Begroting 2023-2026 27-9-2022 Definitieve versie.pdf

26

Wat geven we eraan uit? In totaal geven we binnen programma 2 ruim € 52 miljoen uit. In onderstaand overzicht is te zien waar het geld naar toe gaat.

27

Waarmee? Het werk in het Sociaal Domein gaat over mensen. De inhoud van het programma draait om de inwoners van onze gemeente. Daarom is het belangrijk om die inwoners te kennen. Wat houdt hen bezig? Wat gaat goed? Wat kan beter? Welke uitdagingen komen onze inwoners dagelijks tegen? We zijn op verschillende manieren in contact met onze inwoners. Via onderzoeken, panels, of de Adviesraad Sociaal Domein. De participatie van en invloed door inwoners is belangrijk om dat te kunnen doen wat écht nodig is. Oude IJsselstreek heeft te maken met een veranderende demografische ontwikkeling. We vergrijzen en ontgroenen, sneller dan een aantal jaren geleden. Onze inwoners zijn ook ouder dan gemiddeld. Daarop zullen we moeten acteren en maatregelen treffen om deze verdere ontwikkeling zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Doelen en acties 2.1- Gezond leven Gezondheid is een groot goed en is meer dan ‘niet ziek’ zijn. Iedereen wil het liefst zo lang mogelijk in goede gezondheid leven. Gezonde inwoners zijn vooral ook gelukkige en tevreden inwoners. Gezonde kansen Het is onze ambitie dat iedere inwoner van Oude IJsselstreek het vermogen heeft om zich te ontplooien, gezond te leven en regie te voeren op het eigen leven. Daarbij gaan we uit van de kracht van de maatschappij om een plek te maken waar het een leven lang fijn en gezond wonen, werken en recreëren is. Alle kinderen hebben gelijke kansen om gezond en veilig op te groeien. Hier ligt ook nadrukkelijk een verbinding met 'Gelijke kansen voor alle jeugdigen' in het programma 3: 'De werkende gemeente'. Alle ouderen genieten van een vitale en zorgeloze oude dag in hun vertrouwde omgeving. In Oude IJsselstreek doet iedereen ertoe en doet iedereen mee naar eigen mogelijkheden! Het verbeteren van de gezondheid en kwaliteit van leven is één van de drie hoofddoelen uit onze visie op het sociaal domein ‘Naar het hart van de beweging’. We zetten in op versterking van de preventieve infrastructuur om zo zwaardere hulp en zorg te voorkomen, want voorkomen is beter dan genezen. De acties zijn verder uitgewerkt in de lokale gezondheidsagenda ‘Gezonde kansen in Oude IJsselstreek’.

Daarbij ligt de focus op drie speerpunten: kansen(on)gelijkheid, mentale gezondheid en vitaal ouder worden. Uitvoering speerpunten Via onder andere de Gezondheidsmonitors zijn er kengetallen beschikbaar over gezond leven. Op basis van de drie speerpunten uit de lokale gezondheidsagenda ‘Gezonde kansen in Oude IJsselstreek’ is er gekozen voor de weergave van twee kengetallen bij de speerpunten 'mentale gezondheid' en 'vitaal ouder worden'. Bij het speerpunt 'kansen(on)gelijkheid' zetten we in 2023 vooral in op het verkleinen van gezondheidsverschillen in de eerste levensfase. Samen met partners zoals scholen, kinderopvang, Yunio, GGD Noord- en Oost-Gelderland, organisaties in de wijk, buurtsportcoaches en ouders gaan we werken aan een doorgaande lijn voor gezonde leefstijl. Bij jongeren en jongvolwassenen zetten we daarbij extra in op het vergroten van de mentale veerkracht in samenwerking met onderwijsinstellingen en Buurtzorg Jong. Voor uitwerking van bovenstaand speerpunten zijn er op dit moment nog geen passende kengetallen beschikbaar. Het speerpunt 'mentale gezondheid' werken we verder uit door in te zetten op het verminderen van gevoelens van eenzaamheid. Via het landelijke actieprogramma ‘Eén tegen eenzaamheid’ gaan we met lokale partners (bijvoorbeeld met zorgaanbieders, verenigingen en inwoners) aan de slag met een gestructureerde aanpak.

Percentage volwassenen dat eenzaam is: Jaar

Oude IJsselstreek

Achterhoek

Nederland

2020

48%

42%

47%

2016

39%

38%

43%

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen

28

Bij het speerpunt 'vitaal ouder worden' is er een voortvarende start gemaakt. Zo is het Lokale Ouderen Netwerk Oude IJsselstreek (LONO) opgericht, werken we aan een dementievriendelijke samenleving en ontwikkelen we de ontmoetingscentra voor ouderen door. Deze activiteiten zetten we in 2023 onverminderd door. Percentage ouderen (65+) met voldoende regie over eigen leven: Jaar

Oude IJsselstreek

Achterhoek

Nederland

2020

83%

86%

86%

2016

86%

86%

85%

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassen en Ouderen Meedoen via sterke verenigingen Sport, cultuur en welzijn zijn belangrijke middelen voor een vitale samenleving. Een rijk sportief en cultureel verenigingsleven draagt bij aan een sterke sociale basis. Het meedoen bij een vereniging zorgt voor ontmoeting en ontspanning. Om verenigingen te behouden en toekomstbestendig te maken blijven we verenigingen faciliteren. Dat doen we bijvoorbeeld door de inzet van een verenigingscoach en door het stimuleren van onderlinge samenwerking. In 2023 geven we verder uitvoering aan de cultuurnota. In deze nota wordt het beleid van Kunst en Cultuur voor de komende 10 jaar beschreven. De ambitie is een aantrekkelijk cultuuraanbod voor en door iedereen te behouden en te versterken. Het uitvoeringsprogramma gaan we samen ontwikkelen met onze partners. Het uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de organisatorische borging zoals de personele capaciteit, het benodigde commitment van de betrokken partijen en voortgang op de gestelde prioriteiten. Positieve Gezondheid Vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid werken we aan een beweging om anders te denken, te doen en te organiseren: van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Vanuit Samen Sterker Thuis werken de professionals al vanuit Positieve Gezondheid. Steeds meer samenwerkingspartners omarmen de visie van Positieve Gezondheid ook.

In 2023 gaan we de stap zetten van inspiratie naar implementatie: door onder andere de organisatie van werksessies voor zowel onze eigen professionals als voor onze samenwerkingspartners gaan we het werken met Positieve Gezondheid nog verder handen en voeten geven. De Gezondste Regio In de regio zoeken we verbinding bij de Thematafel De Gezondste Regio. Deze thematafel richt zich op vernieuwing en verbetering van zorg en welzijn met als doel om de gezondheid van Achterhoekers toe te laten nemen. Het regionale preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek 2020-2030’ gaan we uitwerken tot een lokaal preventieakkoord. Dat doen we nadrukkelijk samen met inwoners en (vrijwilligers)organisaties vanuit het besef dat het doorbreken van gezondheidsvraagstukken een complexe uitdaging is. Meer gezondheid ligt niet in handen van één organisatie. Vanuit gedeelde verantwoordelijkheid werken we aan een integrale aanpak om duurzaam gezond gedrag te bevorderen. Verbinding met andere beleidsterreinen Dat vraagt ook gezondheid nog meer te integreren met andere beleidsterreinen. Armoede, schulden, problemen rondom huisvesting, eenzaamheid, werkloosheid, een beperking, een lage opleiding of de kwaliteit en de inrichting van de leefomgeving hebben namelijk allemaal invloed op hoe gezond inwoners zijn en zich voelen.

Het verminderen van gezondheidsachterstanden vraagt om een breed perspectief. Daarom gaan we gezondheid nog nadrukkelijker verbinden met andere beleidsterreinen. Deze aanpak noemt de WHO (World Health Organization) ook wel: Health in All Policies. Alleen samen maken we Oude IJsselstreek gezonder!

