bijlage 1 NIEUW incl. ambtshalve wijz.- 20231005 IHP Onderwijs 2023-2039 - OIJ.pdf
Tekst van het document
Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2023 - 2039 Gemeente Oude IJsselstreek
IHP Oude IJsselstreek | 1
Datum 5 oktober 2023 Versie
1.2
IHP Oude IJsselstreek | 2
Voorwoord We willen er zijn voor onze toekomstige generatie en
constructieve houding van de betrokken partijen heeft
hen zo veel mogelijke kansen geven. Kinderen met
geleid tot een mooi resultaat. Er ligt hiermee ook een
dezelfde talenten hebben recht op gelijke kansen.
voedingsbodem voor een succesvolle samenwerking
Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen. De
in de toekomst.
kinderen en jongeren die dat nodig hebben, ondersteunen we daarbij.
De basis voor dit plan vormen de gezamenlijke ambities van schoolbesturen, kinderopvang-
Goed onderwijs is essentieel voor de toekomst van de
organisaties en de gemeente. Die ambities sluiten aan
kinderen in onze gemeente. Goed onderwijs is
op bredere maatschappelijke ontwikkelingen en
inclusief, biedt alle kinderen gelijke kansen en is voor
doelstellingen, bijvoorbeeld op het gebied van
zo veel mogelijk kinderen dichtbij huis beschikbaar.
duurzaamheid en inclusiviteit. Woningbouw-
Met goed onderwijs brengen we armoede en
ontwikkelingen gaan we gebruiken om scholen te
Marco Bennink
kansenongelijkheid terug en leveren we een bijdrage
renoveren, uit te breiden of te vernieuwen.
Wethouder onderwijs
aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Scholen zijn belangrijke ontmoetingsplekken en
Dit IHP Onderwijs is een dynamisch document.
maken onderdeel uit van een breder netwerk van
Jaarlijks bespreken we samen met de schoolbesturen
voorzieningen. We vinden het dan ook essentieel om
en kinderopvangorganisaties de ontwikkelingen,
de kwaliteit van de scholen én de schoolgebouwen te
projecten en kansen. Als het nodig is stellen we het
waarborgen.
IHP of de onderliggende planning bij.
Het Integraal Huisvestings Plan (IHP) Onderwijs
Samen zetten we de schouders er onder en werken
hebben we samen met de schoolbesturen en
we de komende jaren verder aan duurzaam kwalitatief
kinderopvangorganisaties opgesteld. De kritische en
goed onderwijs in gemeente Oude IJsselstreek.
IHP Oude IJsselstreek | 3
Inhoud
01
Samenvatting .......................................................................................................................................................................... 5
02
Inleiding..................................................................................................................................................................................... 8
03
Wettelijk kader ..................................................................................................................................................................... 11
04
Uitgangssituatie................................................................................................................................................................... 13
05
Leerlingenprognose ........................................................................................................................................................... 18
06
Scholenvoorraad in perspectief ..................................................................................................................................... 24
07
Ontwikkelingen .................................................................................................................................................................... 27
08
Ambities ................................................................................................................................................................................. 29
09
Kaders ..................................................................................................................................................................................... 32
10
Plannen ................................................................................................................................................................................... 34
11
Financiën en risico’s ........................................................................................................................................................... 42
12
Bijlagen ................................................................................................................................................................................... 46
IHP Oude IJsselstreek | 4
01 Samenvatting Ambities en kaders
6.
Rijk onderwijs: we streven naar een krachtig
1.
Aanpak duurzaam kwalitatief goed onderwijs is
In dit Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs
aanbod aan ontmoetings- en
formuleren we de ambities op het gebied van
ontwikkelingsactiviteiten, een goede taal- en
onderwijshuisvesting in gemeente Oude IJsselstreek.
leesontwikkeling en het versterken van
nemen we ook eventuele andere
Daarbij kijken we 16 jaar vooruit. Dit IHP is tot stand
weerbaarheid.
investeringen/renovaties mee.
gekomen in samenwerking met de betrokken
7.
Duurzaam (toekomstbestendig) onderwijs:
schoolbesturen en kinderopvangorganisaties.
we richten ons op duurzaam (energie en
Gezamenlijk hebben we de volgende ambities
binnenmilieu) onderwijs waarvan de continuïteit
2.
3.
8.
Gymlocaties: we streven naar voldoende
Inclusiever onderwijs: zo veel mogelijk
capaciteit, binnen redelijke afstand en geschikt
kinderen moeten in hun eigen leefomgeving naar
voor bewegingsonderwijs.
4.
3.
4.
Bij verduurzaming / renovatie brengen we Bij invulling overmaat kijken we eerst naar onderwijs- en zorg gerelateerde functies.
6.
We voegen geen m² toe aan de voorraad (behalve uit reguliere groei).
Kansengelijkheid: alle jeugdigen in de Oude
Met bovenstaande ambities zoeken we aansluiting bij
IJsselstreek moeten met een goede start aan hun
bredere doelstellingen en ontwikkelingen. Zo past de
investering komt uit het onderhoudsbudget van
toekomst kunnen beginnen
ambitie om te komen tot inclusiever onderwijs binnen
schoolbesturen en 15% van de investering wordt
Thuis nabij/spreiding: de spreiding van de
de gemeentelijke doelstelling van een inclusievere
terugverdiend tijdens de exploitatie (lagere
onderwijsvoorzieningen binnen de gemeente
samenleving. Ook sluiten we met de planvorming aan
energielasten).
Oude IJsselstreek sluit zoveel mogelijk aan bij de
de wijkgerichte aanpak en koppelen we de aanpak en
spreiding van de bewoners over de gemeente in
uitbreiding van schoolgebouwen aan
de diverse kernen
woningbouwprojecten die de komende jaren op de
Bredere functie van de school: elke school
planning staan.
7.
8.
Investeringen in duurzaamheid: 15% van het de
Voor kinderopvang streven we naar een stabiel aanbod met een goede spreiding.
9.
We streven naar een stabiele investeringslast voor onderwijshuisvesting.
10. We maken bij de planvorming onderscheid in vier
vormt een ontmoetingsplek en maakt onderdeel 5.
Huisvestingsnorm = 110% van wettelijke norm
gebouw terug naar de maat . 5.
school kunnen gaan. 2.
Verduurzaming op natuurlijke momenten, dan
(met een maximum van 100 m² per school).
op lange termijn gewaarborgd is.
geformuleerd: 1.
leidend.
uit van een netwerk van voorzieningen.
Gemeente Oude IJsselstreek heeft een aantal kaders
Doorlopende leerlijnen (0 tot 18): we streven
geformuleerd waarbinnen de gestelde ambities op het
ernaar om ‘hobbels’ te voorkomen, naar betere
gebied van huisvesting gerealiseerd moeten worden.
tranches. 11.
Uitwerking van het IHP staat niet op zich maar is onderdeel van een integrale aanpak.
afstemming en een betere samenwerking.
IHP Oude IJsselstreek | 5
Uitgangssituatie
School
In de gemeente Oude IJsselstreek zijn 17 scholen die
Tranche 0 – huidig IHP
primair onderwijs (PO) aanbieden. Deze scholen vallen
Bestuur
Plan
IKC De Wijssel
Essentius
Nieuwbouw
onder 5 verschillende schoolbesturen. In totaal zitten
IKC Silvolde
KBS Silvolde
Nieuwbouw
er ruim 2.600 kinderen op een PO-school in de
Tranche 1 – 2024 t/m 2027
gemeente. Dat aantal blijft de komende jaren volgens
Almende locatie Isala
Almende college
Verduurzamen
de prognoses redelijk stabiel.
De Woelwaters
Paraat Scholen
Nieuwbouw
Dynamiek
PRO8
Renovatie & overmaat aanpakken
Het Almende College biedt het voortgezet onderwijs
Oersprong
Essentius
Uitbreiding
aan binnen de gemeente (in 3 gebouwen). In totaal
De Borckeshof
Essentius
Verduurzamen & overmaat aanpakken
heeft het Almende college nu ruim 1.800 leerlingen.
Sint Martinusschool
Essentius
Verduurzamen & overmaat aanpakken
IKC Groeituin
Paraat Scholen
Nieuwbouw
De Meeander (Varsseveld)
Accent Scholengroep
Uitbreiding
Pius X
Essentius
Uitbreiding
Bontebrugschool
Accent Scholengroep
Verduurzamen & overmaat aanpakken
De Klimpaal
Essentius
Verduurzamen
Mariaschool
Essentius
Verduurzamen
De Meeander (Heelweg)
Accent Scholengroep
Verduurzamen
De Knienenbult
Accent Scholengroep
Verduurzamen
Leemvoortschool
Paraat Scholen
Verduurzamen
Walburgis
Essentius
Verduurzamen
De komende jaren daalt dat aantal volgens verwachting naar 1.500 leerlingen. Op langere termijn stabiliseert het leerlingaantal vervolgens rond dit aantal. De afgelopen jaren zijn een aantal scholen nieuw gebouwd. Daarnaast staan er nog twee nieuwbouwprojecten op de planning (IKC De Wijssel en IKC Silvolde). Deze twee projecten vloeien voort uit het huidige IHP en moeten de komende jaren nog geëffectueerd worden. Plannen Op basis van de geformuleerde ambities, kaders, uitgangssituatie en wettelijke taken en
Tranche 2 – 2028 t/m 2031
Tranche 3 – 2032 t/m 2039
Tabel 1: Overzicht plannen
verantwoordelijkheden hebben we gezamenlijk plannen en ingrepen op schoolniveau gedefinieerd. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in vier tranches.
