230926 GALA Plan van Aanpak definitief.pdf

De kinderen draaien een paar uur per week mee in het steungezin en kunnen zich zo positief blijven ontwikkelen. Uitgangspunt is maatwerk: wat heeft jouw gezin nodig en wat kan de vrijwilliger bieden? We geloven in voorschoolse educatie (VVE). Wanneer het consultatiebureau heeft geconstateerd dat een kind een achterstand in de(taal)ontwikkeling heeft komt deze in aanmerking voor extra dagdelen VVE vanaf 2 jaar. Het consultatiebureau geeft een indicatie voor deze extra dagdelen af. We beginnen vanaf september 2023, gedurende het schooljaar 2023-2024 een gebiedsgerichte pilot op zes scholen met ouderconsulenten in de plaatsen Gendringen, Silvolde, Terborg, Ulft en Varsseveld. De ouderconsulenten hebben als taak ouders te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind thuis, op school en in hun vrije tijd. Zij hebben ook een duidelijke adviesfunctie bij het vinden van ondersteuning in het Sociaal Domein. Om de kwaliteit van het cultuuronderwijs op basisscholen te verbeteren werken scholen en culturele instellingen sinds 2013 samen aan het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit. Het penvoerderschap wordt gevoerd door Cultuur Oost. De stichting KiCK ontwikkelt en organiseert het programma voor gemeente Oude IJsselstreek. Alle basisscholen in de gemeente Oude-IJsselstreek werken al geruime tijd nauw samen op het gebied van cultuureducatie.

Cultuurcoördinatoren van deze basisscholen maken deel uit van een netwerk aangestuurd door Stichting KiCK. De cultuurcoach werkt nauw samen met Stichting KiCK en organiseert jaarlijks o.a. het cultuurmenu voor alle basisscholen. Deze scholen conformeren zich aan het jaarlijks programma waarvoor in het convenant GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

21

Cultuur afspraken zijn vastgelegd. Hierdoor is het mogelijk de scholen een palet aan kwalitatief goede activiteiten aan te bieden. In dit kader wordt onderzocht hoe ook Natuur- en Milieu Educatie (NME) blijvend kan worden gestimuleerd.

Rondkomen In 2024 gaan wij de minimaregelingen met betrokken instanties vereenvoudigen. Niet rond kunnen komen veroorzaakt veel stress en kan een stapeling van problemen veroorzaken voor met name kwetsbare huishoudens. Hoe eenvoudiger de regelgeving rondom minima hoe beter. De gemeente Oude IJsselstreek kent een aantal regelingen om mensen met een minimuminkomen te ondersteunen: Bijzondere bijstand, Zorgverzekering voor mensen met een laag inkomen, Participatietoeslag dan wel individuele Inkomenstoeslag, Kindpakket, Meedoenregeling, Kwijtschelding voor afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Eventuele kwijtschelding voor de waterschapsbelasting vindt door GBLT plaats. Als professional of vrijwilliger in de schuldhulpverlening zijn medewerkers van de gemeente Oude IJsselstreek bereikbaar voor advies op de thema’s: minimabeleid, kwijtschelding gemeentelijke belastingen en bijzondere bijstand. Ook is de WMO-consulent en schulddienstverlening van Stadsbank Oost-Nederland beschikbaar voor advies. In dit verband biedt ook ons participatiebedrijf STOER belangrijke ondersteuning aan de inwoner met financiële zorgen.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

22

3.3A Fysieke en mentale gezondheid

Voor de derde opgavelijn stimuleren wij (a) een toename van weerbare en veerkrachtige inwoners. Zij mogen (b) dagelijks meer sporten of bewegen en aan cultuur doen en (c) afnemen in overgewicht. (d) Het middelengebruik per inwoner zal moeten dalen.

Veerkracht In 2024 richten wij ons op afname van de kans op suïcide met extra aandacht voor de jongeren en jongvolwassenen. Kinderen van gezinnen waar een grote zorgvraag ligt bij ouders of andere gezinsleden zullen ondersteund moeten worden. School is onmiskenbaar een belangrijke plaats waar signalen naar boven kunnen komen. De schoolomgeving van een kind faciliteren wij om deze signalen te herkennen.

Sport, beweging en cultuur Sporten is gezond. Bewegen is gezond. Het is voor ieders gezondheid essentieel om lichamelijk genoeg te bewegen. Daarom hebben wij de ambitie om iedereen in onze gemeente die kans te geven, maar nog niet iedereen maakt daar gebruik van. Er mogen meer mensen regelmatig gaan bewegen. Dit houdt volgens de beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad in: minstens 150 minuten per week aan matig intensieve inspanning, zoals wandelen en fietsen, verspreid over diverse dagen. Langer, vaker en/of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel. GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

23

-

Minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten; voor ouderen gecombineerd met balansoefeningen.

Het percentage inwoners 65+ dat voldoet aan de beweegrichtlijn is in 2025 minimaal 36% (nu 35,6%, bron: infographic kenniscentrum sport en bewegen). Wij willen dit cijfer stabiliseren. Hetzelfde geldt min of meer voor het percentage inwoners dat lid is van een sportbond. Deze blijft in 2025 minimaal gelijk aan het niveau 2021, te weten 27,3%. Bron: KISS rapportage. Er is namelijk een dalende trend, die wij willen tegenhouden. Zie voor cultuur paragraaf 3.1.

Overgewicht Het aantal volwassenen met overgewicht willen wij zien dalen van 57,2% in 2020 naar 52,0% in 2026. We zetten daarom in op minder overgewicht bij kinderen. Het aantal 13-/14-jarigen met overgewicht of obesitas daalt van 17% in 2022 naar 15% in 2026.

Middelengebruik Het drugspreventiebeleid is deels geborgd in regionale contractafspraken met Iris Zorg en eventuele aanvullende (lokale) afspraken in het kader van vroegsignalering alcoholproblematiek (i.s.m. GGD en verslavingszorg). We onderzoeken ook in hoeverre dit mee kan worden genomen bij de ontwikkeling van het Regioplan IZA en de inzet van de IZA-SPUK. Het stimuleren van een Rookvrije Generatie is deels belegd in Achterhoek Rookvrij en heeft lokaal een koppeling met lokaal gezondheidsbeleid.

