23-175c College - Vrijetijdsagenda Achterhoek 2020-2030.pdf

Resultaat: Meer toegankelijke (nieuwe) natuurvoorzieningen Planning: 2020-2023 Betrokken partijen: gemeenten, ondernemers, Waterschappen, terreinbeherende organisaties, inwoners en Provincie Gelderland Coördinatie: Gemeenten Ureninzet: 100 uur Budget: € 10.000,- (onderzoek, bijeenkomsten of anderszins)

36

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

37

Speerpunt 2:

Vitaliteit verblijfsrecreatie op peil houden Hier gaan we aan werken

Actie 1: Opstellen van gezamenlijke doelstellingen

In 2019 hebben we laten onderzoeken hoe vitaal de verblijfsrecreatie in de Achterhoek is en welke kansrijke ontwikkelmogelijkheden er zijn. Uit dat onderzoek blijkt dat het goed gaat met de verblijfsrecreatie

We hebben door het onderzoek een goed beeld gekregen van hoe de sector in de Achterhoek er-

in de Achterhoek. Over het algemeen zien we een markt met groeiende bezettingen, uitgezonderd de

voor staat. Om te bepalen of we aan de juiste zaken werken, is het allereerst belangrijk om doelen

"traditionele" kampeersector inclusief minicampings. Dat geeft ook naar de toekomst toe ruimte om extra

te stellen: een stip aan de horizon waar alle gemeenten in gezamenlijkheid met elkaar aan gaan

overnachtingen op te vangen.

werken.

We hebben met de brancheorganisaties RHiswa-Recron en de provincie Gelderland uitgesproken dat we de

Uitgangspunten zouden hierbij moeten zijn:

komende jaren willen werken aan een vitale verblijfsrecreatie sector. We willen de bedrijven die achter­

■ Het vergroten van het aandeel vitale bedrijven, vooral in de doorgroei van de groep midden-

blijven transformeren of revitaliseren en de bedrijven die voorlopen vitaal houden en ruimte geven om

moters naar voorlopers;

verder te groeien. We realiseren ons dat een integrale aanpak, breder dan vanuit de vrijetijdssector alleen,

■ Het aandeel zorgenkindjes sterk te verminderen;

noodzakelijk zal zijn om alle uitdagingen het hoofd te bieden en kansen te grijpen. Daarom zoeken we

■ Het aandeel achterblijvers tot 0% te reduceren. De belangrijkste opgave is daarbij dan

bij de uitvoering van dit speerpunt de samenwerking met collega’s van ruimtelijk ordening, wonen en

tweeledig:

handhaving.

■

Het ‘uit de markt nemen’ van de groep achterblijvers door zorgvuldige transformatie naar een nieuwe functie;

Eerst doelen bepalen, daarna instrumenten inzetten.

■

Het voorkomen van het afglijden van ‘zorgenkindjes’ naar de groep achterblijvers.

Allereerst moeten we gezamenlijke doelstellingen met elkaar bepalen. Waar werken we naartoe? Op basis van de doelstellingen kunnen we bepalen welke instrumenten we gaan inzetten. Hieronder hebben we mogelijke instrumenten opgenomen. Deze instrumenten zijn genoemd tijdens drie ondernemersbijeen-

Resultaat: Gezamenlijke doelstellingen

komsten in september en oktober 2019. We nemen dit ter zijne tijd op in de dan geldende uitvoeringsa-

Planning: 2020

genda.

Betrokken partijen: Gemeenten (incl. afdelingen RO en handhaving), Provincie Gelderland en Achterhoek Toerisme

In 2025 willen we het vitaliteitsonderzoek verblijfsrecreatie uit 2019 herhalen.

Coördinatie: Gemeenten en kennismakelaar Ureninzet: 300 uur

Concrete acties

Budget: -

We kunnen het speerpunt vertalen naar een aantal concrete acties waar wij samen met de sector aan gaan werken. De acties hebben we verwerkt in actiekaarten. Per actiekaart hebben we een globale planning opgenomen en een indicatie van een benodigd budget. De acties zijn in willekeurige volgorde weergegeven en dienen in een later stadium nader te worden uitgewerkt. Daarbij is prioritering en fasering nodig.

Actie 2: Borging van bedrijfsmatige exploitatien Bij nieuwe ontwikkelingen of uitbreidingsplannen is het wenselijk om bedrijfsmatige exploitatie te borgen, zodat het risico op oneigenlijk gebruik verkleind wordt, en de kans op toeristisch perspectief op lange termijn vergroot. Deze borging kan worden opgenomen als gebruiksregel van een bestemmingsplan. We gaan allereerst kijken in hoeverre dit nu al is geborgd binnen de huidige bestemmingplan regelingen. Bij onvoldoende borging spreken we met elkaar af om deze borging op te nemen in de bestemmingsplan regelingen.