IHP Oude IJsselstreek | 6
Financiën
wordt jaarlijks geïnformeerd over wijzigingen in
De investeringsopgave van de geformuleerde plannen
plannen en fasering.
brengt een flinke investeringsopgave mee voor de komende jaren. Investeringen die nodig zijn om aan de ambities te voldoen en de kwaliteit van onderwijs in de gemeente te waarborgen. In onderstaande tabel is de investeringsopgave per tranche weergegeven. Tranche
Investering
Tranche 0 – huidig IHP
€ 19.300.000*
Tranche 1 – 2024 t/m 2027
€ 16.000.000
Tranche 2 – 2028 t/m 2031
€ 9.600.000
Tranche 3 – 2032 t/m 2039
€ 1.200.000
Tabel 2: Overzicht investeringen per tranche
* de investeringen van tranche 0 zijn een uitwerking van het vorige IHP en vormen geen onderdeel van dit IHP. Op financieel gebied gaan we de komende jaren onzekere tijden tegemoet. Door de wijziging van de structuur van de financieringssystematiek neemt de rijksbijdrage de komende jaren flink af. Dat leidt tot flink druk op de begroting en lastige keuzes. Het IHP is dan ook niet in ‘beton gegoten’. Jaarlijks vindt afstemming plaats tussen gemeente, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties over de planning, ontwikkelingen en investeringen. De gemeenteraad
IHP Oude IJsselstreek | 7
02 Inleiding 02.01 Aanleiding en urgentie
schoolbesturen een gezamenlijk IHP op te stellen dat
bereiken dat leerlingen en personeel in het primair- en
Vanaf 1997 is de gemeente verantwoordelijk voor de
inzicht biedt in de ontwikkeling en afspraken over de
voortgezet onderwijs kunnen leren
huisvesting van scholen voor primair- en voortgezet
onderwijshuisvesting op de korte (4 jaar) en lange
en werken in gebouwen die bijdragen aan leer- en
onderwijs en gymnastiekonderwijs (op basis van de
termijn (5-16 jaar) . De wettelijke verplichting gaat naar
werkprestaties. Dat vertaalt zich in
verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs).
verwachting vanaf 2025 in.
toekomstbestendige, inspirerende en functionele
1
gebouwen, die een goed binnenklimaat
Om een doelgericht, planmatig en samenhangend beleid op het gebied van onderwijshuisvesting te
Dit IHP vormt een actualisatie en herijking van het IHP
hebben en voor alle partijen binnen de beschikbare
kunnen voeren is het belangrijk dat de gemeente
van de gemeente Oude IJsselstreek dat is vastgesteld
middelen te exploiteren zijn. In dit IHP wordt dit
beschikt over een Integraal Huisvestingsplan (IHP).
in 2019 en een looptijd heeft van 4 jaar. Gemeente en
uitgewerkt in een concrete visie waarbij rekening
Naast de huisvesting voor primair- speciaal- en
schoolbesturen hebben met het opstellen van dit IHP
wordt gehouden met verschillende factoren en het
voortgezet onderwijs maakt de huisvesting voor
de kans om samen investeringsafspraken rond de
financiële kader. Deze factoren evenals het financieel
kinderopvang en buitenschoolse opvang op basis van
onderwijshuisvesting in beeld te krijgen. Dit IHP moet
kader komen later in dit IHP uitgebreid aan bod.
inhoudelijke gronden ook onderdeel uit van het IHP.
gaan fungeren als koersdocument voor benodigde
Tegelijkertijd hebben gemeente en schoolbesturen
investeringen op de langere termijn met een concreet
elkaar nodig om duurzaamheidsambities te realiseren
uitvoeringsplan voor de korte termijn (4 jaar).
en een beleid te ontwikkelen dat aansluit bij het
Een IHP dient, naast het formele toetsingskader in de
streefdoel en de eindnorm van het Klimaatakkoord.
verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs, als juridisch kader voor investeringsbeslissingen op het
Onderwijs legt een basis om volwaardig te kunnen
Dit IHP biedt daarmee kans om te fungeren als
gebied van de huisvesting van scholen. In een
participeren in de maatschappij. Om goed onderwijs
routekaart om het onderwijsvastgoed van de
toekomstbestendig IHP komen daar de afspraken bij
te kunnen geven, is er kwalitatief goede
gemeente in de komende jaren te verduurzamen en
waarmee aan de klimaat- en milieudoelstellingen een
onderwijshuisvesting nodig. Gezien de gemiddelde
zo te laten voldoen aan de klimaatdoelstellingen van
invulling kan worden gegeven.
leeftijd van de portefeuille en beperkingen van de
2030 en 2050.
gebouwen is er vraag naar verbetering en In dit IHP sorteren we voor op de aankomende
verduurzaming. Met de te maken afspraken in dit IHP
wettelijke verplichting voor iedere gemeente om met
willen gemeente en schoolbesturen gezamenlijk
1
PO-Raad, VO-raad en VNG, Handreiking IHP, februari 2023
IHP Oude IJsselstreek | 8
02.02 Doelstelling en totstandkoming
gemeente. Hiermee bieden we ruimte voor inclusief,
worden voorkomen. Met het opstellen van een IHP wil
Doel van een duurzaam en toekomstbestendig IHP is
gelijkwaardig en thuisnabij onderwijs.
de gemeente samen met de schoolbesturen de toekomstige huisvestingsopgaven integraal benaderen
om met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gezamenlijke ambities te
We geven met de IHP invulling aan de volgende
en voorkomen dat er ad-hoc beslissingen genomen
formuleren, uitdagingen te benoemen en met elkaar
Sustainable Development Goals (SDG’s):
moeten worden.
afspraken te maken over de inzet van beschikbare
‒
Primair: ￭
middelen rondom onderwijshuisvesting. Startpunt is
SDG 4 - Kwaliteitsonderwijs
02.05 Looptijd en budget
Secundair:
Het belang van een duidelijke planning en financiële
bouwkundige staat van de gebouwen,
￭
SDG 3 - Goede gezondheid en welzijn
kaders bij de uitvoering van de geformuleerde
leerlingenprognoses, ontwikkelingen rondom het
￭
SDG 5 - Gendergelijkheid
plannen in dit IHP wordt door alle betrokken partijen
onderwijs en de benodigde huisvesting (het
￭
SDG 8 - Eerlijk werk en economische groei
erkend.
ontwikkelperspectief) voor de lange termijn. Het IHP is
￭
SDG 11 - Duurzame steden en
een inzicht in de huisvestingsopgave(n), de
daarbij een hulpmiddel om op basis van
‒
gemeenschappen.
beleidsuitgangspunten en kaders planmatig naar
Het IHP heeft een tijdspad waarbij uitgegaan wordt van een fasering van de huisvestingsmaatregelen op
locaties, omvang, kwaliteit, organisatie en financiering
02.04 Strategische huisvestingsafspraken
de korte-, middellange- en lange termijn. Voor de
te kijken en hierin de juiste keuzes te kunnen maken.
Doel van het op te stellen IHP is te anticiperen op de
korte termijn (0-4 jaar) is getracht de plannen zo
toekomstige ontwikkelingen in het
concreet mogelijk uit te werken. Op de middellange-
Binnen de context van deze herijking van het IHP
onderwijslandschap en in samenspraak met
(5-8 jaar) en lange termijn (9 tot 16 jaar) is er een
wordt met name ingegaan op toekomstbestendigheid
schoolbesturen meerjarige (16 jaar)
voorzet gegeven voor de huisvestingsplannen. Deze
van het onderwijs in relatie tot de fysieke
(investerings)afspraken voor de onderwijsgebouwen
zijn niet geconcretiseerd. Jaarlijks wordt de
leeromgeving: de gebouwen en het omliggende
vast te stellen. Met dit IHP ontstaat een gezamenlijk
gemeenteraad geïnformeerd over de stand van zaken,
terrein. Bij gebouwen met een onderwijsfunctie is het
beeld van de opgaven voor de onderwijshuisvesting
indien er sprake is van nieuwe ontwikkelingen worden
IHP een uitermate geschikt instrument om de
van de toekomst. Door de langere doorkijk (16 jaar in
die daarin meegenomen.
duurzaamheidsambities op gebouwniveau te
plaats van 4 jaar) worden voor de gemeente
concretiseren.
investeringen in de huisvesting beter voorzienbaar en
Het succesvol implementeren van het IHP is
beheersbaar. Ook voor schoolbesturen is het van
afhankelijk van de beschikbare financiële middelen.