3.3B Uitvoering en samenwerking GALA-SPUK-onderdelen: 1. Lokaal Sportakkoord (structureel) 2. Brede Regeling Combinatiefuncties (structureel) 3. Terugdringen Gezondheidsachterstanden (structureel) 5. Mentale Gezondheid (t/m 2025) 6. Aanpak overgewicht en obesitas (t/m 2025) 8. Leefomgeving (t/m 2025) 9. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving en Vroegsignalering Alcoholproblematiek (t/m 2025) 10. Versterken Sociale Basis (t/m 2026) 13. Welzijn op Recept (t/m 2026)

Veerkracht De toename van suïcide onder jongvolwassenen dringen wij terug door wijkgericht werken te integreren in de GGZbehandeling en -begeleiding en door versterking van de sociale basis en het voorliggend veld. De samenwerking met het jongerenwerk is hierbij erg belangrijk. Er zal hiervoor in 2024 ook regionale afstemming plaatsvinden om afspraken te maken tussen gemeente, sociaal domein en het medisch domein. Kinderen waarvan één of beide ouders een psychische aandoening heeft of verslaafd is, hebben het vaak zwaar. Het zorgen voor een familielid, in combinatie met opleiding, vrienden en hobby’s is pittig, helemaal in deze tijd. GGNet Jong heeft oog voor hen en faciliteert zogeheten KOPP-groepen om deze kinderen/jongeren meer inzicht te geven in wat er in hen omgaat en in hun situatie. Voor jongeren waarvan de broer of zus relatief veel psychische of fysiek zorg nodig heeft van ouders, organiseert het GGNet Jong een Brussencursus. Een mooie tijd op het voortgezet onderwijs, dat wenst elke ouder zijn of haar kind toe. De tijd in deze schoolfase is immers een heel belangrijke periode in het leven van een jongere. Soms kunnen er echter twijfels of zorgen zijn over de sociaal emotionele ontwikkeling. Dan kan de jeugdmaatschappelijkwerker (JMW’er) hulp bieden. Uit het gedrag van kinderen en jongeren kan vaak opgemaakt worden hoe het met ze gaat.

Als hij of zij zich (opeens) anders gedraagt dan kan dat betekenen dat er iets aan de hand is. Misschien is er iets waar het kind/jongere last van heeft, GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

24

of is er iets wat hij/zij moeilijk vindt om mee om te gaan. Dat kan op school zelf zijn, maar ook thuis of in de buurt. Het bespreekbaar maken van moeilijk gedrag is één van de dingen waar het JMW goed in is. De JMW’er kan naar kinderen en ouders luisteren als er iets aan de hand is of als er zorgen zijn. Hij kan informatie en advies geven, onderzoeken wat de oorzaak van opvallend gedrag kan zijn en kortdurend hulp en/of steun bieden bij de aanpak van problemen. Het doel van het JMW is om kinderen en/of ouders die dat nodig hebben, in een zo vroeg mogelijk stadium hulp te bieden. De JMW’er helpt kinderen en ouders bij het leren van vaardigheden en biedt een luisterend oor. Trajectcoaches in VO/MBO begeleiden overbelaste jongeren, versterkt de zorg- en begeleidings-component en ondersteunt de jongere, zijn familie en de docenten. We stellen in 2024 een plan van aanpak op voor mentale Gezondheid met betrokken partners (Jongerenwerk, Buurtzorg Jong en JMW), waarmee aandachtsfunctionarissen mentale gezondheid kunnen worden gefaciliteerd. ‘Welzijn op Recept’ is een prachtig voorbeeld van integraal werken. Lokale huisartsenpraktijken, welzijnsorganisatie Sociaal Werk OIJ en de gemeente werken hierin goed samen. In de samenwerking tussen gemeente en Sociaal Werk Oude IJsselstreek ontwikkelen we voortdurend door op basis van ervaringen. In 2023 vindt een tussenevaluatie plaats.

Sport, beweging en cultuur Het huidige aanbod van Helpgewoon Buurtsport wordt met uitbreiding van diensten aanbesteed in 2025. We verwachten met deze nieuwe aanbesteding de GALA-doelen sterker te kunnen borgen. Buurtsportcoaches worden op meerdere gebieden ingezet. Hun rol wordt breder. Om die reden vinden wij het belangrijk hun rol te gaan versterken. Voorbeelden van sportactiviteiten, die op kinderen zijn gericht: Sjors Sportief en Sjors Creatief (cultuur), Nijntje beweeglessen en Slimmer Kids. Ondernemers die zich hebben aangesloten bij ‘Fit Veur Altied’ krijgen inzicht in hoe zij sport en bewegen kunnen inzetten voor hun werknemers om het verzuim te verlagen en de samenwerking te verhogen. Daarnaast wordt ernaar gestreefd dat ondernemers op structurele basismaatregelen treffen en condities creëren om de gezonde leefstijl binnen hun bedrijf maximaal te bevorderen. Max Vitaal is een stimuleringsprogramma, speciaal voor senioren. Het laat 55-plussers op een toegankelijke manier kennismaken met het complete sport- en cultuuraanbod in de regio. Met als belangrijkste doel: hen aanmoedigen lichamelijk en geestelijk fit en actief te blijven. Voor meer over cultuur zie paragraaf 3.1.