29

Indicatoren (Zeer) Goed ervaren gezondheid van inwoners van 18 jaar en ouder Gezondheid is van vele factoren afhankelijk. Daardoor is het meten van uitkomsten van gezondheidsbevordering complex. Ervaren gezondheid Een goede algemene richtlijn is de ervaren gezondheid van inwoners. De ervaren gezondheid geeft inzicht hoe inwoners hun eigen gezondheid beoordelen. Het is een samenvattende gezondheidsmaat van alle relevante gezondheidsaspecten van een inwoner. Het CBS, RIVM en de GGD’en meten één keer per vier jaar de ervaren gezondheid via de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen. In 2020 heeft de laatste meting plaatsgevonden. In deze laatste meting ervaart 80% van de inwoners van 18 jaar en ouder in Oude IJsselstreek hun gezondheid als (zeer) goed. Daarmee scoort Oude IJsselstreek hoger dan het landelijke gemiddelde (79%) en gelijk met het gemiddelde in de Achterhoek (ook 80%). Bij de meting in 2016 beoordeelden 77% van de inwoners van 18 jaar en ouder in Oude IJsselstreek hun gezondheid als (zeer) goed. In de laatste vier jaar is er dus een stijging van 3% in de ervaren gezondheid gerealiseerd. Trend naar 2030 Op basis van demografische en landelijke trends becijfert het RIVM een daling van de (zeer) goed ervaren gezondheid naar 75.7% in Oude IJsselstreek in 2030. Het gemiddelde in Nederland daalt naar 75,3% en in de Achterhoek naar 75.7%.

Deze trendberekening is beleidsarm. Doelstelling 2023 Door in te zetten op Gezond leven streven we in Oude IJsselstreek naar een stabilisatie van de (zeer) goed ervaren gezondheid van onze inwoners bij de eerstvolgende meting. Dus 80% van de inwoners van 18 jaar en ouder ervaart de gezondheid als (zeer) goed. In 2022 is éénmalig een extra Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen om de impact van Corona inzichtelijk te maken. Deze cijfers zijn in het voorjaar van 2023 beschikbaar.

Bron: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen: GGD'en, CBS en RIVM Gebied

Meting 2016

Meting 2020

Doelstelling 2023

Trend 2030

Oude IJsselstreek

77,00 %

80,00 %

80,00 %

76,00 %

Achterhoek

77,00 %

80,00 %

-

76,00 %

Nederland

76,00 %

79,00 %

-

75,00 %

30

2.2- Meedoen We geloven in een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen en iedereen meetelt. Vandaar dat we ons tot doel hebben gesteld dat in Oude IJsselstreek niemand een uitkering heeft. Door inwoners een uitkering te geven creëren we een afhankelijkheidspositie en laten we talenten en kwaliteiten onbenut. Het is onze ambitie dat alle inwoners op hun eigen manier meedoen en we vervolgens kunnen stoppen met het verstrekken van uitkeringen. We werken aan die ambitie via vier ondersteuningsbehoeften: Ondersteuning bij verkrijgen en behouden van werk. We werken vanuit de Meedoen-Werkt-methode waarbij niet de vacature, maar de persoonlijke klik tussen werkzoekende en werkgever centraal staat. We stimuleren en faciliteren de persoonlijke ontmoeting door gebruik te maken van ons netwerk met maatschappelijk betrokken ondernemingen. Daarnaast zijn we aan het onderzoeken of detachering voor werkgevers in sommige gevallen drempelverlagend kan werken. Ook voor de inwoners waarvoor de arbeidsmarkt (nog) niet passend is, stimuleren en faciliteren wij geschikte werkplekken. Via vrijwilligerswerk, werkervaringsplaatsen, maatschappelijke banen, beschut werken en vormen van dagbesteding worden hun talenten en kwaliteiten benut. Ondersteuning bij bestaanszekerheid Een deel van onze inwoners is voor zijn bestaanszekerheid aangewezen op een gemeentelijke inkomensvoorziening.

Door te blijven werken aan de kwaliteit, effectiviteit en efficiëntie van onze ondersteuning zullen meer inwoners in staat zijn in hun eigen levensonderhoud te voorzien. We zijn daarbij afhankelijk van economische en geopolitieke ontwikkelingen. Zo zorgen de inflatie en stijging van de energieprijzen er voor dat een steeds groter wordende groep inwoners onvoldoende middelen heeft om de maandelijkse kosten te betalen en/of tegenslagen op te vangen. Gemeentebreed worden inwoners geholpen bij het tegengaan van de energietransitie (programma 1) en bij het verduurzamen van hun woning (programma 1.). Op die manier kunnen inwoners hun energiekosten verlagen. Daarnaast verwachten we dat meer inwoners gebruik gaan maken van schuldhulpverlening, we gaan waarborgen dat de inwoners die door middel van vroegsignalering zich melden bij de gemeente tijdig geholpen worden. De benodigde formatie van onder andere schulphulpverlening dient mee te bewegen met de vraag vanuit de samenleving. Ook dit jaar zullen de gemeentelijke belastingen zoveel mogelijk geautomatiseerd worden kwijtgescholden. Verder passen we de regels rondom de bijzondere bijstand en de lokale minimaregeling aan zodat die beter aansluiten bij de behoeften van de inwoners en de administratieve lasten voor inwoners worden verlaagd.

Door tegemoetkomingen te verstrekken willen we stimuleren dat inwoners mee kunnen (blijven) doen aan het verenigingsleven en een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid van de inwoners. Ondersteuning bij integratie Door een combinatie van “doen en leren”, stimuleren we dat inwoners die hun land van herkomst hebben moeten ontvluchten sneller de Nederlandse taal gaan beheersen en mee kunnen doen. Samen met werkgevers onderzoeken we hoe we de aanvankelijke taalbarrière – onder andere via de inzet van digitale instrumenten en werkgerichte taallessen (op de werkplek) – kunnen verkleinen waardoor werk eerder tot de mogelijkheden behoort. Ondersteunen bij ondernemen We hebben aandacht voor de ondernemers die gebruik hebben gemaakt van de TOZO-regeling en vanaf 2022 hun bedrijfskrediet terug moeten betalen. Samen met die ondernemers bekijken we of aflossing mogelijk is en welke aanvullende ondersteuning nodig is. De transformatie op het gebied van werk en inkomen vraagt dat we buiten bestaande kaders en werkwijzen treden om écht te doen wat nodig is en écht aan te sluiten bij de leefwereld van onze inwoners. In lijn met de visie “Naar het hart van de beweging” hebben we STOER opgericht om de transformatie vorm te kunnen geven. STOER is de werkgever voor inwoners met een dienstverband Nieuw Beschut en maatschappelijke banen.

Daarnaast levert STOER een bijdrage in de opvang van de Oekraïners (leefgeld en beperkt begeleiding bij het verkrijgen van werk).

31

Ook niet uitkeringsgerechtigde inwoners (NUG) – met name schoolverlaters VSO/PRO – kunnen voor ondersteuning bij STOER terecht, evenals gevestigde ondernemers en inwoners die vanuit een inkomensvoorziening een bedrijf willen starten. Verder worden inwoners – en hun werkgevers – ondersteund op het moment dat zij doorstromen naar een betaalde baan. Deze nazorgtrajecten vormen een wezenlijk deel van de dienstverlening van STOER met als doel de samenwerking tussen inwoner en werkgever te bestendigen. Dit is een van de beloften die bij oprichting van STOER aan de werkgevers is gedaan.

2.3- De bedoeling In Oude IJsselstreek werken we aan een samenleving waarin onze inwoners kunnen meedoen en zich positief en gezond kunnen (blijven) ontwikkelen. Dat doen wij door het systeem (met zijn regels, procedures, financiën, bureaucratie) ondergeschikt te laten zijn aan de menselijke kant en de wereld waarin onze inwoners leven. De behoefte en de mogelijkheden van de inwoner zijn leidend bij het vinden van een oplossing. Om dat te bereiken zetten we in op de volgende punten: Anders werken Bovenstaande vraagt van ons/onze medewerkers en onze samenwerkingspartners dat wij steeds meer zelf betekenis moeten geven aan iedere unieke situatie, in plaats van de regels te volgen. Daarbij kunnen bestaande regels nu zelfs in de weg zitten om écht te doen wat nodig is. Het kost tijd om op veel verschillende plekken en niveaus op deze nieuwe manier te gaan werken, dit te vertalen in nieuwe regels (of het afschaffen daarvan) en te bestendigen. We doen dat in verbinding en dialoog met elkaar en onze samenwerkingspartners, op een eerlijke en gelijkwaardige manier, met oog en ruimte voor ieders talenten en expertise. Vormen die we hiervoor gebruiken zijn bijvoorbeeld intervisie voor de beleidsteams, casuïstiekbespreking bij de Wmo-consulenten, trainingen van de medewerkers van Stoer, kwartaalgesprekken en inhoudelijke werkgroepen met onze samenwerkingspartners.