Resultaat: Wijziging in bestemmingsplan regeling Planning: 2021 Betrokken partijen: Gemeenten Coördinatie: Gemeenten Ureninzet: 200 uur Budget: € 15.000,- voor inkopen advies van een externe partij of anderszins

38

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

39

Actie 3: Experimenteerruimte Met experimenteerruimte in de verblijfsrecreatie is onder meer ervaring opgedaan in het Overijsselse Vechtdal. Met experimenteerruimte kan men flexibel bestemmen met oog op innovaties en tijdelijkheid. Bedrijven kunnen hierdoor makkelijker inspringen op de veranderende vraag van de gast, door concepten aan te bieden die net wat anders zijn dan in de reguliere bestemmingsplannen wordt voorzien. Denk aan het gemakkelijker realiseren van boomhutten. We gaan als samenwerkende gemeenten onderzoeken of we met elkaar kunnen afspreken om deze experimenteerruimte mee te nemen in de bestemmingsplan regelingen.

Resultaat: Wijziging in bestemmingsplan regeling Planning: 2021 Betrokken partijen: Gemeenten, ondernemers, in afstemming met de provincie Gelderland en inspiratie uit andere regio’s / gemeenten Coördinatie: Gemeenten Ureninzet: 250 uur Budget: € 15.000,- voor inkopen advies van een externe partij, inspiratiereis of anderszins

Actie 4: Inzet vitaliteitscoaches In veel regio’s die bezig zijn met de vitaliteitsopgaven in de verblijfsrecreatie wordt gesproken over de ‘1-park-1-plan’ gedachte. De regeling is ook beschikbaar voor de niet parken. Deze aanpak is vooral noodzakelijk voor de categorie ‘zorgenkindjes’. Zonder interventies zullen deze bedrijven en parken naar verwachting afglijden naar de ‘achterblijvers’. Daarom is het belangrijk om juist met deze bedrijven aan de slag te gaan. We gaan als samenwerkende gemeenten kijken op welke manier we deze bedrijven het beste kunnen ondersteunen. Daarbij gaan we kijken of we een traject met ‘vitaliteitscoaches’ (in navolging van de agrarische coaches die in delen van de Achterhoek actief zijn) kunnen opzetten. Met de provincie willen we afstemmen of we gebruik kunnen maken van de kennis die het Expert Team op de Veluwe heeft opgedaan.

Resultaat: op maat gemaakt advies voor bedrijven die een steun in de rug kunnen gebruiken Planning: 2022 Betrokken partijen: Gemeenten, provincie Gelderland, ondernemers en Vitale Vakantieparken Veluwe Coördinatie: Gemeenten en kennismakelaar Ureninzet: 450 uur Budget: € 200.000,- voor de inzet van vitaliteitscoaches voor een periode van drie jaar inclusief een coördinator

40

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

41

Speerpunt 3:

De Achterhoek zichtbaarder maken voor de nationale- en internationale markt Hier gaan we aan werken

Actie 2: Ondersteunen thematische campagnes

De keuze voor een bestemming begint bij bekendheid. Voor de "eerste keer bezoeker" moet een spreekwoordelijk zaadje in het hoofd van de potentiele toerist of recreant worden geplant. De bestemming dient

Om de zichtbaarheid van de Achterhoek te vergroten voor de nationale markt zetten we naast

een beeld op te roepen. Dat beeld wil je met eigen ogen zien, er een foto van maken en die foto delen

algemene regiomarketing in op thematische campagnes. We stellen extra middelen ter beschik-

met de rest van de wereld ("instagrammable zijn"). Daarmee zet je een bestemming op de kaart. Het gaat

king aan Stichting Achterhoek Toerisme om bovenop de bestaande campagnes extra accenten te

om herkenbaarheid en (positieve) associaties. Publiekstrekkers zijn hierin erg belangrijk. Als je vraagt naar

leggen waarmee meer zichtbaarheid en onderscheidend vermogen kan worden gerealiseerd.

hét icoon van Parijs, dan zullen de meeste mensen zeggen: de Eiffeltoren. Andersom: zie je de Eiffeltoren, dan denk je direct aan Parijs. Resultaat: stevigere nationale campagnes De Achterhoek is een sterk merk, maar de zichtbaarheid van de Achterhoek kan worden verbeterd. Daarbij

Planning: 2020-2023

focussen we specifiek op de internationale markt. Voor de nationale markt zetten we in op thematische

Betrokken partijen: Achterhoek Toerisme, ondernemers en gemeenten

campagnes waarmee we uiteenlopende doelgroepen bedienen.