02.03 Sustainable Development Goals (SDG’s)
belang om zicht te krijgen op en samenhang te
Voor de realisatie van de voorgestelde maatregelen is
Dit IHP richt zich op het verduurzamen van de
krijgen tussen plannen voor de onderwijshuisvesting.
een gedegen budgetplanning opgesteld in
onderwijshuisvesting (en kinderopvang) binnen onze
Hierdoor kunnen zij hun onderhoudsactiviteiten
samenwerking met de schoolbesturen. Het budget is
daarop afstemmen en kunnen desinvesteringen
gebaseerd op een analyse van de huidige financiële
IHP Oude IJsselstreek | 9
situatie en prognoses voor de komende jaren. Het cofinancieren van projecten door de gemeente en schoolbesturen kan projecten in de voorgestelde planning (positief) beïnvloeden.
IHP Oude IJsselstreek | 10
03 Wettelijk kader 03.01 Zorgplicht
03.02 Wetswijziging
Lumpsum een Materiele Instandhouding (MI)
De gemeente heeft een aantal wettelijke taken op het
Door het ministerie van OCW wordt een wetswijziging
vergoeding voor het beheer en onderhoud van de
gebied van onderwijs. In de Wet op het Primair
onderwijshuisvesting voorbereid. In het wetsvoorstel
onderwijsgebouwen gedurende de exploitatiefase. In
Onderwijs (WPO), Wet op het Voortgezet Onderwijs
worden een aantal wijzigingen benoemd. De eerste
de praktijk blijkt de verdeling van
(WVO) en Wet op Expertisecentra (WEC) is een
heeft betrekking op de verplichting voor gemeenten
verantwoordelijkheden met betrekking tot
gemeentelijke zorgplicht voor de huisvesting van het
om een IHP op te stellen (zie ook hoofdstuk 01).
onderwijshuisvesting niet altijd even logisch.
onderwijs vastgelegd. Deze zorgplicht houdt in dat de
Daarnaast wordt ten aanzien van renovatie
gemeente de verantwoordelijkheid heeft om
voorgesteld dat, in geval de renovatie leidt tot
De gemeente is vrij om in samenspraak met de
voldoende en adequate huisvesting beschikbaar te
levensduurverlenging van tenminste 25 jaar, de kosten
schoolbesturen eigen afspraken te maken en een
stellen en te financieren voor het PO, (V)SO en VO. De
voor rekening komen van de gemeente. Daarbij
eigen beleid te voeren. Het Duurzaam IHP biedt
gemeente is vanuit haar zorgplicht verantwoordelijk
worden de kosten die volgens het meerjarig
gemeente en schoolbesturen zodoende een kans om
voor nieuwbouw en uitbreiding (als een school groeit),
onderhoudsplan (MJOP) voorzien waren in mindering
een passend antwoord op voorliggende opgaven te
vervangende nieuwbouw, renovatie na 40 jaar,
gebracht op de kosten die voor rekening van de
formuleren.
medegebruik, constructiefouten en herstel in geval
gemeente komen. Uitgangspunt is dat de
van bijzondere omstandigheden. Het schoolbestuur
schoolbesturen die kosten voor hun rekening nemen.
Een belangrijk uitgangspunt voor het op te stellen IHP
heeft de verantwoordelijkheid van de instandhouding
Verder wordt voorgesteld om het verbod voor PO
is dat deze redeneert vanuit het principe Total Cost of
(onderhoud) van hun schoolgebouwen en wordt
besturen om te ‘investeren in stenen’ op te heffen.2
Ownership (TCO). Dat betekent dat er beslissingen worden genomen op basis van de exploitatielasten
geacht de huisvesting op een adequate manier te exploiteren en draagt de kosten voor de exploitatie
03.03 Bekostiging
van het gebouw.
De gemeente ontvangt vanuit haar zorgplicht een vergoeding via het gemeentefonds voor de bekostiging van nieuwbouw en uitbreiding. Het schoolbestuur ontvangt van de Rijksoverheid via de
2
van het gebouw over de gehele levensduur. Investeringen aan de voorkant kunnen leiden tot voordelen in de exploitatie. Dit vormt voor schoolbesturen een legitimatie om op verantwoorde wijze bij te dragen aan de investering aan de voorkant. Bij dit uitgangspunt is het belangrijk een
PO-Raad: https://www.poraad.nl/arbeidszaken-
bedrijfsvoering/onderwijshuisvesting/internetconsultatie-live-overwijzigingen-in-wet
IHP Oude IJsselstreek | 11
aantal nuanceringen aan te brengen. Ten eerste dat
vergeleken met 1990 te gaan realiseren. Einddoel van
Energieakkoord en het Klimaatakkoord. Ook wordt de
de situatie per project anders kan zijn. Daarnaast
het klimaatakkoord is 95% CO2-reductie in 2050. Als
opheffingsnorm kleine scholen in acht genomen, die is
brengen voordelen in de toekomst onzekerheden met
gemeente hebben we de ambitie om in 2030
gericht op waarborging van de onderwijskwaliteit en
zich mee. Tot slot kan er nog een liquiditeitsuitdaging
minimaal 55% aan broeikasgassen (waaronder CO2) te
efficiënt gebruik van middelen. De exacte
ontstaan. Als er een voordeel ontstaat tijdens de
reduceren en in 2050 energieneutraal te zijn Dit is,
opheffingsnorm kan per regio of gemeente verschillen
exploitatie wil dat nog niet zeggen dat bij de start van
door de acht Achterhoekse gemeenten, vastgelegd in
afhankelijk van lokale omstandigheden en beleid. In
het project ook voldoende middelen beschikbaar zijn
het Akkoord van Groenlo en uitgewerkt in de
Oude IJsselstreek is de opheffingsnorm 23 leerlingen.
om bij te dragen. Per project bekijken we samen met
regionale uitvoeringsagenda (die in 2022 is
De instandhoudingsnorm is vanaf 2023 voor 5 jaar
het betrokken schoolbestuur de financiële situatie en
geactualiseerd).
vastgesteld op 62 leerlingen.
03.05 Overige wetten en regelgeving
Aan de wettelijke eisen moet voldaan worden, nu en
03.04 Klimaatakkoord
Naast hierboven genoemde wetten en regels zijn er
in de toekomst. De uitdaging is om, binnen de
In 2018 hebben de VNG, PO-Raad en VO-raad, vanuit
nog een aantal relevante wet- en regelgevingen waar
financiële kaders, zo veel mogelijk ambities te
hun gezamenlijke verantwoordelijkheid afspraken
in dit IHP rekening meer wordt gehouden. Zo houden
realiseren.
gemaakt over de verbetering van de kwaliteit van de
we rekening met de Leerplichtwet, waarin de leerplicht
onderwijshuisvesting. Deze afspraken gaan onder
van kinderen is vastgelegd, en de Arbowet, die
andere over een betere afstemming van het
bepalingen bevat met betrekking tot de veiligheid en
(Duurzaam) Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) met
gezondheid van leerlingen en medewerkers op
het IHP, de status van ‘renovatie’ en een versoepeling
scholen. Daarnaast hanteren we ook de wettelijke
van het zogenaamde investeringsverbod voor
eisen ten aanzien van toegankelijkheid. Ook landelijke
schoolbesturen. Met het op te stellen IHP dient in
richtlijnen en normen worden meegenomen, zoals de
samenspraak met de schoolbesturen helder te worden
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs, die
op welke manieren investeringen vanuit de gemeente
de technische- en functionele eisen voor
en schoolbesturen in samenhang en duurzaam
schoolgebouwen vaststelt. De landelijke Maatlaat voor
ingezet kunnen worden
klimaatadaptief en groen bouwen hanteren we als
de (on)mogelijkheden.
richtinggevend kader. In 2019 is het Klimaatakkoord opgesteld. In dit Klimaatakkoord is afgesproken om in 2030 voor de
Specifiek houden we rekening met de richtlijnen over
gebouwde omgeving (waaronder
het binnenklimaat. Op het gebied van duurzaamheid
onderwijsgebouwen) een CO2-reductie van 49%
houden we rekening met de afspraken in het
IHP Oude IJsselstreek | 12
04 Uitgangssituatie 04.01 Scholenoverzicht
Accent Scholengroep
Doetinchem (5 scholen), Montferland (6 scholen) en
In de gemeente Oude IJsselstreek zijn 17 scholen die
Accent biedt Christelijk onderwijs aan binnen de
Oude IJsselstreek (1 school).
primair onderwijs (PO) aanbieden. Het Almende
gemeenten Aalten (11 scholen waaronder 1
College omvat 3 gebouwen (Laudis, Isala en Bluemers)
nevenvestiging), Oude IJsselstreek (4 scholen
Katholieke Basisschool Silvolde (KBS Silvolde)
en vertegenwoordigt het voortgezet onderwijs binnen
waaronder 1 nevenvestiging), Winterswijk (3 scholen),
KBS Silvolde biedt Rooms-Katholiek onderwijs aan op
de gemeente. De 17 PO scholen vallen onder 5
en Oost Gelre (1 school).
een school in de Oude IJsselstreek (de Plakkenberg).
verschillende schoolbesturen. Elke PO-school heeft een eigen schoolgebouw. Kenmerkend voor de scholenvoorraad van gemeente Oude IJsselstreek is het relatief hoge aandeel kleine scholen. Op dit moment vallen 2 van de 17 scholen onder de instandhoudingsnorm van 62 leerlingen. De kleinere scholen vinden we met name terug in de kleinere kernen. In alle kernen, behalve in Sinderen, is een basisschool gevestigd. De afgelopen jaren zijn een aantal scholen nieuw gebouwd, daarnaast staan er nog twee nieuwbouwprojecten op de planning (IKC De Wijssel en IKC Silvolde). Deze twee projecten vloeien voort uit het huidige IHP en moeten de komende jaren nog geëffectueerd worden. 04.02 Schoolbesturen De volgende schoolbesturen zijn actief in de gemeente Oude IJsselstreek.