Leren door te doen In 2023 blijven wij hieraan werken in de projecten en met de partners die wij daarvoor in de afgelopen jaren hebben geselecteerd. Met Buurtzorg Jong geven we in 2022 in het bijzonder invulling aan het jongerenwerk. In programma 3, paragraaf 3.6 is dit verder uitgewerkt. Met Azora en Sensire ontwikkelen we het team van Samen Sterker Thuis verder door, o.a. door steeds verder te gaan in het (faciliteren van) domein overstijgend werken en het afbreken van schotten. Ook bij Stoer blijven we werken aan het centraal stellen van de behoefte en de mogelijkheden van de inwoner bij de ondersteuning die we bieden. Met de partners uit het bouwteam ‘specialistische hulp in de buurt’ werken wij met een ontwikkelagenda samen aan hulp die aansluit bij wat de inwoner nodig heeft. Er zijn onder andere werkgroepen die zich bezighouden met het afbreken van schotten die het schakelen tussen onderwijs, dagbesteding en deelname aan het arbeidsproces bemoeilijken en het organiseren van (combinaties van voorliggende en specialistische) hulp rondom het gezin zonder ingewikkelde procedures of indicaties. Met de gebiedsgerichte aanpak in Terborg brengen we in 2023 medewerkers van de Wmo, Buurtzorg Jong, Stoer en andere partners samen om te werken aan doorbraken (impactvolle oplossingen of bureaucratische uitzonderingen) die het leven van kwetsbare inwoners levensbreed verbeteren.

Wanneer deze aanpak werkt gaan wij deze de komende jaren in de hele gemeente gebruiken. Resultaten in beeld brengen en volgen Met het werken volgens de bedoeling hebben wij ons een fundamentele verandering ten doel gesteld waarvan de uitkomst onvoorspelbaar is. Onze visie geeft een lonkend perspectief waarvan we nog niet precies weten hoe we er moeten komen en of onze inzet succesvol is. We leren door het te doen. Daarnaast gaat het om een integrale verandering met veel verschillende aspecten (van maatschappelijk tot politiek) die tegelijkertijd moeten veranderen om het doel te bereiken. Of onze inzet werkt is daarom moeilijk te meten. In 2023 implementeren we een methode om deze verandering te volgen en de resultaten van onze inzet kwalitatief in beeld te brengen naast de duiding van (interne en externe) data. We sluiten daarbij aan bij de ontwikkelingen rondom datagedreven werken beschreven in programma 4 ‘De dienstverlenende gemeente’.

32

Raadsplanning

33

Wat kost het?

Beleidsmatige ontwikkelingen.

34

Autonome ontwikkelingen.

35

Werkwijze hekjes Sociaal Domein De in eerdere jaren toegepaste werkwijze rondom de hekjes sociaal domein (SD) kan ertoe leiden tot de omvang van de reserve sociaal domein onnodig groot (of onwenselijk klein) wordt. Daarom hanteren we op basis van de ingeschatte risico’s een minimum en maximum omvang voor de reserve sociaal domein. Indien de reserve boven het maximum uitkomt, wordt een eventueel surplus in het sociaal domein niet meer rechtstreeks gestort in de reserve sociaal domein, maar wordt dit als regulier exploitatiesaldo verwerkt. Vice versa geldt dat indien de reserve sociaal domein onder het minimum dreigt uit te komen, dan wordt dit vanuit het regulier exploitatiesaldo aangevuld. Voor deze begroting geeft dit het volgende effect, vergeleken met de oorspronkelijke werkwijze rondom de hekjes:

*) Het resultaat sociaal domein is pas definitief bekend bij de jaarrekening 2022, daarom wordt hiermee nog geen rekening gehouden in deze begroting. **) In de reserve sociaal domein zijn gelden opgenomen voor corona en gids, waar specifieke kosten voor gemaakt worden. Die worden daarom buiten beschouwing gelaten.

36

Wat zijn onze reguliere taken in dit programma.

37

Programma 3: De werkende gemeente Inleiding Waarom De inwoners van de gemeente Oude IJsselstreek staan voor flinke uitdagingen. De coronacrisis met alle gevolgen van dien voor de hardwerkende ondernemers, maar ook voor leerlingen in een periode waar ze zichzelf maximaal moeten kunnen ontwikkelen, is gelukkig achter de rug maar dreunt nog na. De ene crisis is nog niet goed en wel voorbij en de volgende klopt al aan. De oorlog in Oekraïne raakt ons allemaal, hoewel sommige harder dan anderen. De energieprijzen zijn niet alleen onwerkelijk hoog, maar ook erg onzeker. Er is nog maar een klein percentage dat niet elke maand nieuwe leverprijzen krijgt. Dat heeft vergaande consequenties voor inwoners, maar ook zeker voor ondernemers die elke maand met hogere kosten te maken krijgen. Daarbij groeien onze jongeren tegenwoordig op in een Europa waar oorlog is. Daarnaast zien we steeds vaker de gevolgen van de klimaatveranderingen. Een stikstofcrisis, hitteplan en droogte zijn maar een paar dingen die we merken. We willen allemaal ons steentje bij dragen aan een betere toekomst. Vooral agrarische ondernemers worden hierbij aangekeken. Kortom: het zijn onzekere tijden. Als gemeente willen we al onze inwoners zo goed en waar maar mogelijk ondersteunen en helpen, maar we zijn ons er terdege van bewust dat we de onzekerheid niet weg zullen kunnen nemen.

We wachten de concrete steunmaatregelen en doelen van het Rijk af, maar waar mogelijk anticiperen we, leveren we maatwerk en denken we mee in mogelijkheden. Het programma de werkende gemeente richt zich op 2 doelgroepen: ondernemers van groot tot klein en leerlingen van alle leeftijden. Via lokale, regionale en internationale samenwerking proberen we belangrijke items te agenderen, problematiek gezamenlijk en grensoverschrijdend op te pakken, en waar mogelijk samen met onze partners onze inwoners meer zekerheid te geven. We willen de kansgelijkheid bevorderen zodat iedereen bestaanszekerheid heeft, niet in de kou hoeft te zitten en zowel ondernemers als leerlingen niet alleen bezig zijn te bestaan en te overleven, maar op te bloeien. Wat doen we hiervoor? Voor programma 3 zijn er een aantal concrete doelen geformuleerd: 1. Impulsen aan de economie en wonen 2. Bevorderen van recreatie en toerisme 3. Vitale en toekomstbestendige bedrijventerreinen 4. Aantrekkelijke winkelkernen 5. Toekomstbestendig agrarisch bedrijfsleven 6. Gelijke kansen voor iedereen 7. Vitale en toekomstgerichte schoolgebouwen 8. Samen komen we verder Naast onze ambities en doelen in het programmaplan, hebben we uiteraard ook veel reguliere taken; de going concern. Hieronder is visueel weergegeven wat we aan reguliere taken binnen programma 3 uitvoeren.

38

Wat geven we eraan uit? In totaal geven we binnen programma 3 een kleine € 6 miljoen uit. In onderstaand overzicht is zichtbaar waar het geld naar toe gaat.

Waarmee. De beperkte, maar niet geringe invloed van de gemeente is al beschreven. Wat we hier vooral in willen benadrukken is dat de samenwerking met onze partners essentieel is om onze doelen te bereiken. We benoemen hieronder de belangrijkste, in willekeurige volgorde: -De ondernemers. Er zijn meerdere keren per jaar bestuurlijke overleggen met de industriekringen, winkeliersverenigingen en marktverenigingen. In open dialoog praten we over wat er nodig is, wat de gemeente hier wel of niet in kan betekenen of kan faciliteren, maar ook wat ondernemers zelf kunnen bewerkstelligen als ze zich verenigen. Niet alleen voor zichzelf maar ook voor hun medeondernemers, de leefbaarheid en de economische dynamiek. Het programma ondernemers aan zet, het innovatiefonds, de coronasnelteststraat en zon op dak zijn voorbeelden van de gezamenlijke aanpak. - Het LEA (Lokaal Educatieve Agenda). Alle onderwijsinstellingen en kinderopvangorganisaties zijn vertegenwoordigd in dit overleg, gefaciliteerd door en voorgezeten door de gemeente. Ook sluiten jeugdzorgorganisaties en de GGD aan om ontwikkelingen rondom kinderen en jeugd te signalen en gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor interventies. De scholen en kinderopvang staan natuurlijk het dichts bij onze leerlingen en weten als geen ander wat er speelt en hoe daarop te anticiperen. De gemeente faciliteert hierin graag zo veel mogelijk.