Coördinatie: Achterhoek Toerisme Ureninzet: bestaande uren

Concrete acties

Budget: extra incidentele bijdrage voor thematische marktbewerking € 200.000,- voor een periode

We kunnen het speerpunt vertalen naar een aantal concrete acties waar wij samen met de sector aan

van 3 jaar

gaan werken. De acties hebben we verwerkt in actiekaarten. Per actiekaart hebben we een globale planning opgenomen en een indicatie van een benodigd budget. De acties zijn in willekeurige volgorde weergegeven en dienen in een later stadium nader te worden uitgewerkt. Daarbij is prioritering en fasering nodig.

Actie 1: Internationale marktbewerking (Duitsland en Vlaanderen) versterken Om meer (inter)nationale gasten naar de Achterhoek te trekken haken we aan bij de Gelderse Streken campagnes, NBTC Holland Marketing en EUREGIO en gaan we daaraan gekoppeld eigenstandige campagnes opzetten. Samen met NBTC Holland Marketing ontwikkelen we een profiel voor de Achterhoek gericht op de internationale gast. We richten ons specifiek op de dichtbij markten Duitsland en Vlaanderen.

Resultaat: Stevige internationale campagne Planning: 2020-2023 Betrokken partijen: Achterhoek Toerisme, gemeenten, provincie Gelderland, NBTC Holland Marketing, RBT’s Gelderland Coördinatie: Achterhoek Toerisme Ureninzet: bestaande uren Budget: extra incidentele bijdrage voor internationale marktbewerking € 150.000,- voor een periode van 3 jaar, bovenop provinciale budget

42

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

43

Speerpunt 4:

Gastvrijheid in de regio bevorderen Hier gaan we aan werken Om onze doelen te behalen is niet alleen de aantrekkelijkheid van het aanbod en profilering van belang, maar ook goed gastheerschap. Daarbij kan worden gedacht aan goede informatievoorziening, onder­ nemers die naar elkaar doorverwijzen, maar ook aan fysieke locaties waar toeristen en recreanten het verhaal van de Achterhoek kunnen beleven. Daarmee stimuleren we langer verblijf en herhaalbezoek, maar het geeft ons ook de mogelijkheid om bezoekersstromen beter te spreiden over periode, tijd en ruimte. We willen de gastvrijheid de komende jaren naar een hoger plan tillen, zowel qua hardware (goede informatiepunten) als software (gepersonaliseerde informatievoorziening). Concrete acties We kunnen het speerpunt vertalen naar een aantal concrete acties waar wij samen met de sector aan gaan werken. De acties hebben we verwerkt in actiekaarten. Per actiekaart hebben we een globale planning opgenomen en een indicatie van een benodigd budget. De acties zijn in willekeurige volgorde weergegeven en dienen in een later stadium nader te worden uitgewerkt. Daarbij is prioritering en fasering nodig.

Actie 1: Informatievoorziening up to date houden en uitbreiden In 2018 zijn we gestart met de omvorming van de VVV kantoren naar gastvrijheids- en inspiratiepunten. De komende jaren willen we deze ontwikkeling voortzetten en zorgdragen dat de informatievoorziening up to date blijft, evenals het kennisniveau van de medewerkers en vrijwilligers. Daarbij zetten we het Kennisplein van Achterhoek Toerisme in. Daarnaast gaan we kijken of we ook bij ondernemers gastvrijheids- en inspiratiepunten kunnen ontwikkelen.

Resultaat: Aantrekkelijke gastvrijheids- en inspiratiepunten Planning: 2022-2023 Betrokken partijen: Achterhoek Toerisme, VVV’s, lokale marketingorganisaties en gemeenten Coördinatie: Achterhoek Toerisme Ureninzet: 250 uur Budget: € 120.000,- voor drie jaar

44

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

45

Actie 2: Storytelling; ontsluiten locaties en verhalen d.m.v. digitale toepassingen De beleefbaarheid van de Achterhoek kan worden vergroot door niet openbaar toegankelijke locaties, zoals monumenten of kastelen en verhalen, zoals over het industrieverleden of de 80-jarige Oorlog, te ontsluiten middels digitale toepassingen. We stellen cofinancieringsbudget beschikbaar voor projecten waar de hele Achterhoek van kan profiteren. De kennismakelaar kan ondersteunen bij het uitwerken van het idee tot een projectplan.

