in de Oosterparkwijk is een aantal keer gemaakt van een praatpaal.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Bij een schouw inventariseren bespreken ambtenaren, bewoners en experts ter plaatse problemen, knelpunten en klachten. De bewoners hebben de mogelijkheid om ter plekke te laten zien welke problemen zij ondervinden. Of vertellen over hoe zij problemen opgelost zien. Een schouw verhoogt de kwaliteit van beleid of uitvoering van projecten aan de hand van de opgedane inzichten. Een gids die goed bekend is met de buurt begeleidt de groep. Na de schouw trekken deelnemers samen conclusies en maken afspraken over vervolgstappen. De achterliggende gedachte van een schouw is dat problematiek meer gaat leven door ter plaatse te zien wat er in een wijk aan de hand is. Tegelijk voelen veel bewoners comfortabeler om klachten en wensen in hun eigen omgeving te uiten, dan dit te doen in het gemeentehuis.

Er bestaat ook een digitale variant op de schouw. Het middelpunt van een digitale schouw is een speciaal ontwikkelde website. De website bevat een interactieve kaart van de wijk waarop bewoners ideeën en problemen kunnen melden.

Voorbereiding

• Zorg dat iemand meeloopt met camera of notitieblok om alle genoemde punten en mogelijke oplossingen vast te leggen.

Meer weten over de methode Lees meer informatie website van ProDemos.

Gronings praktijkvoorbeeld

Benut in de totstandkoming van de gebiedsagenda’s van de wijken

Elkaar informeren

Mindmapping Omschrijving

Mindmapping is een creatieve en logische manier van het maken van aantekeningen. Alle Mindmaps hebben enkele dingen gemeen. Ze hebben een natuurlijke structuur, gericht vanuit het centrum door het gebruik van lijnen, symbolen, woorden, kleuren en afbeeldingen volgens eenvoudige, hersenvriendelijke concepten. De vijf onmisbare kenmerken van Mindmapping: • Het algemene idee, onderwerp of focus is in een centrale afbeelding genesteld • De algemene thema’s zijn gericht vanuit de centrale afbeelding als vertakkingen

2x2 vragen stellen Mindmapping is een manier van beeldend notuleren en vastleggen wat wordt gezegd.

Voorbereiding

• Benut je mindmapping om verslag te doen van een groepsgesprek, zorg dan voor een paar grote vellen op de muur waarop je aantekeningen kunt maken. • Schakel professionele tekenaars in voor het maken van de mindmaps.

Gronings praktijkvoorbeeld

Beoordeling van het Groningse diversiteitsbeleid door Stadadviseert

• De vertakkingen stellen een algemeen idee of een sleutelwoord voor, getekend of weergegeven op de bijbehorende lijn • Onderwerpen met minder belang worden weergegeven als ‘twijgjes’ van de bijbehorende vertakking • De vertakkingen vormen een verbonden, knobbelige structuur.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK | GOEDE VOORBEREIDING

Omschrijving

Voorbereiding

2. Wanneer ben je tevreden over het resultaat? Deze vraag gaat over het resultaat dat je eigenlijk wilt bereiken. En wat je werkelijk te doen staat. Het resultaat is niet wat je moet, het is wat je wilt. Wat wil je praktisch bereiken? Welke effect wil je bereiken? Wat is er dan veranderd? Wanneer ben je tevreden? Wie moet er nog meer tevreden zijn?

4. Wat is dan nu je eerste stap? In deze vraag gaat het erom ook echt iets te doen met wat je hebt bedacht en besproken. Wat is nu je eerste stap? Afspraken maken dus! Wat spreken we concreet af? Wie benadert wie? Wat wordt de uiterste datum, waarop het klaar moet zijn? Wat dóe jij dan? Wat zie jij jezelf doen? Hoe checken we of we het goed doen? Wie begint er met het maken van een opzet, een plan?

Wat maakt het urgent wat je wilt? Hoe belangrijk is het voor jou? Wat vind jij hier zo interessant aan? Waar word jij nou enthousiast van? Voor wie is wat je wilt nog meer van belang?

Zoek je hulp bij participatie? Inwoners

WIJ Groningen en de gebiedsteams van de gemeente zijn er om bewonersinitiatieven verder te helpen.

Ontwikkelaars en ondernemers

Via het Omgevingsloket of de gebiedsteams krijgen kleine en grote ontwikkelaars, en ontwikkelaars op eigen terrein hulp en advies.

Ambtenaren

De afdeling communicatie en de gebiedsteams van de gemeente helpen ambtenaren op weg.

Vragen of ideeën over het gebruik van dit werkboek? Dit werkboek is een prototype dat we graag samen met gebruikers verbeteren en aanvullen. Ideeën daarover? Liesbeth.van.de.wetering@groningen.nl 06 50 215 753 Online vind je de inhoud van dit werkboek via gemeente.groningen.nl/participatiewerkboek

Colofon

Dit Participatiewerkboek is ontwikkeld door: Gemeente Groningen, WIJ Groningen & Stadadviseert, Marte Kappert (7Zebra’s) en Studio MARCHA! (ontwerp). Kennisgeving: Het Groninger Participatiewerkboek bundelt inzichten uit de Inspiratiegids voor Participatie Omgevingswet, het afwegingskader burgerparticipatie ProDemos, de THiNK participatieversneller en Procesmatig Creëren met uitgangspunten voor participatie uit Next City Groningen en Factor C.

GRONINGER PARTICIPATIEWERKBOEK

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.oude-ijsselstreek.nl/api/v1/meetings/4184/documents/20317