Deze school wordt naar verwachting vanaf 2024 Paraat Scholen
samengevoegd met Paraat Scholen en het bestuur
Paraat Scholen biedt openbaar- en Rooms-Katholiek
van KBS Silvolde houdt op te bestaan (formele
onderwijs aan en heeft daarnaast nog een
besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden,
samenwerkingsschool en een SBO-school. Paraat
daarna is nog goedkeuring door het college vereist).
Scholen is actief in de gemeenten Montferland (1 school), Oude IJsselstreek (3 scholen), Aalten (2
Stichting Achterhoek VO
scholen ) en Oost Gelre (10 scholen). Paraat Scholen is
Stichting Achterhoek VO vormt het bestuur van
in 2021 ontstaan uit een fusie tussen Reflexis
zeventien scholen voor Algemeen-Bijzonder
Openbaar Basisonderwijs en Stichting LIMA. Op dit
voortgezet onderwijs. De scholen bieden samen alle
moment loopt een fusieproces tussen Paraat Scholen
onderwijsniveaus aan op zeventwintig locaties in de
en KBS Silvolde.
gemeenten Aalten (2 locaties), Berkelland (1 locatie), Bronckhorst (2 locaties), Doetinchem (9 locaties),
Essentius Scholengroep
Oude IJsselstreek (3 locaties), Winterswijk (2 locaties)
Essentius is de overkoepelende stichting voor negen
en Zutphen (6 locaties).
Katholieke basisscholen gevestigd in de gemeenten Oude IJsselstreek (8 scholen) en Aalten (1 school). Stichting Primair Onderwijs Achterhoek (PRO8) PRO8 biedt Rooms-Katholiek en Algemeen Bijzonder onderwijs in de gemeenten Bronckhorst (3 scholen),
04.03 Kwaliteit schoolgebouwen De kwaliteit van de gebouwen voor het primair onderwijs is vastgesteld aan de hand van een quick scan van de gebouwen en een enquête die is uitgezet onder de medewerkers op de scholen. De scores zijn
IHP Oude IJsselstreek | 13
niet als uitgangspunt gebruikt maar geven een
De locatie Bluemers wordt nog ten dele gebruikt
hoofdstuk 5 wordt dieper ingegaan op de
indicatief beeld. De scores zijn dus niet bepalend voor
en maakt onderdeel uit van de herontwikkeling
leerlingaantallen. Het streven is om een evenwichtige
de volgorde waarin gebouwen worden aangepakt. Die
van dat gebied en zal naar verwachting binnen 3
en toegankelijke onderwijsinfrastructuur te houden in
is namelijk bepaald aan de hand van de realisatie van
jaar door Almende worden afgestoten als
de gemeente waarbij het aanbod van scholen aansluit
inhoudelijke ambities en de daaruit volgende
onderwijslocatie. Deze locatie zal onderdeel gaan
bij de daadwerkelijke behoeften van de afzonderlijke
consequenties voor de huisvesting.
uitmaken van het project de Plakkenberg.
kernen. De gemeenschappelijke wens is om het
‒
huidige aanbod in de lucht te houden, zolang de Uit de quick scan en de enquête komt naar voren dat
Dynamiek / Kulturhus de Rietborgh
onderwijskundige kwaliteit niet in het geding is.
het gebouw van de Woelwaters technisch gezien in de
Opvallend is dat Dynamiek uit de QuickScan goed
minst goede staat is. Ook de gebouwen van de
naar voren komt terwijl de resultaten van de
Voor het VO geldt dat leerlingen terecht kunnen op
Leemvoortschool en Bontebrugschool scoren matig.
enquête een ander beeld laten zien. Het gebouw
de locaties van het Almende College in Silvolde. In de
van Dynamiek (‘Kulturhus’ de Rietborgh) is
regio is aanvullend VO-aanbod beschikbaar.
In de tabel op de volgende pagina zijn de totaal
gebouwd in 2010 en biedt onderdak aan zowel de
scores van de quick scan en de enquête per school
school als andere partners. In dit gebouw spelen
04.05 Overzichtstabel bestaande voorraad
weergegeven. In de bijlagen zijn de gedetailleerde
functionaliteitsproblemen, er zijn veel onbruikbare
Op de volgende pagina is een overzicht van de
resultaten van de quick scan en enquête opgenomen.
m² en dat leidt tot exploitatie technische zorgen.
scholen opgenomen. De tabel omvat naast de
Om de exploitatielasten te verminderen, de
kenmerken ook de HEVO-score en belevingsscore
Het Almende College is niet meegenomen in de quick
samenwerking te versterken en uitbreiding van het
opgenomen.
scan. De drie gebouwen van het Almende College
onderwijs- en zorgaanbod (voor de versterking
kennen elk hun eigen uitdagingen: ‒
van inclusiviteit) mogelijk te maken is het van
De HEVO-score toont de resultaten van een quick
Laudis is in 2020 opgeleverd, in de praktijk loopt
belang dat dit gebouw op korte termijn een
scan van de schoolgebouwen. Naast de bouwkundige
men tegen een aantal knelpunten aan (met name
interne verbouwing ondergaat.
staat van het schoolgebouw zijn in de quick scan ook
indeling van onderwijsruimten) waardoor een interne verbouwing uitgevoerd gaat worden. ‒
de onderwijskundige functionaliteit, exploitatie
Voor Isala ligt er een opgave om te
04.04 Spreiding scholen
verduurzamen (SUVIS-subsidie voor
De gemeente bestaat uit verschillende (kleine) kernen.
aangevraagd) en te upgraden c.q. vernieuwen. In
De scholen zijn verspreid over de gemeente. Bijlage 4
de actuele plannen (uit het vorige IHP) is ook al
toont de scholen in de gemeente op de kaart. Een
voorzien in die verduurzamingsopgave.
deel van de scholen ligt in kleine kernen en hebben
binnenmilieu, veiligheid en uitstraling beoordeeld. Ieder thema wordt op basis van onderliggende criteria voorzien van een score, zie Bijlage 1. Het Almende College, De Plakkenberg en De Wijssel zijn, vanwege
daarom maar een beperkt aantal leerlingen. In
IHP Oude IJsselstreek | 14
geplande ingrepen, niet meegenomen in het onderzoek van HEVO. De score Beleving toont de totale score van de enquête die is uitgezet onder de medewerkers van de scholen. In de bijlagen is een uitgebreid overzicht van de enquête resultaten per school opgenomen. De Plakkenberg en de Wijssel zijn, vanwege geplande ingrepen, niet meegenomen in de enquête. Voor een deel van de scholen van Accent Scholengroep zijn niet of niet voldoende reacties op de enquête binnengekomen. Voor die scholen is geen score opgenomen.
IHP Oude IJsselstreek | 15
School
Bestuur
Denominatie
Plaats
Bouwjaar
BVO (m²)
Score HEVO
Score enquête
De Meeander (Varsseveld)
Accent Scholengroep
Protestants-Christelijk
Varsseveld
2013
1.532
(score 0 t/m 120)
(score 0 t/m 10)
87,0
-
Oersprong
Essentius
Rooms-Katholiek
Ulft
2016
1.712
82,5
6,8
Dynamiek
PRO8
Algemeen bijzonder
Terborg
2010
2.154
73,0
5,6
IKC Groeituin
Paraat Scholen
Openbaar
Varsseveld
Mariaschool
Essentius
Rooms-Katholiek
Ulft
1976
1.812
71,0
7,2
1968
1.870
71,0
6,1
De Knienenbult
Accent Scholengroep
Protestants-Christelijk
Westendorp
1978
510
64,5
-
De Borckeshof
Essentius
Rooms-Katholiek
Breedenbroek
1974
895
63,5
7,6
De Klimpaal
Essentius
Pius X
Essentius
Rooms-Katholiek
Etten
1968
1.195
62,5
6,7
Rooms-Katholiek
Varsselder
1974
573
62,0
8,1
Sint Martinusschool
Essentius
Rooms-Katholiek
Megchelen
1965
780
62,0
7,4
Walburgis
Essentius
Rooms-Katholiek
Netterden
1921
826
62,0
7,0
De Meeander (Heelweg)
Accent Scholengroep
Protestants-Christelijk
Heelweg
1923
587
60,5
-
Leemvoortschool
Paraat Scholen
Openbaar
Westendorp
1989
537
59,5
6,4
De Woelwaters
Paraat Scholen
Openbaar
Ulft
1984
1.345
59,5
4,4
Bontebrugschool
Accent Scholengroep
Protestants-Christelijk
Silvolde
1973
975
58,0
6,6
De Plakkenberg
KBS Silvolde
Rooms-Katholiek
Silvolde
2025
-
-
-
De Wijssel
Essentius
Rooms-Katholiek
Gendringen
2024
-
-
-
Almende College Isala
Stichting Achterhoek VO
Rooms-Katholiek
Silvolde
1994
6.678
-
5,8
Almende College Laudis
Stichting Achterhoek VO
Rooms-Katholiek
Silvolde
2020
5.560
-
7,2
Almende College Bluemers
Stichting Achterhoek VO
Rooms-Katholiek
Silvolde
1964
4.138
-
6,5
Tabel 3: Overzichtstabel scholen
IHP Oude IJsselstreek | 16
04.06 Kinderopvang
van basisschool de Plakkenberg, KDV De
Meeander (KDV) met 48 kindplaatsen gehuisvest in
In de gemeente Oude IJsselstreek zijn 17
Toverberg met 43 kindplaatsen en BSO Fun met
basisschool IKC De Meeander.