Resultaat: Beleefbaarheid Achterhoek vergroten Planning: 2021 Betrokken partijen: Achterhoek Toerisme, gemeenten, ondernemers, terreinbeherende organisaties, particulieren, overige organisaties, SmartIndustry bedrijven Coördinatie: Kennismakelaar Ureninzet: 600 uur Budget: een cofinancieringsbijdrage van € 50.000,- voor drie jaar

Actie 3: Doorontwikkeling TOP’s Een TOP staat voor Toeristisch Overstap Punt. Een "knooppunt" waar diverse bewegwijzerde en onbewegwijzerde routes samen komen. Er staan op dit moment 34 TOP’s in de Achterhoek. Het TOP concept is echter toe aan een vernieuwingsslag. Tijdens sessies met eigenaren van de TOP’s en onderzoek van Saxion Hogescholen is de conclusie getrokken dat de huidige TOP’s niet meer aansluiten bij het gedrag van de hedendaagse consument. De informatie voorziening bij de TOP’s is beperkt en het kaartmateriaal snel gedateerd. Bovendien is er geen gedetailleerde informatie bekend over de waardering en het gebruik van de TOP’s. Via een pilotproject is één TOP in 2020 omgevormd tot een toeristische hotspot met informatievoorziening. Bij succes willen we +/- 8 andere locaties in de Achterhoek inrichten als hotspot.

Resultaat: aantrekkelijke route- en informatiepunten Planning: 2021 Betrokken partijen: Routebureau Achterhoek Toerisme, ondernemers, terreinbeherende organisaties en gemeenten Coördinatie: Routebureau Ureninzet: 200 uur Budget: € 100.000,-

46

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

47

Actie 4: Achterhoekse kaart voor jongeren ontwikkelen We willen meer mensen en specifiek jongeren enthousiasmeren om de Achterhoek te ontdekken. Daarom gaan we met de Feestfabriek aan de slag met een project voor jongeren; de Achterhoekse kaart. Daarbij richten we ons op toeristen en Achterhoekers. De Achterhoekse kaart is een middel om per fiets de gaafste plekken, mensen, gebruiken en verhalen te ontdekken. Coole cafés en hun stamgasten, natuur, historische plekken, ontmoetingsplekken, schimmige plekken, broodje aap verhalen, smokkelroutes, festivals en (fictieve) bedevaartsoorden. We stellen cofinancieringsbudget beschikbaar om dit project te realiseren.

Resultaat: Beleefbaarheid Achterhoek vergroten voor jongeren Planning: 2021-2022 Betrokken partijen: Achterhoek Toerisme, gemeenten, Feestfabriek, eigen inwoners en onder­ nemers Coördinatie: Routebureau Ureninzet: 250 uur Budget: € 30.000,-

Actie 5: Inventarisatie onderwijs- en arbeidsmarkt “Nederlandse horeca luidt noodklok: personeelstekort nog nooit zo groot geweest.” In dit nieuwsbericht uit het Algemeen Dagblad van 26 augustus 2019 wordt het enorme tekort aan onder andere horeca personeel benadrukt. In de Achterhoek staat de arbeidsmarkt ook onder druk. Steeds meer bedrijven geven aan dat het moeilijk is om goed en gekwalificeerd personeel aan te trekken, zoals koks. Koninklijke Horeca Nederland voorziet dat dit tekort in de toekomst groter gaat worden. Onze sector staat of valt met goed personeel. Daarom willen we dit vraagstuk samen met de thematafel onderwijs- en arbeidsmarkt oppakken. We hebben nog onvoldoende inzicht in de aard van het probleem, daarom gaan we allereerst het vraagstuk beter in beeld brengen. Vervolgens gaan we kijken welke initiatieven er al zijn op het gebied van onderwijs- en arbeidsmarkt in relatie tot de vrijetijdseconomie. Op basis van deze inventarisatie gaan we samen met de sector en de thematafel onderwijs- en arbeidsmarkt concrete acties benoemen.

Resultaat: voldoende gekwalificeerd personeel in de Achterhoek behouden Planning: inventarisatie 2020, acties vanaf 2021 Betrokken partijen: gemeenten, thematafel onderwijs- en arbeidsmarkt, brancheorganisaties, ondernemers en organisaties Coördinatie: Kennismakelaar Ureninzet: 450 uur Budget: nader te bepalen

48

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

49

Speerpunt 5:

Positie vrijetijdssector binnen de Achterhoek versterken, verbindingen met andere sectoren intensiveren

Actie 2: Stimuleren en ondersteunen cross sectorale initiatieven

Hier gaan we aan werken De vrijetijdssector is minder goed in beeld door de regionale bestuursstructuur, waardoor directe toegang