Overgewicht We breiden de GLI uit voor volwassenen. Zoals eerder beschreven is een GLI is een programma voor mensen met overgewicht of obesitas. Een GLI helpt mensen bij een gedragsverandering. Het is voor mensen met overgewicht of obesitas belangrijk om een gezonde leefstijl te bereiken en vooral te behouden. In 2024 actualiseren wij in relatie met onze regio de lokale Gezondheidsagenda. In 2023-2024 richten wij de ketenaanpak 'Kind naar gezonder gewicht' in. Wij verwachten hiervoor een coördinator te moeten vrijmaken en buurtsportcoaches in te zetten. We trekken hierin op met JOGG. JOGG stond eerst voor ‘Jongeren op Gezond Gewicht,’ maar omvat tegenwoordig veel meer. JOGG streeft naar een ‘leefstijltransitie’ van ongezond naar gezond leven. JOGG wil de dat welvaartsziekten als overgewicht en obesitas geen kans meer maken. Daarom is nu landelijk besloten dat JOGG staat voor ‘Gezonde jeugd, gezonde toekomst’. Samen met JOGG streven we in de ketenaanpak naar de ‘leefstijltransitie’. Hiervoor hebben we draagvlak nodig, ideeën, strategieën, experimenten en tijd. We zetten daarom in 2024 in op een JOGG-regisseur. Bij de netwerkaanpak Kind naar Gezonder Gewicht, zoals beschreven in het ‘Landelijk model ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas’ staan het kind en de samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein centraal.

Overgewicht of obesitas is aanleiding om in gesprek te gaan. Vanuit daar kijken we naar achterliggende oorzaken, de huidige situatie en ondersteuning van het kind en gezin. Vaak staan onderliggende problemen een GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

25

gezonde leefstijl in de weg. Denk bijvoorbeeld aan psychische en psychosociale factoren of problemen in het gezin als gevolg van schulden of werkloosheid. Voor een duurzame verandering is daarom meer nodig dan alleen ondersteuning gericht op voeding, beweging en slaap.

Middelengebruik We nemen deel aan de landelijke campagnes Stoptober, IkPas en NIX18. 'Helder op School' in het VO is een meerjarig Evidence Based programma uitgegeven door het Trimbos instituut. Het programma behandelt de thema’s rondom alcohol, roken en drugs. ‘Helder op School’ is gebouwd op vier pijlers en richt zich op: beleid & regelgeving, signaleren & begeleiden, ouderparticipatie en lessen voor leerlingen. We zetten stevig in op implementatie van Helder op School en ernaar om eind 2026 dit programma op elke school te laten draaien. We stimuleren op basis van ons omgevingsplan een Rookvrije (kind)omgeving. Deels is dit regionaal belegd via het programma Achterhoek Rookvrij. Lokaal gebeurt dit in samenwerking met de gezonde schooladviseur, verslavingszorg en huisartsen. In 2023 is parallel aan de brede SPUK-regeling onze aanvraag gehonoreerd om mee te doen aan een programma ‘Rookvrij Leven voor Iedereen’. Dit programma zetten wij in voor delen in Terborg: (a) versterking van het gesprek over een rookvrij leven; (b) versterking van de toeleiding naar Stoppen met Rokenzorg (SMR-zorg) en (c) Inzicht in een beter passende SMR-zorg. Vanuit het GALA bezien is dit een interessant project, omdat het integraal wordt benaderd.

Het is gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden door tijdens de uitvoering in blijvend contact met de inwoner bij te stellen zodat het de effectiviteit van de inzet vergroot. Dit doen wij onder regie van de GGD en in samenwerking met, woningcorporatie Wonion, Sociaal Werk OIJ (die sleutelpersonen heeft met goede contacten in de Turkse doelgroep), BuurtZorg Jong met jongerenwerkers (o.a. met een Turkse achtergrond), Wijkmanager Huisartsenzorg en Huisartsen en praktijkondersteuners (HAP Borgse Huis en HAP IJsselpoort), de gebiedsmakelaar, IrisZorg preventie (Iris in de Buurt) en de SMR-leefstijlcoach. Ook Kulturhus De Rietborgh biedt mogelijkheden voor samenwerking. Het is een laagdrempelige ontmoetingsplek voor iedereen uit de buurt. In De Rietborgh zitten onder andere Zozijn (dagbesteding voor mensen met een beperking, Kindcentrum voor kinderen waarbij de ontwikkeling niet vanzelf gaat), Yunio, Humankind (kinderopvang), Basisschool Dynamiek. Verschillende sportaanbieders maken gebruik van de bijbehorende sporthal. Ervaringsdeskundigen hebben we nog niet in ons team. Via bovengenoemde partners hebben we een breed netwerk tot onze beschikking waarin we deze vraag uit kunnen zetten. De keus voor ervaringsdeskundigen zal ook afhankelijk zijn van onze gekozen doelgroep(en) (bijv. ‘ouders met kinderen’, de Turkse doelgroep en jongeren).

We maken in 2023 een start met het programma met wijkverkenning en teamvorming. In 2024 hebben wij een voor Terborg passende aanpak gevonden. In de tweede helft van 2024 gaan we starten met de uitvoeringsfase, kijken wat er werkt en bijsturen. Vervolgens zullen we in 2025 borgen wat werkt. We kiezen voor Vroegsignalering Alcoholproblematiek in plaats van het Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Het Trimbosinstituut heeft namelijk beperkt ruimte om gemeenten met OKO te ondersteunen (voorlopig maximaal 65 gemeenten). Vroegsignalering Alcoholproblematiek werken we verder uit met Iriszorg.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

26

3.4A Vitaal ouder worden

We faciliteren ouderen om (a) meer zelfstandig thuis te blijven wonen. We vinden, dat (b) minder ouderen gevoelens van eenzaamheid moeten hebben en (c) minder ouderen een valongeluk moeten krijgen.

Langer thuis ‘Samen Sterker Thuis’ gaat in 2024 300 inwoners helpen naar een leven zo lang mogelijk onafhankelijk van zorg en ondersteuning. Wijkverpleegkundigen en Wmo-consulenten werken met elkaar in één team. Dit team ondersteunt op een veilige en prettige manier inwoners van 65 jaar of ouder die thuis wonen en een hulpvraag hebben bij het dagelijks functioneren, of deze verwachten te krijgen. Het gaat uiteindelijk om het vergroten van de zelfredzaamheid. Ook kijkt het team familie, vrienden of kennissen iets kunnen betekenen. Daarnaast agenderen we ook gezonde voeding en ondervoeding bij ouderen. In de praktijk zien we dat inwoners, na de ondersteuning van Samen Sterker Thuis, minder een beroep doen op de gangbare zorg en hulp en daardoor zelfredzaam blijven.

Eenzaamheid Onze ambitie is om het aantal eenzame 65+ te laten dalen van 48,8% (2020) naar 43,8% (2026).