kinderdagverblijflocaties (met 506 kindplaatsen), 12
44 kindplaatsen) Gendringen (De Berenhut met 60 kindplaatsen en
Juut & Co
(met 233 kindplaatsen). De locaties zijn verspreid over
KDV Berend Botje en PO Bambino met 101
Juut & Co biedt kleinschalige kinderopvang op 22
de verschillende kernen binnen de gemeente. In de
kindplaatsen)
locaties in gemeenten in Oost Nederland. In de Oude
Terborg (KDV De Rietpluim en PO Ukkepuk met
IJsselstreek heeft Juut & Co locaties in:
Sinderen en Varsselder is geen kinderopvang- of BSO-
57 kindplaatsen en BSO De Bezige Bijen met 50
‒
locatie.
kindplaatsen gehuisvest in de Rietborgh met
kindplaatsen en buitenschoolse opvang met 57
Hieronder volgt een korte omschrijving per organisatie
basisschool de Dynamiek).
kindplaatsen en Juut & Co BSO Ulft Mariaschool
BSO locaties (met 498 kindplaatsen) en 43 gastouders
kernen Breedenbroek, Megchelen, Netterden,
‒
‒
met 11 kindplaatsen gehuisvest in de Mariaschool)
die in Oude IJsselstreek kinderopvang aanbiedt (zie bijlage 5 voor een geografische weergave).
Ulft (2 locaties: een kinderdagverblijf met 51
De Kleine Zeester
‒
Etten (1 locatie Juut & Co Peuteropvang Etten
De Kleine Zeester biedt een huiselijke, kleinschalige
met 16 kindplaatsen gehuisvest in basisschool de
Humankind
professionele opvang op twee locaties:
Klimpaal)
Human Kind is een kinderopvangorganisatie met een
‒
Zeester Westendorp met 40 kindplaatsen
divers opvangaanbod en is actief op 500 verschillende
Hupsakee met 16 kindplaatsen). KinderOpvang De Vlinder
Varsseveld (BSO Ahoy met 50 kindplaatsen, KDV
kindplaatsen gehuisvest in basisschool de
KinderOpvang De Vlinder is een professionele,
Op Koers en PO Hummeltje Tummeltje met 40
Bontebrugschool).
huiselijke, kleinschalige kinderopvang met 16
‒
kindplaatsen gevestigd in Gendringen.
kindplaatsen alle drie gehuisvest in ICK Groeituin)
‒
Heelweg (1 locatie Juut & Co Peuteropvang
Silvolde (KDV en BSO De Kleine Zeester met 16
Oude IJsselstreek zijn:
‒
‒
gehuisvest in basisschool de Leemvoortschool)
locaties verspreid door Nederland. De locaties in de ‒
Westendorp (Kinderdagverblijf en BSO De Kleine
Ulft (gehuisvest in basisschool IKC Oersprong:
Zonnekinderen
Deze opvang kenmerkt zich door de extra mogelijke
BSO Stoer met 20 kindplaatsen, BSO Superstoer
Zonnekinderen is een kinderopvangorganisatie actief
ondersteuning Ouder & Kind door middel van
met 20 kindplaatsen, KDV Oersprong en PO
in verschillende gemeenten in het oosten van
Bewustwordingspraktijk De Vlinder.
Peutersprong met 32 kindplaatsen, gehuisvest in
Nederland en beschikt over 55 locaties en nog een
basisschool de Woelwaters: Middelgraaf met 40
aantal gastouders met alle soorten opvang van
Kinderopvang Natuur-luck
kindplaatsen en Peuteropvang Minigraaf met 16
babyopvang tot BSO. In de Oude IJsselstreek heeft
Natuur-luck is een kleinschalige kinderopvang in
kindplaatsen)
Zonnekinderen 2 locaties in Varsseveld (1 locatie IKC
Voorst met 28 kindplaatsen. Deze opvang kenmerkt
Silvolde (BSO Het Speelkwartier met 44
De Meeander (BSO) met 68 kindplaatsen en IKC de
zich door een duidelijke natuurlijke / groene visie.
kindplaatsen gehuisvest in het huidige gebouw
IHP Oude IJsselstreek | 17
05 Leerlingenprognose 05.01 Leerlingenprognose (PO/VO)
Leerlingenaantallen per school (PO) 2022
Voor de PO scholen is een prognose opgesteld (door Pronexus) van de ontwikkeling van het aantal leerlingen. Uit die prognose komt naar voren dat op lange termijn (10 jaar) het leerlingaantal redelijk stabiel blijft. In oktober 2022 zaten in totaal 2.642 kinderen op school (PO) in gemeente Oude IJsselstreek. In de prognosecijfers zijn de ambities van de gemeente op het gebied van woningbouw voor de komende jaren nog niet meegenomen. Deze plannen waren/zijn nog te weinig concreet voor het berekenen van de effecten voor de leerlingenprognose. De
Mariaschool De Plakkenberg De Meeander (Varsseveld) De Wijssel Dynamiek Oersprong De Woelwaters Op Koers De Klimpaal
woningbouwontwikkelingen en mogelijke effecten op
Bontebrugschool
de onderwijshuisvesting worden verder toegelicht in
Pius X
hoofdstuk 7.
De Meeander (Heelweg) Sint Martinusschool
Uit de prognose kan geconstateerd worden dat een deel van de grotere scholen een lichte groei doormaken. Daarentegen lijkt de kwetsbaarheid van een deel van de kleinere scholen zich te versterken. Deze krimpen volgens de prognose namelijk nog iets. Het is van belang om samen met de besturen te
Walburgis Leemvoortschool De Borckeshof De Knienenbult 0
100
150
2022
onderzoeken wat deze kwetsbaarheid betekent voor de kwaliteit van het onderwijs en het
50
200
250
300
350
2032
Figuur 1: Leerlingenprognose per school
toekomstperspectief van deze scholen.
IHP Oude IJsselstreek | 18
Veranderingen in leerlingenaantallen zijn onvermijdelijk. Het is daarom van belang dat de
Jaar
Leerlingaantal
schoolgebouwen flexibel inzetbaar zijn om leegstand
2022
1.871
te voorkomen. Denk hierbij aan partners zoals
2023
1.725
kinderopvang of jeugdzorg, maar ook aan het
2024
1.589
vervullen van een bredere functie in het dorp. Dit sluit
2025
1.531
ook aan bij de gezamenlijke onderwijs ambities die
2026
1.500
later in dit document aan bod komen.
2027
1.500
2028
1.500
2029
1.500
2030
1.500
2031
1.500
Met betrekking tot het VO is een lichte daling voorspeld. Tijdens de oktobertelling 2022 had het Almende college in totaal 1.871 leerlingen. De verwachting is dat dit de komende jaren zal dalen
Tabel 4: prognose leerlingen Almende College
naar ongeveer 1.500 leerlingen. Of de geprognotiseerde daling van 30% uiteindelijk volledig optreedt is de vraag. Ontwikkelingen binnen de school hebben echter nog niet bijgedragen aan een stagnatie. De nieuwe directie stuurt bewust op het minimaliseren van de terugloop, onder meer door te (gaan) profileren met praktijk- en omgevingsgericht onderwijs. De ontwikkeling richting een praktijkhavo is daar een mooi voorbeeld van. Binnen elke afdeling is het naar binnen halen van ‘buiten’ een speerpunt. Almende hoopt zich daarmee op termijn meer te onderscheiden.