We gaan cross sectorale initiatieven stimuleren en ondersteunen die vallen binnen de kaders van

tot structurele financiële bijdrages ontbreekt. Een gemiste kans, want de vrijetijdssector staat niet op

deze Vrijetijdsagenda. Daarbij gaat het écht om gemeente- en bedrijfsoverstijgende initiatieven

zichzelf, maar raakt ook andere thema’s, zoals food, klimaat, biodiversiteit, cultuur en erfgoed, natuur

waar de hele Achterhoek van profiteert. We ondersteunen door middel van tijd en kennis. Elk jaar

en landbouw. Daarom zetten wij in op een brede samenwerking. Samen kunnen we de integrale vraag-

zetten we één thema centraal, zoals food, landschap of water en organiseren we een thematische

stukken in de Achterhoek oppakken, zoals de (fijnmazige) bereikbaarheid, vitaliteit van vakantieparken,

bijeenkomst met de belangrijkste stakeholders om cross-over projecten te definiëren.

het vinden van geschikt personeel en verschraling van ons landschap. We gaan cross sectorale initiatieven

De kennismakelaar jaagt dit proces aan en helpt ondernemers en organisaties om van een goed

stimuleren. We beginnen met de thema's food en natuur & landschap. Er liggen kansen om de Achterhoek

idee tot een concreet project te komen. Waar mogelijk wordt aangehaakt bij regionale, Europese

sterker te positioneren als foodregio.

en provinciale stimuleringsfondsen. Er kan worden gedacht aan initiatieven op het gebied van food, cultuur, natuur, erfgoed en sport.

Concrete acties We kunnen het speerpunt vertalen naar een aantal concrete acties waar wij samen met de sector aan gaan werken. De acties hebben we verwerkt in actiekaarten. Per actiekaart hebben we een globale

Resultaat: Realisatie cross sectorale initiatieven

planning opgenomen en een indicatie van een benodigd budget. De acties zijn in willekeurige volgorde

Planning: 2021-2023

weergegeven en dienen in een later stadium nader te worden uitgewerkt. Daarbij is prioritering en fasering

Betrokken partijen: Gemeenten, ondernemers en organisaties, Achterhoek Toerisme en andere

nodig.

beleidsterreinen Coördinatie: Kennismakelaar Ureninzet: 600 uur

Actie 1:

Budget: € 100.000,- voor planontwikkeling, onderzoek uitvoeren, kennis vergaren enzovoort

Lobbycampagne zichtbaarheid toerisme en recreatie in regio De vrijetijdssector is minder goed in beeld door de regionale bestuursstructuur, waardoor directe toegang tot structurele financiële bijdrages ontbreekt. We gaan een lobbycampagne ontwikkelen

Actie 3:

gericht op de regio, andere beleidsdomeinen en provincie om de impact van onze sector zichtbaar te maken.

SMAAS De Achterhoek wordt gekenmerkt door een breed scala aan toeristische attracties. Vijf onder-

Resultaat: zichtbaarheid toerisme en recreatie in de Achterhoek in de regio vergroten

nemers zien een kans om de bereikbaarheid tussen de verschillende attracties in de Achterhoek

Planning: 2020-2023

te verbeteren. Hiermee willen ze het verblijf in de Achterhoek aantrekkelijker maken en van het

Betrokken partijen: gemeenten en Achterhoek Ambassadeurs

vervoer door de Achterhoek een beleving maken. In een pilotfase gaan we testen of een flexibel

Coördinatie: Gemeenten

vervoerssysteem in de Achterhoek haalbaar is en wordt gewaardeerd door toeristen, recreanten,

Ureninzet: 300 uur

eigen inwoners en zakelijke gasten. ARRIVA is projectleider van dit project. Vanuit de Vrijetijds-

Budget: -

agenda zijn we intensief betrokken.

Resultaat: fijnmazige bereikbaarheid Achterhoek optimaliseren Planning: 2020-2022 Betrokken partijen: ARRIVA, thematafel mobiliteit, gemeenten, ondernemers en organisaties en Achterhoek Toerisme Coördinatie: Routebureau Ureninzet: 300 uur Budget: € 15.000,-

50

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

51

Overkoepelende acties Het belang van kennis Om ontwikkelingen in de sector mogelijk te maken is kennis benodigd. Kennis o.a. doelgroepen, trends, ontwikkelingen en gastheerschap. En kennis is nodig om bewustzijn te creëren. Om het werkveld in te laten zien dat investeringen in energie, tijd en geld nodig zijn om de toeristisch- recreatieve sector een impuls te geven.