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

27

Vallen Het is algemeen bekend, dat ouderen relatief vaak vallen. Dit is allereerst erg vervelend voor de oudere zelf en hun directe omgeving. De herstelperiode kan lang duren en is kwetsbaar. Daarnaast zorgen de kwetsuren, gezien de vergrijzing, een toenemende druk op ons gezondheidssysteem. We willen daarom het aantal valongelukken met ziekenhuisopnames bij 65-plus laten dalen van 103% in 2019 naar 93% in 2026 per 10.000 inwoners).

3.4B Uitvoering en samenwerking GALA-SPUK-onderdelen: 2. Brede Regeling Combinatiefuncties (structureel) 5. Mentale gezondheid (t/m 2025) 7. Valpreventie (structureel) 9. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving en Vroegsignalering Alcoholproblematiek (t/m 2025) 10. Versterken Sociale Basis (t/m 2026) 11. Mantelzorg (structureel) 12. Eén tegen eenzaamheid (t/m 2025)

Langer thuis De gemeentelijke visie Wonen en Zorg 55+ die eind 2021 is vastgesteld, is gericht op zorgzame buurten en wijken, het vergroten van aanbod van woon(zorg)vormen voor ouderen en het versterken zelfredzaamheid en eigen regie. Het actieplan voeren wij verder uit. Wat betreft gezonde voeding en ondervoeding bij ouderen trekken wij samen op met diëtisten, voedingscoaches en met de seniorenbonden en verenigingen. De netwerkorganisatie ‘Samen Sterker Thuis’ ondersteunt de oudere om op een veilige en prettige manier, langer zelfstandig te kunnen blijven wonen. De aanpak is er in principe voor mensen van 65 jaar of ouder die thuis wonen en een hulpvraag hebben bij het dagelijks functioneren, of deze verwachten te krijgen. Samen Sterker Thuis geeft uitvoering aan het domeinoverstijgend organiseren van het principe: "Ondersteun inwoners zodat zij zichzelf kunnen helpen en van betekenis kunnen zijn voor elkaar." De werkwijze is gebaseerd op het concept van positieve gezondheid. Samen Sterker Thuis ondersteunt en stimuleert de inwoners in hun ontwikkeling naar een leven zo onafhankelijk mogelijk van ondersteuning en zorg. Daarbij hoort dat Samen Sterker Thuis ook organiseert dat er goede zorg en ondersteuning ingezet kan worden als dat nodig is.

Het is van belang dat de inwoner hun mogelijkheden en kansen gaan benutten, zodat zij een gelukkiger en betekenisvol leven kunnen leiden Wijkverpleegkundigen en Wmo-consulenten werken met elkaar in één team. Zij krijgen vanuit de samenwerkende organisaties de ruimte om te doen wat nodig is voor u als inwoner. ‘Samen Sterker Thuis’ is een samenwerkingsverband van de zorgorganisaties Azora en Sensire en de gemeente Oude IJsselstreek. Inwoners met dementie horen erbij. Dit hebben we beschreven in de gemeentelijke aanpak ’Mensen met dementie tellen mee in Oude IJsselstreek! Plan van aanpak dementievriendelijke gemeente 2021-2024. We willen een dementievriendelijke samenleving zijn waarin mensen met dementie op een prettige wijze en zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. In een dementievriendelijke samenleving kunnen mensen met dementie op een zinvolle wijze mee (blijven) doen aan de samenleving. Met het project ‘Heerlijk thuis in huis’ helpt de gemeente de 55-plusser die eigenaar is van een koopwoning op weg, zodat hij of zij veilig, duurzaam en comfortabel langer zelfstandig kan wonen. Een gratis gesprek met een wooncoach helpt om meer inzicht te krijgen in de woonwensen en de mogelijkheden.

De wooncoach denkt goed mee op thema's als veiligheid (inbraak- en brandveiligheid), sociale veiligheid (Hoe gaat de bewoner om met verkopers aan de deur?), hulpmiddelen voor valpreventie, hoe blijft de bewoner fit?, enzovoorts. Hiervan kan een overzichtelijk rapport worden opgesteld.

Eenzaamheid Zoals eerder genoemd in 1.2 vinden we SeniorenSosen belangrijk. Hier blijven we op inzetten en waar kan uitbreiden.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

28

Vallen Qua valpreventie schalen wij op met cursussen en het inrichten van de ketenaanpak. Hiervoor zal de opdracht aan Helpgewoon Buurtsport in 2023-2024 worden uitgebreid. We zetten in op bewezen effectieve interventies. We dragen bij aan een in te richten regionale ketenaanpak, die versterkend werkt voor de lokale aanpak. Te denken valt aan informatievoorziening, onderzoek en monitoring.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

29

4. Ondersteunende onderdelen In deze paragraaf geven wij invulling aan de kennis- en adviesfunctie van de GGD en de coördinatie van de regionale aanpak. GALA-SPUK-regelingen: 14. Versterking kennis- en adviesfunctie GGD (t/m 2025) 15. Coördinatiekosten regionale aanpak (t/m 2025)

4.1 Kennis- en adviesfunctie van de GGD Een stevige kennisinfrastructuur is belangrijk om nu en in de toekomst goed onderbouwde (beleids)keuzes te kunnen maken. Dit gebeurt op basis van prioriteren, meten en continue verbeteren. GGD'en hebben van oudsher een belangrijke rol als kennis- en adviespartner in het publieke domein. Daaronder vallen taken als dataverzameling, het verschaffen van inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking en advisering over de inzet van (effectieve) interventies (p. 42, GALA). Om haar regionale kennis- en adviesfunctie te versterken vraagt GGD NOG met nadruk om een sterk opdrachtgeverschap vanuit gemeenten. GGD NOG krijgt de opdracht om inzicht te bieden in de gezondheidssituatie in de gemeente(n) en de situatie te duiden door middel van een interactief dashboard. Hierbij kan gedacht worden aan: a. (meer) inzicht geven in de gezondheidssituatie op (sub)-regionaal, gemeente, wijk- en buurtniveau. b. dynamisch weergeven van regionale en lokale data (bijvoorbeeld door middel van doorontwikkeling van Kompas Volksgezondheid). c. (nog meer) verbinden van monitordata met data uit andere domeinen d.m.v. GERDA. d. ontwikkelen en weergeven van (standaard)set van indicatoren voor het monitoren van: de voortgang van de uitvoering van de ketenaanpakken de (domeinoverstijgende) samenwerking van partijen de impact van de ketenaanpakken (bijv.

gezondheidseffecten, verkleinen gezondheidsverschillen). e. Duiding van/bij data om zo te komen tot een continu verbeterproces (tijdige bijsturing mogelijk maken).

