Visie Stedelijk gebied Oss-Berghem - 18 januari 2022.PDF

uit deze ontmoetingen. Gezondheid gaat er ook om dat de omgeving uitnodigt om je samen met anderen in te zetten voor het behoud en onderhoud van deze omgeving (gemeenschapsopbouw). En dat er veilige, toegankelijke voorzieningen en groene

openbare ruimtes zijn voor iedereen. Deze verbrede kijk op gezondheid (‘positieve ge-

zondheid’) én de rol van de fysieke leefomgeving daarbij is relatief nieuw. Uiteindelijk willen we dat de leefomgeving van mensen zo is ingericht en functioneert, dat ieder

mens er gezond kan leven en zich thuis voelt in het stedelijk gebied Oss-Berghem (en in de andere delen van de gemeente Oss).

We vinden het belangrijk dat de inwoners van de gemeente Oss in gezonde omstandigheden kunnen wonen, werken en recreëren in Oss. Daarnaast stimuleren we ook dat zoveel mogelijk Ossenaren een gezonde leefstijl hanteren. We voeren daarom

meerjarige programma’s uit als Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) of Gezond In De Stad (GIDS). Ook in het concept van De Vitale Sportvereniging stimuleren we meer-

Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en gezondheid bevordert. Meer concreet is een gezonde leefomgeving een leefomgeving die: • schoon en veilig is; • uitnodigt tot bewegen, spelen en sporten; • fietsen, wandelen en OV-gebruik stimuleert en zorgt voor goede bereikbaarheid • er voor zorgt dat mensen elkaar kunnen ontmoeten; • rekening houdt met de behoeften van de (toekomstige) bewoners en specifieke bevolkingsgroepen (kinderen, ouderen, chronisch zieken, gehandicapten, lagere inkomensgroepen); • een goede milieukwaliteit (geluid, lucht, bodem, externe veiligheid) heeft; • voldoende groen, natuur en water en aandacht voor klimaatadaptatie heeft; • gezonde en duurzame woningen heeft; • een aantrekkelijke en gevarieerde openbare ruimte heeft; • een gevarieerd aanbod aan voorzieningen (bijvoorbeeld woningen, scholen, winkels, cultuur, bedrijven, openbaar vervoersvoorzieningen, sport) heeft

voudig gebruik van onze sportvoorzieningen. We hebben het Osse Sportakkoord,

waarin tal van sportverenigingen, maar ook bedrijven de intentie hebben vastgelegd om een gezonde en actieve leefstijl te bevorderen.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

25

Daarnaast richten we de openbare ruimte zo in, dat inwoners er ook makkelijk en op

een actieve manier gebruik van kunnen maken. Ons streven is dat inwoners hun eigen,

4.5

weegveldjes en -toestellen, fiets- en wandelroutes of mogelijkheden voor ‘urban sports’.

is essentieel voor een klimaatbestendige, duurzame en gezonde leefomgeving. Bij

directe leefomgeving gebruiken om ‘gezond te bewegen’. Denk aan sportveldjes, be-

4.3

Wonen en zorg in de wijk

Steeds meer mensen met een zorgbehoefte wonen langer dan vroeger zelfstandig

thuis. Vooral ouderen wonen steeds langer zelfstandig én willen dat vaak ook. Ook jongeren met een zorgvraag willen in de wijken wonen. Wij willen hen hiertoe zo

goed mogelijk in staat stellen. Daarom zoeken we naar mogelijkheden om bestaande woningen (toekomst)geschikter te maken, faciliteren we woon-zorginitiatieven en zetten we bij nieuwe woningbouwplannen meer in op levensloopbestendig en

flexibel bouwen. Dit kunnen we natuurlijk alleen realiseren in nauwe samenwerking

Natuur in de wijk

Voldoende natuur, groen en water in zowel wijken, het centrum en op werklocaties, een goed beheer en goede toegankelijkheid is deze natuur een uitnodiging om er

gebruik van te maken. Om er mensen uit de buurt te ontmoeten. Om er te spelen en te bewegen door jong en oud waardoor we overgewicht en ziekten tegen gaan. Het

gaat daarbij niet alleen om parken en speelvelden, maar ook om aantrekkelijke (fiets)

routes en ‘ommetjes’ door de wijk. Groene natuur heeft ook een positief effect op ons mentale welbevinden, het zorgt er voor dat we minder vermoeidheid en stress erva-

ren. Natuurlijk groen in de wijk versterkt ook de biodiversiteit voor planten en dieren. En daarmee ook een gezond en natuurlijk ecosysteem in de stad.

met andere partijen in de Osse samenleving, zoals zorgaanbieders, wooncorporaties

4.6

gebiedsanalyse) Wonen, Welzijn en Zorg op. Bij voorkeur zijn mensen in staat om zo

belangrijke factor. Denk daarbij niet alleen aan de historische gebouwen in het centrum

en matelzorgers. In 2022 stellen we samen met relevante (markt)partijen een visie (en lang als mogelijk thuis te wonen, met zorg of begeleiding. Voor het moment dat dit niet meer lukt, willen we dat er voldoende alternatieven zijn.