Actie 1: Inzet kennismakelaar We blijven investeren in de inzet van een kennismakelaar. De kennismakelaar is een aanjager voor de sector. Hij/zij stimuleert, ondersteunt, initieert, faciliteert en fungeert als schakel tussen onder­ nemers en overheid. Deze Vrijetijdsagenda vormt de basis voor de werkzaamheden van de kennismakelaar. De kennismakelaar werkt nauw samen met het bedrijfsleven, de overheid, Achterhoek Toerisme en de provincie. Voorafgaand aan de aanstelling worden doelen bepaald waaraan de kennismakelaar gaat werken. Het is belangrijk dat de behaalde resultaten meetbaar zijn.

Resultaat: Het ontstaan en de slagingskans van nieuwe initiatieven wordt vergroot Planning: Aanstelling vanaf begin 2020. In eerste instantie voor de periode 2020-2021. Betrokken partijen: Gemeenten, Provincie Gelderland, ondernemers en organisaties en Achterhoek Toerisme Coördinatie: Gemeenten Ureninzet: 75 uur Budget: € 210.000,-

Actie 2: Kennisplein en monitoring Om de effecten van deze visie te meten en te weten of de doelen worden behaald is onderzoek noodzakelijk. We gaan de tweejaarlijks monitor van ZKA continueren en waar nodig aanvullend onderzoek uitvoeren. De ontwikkelingen in de markt gaan snel en zijn soms lastig bij te houden. Daarom hebben we in 2018 het Kennisplein geïntroduceerd. Op dit interactieve platform vindt de sector op één plek alle informatie om gerichte keuzes te maken voor de toekomst. We blijven de komende jaren investeren in het Kennisplein.

Resultaat: Kwaliteitsverbetering Planning: doorlopend Betrokken partijen: Gemeenten, Provincie Gelderland, ondernemers en organisaties en Achterhoek Toerisme Coördinatie: Stichting Achterhoek Toerisme Ureninzet: 75 uur Budget: € 100.000,-

52

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

53

Bijlagen

Bijlage 1 Trends en ontwikkelingen Constant in beweging De consument is vluchtig en trends volgen elkaar snel op. Dat wat vandaag in is, kan morgen weer uit zijn. We kunnen kiezen uit een steeds groter aanbod. Daardoor wordt de consument kritischer en ‘beleving’ steeds belangrijker. Gewoon is niet meer goed genoeg. Onderscheidend vermogen en deelbaarheid (‘instagrammable’) worden steeds belangrijker. Bovendien ligt door globalisering de wereld aan onze voeten en wordt het concurrentieveld steeds groter. Dat vraagt om zelfbewuste en toekomstgerichte ondernemers die constant blijven investeren in hun bedrijf. En een overheid die ruimte geeft om te ondernemen, te experimenteren en snel te schakelen. Hoewel de groep vooruitstrevende topbedrijven in de Achterhoek steeds breder wordt door nieuwe toetreders, investeringen en professionaliseringslagen, blijft een groot deel van de bedrijven trendvolgend. Bedrijven waarbij een toekomstvisie vaak ontbreekt. Daarbij zegt omvang niks over het innovatieve vermogen van een bedrijf. Luxe en authenticiteit: betekenisvol De toerist van morgen verwacht steeds meer luxe; een trend die al langere tijd speelt. Er ontstaat bij een bepaalde groep echter ook behoefte aan ‘eenvoud’, maar wel in een bijzondere of betekenisvolle accommodatie of locatie.

Denk aan tiny houses - klein maar doorgaans wel met gebruik van nieuwe technieken - en duurzame trekkershutten op natuurkampeerterreinen - eenvoud van het terrein wordt gecombineerd met het comfort van de trekkershut. Wat deze gasten met elkaar delen is de behoefte aan (digitaal) gemak. Naar traditionele kampeerproducten zal naar verwachting steeds minder vraag zijn. Toeristische levenscyclus van een bestemming

Tourism Area Life Cycle, Richard Butler. Op de X-as staat de factor tijd, de Y-as staat voor het (toenemend) aantal bezoekers. Rejuvenation

Stagnation

CRITICAL RANGE OF ELEMENTS OF CAPACITY

Reduce growth

Stabilization

Consolidationt Decline Immediate decline

Number of tourists

Development

Involvement

Exploration Time

54

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

55

Fase 1: Ontdekking en opkomst In de eerste fase ontdekken weinig tot enkele toeristen de bestemming. De toerist is op zoek naar het verhaal van de regio, een authentieke ervaring en contact met ‘locals’. In deze fase is het belangrijk dat de bestemming (flink) in het toeristisch aanbod (dagrecreatie, horeca, verblijf etc.) en de bekendheid van het

Bijlage 2: Lijst geïnterviewden

gebied investeert.