Samen met deze partners maken we afspraken over waar we ons in 2023 op willen focussen en inzetten. -De Regio, Euregio’s, andere gemeenten: we zijn erg blij met de thematafels omdat we daar gesprekken met de 3 o’s kunnen voeren die onze hele regio raken. Veel onderwerpen hebben een lokale weerslag maar is op lokaal niveau niet te bestrijden/verhelpen, terwijl je als Regio dat in gezamenlijkheid wel kan. Het is de plek om dingen te agenderen. Deze overleggen worden dan ook altijd zo integraal en zorgvuldig mogelijk voorbereid zodat we kunnen proberen waar maar kan kansen te pakken en synergie te krijgen. Naast de Euregio Gronau krijgen we ook steeds meer aansluiting bij de Euregio RijnWaal waardoor we voor meer INTERREG-gelden in aanmerking komen en zoeken we de samenwerking met Duitse buurgemeenten. Het spreekt voor zichzelf dat we voor elke vorm van samenwerking de andere partij nodig hebben om het als doeltreffend middel in te kunnen zetten voor onze inwoners

39

Hoe Hoe we onze doelen concreet willen bereiken is per doel uitgeschreven. Daarbij is het niet zo dat als we alles gedaan hebben zonder meer het doel ook bereikt is. We proberen zaken in gang te zetten, inwoners, ondernemers, scholen en kinderen zodanig te faciliteren zodat we in de richting van de doelen bewegen. Alle acties en maatregelen dragen daaraan bij. De effectiviteit daarvan valt of staat met de samenwerking en inzet van alle partners, niet alleen bij die van de gemeente. Binnen onze financiële en personele middelen dragen wij bij aan de economie en het onderwijs in onze gemeente.

Doelen en acties 3.1- Impulsprogramma economie en wonen De economische dynamiek verandert in rap tempo. Dat heeft dieperliggende oorzaken, maar mede als gevolg van de coronacrisis, tekorten op de arbeidsmarkt, oorlog in Oekraïne, verduurzaming en klimaatverandering wordt dit versneld. Met de Economische Beleidsvisie (2017) en Het aanvalsplan conjuncturele schommelingen (“Plan B”; 2019) hadden we onze rol en al doelen geformuleerd om economische dynamiek te bevorderen en hebben we interventies benoemd om sterker uit de crisis te komen: we willen als overheid de economische motor draaiende houden. Juist omdat die dynamiek erg groot is geweest gaan we ons economisch beleid en daarmee ook de doelen van het aanvalsplan actualiseren. Tegelijkertijd gaan we door met de in gang gezette stimuleringsmaatregelen. Het aanjagen van woningbouw is één daarvan, waarbij we woningbouw niet als doel op zich beschouwen, maar als middel om de bouwsector aan te jagen en te verduurzamen, om leegstand tegen te gaan, om mensen een dak boven hun hoofd te geven en om nieuwe arbeidskrachten aan te trekken. In 2023 gaan we hieraan een vervolg geven en gaan we ook de sociaaleconomische effecten van woningbouw en uitleglocaties op de bereikbaarheid en het draagvlak van en vraag naar onze voorzieningen in beeld brengen. Denk aan onderwijs, sport en kunst en cultuur.

Daarnaast blijven we conform Plan B als ondernemende overheid actief door in te zetten op innovaties. En al weten we niet altijd precies wat het bedrijfsleven wil, omdat het om bedrijfsactiviteiten gaat, willen we wel kijken wat er kan en daarbij aansluiten. Bijvoorbeeld met een innovatiefonds en op het gebied van duurzame energie. Onderdeel is extra inzet op duurzame energie, met name waterstof. Daarvoor hebben we samen met initiatiefnemers een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Dit wordt door de betrokken partijen in een uitvoeringsagenda vertaald. Dit past in de provinciale inzet op een Smart Energy Hub (SEH). De eerste stap is het ontwikkelen van een gebiedsanalyse voor een decentraal netwerk waar vraag en aanbod van elektriciteit, groene waterstof en opslag in het gebied slim aan elkaar kunnen worden gekoppeld. Ook onderzoeken we met Firan welke duurzame energieoplossingen er voor het VIP zijn en hoe bedrijven hieraan bij kunnen dragen. Firan is onderdeel van Alliander en richt zich op oplossingen met nieuwe energie en energie-infrastructuur. We willen dit onderzoek voor 2023 uitbreiden met grote bedrijven uit andere delen van de gemeente. In de afgelopen jaren hebben we via Achterhoek Onderneemt Duurzaam ingezet op het faciliteren van besparen en via Zonnige Bedrijven Achterhoek met de Agem op opwek.

Voor Zonnige Bedrijven Achterhoek gaan we in 2023 een nieuwe overeenkomst met de Agem aan. Hiermee pakken we als gemeente een faciliterende rol. We verwachten dat het bedrijfsleven samen met ons verder inzet op deze grote opgave. De arbeidsmarkt is krapper dan ooit. Dit is één van de belangrijkste opgaven van deze tijd, maar tegelijkertijd ook complex. Doel is om in 2023 met werkgevers uit de belangrijkste sectoren tot een lokaal sociaal akkoord te komen. We richten ons met name op techniek, zorg en toerisme. Een onderdeel van het sociaal akkoord is om met werkgevers te kijken naar specifieke doelgroepen en een flexibele schil. Denk bijvoorbeeld aan flexkrachten die afhankelijk van de behoefte seizoenarbeid verrichten door 8 maanden voor het ene bedrijf te werken en dan weer 4 maanden voor een ander, omdat de piek van de productie dan bijvoorbeeld weg is. We willen met werkgevers en het onderwijs kijken hoe die eventuele frictietijd tussen werkgevers goed ingevuld kan worden. Uiteraard wel vanuit onze eigen rol. Dat geldt ook voor taalonderwijs, aangezien werkgevers dat vaak als hobbel ervaren om mensen aan te nemen. We willen met werkgevers afspraken maken over scholingskosten in combinatie met een aanstelling en arbeidscontracten.

40

Daarnaast gaan we (ook in regionaal verband) verder inzetten op het aantrekken van jonge hoogopgeleide mensen, omdat daar behoefte aan is. Vanuit onze rol willen we bestaande contacten met bijvoorbeeld het Saxion uitbreiden en nieuwe aangaan. Tot slot zien we dat werkgevers, meest recent vooraanstaande zorgorganisaties in onze gemeente, arbeidskrachten van buiten Nederland aantrekken. Qua arbeidsmigrantenhuisvesting zit er een duidelijke link met volkshuisvesting, economie en handhaving. We hebben er in 2022 al een start meegemaakt, maar gaan hier in 2023 beleid op maken. Naast het huisvesten van arbeidsmigranten kijken we dan ook naar zaken als integratie en welzijn. We blijven daarbij steeds kijken naar kansen op lokaal en regionaal niveau.

3.2- Bevorderen recreatie en toerisme Mede door corona zien we een grote populariteit van de vakantiebestemming Nederland. Ook de Achterhoek is als toeristische bestemming herontdekt en dit benadrukt nog maar eens de kansen die er in de gemeente liggen om meer toeristen te trekken. Voor de toerist is het belangrijk om snel in te spelen op de actualiteit zonder lang te hoeven zoeken naar informatie en inspiratie. Afgelopen twee jaren hebben we ingezet op het zo goed mogelijk faciliteren van de ondernemers. In 2021 is de beleidsnotitie toerisme en recreatie vastgesteld door de gemeenteraad en is er een meerjarige uitvoeringsagenda inclusief middelen opgesteld. In 2022 hebben we verschillende projecten afgerond van de uitvoeringsagenda. Voor de periode 2023-2024 stellen we een geactualiseerde uitvoeringsagenda op passend binnen de beschikbare middelen. Deze is eind 2022 gereed. Hieronder staan speerpunten waar we onder andere de komende periode op gaan inzetten. Onderzoek Studenten van de Innovatie en Kenniswerkplaats van Saxion gaan de komende twee jaren aan de slag om een impuls te geven aan een innovatief en vernieuwend vrijetijdsaanbod. Bovendien wordt er in 2023 een kwalitatief onderzoek uitgevoerd om de effecten van de nieuwe koers/impuls te meten. Enerzijds om te meten hoe de bezoeker het toeristisch aanbod in Oude IJsselstreek ervaart.