IHP Oude IJsselstreek | 19
School
Bestuur
Plaats
BVO (m²)
Leerlingen 2022
Leerlingen 2032
De Plakkenberg
KBS Silvolde
Bontebrugschool
Accent Scholengroep
De Knienenbult
Stijging /daling*
Silvolde
-
282
300
=
Silvolde
975
78
80
=
Accent Scholengroep
Westendorp
510
32
25
▼
De Meeander (Heelweg)
Accent Scholengroep
Heelweg
587
70
65
▼
De Meeander (Varsseveld)
Accent Scholengroep
Varsseveld
1.532
276
290
▲
De Woelwaters
Paraat Scholen
Ulft
1.345
224
247
▲
Leemvoortschool
Paraat Scholen
Westendorp
537
57
60
▲
IKC Groeituin
Paraat Scholen
Varsseveld
1.812
189
170
▼
De Borckeshof
Essentius
Breedenbroek
895
49
55
▲
De Klimpaal
Essentius
Etten
1.195
149
135
▼
Oersprong
Essentius
Ulft
1.712
233
250
▲
De Wijssel
Essentius
Gendringen
-
265
277
▲
Mariaschool
Essentius
Ulft
1.870
290
300
=
Pius X
Essentius
Varsselder
573
78
78
=
Sint Martinusschool
Essentius
Megchelen
780
68
65
=
Walburgis
Essentius
Netterden
826
66
60
▼
Dynamiek
PRO8
Terborg
2.154
236
250
▲
Almende College
Stichting Achterhoek VO
Silvolde
16.369
1.871
1.500
▼
Tabel 5: Leerlingenprognose per school * stijging / daling 2032 t.o.v. 2022 (tussen -5% en +5% score is gelijk (=))
IHP Oude IJsselstreek | 20
05.02 Herkomst leerlingen De prognosecijfers bieden ook inzicht in de herkomst
Kern
van de leerlingen per kern. In de bijlagen is een
Leerplichtige
Leerlingen op
kinderen PO
school
Kern
Leerplichtige
Leerlingen op
leeringen VO
Almende
overzicht opgenomen met de herkomst van leerlingen
Ulft
801
757
Ulft
498
388
per PO school (zie bijlage 6). In de tabellen hiernaast
Varsseveld
411
449
Silvolde
284
231
is per kern het aantal leerplichtige leerlingen
Silvolde
385
385
Gendringen
236
187
(doelgroep) en het aantal leerlingen van de scholen
Terborg
361
272
Terborg
232
150
uit de betreffende kern opgenomen. Als voorbeeld: in
Gendringen
322
285
Varsseveld
269
110
Ulft wonen 801 leerplichtige kinderen en in de scholen
Etten
155
145
Megchelen
68
56
in Ulft zitten opgeteld 757 leerlingen (die dus niet
Westendorp
103
88
Etten
79
49
allemaal in Ulft woonachtig hoeven te zijn).
Heelweg
93
74
Sinderen
64
37
Uit de prognosecijfers komt naar voren dat het
Megchelen
93
81
Breedenbroek
50
33
grootste deel van de leerlingen in de kleine kernen in
Varsselder
85
76
Westendorp
40
20
hun eigen kern naar school gaat.
Breedenbroek
62
52
Netterden
48
55
Doetinchem
2.660
18
2.919
2.719
Azewijn
39
21
Dinxperlo
369
181
het totaal aantal leerlingen niet helemaal aan op de
Gaanderen
287
157
aantallen in voorgaande paragrafen.
’s-Heerenberg
400
91
Overig
-
144
Totaal
-
1.873
De herkomstcijfers zijn gebaseerd op data van DUO
Totaal
(peiljaar 2021/2022). Door het verschil in peiljaren sluit
Tabel 6: PO - doelgroep en aantal leerlingen per kern (2021/2022)
Tabel 7: VO - doelgroep en aantal leerlingen per kern (2021/2022)
IHP Oude IJsselstreek | 21
05.03 Overmaat
moet de onderwijshuisvesting (PO) in de gemeente
Het geprognosticeerde aantal leerlingen kan via een
minimaal 19.924 m² BVO omvatten. Dit betekent dat
standaardformule vanuit de Verordening OHV worden
er theoretisch 2.633 m² BVO overmaat aan
omgerekend naar theoretisch ruimtegebruik (200 m²
onderwijshuisvesting voor het PO in de gemeente
BVO vaste voet per school +5,03 m² BVO per
bestaat. Dat is circa 12 % van het totaal. Deze
leerling).3 Het gaat dan om de totale vloeroppervlakte
normatieve overmaat is ongelijk verdeeld over de
van het schoolgebouw, dus inclusief ruimten als
scholen. In een aantal scholen is op basis van de
gangen, trappen en wc’s. Vervolgens kan deze
theoretische berekening sprake van overmaat. Voor
theoretische ruimtebehoefte op schoolniveau
andere scholen geldt dat er sprake is van theoretische
gekoppeld worden aan de daadwerkelijke oppervlakte
ondermaat. In de tabel op de volgende pagina is een
van het gebouw en kan bepaald worden of er sprake
overzicht opgenomen van de theoretische overmaat /
is van overmaat of ondermaat.
ondermaat per school.
Dit betreft nadrukkelijk een theoretische berekening. Er wordt geen rekening gehouden met bijvoorbeeld klasgrootte en de indeelbaarheid van gebouwen. Ter correctie voor dat soort zaken én om invulling te kunnen geven aan onderwijskundige ambities tellen we 10% op bij het berekende bruto vloeroppervlak voor de beoordeling van overmaat, tot een maximum van 100 m² per school. De onderwijshuisvesting (PO) in de gemeente omvat in totaal 22.557 m² BVO. Op basis van de standaardformule uit de Verordening OHV en de 10% extra m² (tot een maximum van 100 m² per school)
3
Instrument Ruimtebehofteberekening 2021, PO Raad,
https://www.poraad.nl/model-ruimtebehoefte-basisschool
IHP Oude IJsselstreek | 22
PO school
Schoolbestuur
Beschikbare ruimte
Norm
Leerlingen gemiddeld
onderwijs (m² BVO)
+ 10% (m² BVO)*
(2022 -2032)
975
657
79
Overmaat (m²)
Overmaat (%)
318
33%
Bontebrugschool
Accent Scholengroep
De Knienenbult
Accent Scholengroep
510
377
29
133
26%
De Meeander (Varsseveld)
Accent Scholengroep
1.532
1.723
283
-/- 191
-/- 12%
De Meeander (Heelweg)
Accent Scholengroep
587
594
68
-/-7
-/- 1%
De Woelwaters
Paraat Scholen
1.345
1.485
236
-/- 140
-/- 10%
Leemvoortschool
Paraat Scholen
537
543
59
-/- 6
-/- 1%
IKC Groeituin
Paraat Scholen
1.812
1.203
180
609
34%
De Borckeshof
Essentius
895
508
52
387
43%
De Klimpaal
Essentius
1.195
1.005
142
190
16%
Oersprong
Essentius
1.712
1.515
242
197
12%
Mariaschool
Essentius
1.870
1.794
295
76
4%
Pius X
Essentius
573
651
78
-/-78
-/- 14%
Sint Martinusschool
Essentius
780
587
67
193
25%
Walburgis
Essentius
826
569
63
257
31%
De Wijssel (nieuwbouw)
Essentius
2.611
2.611
265
n.v.t. (nieuwbouw)
n.v.t. (nieuwbouw)
Dynamiek
PRO8
2.154
1.459
243
695
32%
De Plakkenberg (nieuwbouw)
KBS Silvolde
2.643
2.643
282
n.v.t. (nieuwbouw)
n.v.t. (nieuwbouw)
22.557
19.924
2.663
2.633
12%
Totaal Tabel 8: Normatieve leegstand per school (PO) 2022 * tot een maximum van 100 m² per school
IHP Oude IJsselstreek | 23
06 Scholenvoorraad in perspectief Zoals in het vorige hoofdstuk uiteengezet omvat de
Het aandeel kleine scholen in Oude IJsselstreek komt
scholenvoorraad in Oude IJsselstreek 17 PO-scholen
overeen met de stedelijkheidsklasse ‘niet stedelijk’.
en 1 VO-school. De PO-scholen vallen onder 5
Onder die categorie vallen onder meer alle
schoolbesturen. In dit hoofdstuk vergelijken we de
Waddeneilanden en gemeente Bronckhorst. Andere
scholenvoorraad met landelijke cijfers, vergelijkbare
omliggende gemeenten (Aalten, Oost-Gelre,
Zeer sterk stedelijk
13%
264
gemeenten en buurgemeenten. Die vergelijking is
Montferland, Berkelland en Winterswijk) vallen
Sterk stedelijk
14%
233
relevant vanwege de landelijke bekostigings-
allemaal in dezelfde stedelijkheidsklasse als Oude
Matig stedelijk
18%
206
systematiek. Alle gemeenten krijgen relatief even veel
IJsselstreek. In bijgevoegde tabellen hebben we het
Weinig stedelijk
31%
163
geld voor onderwijshuisvesting. De vraag is of de
aandeel kleine scholen en het gemiddeld aantal
Niet stedelijk
46%
131
gemeente Oude IJsselstreek relatief veel of weinig van
leerlingen per school van de omliggende gemeenten
die middelen uitgeeft aan onderwijshuisvesting.
op een rij gezet.