4.4

Genieten van erfgoed

Mensen hechten belang aan de identiteit van de eigen omgeving. Erfgoed is daarbij een van de stad Oss, maar ook aan andere historische elementen en hedendaagse recon-

structies die verwijzen naar vroegere tradities. Zoals de punaises in het stadscentrum

die de locatie van de historische stadswal aangeven, de reconstructie van een boerderij

Sociale veiligheid

De gemeente Oss scoort in de veiligheidsmonitor al jarenlang voldoende tot ruim

voldoende; er is minder sprake van woninginbraak en openbare ordeverstoringen en het veiligheidsgevoel onder inwoners neemt toe. Het is belangrijk om deze positieve

uit de IJstijd in park De Strepen in Ussen, het Vorstengraf op Vorstengrafdonk of aan de reconstructie van een landweer nabij basisschool De Fonkeling in Piekenhoef.

Prehistorie - Het gebied waar nu de stad Oss en ook Berghem liggen, is al vanaf de pre-

lijn vast te houden.

historie bewoond. Dit betekent dat in vrijwel het gehele gebied archeologische resten

van inwoners. Denk hierbij aan de inrichting van de wijk (bijvoorbeeld goede open-

zoveel mogelijk in de bodem te bewaren (behoud in situ). Als behoud in de bodem

De fysieke kenmerken van de woonomgeving dragen bij aan het veiligheidsgevoel

bare verlichting) en het onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Het gebruik

van (leegstaande) panden voor ondermijnende activiteiten leidt tot verloedering en verminderde leefbaarheid in de woonwijken en op werklocaties. Ondermijning is

natuurlijk ongewenst, het ontwricht de samenleving en het functioneren van woonwijken. Sociale veiligheid betekent ook dat minderheden een veilig gevoel hebben in

hun buurt, dat hulpbehoevende mensen weten dat anderen (zoals buren) hen zullen

in de bodem aanwezig kunnen zijn. Ons uitgangspunt is om archeologische resten niet mogelijk is, dan worden deze archeologische resten op een kwalitatief goede

manier onderzocht en opgegraven (behoud ex situ), liefst zoveel mogelijk integraal,

gebundeld onderzoek. We stimuleren dat de bevindingen als inspiratiebron worden gebruikt bij de nieuwe ontwikkelingen, zodat de geschiedenis van een plek ook voor toekomstige generaties levend blijft.

helpen en dat kinderen veilig buiten kunnen spelen.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

26

Zichtbaar en beleefbaar - We streven ernaar de identiteit van plekken verder te

Onderwijs voorzieningen

versterken door erfgoed te behouden, beheren en beschermen. Daarnaast willen we het (verdwenen) erfgoed beter beleefbaar maken en inwoners en bezoekers van de

gemeente meer betrekken bij het erfgoed. Zichtbaar en beleefbaar erfgoed stimuleert recreatie en toerisme en heeft een waarde verhogende werking op de omgeving. Bovendien versterken we zo het imago van de hele gemeente.

4.7

Dagelijkse en stedelijke voorzieningen

Voorzieningen1 zijn belangrijk voor de woon- en leefkwaliteit. In het stedelijk gebied

zijn ze ook ruimschoots aanwezig. In de vorm van voorzieningen in de wijken die in-

woners ‘dagelijks’ gebruiken en meer stedelijke voorzieningen voor alle inwoners van de gemeente en de regio.

Dagelijkse voorzieningen - De situering van voorzieningen in de woonwijken zorgt er niet alleen voor dat ze altijd dichtbij zijn voor de inwoners. Het versterkt ook de

leefbaarheid en het laagdrempelig ontmoeten in de woonwijk en het stadscentrum. En draagt hiermee bij aan een sociale en inclusieve stad (samenlevingskracht).

We streven naar zoveel mogelijk clustering van voorzieningen, zodat ze elkaar ook

kwalitatief kunnen versterken. Bijvoorbeeld in de vorm van winkelcentra, kindcentra en gezondheidscentra. Ook de tien wijk- en dorpshuizen worden steeds meer multifunctionele locaties, die zijn gericht op activiteiten rond onderwijs, spelen, sport,

cultuur, maatschappelijke ondersteuning, opvoeding en eerstelijnszorg. Maar bovenal op ontmoeten en samen leven in wijk en dorp.