Anderzijds om te onderzoeken hoe de toeristisch recreatieve ondernemers de rol van de gemeente ervaren. Met deze nulmeting wordt inzicht gegeven van onze startpositie en welke aspecten nog onze aandacht verdienen. In 2024 volgt een nieuwe meting om de voortgang te monitoren. Doelgroepen- en marketingcampagne Om te zorgen dat toeristen onze gemeente kunnen vinden, zetten we de komende jaren samen met onze partners meer in op vermarkting en storytelling. Dit doen we door het optimaliseren van digitale informatie en optimalisatie en vindbaarheid in zoekmachines zodat we nog sneller in beeld komen. Door doelgroep gerichte campagnes gaan we het huidige en nieuwe aanbod gerichter vermarkten en slimme combinaties en arrangementen maken. Daarbij verliezen we ook de ‘inclusie’ en ‘Duitse gasten’ niet uit het oog. Enkele kerngebieden uitgelicht DRU Industriepark Om het DRU Industriepark als “beeldbepalend icoon’ voor de toerist (inter)nationaal op de kaart te zetten worden momenteel verschillende concepten uitgewerkt om te komen tot een locatie waar monumenten, historie en kunst en cultuur aan elkaar worden verbonden. Voor meer toeristische beleving wordt ook de ligging aan het water erbij betrokken. Oude IJssel Met het toekomstbeeld voor ‘Het landschapspark Oude IJssel’ zijn allerlei initiatieven en ideeën beschreven waar we in 2023 al mee aan de slag kunnen gaan.

Zoals meer waterbeleving op en rond het water, o.a. door het bevorderen van recreatievaart en uitwerken van de plannen voor camperplekken langs het water. We sluiten hierbij aan bij andere ontwikkelingen zoals beschreven in de Visie Oude IJsselzone (zie programma 1.4)

41

Vennebulten Het gebiedsproces Vennebulten, Aaltense Goor en Zwarte Veen loopt. De integrale inrichtingsschets voor het gebied Vennebulten maakt hier onderdeel van uit. In 2023 geven we hier uitvoering aan samen met de gemeenten Oost Gelre en Aalten, Waterschap en Routebureau werken we aan de recreatieve infrastructuur van fiets-, wandelen ruiterpaden en gebiedsinformatieborden. Er is ook aandacht voor de verschillende toeristische routes waarbij het landschap-/ontstaansgeschiedenis verhaal wordt verteld. Uitnodigingskader opstellen met meer experimenteerruimte Op het gebied van aanbod ontwikkeling, voor zowel de verblijfsaccommodaties als dagattracties, zijn nieuwe initiatieven welkom. Zeker in de genoemde toeristische kerngebieden, maar ook om te komen tot een vitaal buitengebied. Hiervoor willen we in 2023 gaan verkennen of en op welke wijze we de toeristische en agrarische ondernemers optimale ontwikkelruimte kunnen bieden. We werken de plannen verder uit om vanuit de bestaande visies te komen tot (nieuwe) mogelijkheden en zoeken zo nodig de ruimte op die de bestemmingsplannen ons bieden en nodigen derden uit om met initiatieven te komen die aansluiten bij onze ambities. We kijken wat er mogelijk is voor zowel kleinschalige als grootschalige verblijfsaccommodaties. Hier worden wel voorwaarden aan gekoppeld voor de ondernemer.

Denk daarbij aan circulariteit, duurzaamheid, inclusie of ander onderscheidend concept. Kunst en Cultuur De vrijetijdssector staat niet op zichzelf en raakt ook andere thema’s, zoals kunst & cultuur en erfgoed. In de nieuwe Cultuurnota leggen we op meerdere niveaus verbinding met recreatie en toerisme. Dit sluit ook aan bij de ambities die de regio heeft en daarmee wordt er nog nadrukkelijker verbinding gelegd met de nieuwe leefstijl doelgroepen zoals de stijl-, inzicht- en avontuurzoekers. In de uitvoeringsagenda 2023-2024 komen cross-overs van de cultuurnota en de recreatieve en toeristische dan ook terug.

Fotograaf Stan Bouwman

42

3.3- Vitale en toekomstgerichte bedrijventerreinen Bedrijventerreinen zijn in Oude IJsselstreek, net zoals in vrijwel de hele Achterhoek, van groot belang om de economische dynamiek en werkgelegenheid te faciliteren. Daarom maken we hier afspraken over in regionaal verband samen met de provincie. Die afspraken staan in het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Hoewel we in 2023 een nieuw RPW gaan opstellen, staan er in het bestaande RPW al opgaven voor ons. Allereerst is dat de ontwikkeling van Het Varsseveld Industriepark (Het VIP), waarbij we het terrein in 2023 bouwrijp gaan maken en aan de noordzijde extra natuur zullen ontwikkelen. Tegelijkertijd onderzoeken we met Firan en ondernemers uit Varsseveld wat de beste manier is om duurzame energie te kunnen inzetten op Het VIP en het bestaande bedrijventerrein. Bij de bestaande bedrijventerreinen gaan we op de IJsselweide over tot revitalisering waarbij we enerzijds kijken naar het openbare gebied (onze verantwoordelijkheid) en anderzijds met ondernemers kijken naar mogelijkheden (aanzicht, duurzaamheid, klimaatadaptatie, uitbreidingswensen, etc.) op hun kavels. In samenwerking met de ondernemers maken we in 2022 plannen voor IJsselweide, werken we ze begin 2023 verder uit tot bestekken en besteden we werkzaamheden aan, waarna we in 2023 starten met revitaliseringsplannen die ook in 2024 en 2025 nog uitloop kennen.

Afhankelijk van de definitieve plannen komen we zo nodig bij de Voorjaarsnota 2024 terug voor investeringsmiddelen. De revitalisering van Hofskamp Zuid komt later mede door de prioritering van ambtelijke inzet bij woningbouwprojecten en de recente ontwikkelingen bij Ter Horst. Voor De Rieze hopen we, zeker nu de laatste kavels in de verkoop zijn en we met belanghebbenden intensieve gesprekken hebben gevoerd, het geactualiseerde bestemmingsplan in 2023 vast te stellen. Op de grootste bedrijventerreinen is er inmiddels parkmanagement. Dat willen we in 2023 uitbreiden naar andere bedrijventerreinen en verdiepen met additionele onderwerpen als het ijs- en sneeuwvrij maken in de winter. Tot slot gaan we in 2023 toewerken naar een nieuw RPW waarbij we mede gezien de kavelverkoop en de ambities in het Landschapspark Oude IJssel niet alleen kijken naar ontwikkelmogelijkheden in het centrale en zuidelijk deel van de gemeente, maar ook de samenwerking met andere gemeenten verder gaan verkennen.

3.4- Aantrekkelijke winkelkernen In de afgelopen jaren hebben we een Ontwikkelingskader Detailhandel vastgesteld (met daarin de drie hoofdkernen qua detailhandel) en zijn op kernniveau aan de slag gegaan met toekomstperspectieven, zowel via gebiedsvisies als het project ondernemers aan zet. De komende periode willen we vooral gaan realiseren Vitale kernen en dan specifiek winkelcentra zorgen niet alleen voor economische dynamiek en werkgelegenheid, maar bieden ook een voorzieningenniveau en daarmee een aantrekkelijke woonomgeving. Tegelijkertijd zijn dit ook gebieden waar niet alleen allerlei opgaven en functies bij elkaar komen, waar wij als gemeente leidend zijn in de openbare ruimte en faciliterend richting de ondernemers, vastgoedeigenaren en andere partijen. Het toewerken naar compacte en vitale centra blijft daarbij centraal staan, want de geplande woningbouw is nodig voor behoud van het bestaande voorzieningenniveau. De winkelkernen moeten aantrekkelijke winkelgebieden zijn. Klimaatadaptie en vergroening zijn middelen om de kernen levensvatbaar en aantrekkelijk te houden. Zie daarvoor programma 1 onderdeel Vergroenen. Daarbij zijn de ideeën van de ondernemers uit het project ‘Ondernemers aan zet’ input voor de te ontwikkelen meerjarige groenplannen. Daarnaast gaan we voor een aantal ruimtelijke vraagstukken aan de slag.