4.2 Coördinatie van de regionale aanpak Dit onderdeel van de brede SPUK geeft een impuls aan de bestaande regionale samenwerking in de Achterhoek. Voor 2023 ligt de focus op gemeentelijke afstemming en deelname aan: -

-

de ontwikkeling van de GALA plannen van aanpak het opstellen van het IZA Regiobeeld de voorbereidingen van de inrichting van de ketenaanpakken met een extra inzet vanuit gemeenten voor regionale afstemming i.s.m. zorgverzekeraar Menzis en maatschappelijke partners als GGD NOG, Achterhoek in Beweging, Proscoop, Huisartsorganisaties, Yunio en (eerstelijns) organisaties het opstellen van het IZA-Regioplan in samenspraak met zorgverzekeraar Menzis, zorgpartijen, maatschappelijke partners en (een vertegenwoordiging van) inwoners, patiënten en professionals het bepalen van de inzet van de IZA-SPUK in 2023 op basis van de IZA werkagenda VNG en het opstellen van een begroting voor de aanvraag 2024 het opstellen van de regionale werk- en mandaatstructuur in samenspraak met de Achterhoekse gemeenten en zorgverzekeraar Menzis

Voor 2024 en verder staat de (door-)ontwikkeling en inrichting van de regionale preventieinfrastructuur in samenwerking met zorgverzekeraar Menzis centraal. De gemeenten bepalen onderling en in samenspraak met zorgverzekeraar Menzis, relevante zorgpartijen en maatschappelijke partners de verdere benodigde invulling voor

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

30

deelname aan het regionale proces, met specifieke aandacht voor het verder vormgeven en uitvoeren van het Regioplan en in het bijzonder het onderdeel Gezond Leven en Preventie van het Regioplan met de inrichting van de ketenaanpakken en aanvullende afspraken over preventie en gezondheidsbevordering voor risicogroepen (regionale preventieafspraken).

5. Bewaking voortgang, samenhang en synergie ‘Health in all policy’s’. Daar staan wij voor. In deze paragraaf staat beschreven op welke wijze wij de voortgang bewaken en hoe samenhang en synergie wordt nagestreefd tussen uitvoering op de verschillende hoofdthema’s en onderdelen.

Data Wij zullen ons gemeentelijke GALA-gezondheidsindicatoren jaarlijks actualiseren. Met de GGD spreken we af met welke regelmaat het GALA-Kennisdocument wordt geactualiseerd. Beide bronnen kunnen reden geven tot bijsturing op ambtelijk niveau.

Collectieve bewustwording In de inleiding hebben wij gewezen op het belang om met elkaar bewuster te worden van de mogelijkheden en veerkracht van onze gemeenschap. We zien het als een overheidstaak om inwoners meer mee te nemen in deze ontdekkingstocht door in gesprek te zijn over dit thema. Wij willen daarom meer (integraal) samenwerken.

Integraal samenwerken Twee keer per jaar wordt er een integrale GALA-afstemming georganiseerd onder leiding van de gemeente: in maart en oktober. Hieraan nemen onze partners in het veld deel, die de opgave hebben om inwoners substantieel meer te laten participeren in hun werkwijze. De volgende domeinen zijn daarbij vertegenwoordigd: jeugd, gezondheid, sociaal domein, fysieke omgeving en onderwijs. De participatiecoach van de gemeente neemt ook deel evenals een vertegenwoordiging van de adviescommissie Sociaal Domein, de Jongerenraad en de VIE. In het overleg van maart worden de ervaringen opgehaald van inwonersparticipatie en vooral welke informatie kan worden omgezet naar beleidsinformatie. Hiervoor maken wij gebruik van de methode ‘reflexieve monitoring’. Deze methode wordt reeds toegepast in kwartaalgesprekken met partners. Op deze manier volgen we de transformatie: naar het hart van de beweging. Door achter de cijfers naar de verhalen te luisteren zijn wij in staat om te volgen en daar waar nodig bij te stellen. Op basis van vertrouwen komen we tot het diepere gesprek en bespreken we samen de weg van de verandering. Hierbij hebben inwoners een rol omdat zij aan kunnen geven wat verandering in het sociaal domein hen brengt of juist niet. Dit is weer input om verder vorm te geven aan de uitgangspunten van de visie Sociaal Domein.

We reflecteren onder andere op de effecten van het platform van bewonersinitiatieven en de waardecheques. De opgehaalde informatie krijgt na weging een plek in de voorjaarsnota en wordt meegenomen in de begrotingsbesprekingen voor het volgende kalenderjaar. Elke oktobermaand wordt in het integraal GALA-overleg bekeken wat het gemeentebestuur inhoudelijk en begrotingstechnisch heeft overgenomen uit het maartoverleg en inspireert men elkaar over de manier hoe elke organisatie de verbinding maakt met de inwoners.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

31

De Adviesraad Sociaal Domein geeft jaarlijks haar zienswijze. Onze participatiecoach heeft een palet aan participatieinstrumenten, waar ook informatie uit naar voren kan komen, waaronder het inwonersparticipatieplatform: www.onzeoudeijsselstreek.nl. Dit is een beproefd platform om inwoners en organisaties mee te laten denken over een gezondere samenleving. Daarnaast leggen we ons oor te luister bij wat er leeft binnen de Kinderraad en Jongerenraad. De Gemeenteraad blijft op de hoogte binnen de reguliere planning-en-control cyclus. Er is een ambtelijke kerngroep opgericht die alle domeinen in zich heeft die binnen GALA een rol spelen: domeinen jeugd, gezondheid, sociaal domein, fysieke omgeving en onderwijs. Er vindt reguliere bijsturing plaats in de kwartaalgesprekken (accountgesprekken) per gesubsidieerde organisatie. Wij verantwoorden onze financiën in Sisa. Binnen deze verantwoordingssystematiek kan het Rijk mogelijk vragen stellen, die nieuwe inzichten geven. We nemen deel aan landelijke monitoren van onze subsidiegever.