Wie

Welke organisatie

1

Wilma Stortelder

Achterhoek Ambassadeurs

2

Pascal Kamperman

Achterhoek in beweging

3

Ivo Gelsing

Recron / HISWA

4

Gijs Jolink en Wout Kemkers

Feestfabriek

5

Marijke van Haaren

PoHo VE

6

Maurits Steverink

Diverse food gerelateerde projecten

7

Antoinet van Helvoirt

Waterschap

8

Toin de Ruiter

Divers o.a. oud VNO-NCW, SmartHub, PakAn en een heleboel andere besturen

9

Edwin Bomers

Marveld, verblijfsrecreatie

10

Jos Schaafsma en Ellen van Slagmaat

Museum More, dagrecreatie en musea

11

Jan Willem van der Straaten

KHN

12

Babine Scholten

Provincie Gelderland, contactpersoon Achterhoek

13

Udo Hassefras

Natuurmonumenten

14

Ben van der Valk

Van der Valk Doetinchem

Fase 2: Ontwikkeling en groei De tweede fase wordt gekenmerkt door eerst een lichte en daarna explosieve groei van de toeristische vraag. Meer bezoekers en verschillende typen bezoekers. Er komen niet alleen pioniers, maar ook mensen die op zoek zijn naar meer generiek vermaak. De omzet en werkgelegenheid in de toeristische industrie groeien sterk, er is een positieve kosten-baten balans, waarvan de lokale gemeenschap en economie profiteert. Het product wordt diverser evenals de marketing. Fase 3: Consolidatie en stagnatie Er is nog steeds sprake van groei en grote economische baten, maar omdat al zoveel toeristen komen neemt deze groei wel af. Met name het aantal verblijfstoeristen neemt af. Dit wordt gecompenseerd door een toename van het aantal dagtoeristen. Door de toename van het aantal dagjesmensen is er sprake van te veel toeristen. Het product en de marketing richten zich op een breed scala aan doelgroepen met een divers product. De ketens doen veelal hier hun intrede. De baten hebben niet meer vooral een lokaal effect, zoals in fase 1 en 2, waar ca. 70% van de inkomsten naar de lokale gemeenschap gaan. De balans tussen de toeristische druk en draagkracht van een bestemming komt in gevaar. Fase 4: Neergang Wanneer de vraag een piek bereikt lijkt te hebben, volgt er ten slotte, bij ongewijzigd beleid, een periode van neergang.

Het massatoerisme krijgt de volgende kenmerken: de verhouding tussen bewoners en bezoekers is ingrijpend veranderd, de toerist leeft in een zogenaamde “toeristenbubbel”, welke is afgesloten van de lokale gemeenschap. De negatieve impact van toerisme is sterk zichtbaar. Problematiek die op dit moment bijvoorbeeld in delen van Amsterdam en andere wereldsteden wordt ervaren. Door ingrijpen van de overheid kan de neergang voorkomen worden zoals de figuur ook laat zien in het rapport zelf.

56

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

57

Bijlage 3:

Stijlzoekers

Leefstijlvinder vakantie en vrije tijd

gevend. Stijlzoekers zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie,

Stijlzoekers zijn intelligent, zelfverzekerd en doelgericht. Ze hebben een sterk karakter, en omschrijven zichzelf ook wel als zakelijk, ondernemend en leidinguitdaging en daadkracht met hen delen. En die waarderen dat de Stijlzoekers

In dit onderzoek maken we gebruik van de Leefstijlvinder, ontwikkeld door SAMR Marktvinders in opdracht

zeggen waar het op staat, ook als anderen het daar misschien niet mee eens

van acht provincies. De leefstijlen geven inzicht in het gedrag, waarden en behoeften van recreanten en

zijn. Stijlzoekers gaan ervoor in het leven: zowel in hun werk, als in hun vrije tijd

toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. De leefstijlsegmentatie onderscheidt

worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op. Verveling is niet aan

zeven doelgroepen, ook wel leefstijlen genoemd, met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel. Dit zijn de

hen besteed. Liever besteden ze hun tijd aan sporten en feesten. Gáán!

volgende zeven leefstijlen: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers. Deze Leefstijlvinder is het uitgangspunt voor de analyse van vraag en aanbod in dit onderzoek.