Het toewerken naar compacte en vitale centra leidt enerzijds tot kernwinkelgebieden waar voorzieningen als groen en verkeer op orde zijn, terwijl het anderzijds voor gebieden daarbuiten aangeeft dat daar geen nieuwe (centrum)voorzieningen landen en transformatie naar wonen mogelijk moet zijn. Voor een aantal onderdelen ligt er een gedeelde verantwoordelijkheid. De organisatie en inzet van de ondernemersfondsen ligt bij de ondernemers, niet bij de gemeente. De wens van ondernemers is te komen tot centrummanagement. We gaan als gemeente cofinanciering vanuit het covid-fonds leveren voor het aanstellen van een centrummanager. Het andere deel van het bedrag moet uit het ondernemersfonds komen. Een centrummanager is een zelfstandige en onafhankelijke adviseur die ondernemers en winkeliers helpt bij bijvoorbeeld het organiseren van evenementen, zoekt naar investeerders en ondersteunt bij het realiseren van plannen. Ook willen we vanuit openbare orde en veiligheid een keurmerk veilig ondernemen gaan behalen. Wij stellen expertise (handhaving, politie, etc.) beschikbaar, de ondernemers gaan samenwerken. Het is namelijk een voorbeeld van parkmanagement bij winkeliers. We doen dit voor de drie hoofdkernen met eerst een pilot in Ulft in 2023

43

3.5- Toekomstbestendig agrarisch bedrijfsleven We zien dat de agrarische sector met aanpalende bedrijvigheid een belangrijke rol inneemt in het buitengebied, al zijn de betrokkenen, doelgroepen, functies, opgaven en ontwikkelingen in het buitengebied veel breder. Als gemeente zijn wij afhankelijk van wat voor opgaves en mogelijkheden voor het vitale buitengebied en de agrarische sector er komen vanuit Europa, Rijk en Provincie. Dit houdt in dat we als gemeente niet zelf kunnen beslissen wat onze agrarische ondernemers allemaal kunnen en mogen. Het Rijk en de provincie zijn op dit moment bezig met het uitwerken van beleid, waarvan wordt verwacht dat dit in 2023 ter uitvoering kan worden gebracht. Dit beleid is bedoeld om de agrarische bedrijven een “gereedschapskist” te bieden met bijpassend instrumentarium voor toekomstbestendige bedrijfsvoering of andere keuzes. Ondanks dat wij afhankelijk zijn van de mogelijkheden die Europa, het Rijk en de Provincie de agrarische sector gaan bieden, zitten wij als gemeente niet stil. Om agrarische bedrijven mogelijkheden te bieden, zijn we bezig om te kijken naar waar wij als gemeente al wel wat kunnen betekenen. Waarbij wij de “gereedschapskist” die er komt mogelijk kunnen voorzien van extra mogelijkheden en/of maatwerk.

Hiervoor inventariseren we momenteel de vragen en thema’s van de agrarische ondernemers aan de hand van het WATEA project, mede om te kijken hoe er via WATEA of via ons als gemeente een vervolgstap kan worden genomen. Hier zijn we mee bezig zodat we individuele ondernemers kunnen faciliteren bij vragen die er spelen. En op de vragen, waar wij direct invloed op kunnen hebben, een antwoord kunnen geven. Als gemeente kijken we dus hoe er passende binnen onze bestaande visies de agrarische sector kan worden ondersteund. Hier past bijvoorbeeld ook het stimuleren van korte voedselketens en met maatwerk meewerken aan bestemmingsmogelijkheden voor deze bedrijven bij. Zodat we niet voor alles hoeven te wachten op mogelijkheden voor onze agrarische ondernemers vanuit Europa, het Rijk en de Provincie. 3.6- Gelijke kansen voor iedereen Onze ambitie is dat alle jeugdigen in Oude IJsselstreek gelijke kansen hebben, zodat ze met een goede start aan hun toekomst kunnen beginnen. De kansengelijkheid is door de coronacrisis afgenomen. We willen de komende jaren daarom extra inzetten om de kansengelijkheid van de jeugd te verbeteren. Uitgangspunt is dat elk kind kan opgroeien en zich kan ontwikkelen in zijn eigen omgeving met de hulp en ondersteuning die daarvoor nodig is.

Gelijke kansen betekent dat jeugdigen – binnen hun eigen mogelijkheden en ongeacht de omgeving waarin zij opgroeien - zich optimaal kunnen ontwikkelen. Hiervoor is een houding nodig waarbij we niet automatisch eenzelfde aanpak voor alle kinderen hanteren maar kinderen, afhankelijk van hun (gebrek aan) kansen verschillend/ongelijk behandelen. Dit vraagt ook dat wij het gesprek over de maatschappelijke context voeren en faciliteren met als doel dat verschillende talenten gelijk gewaardeerd worden en de norm over wat ‘normaal’ is wordt verruimd zodat ieder kind zich kan ontwikkelen en een gelijke kans heeft om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. Gelijke kansen vraagt om een integrale aanpak. Daarom zetten we de komende jaren vanuit meerdere beleidsvelden en programma’s in op: Kansengelijkheid via een integrale aanpak In onze gemeente zijn er verschillen tussen kernen in kansengelijkheid. De kansenongelijkheid is het grootst in Terborg, Ulft, en Silvolde. We maken daarom een specifieke aanpak voor deze kernen, te beginnen in Terborg. We doen dit samen met medewerkers van de Wmo, Buurtzorg Jong (jeugd), Stoer (werk en inkomen), de ketenpartners van zorg & veiligheid en andere partners. Deze aanpak is verder uitgewerkt in programma 2, paragraaf 2.3. Kansengelijkheid en het onderwijs Het onderwijs is de belangrijkste vindplaats van (problematiek bij) jeugdigen.

De betrokkenheid en inzet van het onderwijs is essentieel bij het bevorderen van kansengelijkheid. Het onderwijsveld en de gemeente zijn samen aangesloten bij de gelijke kansenalliantie. De gelijke kansen alliantie ondersteunt ons om te bepalen hoe we hier in 2023 invulling aan gaan geven. Ook voeren we het (eind 2022 vast te stellen) beleidskader gelijke onderwijskansen (voorheen onderwijsachterstandenbeleid) uit. Denk daarbij ondermeer aan de inzet van voor- en vroegschoolse educatie om bestaande achterstanden in te halen.

44

Coalitie met partners in het veld We blijven ons inzetten voor de ambities die zijn opgesteld in de Lokale Educatieve Agenda (afstemmingsoverleg met het onderwijs, Buurtzorg Jong, Bibliotheek, GGD, Yunio en kinderopvang). We zetten in op het versterken van de samenwerking binnen de LEA door nog meer vanuit het belang van het kind (leefwereld) te denken/handelen en niet vanuit het belang van de organisatie (systeemwereld), zodat er een brede coalitie ontstaat om gelijk kansen bij de jeugd te bevorderen. Met deze coalitie versterken we de verbindingen tussen de wet passend onderwijs, jeugdwet en de ketenaanpak zorg en veiligheid. Inzet jongerenwerk In 2022 is gestart met een stevige inzet van het jongerenwerk, in 2023 wordt dit verder uitgewerkt en uitgebreid in de gemeente (zie ook programma 2, paragraaf 2.3). Jongeren komen laagdrempelig met het jongerenwerk in contact op diverse vindplaatsen zoals op straat en op school. Jongeren worden geactiveerd iets te doen met hun idee of probleem. Het jongerenwerk stemt zijn activiteiten af op de behoefte van de jeugd. Met de inzet van het jongerenwerk willen we een veilige, gezonde en positieve ontwikkeling van alle jongeren in de gemeente stimuleren. Door contact te leggen met jongeren, ontmoeting te faciliteren, jongeren te activeren en waar nodig te coachen bevordert het jongerenwerk de kansengelijkheid.