6. Verbinding onderdelen Brede SPUK en doelen GALA en Sportakkoord II In het volgende raster geven wij met een vinkje aan of wij met een onderdeel van de regeling een bijdrage leveren aan specifieke doelen van het GALA of het Hoofdlijnen Sportakkoord II.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

32

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

2. Brede regeling combinatiefunctie

15. Coördinatiekosten regionale preventie

√

14. Versterking Kennis- en Adviesfunctie GGD

√

13. Welzijn op recept

√

Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Vitaal ouder worden

12. Eén tegen eenzaamheid

√

11. Mantelzorg

√

10. Versterken Sociale Basis

√

9. OKO, vroegsignalering alcoholproblematiek

√

8. Leefomgeving

√

7. Valpreventie

√

6. Aanpak overgewicht en obesitas

√

5. Mentale gezondheid

√

4. Kansrijke Start

3. Terugdringen gezondheidsachterstanden

√

1.Lokaal sportakkoord Terugdringen gezondheidsachterstanden Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis Een gezonde leefstijl

Doelen Gezond en Actief Leven Akkoord

Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventieinfrastructuur

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

Doelen Hoofdlijnen Sportakkoord II Inclusie en diversiteit in de sport vergroten Sociaal veilige sport creëren Vitale sportaanbieders: vergroten van de kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van het sportaanbod Vaardig in bewegen: een leven lang sporten en bewegen voor ieder kind en iedere jongere Ruimte voor sport en bewegen: een toekomstbestendige Sportinfrastructruur Maatschappelijke waarde van topsport optimaliseren

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√

√ √

√

√

Doelen addendum BRC Meer kinderen, jongeren en volwassenen die sporten, bewegen en mee-doen aan cultuur (ook kwetsbare groepen en mensen die achterblijven in sport-, beweeg-, cultuurdeelname) Sterke aanbieders in sport, bewegen en cultuur waarbij kwaliteit, veilig-heid, toegankelijkheid geregeld is Een sterke verbinding tussen sport, bewegen en cultuur met andere domeinen en programma’s (onderwijs, gezondheid, zorg, welzijn en sociale zaken/armoede & schulden)

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

√

√

33

7. Toestemming gebruik informatie De gemeente geeft toestemming voor gebruik van de informatie uit het plan van aanpak voor de evaluatie van de landelijke samenwerkingsafspraken en de monitoring en doorontwikkeling van landelijk beleid.

8. Ondertekening Otwin van Dijk Burgemeester

Ria Ankersmit Wethouder

Marco Bennink Wethouder

John Haverdil Wethouder

Ben Hiddinga Wethouder

Janine Kock Wethouder

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

34

Bijlage: Regionaal samenwerken aan de Gezondste Regio Inleiding In deze regionale paragraaf is een uiteenzetting gegeven van de regionale uitgangspunten en samenwerking op het gebied van gezondheid en zorg in de regio Achterhoek. Daarnaast is beschreven hoe de gemeenten regionaal hebben samengewerkt bij de ontwikkeling van de GALA plannen van aanpak en welke regionale verbindingen en beleidsmatige uitgangspunten er zijn. In de Achterhoek hebben samenwerkende partijen in de Thematafel de Gezondste Regio in 2021 de Regiovisie Samen langer gelukkig en gezond leven opgesteld. Bestuurders van de ziekenhuizen, de huisartsen, de ouderenzorg, de psychosociale zorg en de gehandicaptenzorg samen met Menzis, GGD Noord- en Oost-Gelderland, Achterhoek in Beweging, Proscoop, Zorgbelang Inclusief, ondernemers en Achterhoekse wethouders stellen gezamenlijk: “Wij willen dat Achterhoekers gezond zijn en daarover zelf de regie hebben. Gezondheid, preventie en leefstijl zijn leidend, niet ziekte en behandeling. We spannen ons er samen maximaal voor in dat onze inwoners zich gezond en gelukkig voelen en minder zorg nodig hebben. Bij al onze inspanningen betrekken we van af het begin inwoners en patiënten.” De volgende doelstellingen zijn verbonden aan de regiovisie: 1. De Achterhoek is de gezondste regio van Nederland door preventie en zorginnovatie. 2.

Inwoners van de Achterhoek zijn zelf (langer) verantwoordelijk voor hun gezondheid. 3. Er is een stimulerend, bereikbaar en betaalbaar netwerk van gezondheids- en ondersteuningsdiensten beschikbaar voor de inwoner. Het figuur hiernaast geeft de vijf programmalijnen weer, waarmee wordt beoogd de doelstellingen te realiseren.

De regiovisie is de gezamenlijke stip op de horizon voor 2030 en is daarmee een belangrijk uitgangspunt voor de GALA plannen van aanpak en het IZA regioplan in de regio Achterhoek.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

35

Vanuit de Thematafel de Gezondste Regio is in 2020 een regionaal preventieakkoord gesloten. Het regionaal preventieakkoord bevat de thema’s uit het nationaal preventieakkoord en betrekt ook achterliggende thema’s die ten grondslag liggen aan gezondheidsproblemen, zoals participatie, weerbaarheid, armoede en schulden. Voor de Achterhoek spelen de landelijke thema’s evenmin en spelen regionale kenmerken als dat Achterhoekers graag genieten mee. De uitvoering van dit akkoord vindt veelal lokaal plaats via bestaande projecten. Het akkoord is ondertekend door 93 stakeholders en richt zich op de volgende speerpunten (8RHK Ambassadeurs, 2020):

Gemeente Montferland is tot nu toe niet aangesloten bij 8HRK Ambassadeurs en neemt niet deel aan de Thematafel de Gezondste Regio, in het najaar van 2023 besluit de gemeenteraad van Montferland of de gemeente aansluit bij 8HRK Ambassadeurs. Gemeente Montferland is wel aangesloten bij Sociaal Domein Achterhoek en heeft in dit kader ook deelgenomen aan de regionale samenwerking voor de ontwikkeling van het GALA plan van aanpak en is ook betrokken bij de ontwikkeling van het IZA Regiobeeld en Regioplan.