Gemiddeld
22%
206
Stedelijkheidsklasse
Aandeel
Gemiddeld
kleine
aantal
scholen
leerlingen per school
Tabel 9: Aandeel kleine scholen per stedelijkheidsklasse
Daarbij kijken we naar het aandeel kleine scholen, de leeftijd van de voorraad en naar het aantal
Concluderend kunnen we stellen dat het aandeel
schoolbesturen.
kleine scholen in Oude IJsselstreek in absolute zin
06.01 Kleine PO-scholen
Aandeel
Gemiddeld
hoog is maar in vergelijking met andere gemeenten in
kleine
aantal
lijn der verwachting ligt. Met name als de vergelijking
scholen
In de gemeente Oude IJsselstreek zijn er 8 PO-scholen
gemaakt wordt met omliggende gemeenten is het
met minder dan 100 leerlingen, dat komt overeen met
aandeel kleine scholen niet opvallend hoog (of laag).
Gemeente
leerlingen per school
Oude IJsselstreek
47%
155
circa 47% van de scholenvoorraad. Landelijk ligt het
Aalten
38%
137
aandeel kleinere scholen per gemeente fors lager,
Berkelland
48%
119
circa 22%. Wanneer we de vergelijking maken met
Bronckhorst
44%
117
gemeenten met een gelijke stedelijkheidsklasse als
Doetinchem
19%
213
Oude IJsselstreek (‘weinig stedelijk’) dan ligt het
Montferland
20%
178
percentage in Oude IJsselstreek ook hoger (circa 47%
Oost-Gelre
47%
124
t.o.v. circa 31%). De stedelijkheidsklassen zijn
Winterswijk
47%
125
gebaseerd op de indeling die het CBS op
Tabel 10: Aandeel kleine scholen omliggende gemeenten
gemeenteniveau hanteert.
IHP Oude IJsselstreek | 24
06.02 Leeftijd schoolgebouwen
Daarbij is gekeken naar het bouwjaar van de scholen
06.03 Aantal schoolbesturen
Om de verduurzamingsopgave in Oude IJsselstreek in
(er is geen inzicht in eventuele renovatiejaren op
De 17 PO-scholen in Oude IJsselstreek vallen onder 5
perspectief te plaatsen is het relevant om te kijken
landelijk niveau).
schoolbesturen. In de toekomst worden dit er naar
naar de leeftijdsopbouw van de scholenvoorraad. De
verwachting 4 (De Plakkenberg gaat naar verwachting
gemiddelde leeftijd van alle PO-gebouwen in Oude
In de vergelijking met landelijke cijfers en omliggende
samen met Paraat Scholengroep). Landelijk ligt het
IJsselstreek is 48 jaar. Landelijk ligt dit gemiddelde op
gemeenten is geen rekening gehouden met de
gemiddelde aantal schoolbesturen per gemeente op
42 jaar. Dit gemiddelde wordt logischerwijs sterk
oppervlakte van de scholen. Als gekeken wordt naar
circa 4,6. Een schoolbestuur heeft daarbij gemiddeld
beïnvloed door monumentale schoolgebouwen (zoals
de oppervlakte in plaats van het aantal scholen dan
per gemeente circa 3,9 scholen. Voor gemeenten met
Walburgis en Meeander Heelweg in Oude
ligt het aandeel in Oude IJsselstreek op circa 41%.
20 PO-scholen of minder ligt het gemiddeld aantal
IJsselstreek). Beter is het daarom om te kijken naar het
besturen op circa 3,6, met een gemiddeld aantal van
aandeel gebouwen in de portefeuille dat recent
Voor de VO-scholen is de vergelijking met andere
gebouwd is. Die gebouwen zijn al redelijk duurzaam
gemeenten lastiger omdat het maar om twee
en de investering om die gebouwen verder te
gebouwen gaat (locatie Bluemers wordt als
Op basis van de vergelijking is de conclusie dat het
verduurzamen zijn naar verwachting beperkt. We
onderwijslocatie op termijn afgestoten). Laudis is in
aantal schoolbesturen dat actief is in Oude IJsselstreek
houden voor de vergelijking een leeftijd van maximaal
2020 gebouwd en is al erg duurzaam. Isala is begin
in lijn ligt met andere gemeenten.
10 jaar (bouwjaar 2013 en later). Twee scholen in Oude
jaren 90 gebouwd en hier ligt een duidelijke opgave
IJsselstreek zijn gebouwd na 2013 (Meeander
voor verduurzaming en vernieuwing.
circa 3,3 scholen per bestuur per gemeente.
Varsseveld en Oersprong) en nog eens twee scholen zijn in ontwikkeling (IKC De Wijssel en IKC Silvolde).
Gemeente
Vier scholen zijn na 2013 grootschalig gerenoveerd:
Oude IJsselstreek
53%
Walburgis, De Klimpaal, Mariaschool en De Meeander
Aalten
95%
Heelweg.
Berkelland
97%
Bronckhorst
91%
Van de 17 PO-scholen zijn er dus 9 die gekwalificeerd
Doetinchem
89%
worden als ‘oud’ (bouwjaar of renovatiejaar voor
Montferland
100%
2013), dat komt overeen met een aandeel van circa
Oost-Gelre
82%
53%. In vergelijking met het landelijk gemiddelde
Winterswijk
86%
(circa 90%) is dat aandeel relatief laag. In
Aandeel ‘oude’ PO- scholen
Tabel 11: aandeel ‘oude’ scholen omliggende gemeenten
onderstaande tabel is het aandeel ‘oude’ gebouwen in vergelijking met omliggende gemeenten opgenomen.
IHP Oude IJsselstreek | 25
Gemeente
kleine scholen (die relatief duur zijn) relatief groot. Het
Aantal
Aantal
besturen
scholen per
aandeel kleine scholen past weliswaar bij de
per
bestuur per
stedelijkheidsklasse van Oude IJsselstreek maar brengt
gemeente
gemeente
een duidelijke opgave met zich mee om op die kleine
Oude IJsselstreek
5
3,4
Nederland
5
4,6
‘kleine’ gemeenten*
4
3,9
Aalten
5
3,0
Berkelland
7
3,4
Bronckhorst
7
2,6
Doetinchem
6
3,3
Montferland
5
2,6
Oost-Gelre
3
4,7
Winterswijk
5
3,2
scholen duurzaam onderwijs te borgen.
* gemeenten met 20 PO-scholen of minder
Tabel 12: aantal schoolbesturen en scholen per gemeente
06.04 Conclusie Op basis van bovenstaande vergelijkingen is de conclusie dat de opgave op het gebied van onderwijshuisvesting in Oude IJsselstreek de komende jaren iets onder het gemiddelde ligt van de gemiddelde landelijke opgave en de opgave van vergelijkbare gemeenten. De voorraad omvat een relatief groot aandeel nieuwe scholen, de verduurzamingsopgave voor de komende jaren is daardoor naar verwachting kleiner dan in andere gemeenten. Aan de andere kant is het aandeel
IHP Oude IJsselstreek | 26
07 Ontwikkelingen Zowel op landelijk niveau als op gemeentelijk niveau
verplaatsing van locaties dient bij de verdere
07.02 Kinderopvang
spelen verschillende ontwikkelingen die van invloed
ontwikkeling van de uitleglocaties meegenomen te
Er spelen verschillende ontwikkelingen rondom de
zijn op onderwijs en de onderwijshuisvesting in de
worden.
kinderopvang in Nederland die van invloed zijn op de
gemeente.
samenwerking met de kinderopvang en de IKC De uitleglocatie Biezenakker in Ulft voorziet in het
vorming. De wet- en regelgeving verandert vaak en
07.01 Woningbouw
toevoegen van 400 tot 500 woningen. Binnen Ulft is
dat vraagt om flexibiliteit. Er is momenteel sprake van
Binnen de gemeente zijn verschillende
geen overcapaciteit qua onderwijshuisvesting en een
segregatie rondom de kinderopvang en
woningbouwprojecten voorzien. Naast een aantal
toename in het aantal leerlingen zal waarschijnlijk
buitenschoolse opvang: alleen voor kinderen van
inbreidingslocaties zijn vier uitbreidingslocaties
opgevangen moeten worden door de verschillende
ouders die aanspraak kunnen maken op
bepaald, waarbij in totaliteit ongeveer 2.500 woningen
scholen binnen de kern. Voor de Oersprong ligt al een
kinderopvangtoeslag is buitenschoolse opvang
worden gerealiseerd in diverse prijsklassen en voor
uitbreidingsbehoefte gericht op de doorontwikkeling
laagdrempelig toegankelijk. En juist die kinderen die
nader te bepalen doelgroepen (globaal 1/3 starters,
van deze vestiging naar een volwaardig IKC met brede
na schooltijd een aanbod aan activiteiten nodig
1/3 seniorenwoningen, 1/3 gezinswoningen). Het
maatschappelijke voorzieningen. Het is van belang dat
hebben zijn veelal de kinderen waarvan de ouders
toevoegen van woningen heeft impact op het aantal
bij de doorontwikkeling van deze school de
geen aanspraak kunnen of willen maken van
leerlingen. Een direct effect is zichtbaar door het
(kwantitatieve) effecten van de uitleglocatie gekoppeld
buitenschoolse opvang. Hetzelfde geldt voor
toevoegen van woningen waar gezinnen met kinderen
worden aan de gewenste inhoudelijke
kinderopvang: dit is enkel laagdrempelig toegankelijk
komen wonen. Een indirect effect is zichtbaar door
doorontwikkeling van deze locatie.