Evalueren huidige aanbod om gelijke kansen voor jeugdigen te bevorderen Als gemeente zetten we via diverse maatregelen en regelingen direct of indirect al in op gelijke kansen voor jeugdigen. Soms specifiek gericht op hen, vaak ook gericht op omgevingsfactoren (gezin, school, vrije tijd). Denk aan de minima- en meedoenregelingen (o.a. het kindpakket), of de aanpak armoede, ketenaanpak zorg en veiligheid jeugd, gezond opgroeien, maar ook leerlingenvervoer en leerplicht. We bekostigen ook diverse activiteiten die de kansengelijkheid bevorderen, zoals de zomerschool, leesexpres en de taalklas. We evalueren ook onze eigen rol en verantwoordelijkheden bij de aanpak van kansengelijkheid. We gaan in 2023 in een evaluatie kijken of deze activiteiten, producten, maatregelen en regelingen, afzonderlijk maar ook in samenhang optimaal bijdragen aan gelijke kansen voor jeugdigen. Waar nodig passen wij deze aan, breiden het uit, of komen we met nieuwe maatregelen/regelingen. Dit doen we samen met en in relatie tot onze deelname aan de gelijke kansenalliantie.

3.7- Vitale en toekomstgerichte schoolgebouwen IKC vorming We geven nog volop uitvoering aan het Integraal Huisvestingsplan uit 2019. De planvorming van het Integraal Kindcentrum (IKC) Gendringen en IKC Silvolde worden in 2023 verder voortgezet en leiden tot start bouw IKC Gendringen in 2023 (schooljaar 2023/2024) en start bouw IKC Silvolde in 2024. Samen met de betrokken schoolbesturen en kinderopvangorganisaties worden deze projecten verder uitgewerkt. SUVIS Via Subsidieregeling SUVIS zijn door schoolbesturen in 2021 en 2022 projecten ingediend ten behoeve van verbetering van de ventilatievoorzieningen van schoolgebouwen. Deze regeling, waarbij de Rijksoverheid 30% subsidie heeft beschikbaar gesteld, is door de gemeente 20% van het budget toegezegd. In 2023 zullen nog een aantal projecten worden uitgevoerd en inhoudelijk worden betrokken bij de actualisatie van het IHP 2023. IHP In 2023 zal het bestaande IHP uit 2019 worden geactualiseerd. Doel van dit toekomstbestendig IHP 2023 is om samen met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gezamenlijke ambities te formuleren, uitdagingen te benoemen en met elkaar afspraken te maken over de inzet van beschikbare middelen om te komen tot een dekkend aanbod van onderwijshuisvesting.

Startpunt daarbij is een inzicht in de huisvestingsopgave(n), de bouwkundige en bouwfysische staat van de gebouwen, actuele leerlingenprognoses, de woningbouwproductie voor de komende periode, ontwikkelingen rondom het onderwijs en de benodigde huisvesting (het ontwikkelperspectief) voor de lange termijn. Ook de huidige locaties voor gymnastiekonderwijs zullen betrokken worden bij deze actualisatie.

45

De financiering van de onderwijshuisvesting loopt sinds 2015 gedeeltelijk via de schoolbesturen als onderdeel van de bekostiging voor met name onderhoud en deels via de gemeenten (nieuwbouw/renovatie). Beide partijen hebben een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om de bekostiging, het beheer en de exploitatie van huisvesting. In de actualisatie uitwerking van het IHP heeft de gemeente de ambitie om samen met de schoolbesturen te onderzoeken op welke manier(en) schoolbesturen en kinderopvangorganisaties binnen de wettelijke kaders aanvullende investeringen kunnen realiseren. Het IHP 2023 zal gaan fungeren als koersdocument voor de langere termijn van tenminste 16 jaar. Voor de eerste periode van 4 jaar wordt een concreet uitvoeringsplan opgesteld. Vaststelling van het IHP 2023 zal in het tweede kwartaal 2023 plaatsvinden. Verordening onderwijshuisvesting De huidige verordening onderwijshuisvesting uit 2015 wordt in 2023 geactualiseerd, waarbij de benodigde beleidsruimte gevraagd wordt om uitvoering te geven aan het IHP2023 en waar nodig en gewenst maatwerk te kunnen leveren en te kunnen werken vanuit de bedoeling.

3.8- Samen komen we verder Regionale samenwerking Wij zijn trots om als gemeente deel uit te mogen maken van één van de mooiste en meest innovatieve regio’s van Nederland, met een krachtig, divers en duurzaam werklandschap, aantrekkelijke dorpen en steden met eersteklas voorzieningen, en dat allemaal middenin natuur, ruimte en rust. Dit alles willen we graag behouden. Tegelijkertijd zien wij steeds vaker complexere opgaven en uitdagingen op ons afkomen. Het zijn uitdagingen die vragen om een integrale benadering en niet meer ophouden bij afzonderlijke gemeentegrenzen. Wij zijn ervan overtuigd dat voor het aanvliegen van deze huidige en toekomstige opgaven een krachtige regionale samenwerking van belang is. Sinds medio 2018 neemt de gemeente daarom actief deel aan het regionale samenwerkingsverband de 8RHK Ambassadeurs. Dit doen wij samen met de zes overige Achterhoekse gemeenten, met regionale ondernemers, maatschappelijke organisaties en de provincie Gelderland. De samenwerking bestaat uit de Achterhoek Raad, de Achterhoek Board en de Achterhoek thematafels en richt zich op onderwerpen zoals innovatie, arbeidsmarkt, mobiliteit, wonen, energietransitie en gezondheid. De Visie2030, de ruimtelijk-economische agenda, vormt hiervoor het kompas. De effecten en voortgang van de Achterhoekse samenwerking en haar ingezette beleid worden gemonitord via de 8RHK Monitor.

Tevens zijn we partner van verschillende regionale projecten middels financiële en of inhoudelijke bijdrages. De gemeente wil graag voor nu en de toekomst op een positieve en constructieve manier, zowel ambtelijk als bestuurlijk, een actieve bijdrage blijven leveren met onze beste mensen op alle fronten. Oude IJsselstreek wil een betrouwbare partner zijn die oog heeft voor het regionale belang. Wij zetten onze kennis, kunde en of middelen in voor de Thematafels. Het komend jaar blijven wij ons bijvoorbeeld inzetten voor de komst van de RegioExpres, opwaardering van de N18, de energietransitie, deelname aan de cirkelregio en de regionale arbeidsmarktopgaven. Ook leveren wij actief een bijdrage voor de totstandkoming van een nieuwe Regio Deal aanvraag, de lobby richting provincie en Rijk en de regionale marketing en profileringscampagne. Daarnaast is ook ruimte nodig om soms andere keuzes te maken. Regionale samenwerking is en blijft een middel en geen doel op zichzelf. Goede communicatie, afstemming en verwachtingsmanagement met onze regionale partners zijn daarbij cruciaal. Tegelijkertijd zien wij in dat een ruimtelijk-economisch sterke Achterhoek essentieel is voor onze Brede Welvaartsontwikkelingen en ambities van Oude IJsselstreek. Samen komen we verder.

46

Omgevingsagenda oost Rijk en de provincies Gelderland en Overijssel hebben ter uitvoering van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) de Omgevingsagenda-Oost opgesteld. In een inspraakreactie heeft de Achterhoek aangegeven onvoldoende herkenbaar in de Omgevingsagenda te zijn opgenomen. Dit terwijl de Achterhoek zich als een perspectiefrijke regio ziet die een bijdrage kan en wil leveren aan zowel haar eigen toekomstbestendigheid alsook de grote bovenregionale (ruimtelijke)opgaven die spelen. Het Rijk, provincie Gelderland, WRIJ en de Regio Achterhoek hebben vervolgens een Addendum opgesteld waarin de opgave voor de Achterhoek is geformuleerd om een duurzame verbinding te realiseren tussen twee grote opgaven die nu nog min of meer gescheiden van elkaar functioneren, namelijk de opgave op ruimtelijkeconomisch vlak (stad-land relatie) en de opgave in het landelijk gebied (vitaal platteland). Ter uitvoering van het Addendum is onder leiding van de Rijksadviseur voor de Fysieke Leefomgeving gewerkt aan een Achterhoeks ontwikkelperspectief. Dit voor onze regio bezien vanuit onderstaande drie schaalniveaus.