Avontuurzoekers Deze recreanten zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven ze zichzelf als intelligent en ondernemend. Ze vinden

Leefstijen

het lekker om hun eigen gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om Harmoniezoekers

alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve

Harmoniezoekers zijn hartelijke, gezellige mensen, met veel interesse in

en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel

anderen. Ze omschrijven zichzelf als gemoedelijk, vrolijk en zachtaardig. In het

waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.

leven hechten ze veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit met (of naar) familie,

Plezierzoekers

vrienden en kennissen, en vinden een goede relatie met buren en familie heel

Plezierzoekers zijn spontaan, vrolijk en gezellig. Ook omschrijven ze zichzelf

belangrijk. Het hoeft voor hen allemaal niet zo vreemd; doe maar normaal,

als avontuurlijk, impulsief en eigenwijs. Waarden die ze belangrijk vinden zijn

dan doe je al gek genoeg.

uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze hebben het liefst veel mensen om zich heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden en

Verbindingszoekers

kennissen. Ze houden van leuke dingen ondernemen: voor hen staat plezier

Verbindingszoekers zijn, bovenal, geïnteresseerd in anderen. Het zijn behulp-

hebben in het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet

zame, evenwichtige mensen die zichzelf omschrijven zichzelf als ‘gewoon’ en

geleefd!

hartelijk. Voor Verbindingszoekers zijn gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het dan ook belangrijk om een goede relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal? Rustzoekers Rustzoekers vinden zichzelf hele gewone mensen. Ze omschrijven zichzelf als kalm, behulpzaam, bedachtzaam en zachtaardig. Ze houden van rust en regelmaat, en voelen zich het meest op hun gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het fijn als ze lekker hun eigen gang kunnen gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Ze houden ervan om op hun gemak thuis te zijn, een beetje te tuineren, te klussen en tv te kijken. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Inzichtzoekers Inzichtzoekers zijn bedachtzame, serieuze en intelligente mensen. Ook omschrijven zij zichzelf als evenwichtig en zakelijk. Ze vinden het niet erg om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen gang gaan. De rust en ruimte om hen heen die ze daardoor verkrijgen vinden ze fijn. Belangrijke waarden voor Inzichtzoekers zijn rationaliteit, daadkracht, privacy/rust en ‘doe maar gewoon’. Maar ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg belangrijk voor ze.

Als ze niet op pad gaan naar culturele activiteiten of natuur, dan vinden ze het ook heerlijk om rustig thuis te zijn, een beetje te klussen, TV te kijken en het nieuws te volgen. Ze houden van informatie; ‘meten is weten’!

58

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

59

Bijlage 4:

Sterkten

Zwakten

Kansen

Groeien

Verbeteren

Bedreigingen

Verdedigen

Terugtrekken/veranderen

Confrontatiematrix

Kansen

Sterkte

Zwakte

1. Toename inkomend toerisme

2. Nederland overal aantrekkelijk

3. Lokalisering

1. Hoge naamsbekendheid

1

2

1

2. Kenmerkend karakteristiek landschap

1

1

1

3. Groei aanbod

1

1

0

1. Eenzijdigheid (verblijfsrecreatie aanbod)

2

2

0

2. Geen grote publiekstrekkers

2

2

0

3. Beperkte onderscheidend profiel

2

2

0

1. Beperkte verbinding regio Achterhoek

2. Toenemende concurrentie

3. Verschraling landschap

1. Hoge naamsbekendheid

0

1

-2

2. Kenmerkend karakteristiek landschap

1

0

1

3. Groei aanbod

1

1

0

1. Eenzijdigheid (verblijfsrecreatie aanbod)

0

2

0

2. Geen grote publiekstrekkers

1

2

0

3. Beperkte onderscheidend profiel

1

2

0

Bedreigingen

Sterkte

Zwakte

Confrontatiematrix Om de strategie te bepalen hebben we een confrontatiematrix ingevuld. In de confrontatiematrix worden de sterke en zwakke punten uit de SWOT analyse afgezet tegen de kansen en bedreigingen met als doel een strategie te ontwikkelen. De drie tot vijf belangrijkste sterke en zwakke punten en drie tot vijf belangrijkste kansen en bedreigingen hebben we tegen elkaar afgezet. Daarbij hebben we onder andere de volgende vragen gesteld: ■ Sterkten versus kansen: zijn we als regio in staat middels deze sterkte de kans te benutten? ■ Zwakten versus bedreigingen: werkt deze zwakte onze regio tegen om een bedreiging af te weren? Op basis van de uitkomsten kunnen vier soorten strategieën worden onderscheiden, namelijk groeien, verdedigen, verbeteren en terugtrekken.

60

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

61

62

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0 V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0

63

64

V R IJ E T IJ D S A G E N D A A C H T E R H O E K 2 0 2 0 - 2 0 3 0