Regionale samenwerking en aanpak voor de ontwikkeling van het GALA plan van Aanpak Het gezamenlijke uitgangspunt voor de regionale samenwerking in het Sociaal Domein Achterhoek, lokaal waar het kan en regionaal waar het slimmer is, hebben de Achterhoekse gemeenten één procesbegeleider aangesteld voor de ondersteuning bij het opstellen van de (lokale) GALA plannen van aanpak voor de brede SPUK 2024 – 2026. In het Ambtelijk Overleg Publieke Gezondheid Achterhoek en het regionale Portefeuillehoudersoverleg Sociaal en Gezondheid Achterhoek is regulier afstemming geweest over de ontwikkeling van de plannen van aanpak. Bij de ontwikkeling van de plannen zijn de bestaande regionale en lokale (beleids-)uitgangspunten betrokken. Ook hebben gemeenten in samenspraak met maatschappelijke lokale partners geïnventariseerd wat er al gebeurt rondom de verschillende programma’s van de brede SPUK. Een programmatische insteek vormde de leidraad voor het opstellen van het plan van aanpak. Aan de hand van een Doelen-Inspanningen-Netwerk analyse zijn opgaven en doelstellingen geformuleerd, waarbij gemeenten lokaal nader de invulling op het gebied van nadere doelstellingen en inspanningen hebben gedaan.

Daarnaast vormde een verdiepende analyse op beschikbare cijfers over gezondheidsverschillen op basis van indicatoren van Pharos, het vertrekpunt voor een (door-)ontwikkeling in de gebieds- en doelgroepgerichte benadering, zowel gericht op inwoners met gezondheidsachterstanden als in de sociale en fysieke omgeving waarin ze wonen, naar school gaan, werken en hun vrije tijd besteden. Naast de cijfers over gezondheidsverschillen, vormden de (conclusies van de) gezondheidsmonitoren van de GGD en informatie over sport- en beweegdeelname de basis voor het formuleren van doelstellingen. Daarnaast hebben regionale maatschappelijke partners waaronder GGD Noord- en Oost-Gelderland, Achterhoek in Beweging en Cultuur Oost hun advies en input voor kansen voor regionale samenwerking gegeven bij de ontwikkeling

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

36

en uitvoering van de GALA plannen van aanpak. Ook is het herijkte IZA Regiobeeld Achterhoek 2023 betrokken bij het opstellen van de GALA plannen van aanpak. Bij het implementeren en uitvoeren van de GALA plannen van aanpak wordt beoogd regionaal samen te werken waar dit al gebeurt in bestaande programma’s en afspraken, en waar dat slimmer is en (schaal-)voordelen biedt, in elk geval bij de inrichting van de ketenaanpakken, en een doorontwikkeling te maken in de monitoring en evaluatie van de maatschappelijke effecten op de gezondheid van de Achterhoekers. In relatie tot de monitoring en evaluatie is er zowel aandacht voor een kwantitatieve insteek, in verbinding met het Regiobeeld, als een kwalitatieve insteek, met aandacht voor de ervaringen van inwoners (inwonerparticipatie), het leren van elkaar (professionals en beleidsmatig) en een goede duiding van de beschikbare gezondheidscijfers.

Regionale uitgangspunten GALA In dit laatste onderdeel is een uiteenzetting gegeven van de regionale uitgangspunten die zijn betrokken bij de ontwikkeling van de GALA plannen van aanpak van de Achterhoekse gemeenten.

Regiobeeld Achterhoek In samenwerking met Menzis, de Achterhoekse gemeenten, GGD Noord- en Oost-Gelderland, Proscoop en 8HRK Ambassadeurs is het Regiobeeld opgesteld. In de Thematafel de Gezondste Regio is het Regiobeeld bestuurlijk vastgesteld. De belangrijkste conclusies van het Regiobeeld zijn als volgt: Dubbele vergrijzing: Door de toenemende (dubbele) vergrijzing hebben in de toekomst steeds meer inwoners van de Achterhoek een chronische aandoening, vaak zelfs meerdere tegelijk. De groep kwetsbare ouderen, ten gevolge van bijvoorbeeld dementie, neemt toe. Dit heeft grote impact op de volksgezondheid en de zorg. Doordat veel ouderen alleen wonen zullen ook sociale problemen zoals eenzaamheid toenemen. Toenemende mentale ongezondheid: Het aantal inwoners met mentale problemen neemt de komende jaren toe. Dit betreft met name jongeren en jongvolwassenen. Inzet op onder andere laagdrempelige preventie, vergroten weerbaarheid en normalisatie is nodig om stijgende vraag naar psychische hulp te voorkomen. Gezondheidsverschillen tussen verschillende SES-groepen: Vooral de lagere SES-groepen zijn extra kwetsbaar om gezondheidsproblemen te krijgen, dus extra inzet op integrale ondersteuning vanuit het sociaal domein en de leef- en woonomgeving van de meest kwetsbaren blijft noodzakelijk.

Het potentieel van deze groepen voor bijvoorbeeld vrijwilligerswerk wordt niet optimaal gebruikt. Zorgvraag en aanbod: In de Achterhoek is er op dit moment sprake van een passend zorgvraag en zorgaanbod, echter door bovenstaande ontwikkelingen kan dit resulteren in een dis-balans. Hier zijn dus interventies tussen sociaal domein en de zorgaanbieders nodig om de toegankelijkheid van de zorg te borgen. Informele zorg en vrijwilligers: De groeiende groep jongere ouderen (65-75 jaar) zijn de mogelijke mantelzorgers van morgen. De mate waarin er mantelzorg kan worden geleverd is van invloed op de behoefte aan professionele (thuis)zorg. Inzet van mantelzorg betekent ook minder kans om deel te nemen aan de samenleving (sociale basis) en deze te verstevigen. Dit is vaker van toepassing op de groep met een lage SES dan op mensen met een relatief hoge SES. Afgezet tegen de conclusies van het Regiobeeld uit 2020 zijn dit de belangrijkste bevindingen: De groei van chronische aandoeningen: Net als in 2020, blijkt uit het Regiobeeld van 2023 blijkt dat mede als gevolg van de dubbele vergrijzing, het aantal chronische aandoeningen toeneemt. Acute ouderenzorg: Uit het nog op te leveren ROAZ-beeld zal blijken in hoeverre deze conclusie ook actueel is in 2023. Afname aantal zorgmedewerkers: cijfers over arbeidsmarkt worden nog toegevoegd aan het Regiobeeld.