Stedelijke voorzieningen - De grotere stedelijke voorzieningen concentreren we in goed bereikbare binnenstedelijke zones, zoals in het Stadshart, rond de Saal van

Zwanenberg en bij de stedelijke sportparken. En ook voor zone tussen Oss en Berghem

voorzien wij een nieuw cluster, met de huidige sportvelden, het toekomstig Golfbad en mogelijk ook het Verkeerseducatiecentrum.

1 ‘Voorzieningen’ is een verzamelterm voor veel verschillende activiteiten: cultuur, onderwijs, zorg, sport- en recreatie, ontmoeten, detailhandel en dienstverlening, (openbaar) vervoer, enz. Ook de gebouwen of plekken waar deze activiteiten plaatsvinden, noemen we vaak ‘voorzieningen’.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

27

Culturele voorzieningen zijn een wezenlijk onderdeel van de Osse samenleving. Ze

Voorzieningen stedelijk gebied

dragen bij aan een levendige, creatieve en participerende gemeenschap en daarmee aan het leef- en vestigingsklimaat van onze gemeente. Bovendien dragen ze bij aan

de aantrekkingskracht van de gemeente Oss als plek om te wonen, werken en leven. Zes cultuurinstellingen zorgen voor het professionele cultuuraanbod: Bibliotheek

Oss, Stadsarchief Oss, Cultuur-podium Groene Engel, Museum Jan Cunen, Muzelinck Centrum voor de Kunsten en Theater De Lievekamp. Samen zorgen zij voor een veelvormig cultuuraanbod van podiumkunsten, letteren, educatie, beeldende kunst en erfgoed. Ook verzorgen zij de cultuureducatie in het primaire onderwijs (vanuit de

Stichting OKVO). De gemeente Oss heeft verder een heel divers en groot amateurveld,

georganiseerd in veel verenigingen en ook in ‘losse’ samenwerkingen. De professionele instellingen staan allen in goed contact met het amateurveld: er is veel verbinding. Dynamische behoefte - De vraag naar en het gebruik van voorzieningen door inwoners verandert met de tijd. Dit vraagt om flexibiliteit bij nieuwe ruimtelijke plannen of bij

de aanpassingen van bestaande voorzieningen. Zodat wat vandaag wordt ontworpen

en bedacht, niet morgen al te krap blijkt in de mogelijkheden om een gebouw of plek te

gebruiken. Het vraagt ook om herbezinning en flexibiliteit bij bestaande voorzieningen; is er niet te veel aanbod of kunnen voorzieningen samengaan? En welke rol heeft de

gemeente bij een voorziening? Want bij voorkeur stimuleren we initiatieven vanuit de

samenleving. Daarom blijven wij steeds in gesprek met onze inwoners en ondernemers, om samen te zorgen voor voorzieningen die passen bij de gemeente Oss.

In het stedelijk gebied Oss-Berghem is er op dit moment veel gaande. Denk aan de Deze grotere, aansprekende voorzieningen in vooral de stad Oss, passen bij Oss als middelgrote woonstad én centrumstad voor de omliggende kernen, ook buiten de gemeentegrenzen, zoals Heesch, Schaijk en de dorpen ten noorden van de Maas. Het zijn de smaakmakers die de aantrekkelijkheid van het stedelijk gebied en de

gemeente Oss versterken. Denk bijvoorbeeld aan theater De Lievekamp, Golfbad Oss,

Talentencampus, het Zorgplein en het Stadshart Oss met het culturele Warenhuis als onderdeel van het Walkwartier.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

vernieuwing van het winkelcentrum de Ruwert en het nieuwe Wij(k)huis “de Haard”. Of het onderzoek naar samenvoegen en vernieuwen van de wijkcentra in Ussen. Ook de verdere ontwikkeling van het dorpshart van Berghem blijven we ondersteunen.

Verder zetten we de koers voor het Stadshart Oss door, gericht op het verbreden en

versterken van de ontmoetingsfunctie, als huiskamer van Oss. De realisering van het Walkwartier is hierbij een belangrijke stap. Tenslotte, ook bij de ontwikkeling van de nieuwe woonwijk Oss-West horen goede, bereikbare en voldoende ondersteunende voorzieningen, voor de dagelijkse boodschappen, onderwijs en ontmoeten.