De komende jaren moet dit ontwikkelperspectief, welke als basis fungeert voor de toekomstige inrichting van de Achterhoek, verder worden ingevuld en geïntegreerd in bijvoorbeeld het Nationaal Programma Landelijk Gebied en de Ruimtelijke puzzel die de provincie de komende tijd gaat leggen. Onze aanpak is geselecteerd voor de EO Weijersprijsvraag waardoor we evenals de andere geselecteerde gebieden op denk- en ontwerpkracht van professionals vanuit verschillende disciplines mogen rekenen. Wij leveren een actieve bijdrage aan dit proces. Internationaal Grensoverschrijdende samenwerking en brede welvaart Als voorzieningen aan de andere kant van de grens in Duitsland net zo toegankelijk zijn voor onze inwoners als de voorzieningen in eigen land, levert dat een positieve bijdrage aan de brede welvaart in onze gemeente en in de grensregio. Het betekent meer keus en een ruimer aanbod in een groter gebied. Datzelfde geld voor studeren, stagelopen, werken en ondernemen. In de praktijk zorgt de grens nog vaak voor belemmeringen. Om deze weg te nemen investeren we op allerlei manieren in grensoverschrijdende samenwerking met Duitsland. Grensoverschrijdende samenwerking: in EUREGIO verband en met buurgemeenten. We zien kansen in de grensoverschrijdende samenwerking en de lange traditie van samenwerken met onze Duitse buren.

Daarom zijn we lid van twee euregionale samenwerkingsverbanden, EUREGIO Rijn Waal en EUREGIO Gronau. In Gronau werken we samen met onze buurgemeenten in Regio Achterhoek verband. In Rijn Waal trekken we samen op met de gemeente Doetinchem en de gemeente Montferland. De banden met de Duitse gemeenten in de grensregio, en dan met name Bocholt, zijn van oudsher sterk. Door de beperkende coronamaatregelen hebben we onze Duitse buren in de afgelopen tijd minder vaak kunnen ontmoeten. Nu is de tijd om de banden weer sterker aan te halen. In een convenant met Bocholt leggen we vast welke onderwerpen we samen op gaan pakken. Waar mogelijk maken we gebruik van de nieuwe INTERREG VI subsidieregeling. Economie en Arbeidsmarkt De grootste uitdaging voor onze bedrijven is de arbeidsmarkt. We blijven investeren in de samenwerking van onderwijs, ondernemers en overheid en kijken daarbij ook over de grens. Dit doen we niet alleen als gemeente, maar ook in regionaal verband. We willen de Nederlandse en Duitse universiteiten en hogescholen in de regio veel sterker bij onze gemeente betrekken, en verbinden aan onze bedrijven en maatschappelijke organisaties. Zo kunnen we gezamenlijke kansen oppakken voor de arbeidsmarkt en de economie.

We zijn al een samenwerking met de Innovatie en Kenniswerkplaats van de Saxion Hogeschool gestart, waarbij studenten de komende twee jaren aan de slag gaan met stageopdrachten voor een innovatief en vernieuwend vrijetijdsaanbod. Deze manier van werken willen we verbreden naar andere beleidsterreinen en maatschappelijke sectoren, en hieraan ook studenten uit Kreis Borken en Kreis Kleve verbinden. Daarvoor halen we de banden aan met de Westfälische Hochschule in Bocholt en de Hochschule Rhein-Waal in Kleve.

47

Samen met de Wirtschaftsförderung Bocholt en de gemeenten Aalten en Winterwijk voeren we met geld uit de Regiodeal het project “GROS: grensoverschrijdend ondernemen, werken en leren” uit. Oude IJsselstreek is leadpartner. Het project richt zich op ondernemers, werkenden en werkzoekenden, en loopt tot eind 2023. In het GROS project zijn de activiteiten van het Internationaal Netwerkburo opgenomen. Het Netwerkburo is een adviesdienst voor Nederlandse en Duitse ondernemers, opgericht door Oude IJsselstreek en de Wirtschaftsförderung Bocholt. In 2023 maken we een Businessplan voor de voortzetting van de projectactiviteiten, waaronder die van het Internationaal Netwerkburo. Met de gemeente Montferland en de gemeente Emmerich zijn we in 2022 het EMOJI-project gestart (de afkorting staat voor de beginletters van de drie gemeente, waarbij die van Oude IJsselstreek zijn omgedraaid). Dit project gaat initiatieven voor samenwerking met Duitsland vanuit de samenleving zelf stimuleren en begeleiden. Deze werkwijze sluit goed aan bij de participatiegedachte in ons coalitieakkoord. Voor projecten die zo ontstaan vragen we INTERREG VI subsidie aan. Daarmee biedt het EMOJI-project de mogelijkheid om initiatieven uit Oude IJsselstreek te realiseren.

Ring van Europese IJzersteden In 2021 vond de (toen digitale) jaarvergadering van de Ring van Europese IJzersteden plaats in Oude IJsselstreek, omgeven door mooie projecten die door de lokale werkgroep van de Ring zijn vormgegeven. Met deze lokale werkgroep, waar onder meer het Almende College, kunstenaars, onze smid en het Nederlands IJzermuseum aan deelnemen, organiseren we jaarlijks techniek- en smeed-gerelateerde activiteiten, zoals projecten als IJzerwijs en Smede voor de Vrede. Jaarlijks worden ook weer nieuwe projecten door de werkgroep bedacht en georganiseerd, waarmee vooral ook jeugd kan kennismaken met techniek. Ook in 2023 gaan we met deze lokale werkgroep projecten organiseren die bijdragen aan de doelstellingen van de Ring van Europese IJzersteden en van de lokale werkgroep. Internationaal neemt onze wethouder zitting in het bestuur van de Ring.

Raadsplanning

48

Wat kost het?

Beleidsmatige ontwikkelingen. Voor programma 3 zijn er geen beleidsmatige ontwikkelingen.

49

Autonome ontwikkelingen.

Wat zijn onze reguliere taken in dit programma.

50

Programma 4: De dienstverlenende gemeente Inleiding Waarom Dienstverlening is voor ons een breed begrip: het gaat over alle manieren waarop de inwoner contact met de gemeente heeft. Dus niet alleen het verstrekken van producten als een paspoort of het behandelen van een klacht openbare ruimte, maar ook de samenwerking met bedrijven, de ondersteuning van inwoners en het onderhandelen bij contracten. We willen en moeten in onze manier van werken dan ook ‘op orde’ zijn. Onze dienstverlening moet snel en zorgvuldig zijn. We informeren op tijd en helder. Waarbij onze informatie toegankelijk, transparant, begrijpelijk en veilig is. We werken bij voorkeur vanuit persoonlijk contact, vanuit de vraag van de inwoner of een ondernemer en vanuit wat er kan. Daardoor werken we van buiten naar binnen. Wat doen we hiervoor? Dit uitvoeringsprogramma vormt de vertaling van deze visie naar opgaven met beoogde resultaten. We hebben het uitvoeringsprogramma onderverdeeld in twee hoofdopgaven: A. Optimaal online: • Inwoners kunnen overal en altijd hun zaken regelen, via de meest logische route. We bedienen inwoners zo goed als mogelijk op het kanaal dat zij kiezen, vanuit het principe ‘online waar het kan’, waarbij persoonlijk contact altijd mogelijk blijft. • We bieden toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening, zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen.

• Zaakgericht werken is de basis B. Persoonlijke dienstverlening en bereikbaarheid • In 2023 wordt de dienstverlening van de gemeente beoordeeld met minimaal een 7,5 (dit is nu 7,2) • Onze bereikbaarheid wordt op een voldoende beoordeeld • 95% van alle contactmomenten tussen inwoner en medewerker wordt binnen de daarvoor bepaalde reactietermijn beantwoord. Naast onze ambities en doelen voor het leveren van producten en diensten, hebben we uiteraard ook veel reguliere taken; het zogeheten going concern. Iedereen moet veilig kunnen werken en wonen in onze gemeente. Als iedereen zich aan de spelregels houdt, kan dat ook. Regels over handhaving en toezicht zijn opgenomen in ons handhavingsbeleid dat door het college is vastgesteld. Verder is niet alleen de veiligheid van belang in wijken maar ook de leefbaarheid. We merken dat speelveld van de fysieke leefomgeving dynamisch is en ook verandert, mede door wetgeving. De druk op de uitvoering van het werk wordt groter. Het lukt niet altijd om onze taken volledig te kunnen uitvoeren, zo kunnen we als gevolg van een tekort aan capaciteit niet aan alle controles en opgaves gevolg geven, ook niet na prioritering. We proberen daar zo goed mogelijk op in te spelen. Bijvoorbeeld door intensief samen te werken in de regio en lokaal met diverse partners zoals de politie.