Afname informele zorg: Het regiobeeld 2023 constateert een groeiende groep jongere ouderen (65-75 jaar). Zij zijn de mogelijke mantelzorgers van morgen. Mantelzorgers staan nu al onder druk. Het is zaak deze goed te blijven ondersteunen, zodat ze niet ook de cliënt van morgen zijn. Inrichting toekomstbestendig zorglandschap: Op basis van het Regiobeeld 2023 is er in de Achterhoek op dit moment sprake van een passende zorgvraag en een passend zorgaanbod. Door de dubbele vergrijzing, mentale ongezondheid, overgewicht en gezondheidsverschillen (de belangrijkste ontwikkelingen zichtbaar vanuit het Regiobeeld 2023) blijft inspanning nodig om tot een toekomstbestendig zorglandschap te komen.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

37

Achterhoek in Beweging en Regionaal Sport- en Beweegakkoord Stichting Achterhoek in Beweging is een regionaal samenwerkingsverband van de Achterhoekse gemeenten en strategische partners. Samen met betrokken partners wordt gewerkt aan de doelstelling dat elke Achterhoeker in 2030 wordt uitgedaagd om te sporten en te bewegen. ‘Inclusief’ (sport en bewegen als middel) en ‘Excelleren’ (sport als doel) zijn hierbij de pijlers. In het kader van het Hoofdlijnen Sportakkoord II is regionaal samengewerkt en is het regionale sport- en beweegakkoord in samenwerking met Achterhoek in Beweging en maatschappelijke regionale en lokale partners herijkt. Het Regionaal Beweeg- en Sportakkoord 2.0 is een kaderstellend ambitieplan. Het akkoord geeft richting en schept perspectief. Het beschrijft wat de partners met elkaar willen bereiken en wat de ambities zijn voor een gezonde en vitale Achterhoek. Er is ruimte voor gemeenten en lokale organisaties om hun eigen weg te vinden in hoe dit doel te bereiken. Passend bij de inwoners, organisatie, leden of vrijwilligers. De speerpunten van het Regionaal Sport- en Beweegakkoord zijn als volgt, waarbij het speerpunt ruimte voor sport en bewegen er integraal onderdeel van uitmaakt: 1. Inclusie en diversiteit 2. Vaardig in bewegen 3. Vitaal en veilig sportklimaat 4. Maatschappelijke waarde van topsport 5. Sport en preventie

GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG) De GGD NOG is voor een groot deel verantwoordelijk voor de uitvoering van de taken die in de Wet publieke gezondheid beschreven staan. Deze zijn: epidemiologie, medische milieukunde, technische hygiënezorg, psychosociale zorg bij rampen, jeugdgezondheidszorg (4 tot 18 jaar) en infectieziektebestrijding. Ook adviseert de GGD bij het opstellen en uitvoeren van het gezondheidsbeleid van gemeenten in de regio Noord- en Oost-Gelderland en voert het (aanvullende) taken en programma’s op het gebied van gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering in opdracht van gemeenten uit. In de Bestuursagenda 2019 – 2023 NOG Gezonder staan vier prioriteiten: 1. NOG gezondere jeugd 2. NOG gezondere leefomgeving 3. NOG gezonder oud worden 4. NOG gezondere leefstijl Voor alle vier prioriteiten geldt: De GGD sluit aan bij de landelijke ontwikkelingen en bij het gezondheidsbeleid en de preventieagenda’s van de gemeenten. Gemeenten dragen bij aan het NOG gezonder laten worden van hun inwoners en aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Door meer te investeren in preventie en gezondheidsbevordering kan gezondheidswinst worden behaald. De GGD besteedt specifieke aandacht aan het bereiken van kwetsbare groepen (mensen met een lage sociaaleconomische status, in armoede, laaggeletterdheid, nieuwkomers en psychisch kwetsbare mensen).

De GGD zoekt naar innovatieve strategieën om het bereik en de effecten van gezondheidsprogramma’s te vergroten. Bij de ontwikkeling van de GALA plannen van aanpak heeft de GGD aan de hand van een tool geadviseerd over de gewenste benadering (o.a. health in all policies, positieve gezondheid, gezondheid in de sociale en fysieke omgeving), de planmatige aanpak (onderbouwing doelstellingen, keuze doelgroepen met bijhorende activiteiten), kwaliteit (keuze interventies, uitvoerbaarheid) en samenwerking en borging (voortbouwen op bestaand beleid, betrokkenheid partners en inwoners).

Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek Het Netwerk Ouderen en Veerkracht Achterhoek is een samenwerking tussen ouderen, zorgorganisaties en gemeenten voor goede voorzieningen en ondersteuning bij het ouder worden in de Achterhoek, lokaal en regionaal. In het programma wordt gewerkt vanuit vijf pijlers: 1. Eerder denken over later 2. Vitaal ouder worden GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

38

3. 4. 5.

Passend Wonen Oud maar niet out Passende zorg op het juiste moment

Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek (CEPA) Het CEPA is een samenwerking tussen de Achterhoekse gemeenten, culturele coalitiepartners en Cultuur Oost om de culturele infrastructuur in de regio Achterhoek te verbinden, verdiepen en versterken voor de toekomst. Cultuur Oost adviseert daarnaast de gemeenten bij het opstellen en uitvoeren van hun regionale en lokale cultuurbeleid.

GEMEENTE OUDE IJSSELSTREEK

39