Uitvoering & deelgebieden

28

Deel 2 - Voorkomen en beschermen

Een stijgend inwonersaantal in het stedelijk gebied en volop bedrijvigheid en maak-

Een gezonde leefomgeving betekent dat de kwaliteit van lucht, bodem en water

(emissies) naar bodem, water en lucht te doen afnemen. Ook dit continu verbeteren

op orde is. Zowel op Europees als op landelijk niveau zijn hiervoor doelstellingen en normen geformuleerd. We vertalen die waar nodig naar gemeentelijk beleid

industrie, betekent dat we alert zijn en ons continu inspannen om verontreinigingen van de bodem- water- en luchtkwaliteit, is een gedeelde verantwoordelijkheid.

en uitvoering. Wij streven naar een gezonde, schone leefomgeving als voorwaarde

4.8

wederzijdse beïnvloeding tussen (nieuwe) woningen en (nieuwe) bedrijvigheid met

reinigingen die in de vorige eeuw zijn ontstaan. Voor een deel zijn deze gesaneerd

voor een welvarende samenleving. In het stedelijk gebied Oss-Berghem heeft de

nadruk onze aandacht. Woonwijken en bedrijventerrein liggen van oudsher dicht

tegen elkaar aan, waardoor stedelijke (bouw)ontwikkelingen al snel invloed hebben op milieuaspecten zoals lucht en geluid.

Er zijn meerdere manieren om te werken aan een schone leefomgeving. Ons streven is milieuproblemen zo veel als mogelijk te ‘voorkomen’, terwijl onze inzet nu nog (te)

vaak is gericht op ‘verbeteren’. Het voorkomen van verontreinigingen is overigens een

Een schone bodem & water

Onze bodem in het stedelijk gebied kent een veelvoud aan historische bodemveronten voor een deel accepteren we dat er verontreinigingen zijn (wanneer ze fysiek of

kostentechnisch niet te zuiveren zijn). Met name bij nieuwe ontwikkelingen zoals de

aanleg van infrastructuur of het slopen en bouwen van woningen, bedrijven en andere gebouwen, liggen er kansen om verontreinigingen aan te pakken. Grondeigenaren

zijn hiervoor zelf verantwoordelijk. In het omgevingsplan komen regels en bodemkwaliteitskaarten die de gewenste bodemkwaliteit weergeven.

zorgplicht die voor iedereen van toepassing is en geldt voor alle inwoners, bedrijven,

De gemeente, provincie en het waterschap hebben allen de taak om de kwaliteit van

bodem, het water of de lucht verontreinigd raken en dat je omgeving last heeft van

verontreiniging bij voorkeur aan de bron te beperken. Bijvoorbeeld door geen produc-

verenigingen en organisaties: voorkom dat door jouw handelingen en activiteiten de geluid, geur, zwerfafval en trillingen. Dat betekent dat bij nieuwe ontwikkelingen en plannen helder moet zijn wat de gevolgen zijn op de omgeving. •

•

• •

Stedelijk gebied & ambities

tresten in het riool te laten wegstromen, minder of geen gevaarlijke chemicaliën te

gebruiken bij schoonmaakwerzaamheden of onkruidbestrijding. De monitoring van het grondwater (op diverse punten in het stedelijk gebied) is een instrument dat we

Voorkomen van milieuverliezen als gevolg van vervuiling of uitputting van de aarde. Beheersen van de risico’s en geen milieuschade afwentelen op nieuwe generaties of andere locaties. Voortdurend verbeteren en herstellen van de milieukwaliteit. Verbindingen en samenwerking aangaan, zowel lokaal, regionaal als in Nederland.

Thema’s

het grond- en oppervlaktewater te beschermen. Waterkwaliteit verbeteren we door

inzetten om de kwaliteit van de bodem in de gaten te houden. Het voorkomen van

nieuwe verontreinigingen regelen we via de milieuregels in het omgevingsplan en via toezicht en handhaving op deze regels.

De balans vinden tussen het benutten van de bodem en ondergrond versus het

beschermen ervan, is juist voor het stedelijk gebied een aandachtspunt. Een gezonde bodem is van belang voor natuur en biodiversiteit, voor groei van gewassen en

bomen. Daarnaast gebruiken we de bodem voor kabels en leidingen, voor waterop-

slag, voor onttrekkingen en koude-warmte levering. Soms moeten we keuzes maken tussen de benutting en de bescherming van de bodem. Zo biedt de bodem kansen voor warmte en koude opslag, wat bijdraagt aan minder en duurzaam energie-

Uitvoering & deelgebieden

29

verbruik. We verwachten een toename van dergelijke bodemenergiesystemen en

4.10

terverontreinigingen die verplaatsen. Hoe deze risico’s te beperken, werken we nog

overlastsituaties van geluid, geur en trillingen. De omgevingswet voorziet in instruc-

voorzien daarmee ook risico’s als lekkage van koudemiddel en mogelijk grondwanader uit.