indien er sprake is van ouders met een baan.
gezinswoningen die vrijkomen binnen de gemeente
Daarnaast worden op dit moment plannen ontwikkeld
door verhuizingen.
voor de huidige locatie van De Wesenthorst. Het
De kabinetsplannen om de kinderopvang (bijna) gratis
plangebied omvat ook de huidige locatie van de
te maken staan op losse schroeven. Door de val van
Voor Varsseveld Noord en West voorzien de plannen
Woelwaters. Er wordt ervan uitgegaan dat De
het kabinet is de vraag in welke vorm en wanneer de
in een toevoeging van circa 1.000 woningen. Naar
Woelwaters een plek behoudt binnen dit plangebied
beoogde veranderingen doorgevoerd gaan worden.
verwachting kan de groei van leerlingaantallen die de
en dat op korte termijn (0-4 jaar) vervangende
Daarnaast bestaat er gerede twijfel of de plannen voor
ontwikkelingen met zich meebrengen niet worden
nieuwbouw aan de orde is.
gratis opvang een positieve bijdrage leveren aan het
opgevangen binnen de bestaande scholen in
segregatie-probleem.
Varsseveld. Wat dit concreet gaat betekenen voor de aanpassingen van het bestaande aanbod en mogelijke
IHP Oude IJsselstreek | 27
De inzet van een structurele kinderopvang bij de
doorzet, het streven is om achterstanden te verkleinen
invulling van onderwijs en opvang voor onze kinderen
en de onderwijskwaliteit te verbeteren.
is essentieel en heeft een plek nodig binnen de gemeente om het aanbod thuisnabij in samenhang
07.04 Achterstanden ontwikkeling leerlingen
met onderwijs en zorg te kunnen aanbieden.
Leerlingen met een achterstand in de ontwikkeling vragen om extra aandacht en in sommige gevallen
Om kinderen vanuit kleine kernen dezelfde kansen en
ook tot aanpassing van de huisvesting. Op
mogelijkheden te geven bij hun ontwikkelingsweg is
gemeentelijk niveau blijft het aantal leerlingen met een
kinderopvang in de kleine kernen gewenst. Op welke
ontwikkelachterstand de afgelopen jaren ongeveer
wijze deze kleinschalige vormen van kinderopvang
gelijk. De schoolbesturen geven aan dat de
gerealiseerd kunnen worden is nog een punt van
verwachting is dat dit beeld de komende jaren ook zo
onderzoek. Wel zouden we bij de geconstateerde
blijft. Op dit moment zijn dan ook geen aanpassingen
overmaat van m² BVO in scholen van kleine kernen
in de onderwijshuisvesting voorzien. Indien in de
met voorrang moeten kijken of deze ruimte hiervoor
toekomst het beeld wijzigt kijken we in samenspraak
benut zou kunnen worden.
met de schoolbesturen waar gerichte aanpassingen van de onderwijshuisvesting nodig zijn (bijvoorbeeld
07.03 Maatschappelijke ontwikkelingen
klassenverkleining, ruimte voor extra interventies).
In een aantal kernen van de gemeente Oude IJsselstreek is er sprake van een toenemende achterstandsscore. Dat is een zorgwekkende maatschappelijke ontwikkeling. Bepaalde groepen leerlingen hebben moeite om gelijke educatieve kansen te krijgen. Het wordt erkend dat een aantal kernen met deze ontwikkeling kampen. Echter is deze toename vooralsnog niet van substantiële omvang dat het direct de onderwijshuisvesting beïnvloed. Het is wel van belang dat deze ontwikkeling zich niet
IHP Oude IJsselstreek | 28
08 Ambities In samenspraak met de schoolbesturen zijn de
gemeenschappelijke inzet van onderwijs,
coronacrisis nog verder lijkt te zijn versterkt, nog
volgende ambities geformuleerd ten aanzien van het
kinderopvang en gemeente is om hierin samen
actueler geworden en heeft meer prioriteit gekregen.
onderwijs in Oude IJsselstreek.
stappen voorwaarts te maken. Soms vraagt het om
1.
Inclusiever onderwijs
extra ondersteuning binnen het reguliere
3.
2.
Kansengelijkheid
onderwijs/kinderopvang, zodat een kind toch in zijn
Kwaliteit van het onderwijs staat voorop. Ieder kind
3.
Thuis nabij/spreiding
eigen leefomgeving kan blijven. Ondersteuning wordt
mag de beste versie van zichzelf worden en wij
4.
Bredere functie van de school
in de school gehaald en het ondersteuningstraject
zorgen ervoor dat ieder kind tot zijn recht komt. We
5.
Doorlopende leerlijnen (0 tot 18)
wordt met inzet van gezamenlijke expertise
streven ernaar om alle jeugdigen passende
6.
Rijk onderwijs
vormgegeven. Ook bij het bouwen van
ondersteuning te bieden zodat zij zich optimaal
7.
Duurzaam (toekomstbestendig) onderwijs
onderwijshuisvesting wordt er rekening mee
kunnen ontwikkelen, niet alleen op het cognitieve
8.
Gymlocaties
gehouden dat kinderen met een beperking in hun
gebied, maar ook op sociaal emotioneel vlak, met
eigen leefomgeving naar school kunnen blijven gaan.
executieve functies en motorische vaardigheden. Ieder kind is uniek en onze focus ligt op de jeugdigen die
Bovenstaande ambities zijn hieronder nader uitgewerkt.
Thuis nabij/spreiding
2.
Kansengelijkheid
buiten ‘het gemiddelde’ vallen. Voor jeugdigen met
Onze ambitie is dat alle jeugdigen in de Oude
een specifieke onderwijsbehoefte worden door het
IJsselstreek met een goede start aan hun toekomst
onderwijs vanuit de Wet op passend onderwijs zo
Zo veel mogelijk kinderen moeten in hun eigen
kunnen beginnen. Dat betekent dat wij kansen creëren
passend mogelijk onderwijs gerealiseerd. De spreiding
leefomgeving naar het onderwijs kunnen gaan. Er
voor alle jeugdigen, zodat zij - binnen hun eigen
van de onderwijsvoorzieningen binnen de gemeente
moeten mogelijkheden zijn waar alle kinderen uit de
mogelijkheden en ongeacht de omgeving waarin zij
Oude IJsselstreek sluit zoveel mogelijk aan bij de
buurt elkaar ontmoeten en leren kennen, met of
opgroeien - zich optimaal kunnen ontwikkelen en een
spreiding van de bewoners over de gemeente in de
zonder beperking. De gemeente Oude IJsselstreek
succesvolle schoolloopbaan kunnen hebben. Ook
diverse kernen. Daarnaast wordt rekening gehouden
streeft naar een zo inclusief mogelijke samenleving en
willen we belemmeringen in de ontwikkeling en
met de bestaande onderwijsvoorzieningen binnen
zet daarbij in op meer inclusiviteit, toegankelijkheid en
onderwijsloopbaan van jeugdigen voorkomen,
"thuisnabije" afstand van de bewoners en wordt
drempelvrij onderwijs en kinderopvang in de buurt,
signaleren dan wel bestrijden. Deze ambitie is op dit
behoud van deze voorzieningen bevorderd, zolang
zodat segregatie wordt tegengegaan. We realiseren
moment, nu professionals en onderzoekers
het inhoudelijk verantwoord is..
ons dat deze gemeentelijke ambitie binnen het
constateren dat de verschillen tussen kinderen
onderwijs niet altijd te realiseren is maar de
toenemen en de kansengelijkheid ten gevolge van de
1.
Inclusiever onderwijs
IHP Oude IJsselstreek | 29
4.
Bredere functie van de school
gebiedsgerichte inzet opgezet op tenminste de
(IKC vorming, verkenning mogelijkheden
Goed onderwijs is een belangrijk fundament in onze
volgende drie sporen:
tienercollege).
samenleving, de betekenis daarvan zien we echter in
‒
Het bij elkaar brengen van betrokken partners en
een breder perspectief. Elke school vormt een
gezamenlijke ontwikkelen van (preventieve)
Als professionals en organisaties streven we ernaar om
ontmoetingsplek en maakt onderdeel uit van een
interventies die passen bij de problematiek in het
onze werkzaamheden nog beter op elkaar af te
netwerk van voorzieningen. We bieden gelijkwaardige
gebied.
stemmen en om onze samenwerking te optimaliseren.
kansen om een goed toekomstperspectief en
Begeleiding van gezinnen, met aandacht voor het
Hierdoor kunnen we sneller en adequater passende
keuzevrijheid aan al onze leerlingen te bieden. Ons
gezinssysteem en het intergenerationele
ondersteuning bieden. We streven ernaar om
onderwijsaanbod speelt dynamisch in op
patronen.
‘hobbels’ te voorkomen en als er toch extra