4.9

Geluid, geur en trillingen

Een andere voorwaarde van een gezonde en veilige leefomgeving is het beperken van tieregels en normen en monitoring hiervan.

Het aantal mensen dat geluidsoverlast ervaart in het stedelijk gebied, kan toenemen

Schone Lucht Akkoord

Lucht is onzichtbaar en luchtverontreiniging meestal ook. Maar de invloed van lucht

op onze gezondheid is evident. Daarom ondersteunen we de ambities van het Schone Lucht Akkoord; continue verbetering van luchtkwaliteit door het verminderen van

fijnstof en stikstofdioxide in de lucht, wat gezondheidswinst betekent voor iedereen. Ook heeft luchtkwaliteit effect op de natuur, denk aan de verzuring door te veel stikstofdepositie.

wanneer het aantal inwoners groeit; met name verkeersbewegingen en het spoor zijn relevante geluidsbronnen. De groeiende gemeente Oss zoekt naar balans tussen groei

en dynamiek enerzijds en rust en leefbaarheid anderzijds. Door gebiedsgericht geluidbeleid toe te passen, streven we naar een geluidskwaliteit die past bij het gebied en die wenselijk is en blijft voor de toekomst. (bron: geluidsnota 2010)

De gewenste geluidskwaliteit en acceptabele niveaus voor trillingen en geur wordt samen met andere gewenste duurzaamheidaspecten vroegtijdig meegenomen in planvormingsprocessen.

Activiteiten in een bruisend stedelijk gebied leveren mogelijk ook tijdelijke overlastsituaties op: geluidshinder, zwerfafval, dieselgeneratoren. Over deze aspecten maken we goede afspraken met de initiatiefnemer, die hiervoor verantwoordelijk is en ook de dialoog voert met de directe omgeving. Ook stellen we kaders (profielen) op voor gebieden waar vaker evenementen zijn.

Ook bij geluid, geur, zwerfafval en trillingen geldt dat we bij voorkeur overlast willen voorkomen. Dit is de zorgplicht die voor iedereen van toepassing is en geldt voor alle

inwoners, bedrijven, verenigingen en organisaties: voorkom dat door jouw handelinBegin 2021 hebben we het Schone Lucht Akkoord ondertekend. We kiezen voor een

gen en activiteiten de directe omgeving last heeft van geluid, geur, afval en trillingen.

regionale benadering en werken samen binnen de Regio Noordoost Brabant. Het

4.11

Binnen het akkoord werken we toe naar de advieswaarden voor fijn stof en NOx van

ondernemers en bezoekers. Dat betekent dat we vastleggen waar zogenaamde risico-

doel is om 2030 gezamenlijk 50% gezondheidswinst te halen ten opzichte van 2016.

de Wereldgezondheidorganisatie (WHO). In het uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord gemeente Oss, 2021-2023, zijn de te nemen maatregelen opgenoemd. Tot en met 2030 zal iedere 3 jaar een evaluatie en het effect van de genomen maatregelen

berekend worden. De te nemen maatregelen richten zich op de bronnen: mobiliteit, mobiele werktuigen, industrie, woningen met houtstook, landbouw en havens.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Omgevingsveiligheid

Wij willen een gezonde en ook veilige fysieke leefomgeving bieden aan onze inwoners, bronnen zijn in het stedelijk gebied. Denk aan de opslag van gevaarlijke stoffen of het transport ervan. Bij een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling is het van belang te kijken naar de omgeving en de risico’s die zich in die buurt bevinden.

Samen met de veiligheidsregio, omgevingsdienst en andere partners zorgen wij voor een ruimtelijk ordeningsproces waarbij in een vroegtijdig stadium veiligheidsas-

pecten worden meegewogen. Bij voorkeur zijn risicobronnen op voldoende afstand

Uitvoering & deelgebieden

30

gescheiden van de mensen die ermee te maken kunnen krijgen, mocht er onverhoopt toch iets misgaan. De veiligheidsregio hanteert zes kernwaarden als input voor de

omgevingskwaliteit ‘veilige fysieke leefomgeving’. Op deze manier wordt veiligheid

een thema waarover aan de voorkant wordt nagedacht. Het zijn (ontwerp)principes of de kaders waarmee de fysieke leefomgeving zo veilig mogelijk kan worden ingericht.

In het Omgevingsplan kunnen we daar vervolgens planregels en omgevingswaarden aan koppelen.

De ontwerpprincipes van de Veiligheidsregio voor een veilige fysieke leefomgeving:

1.

Samen werken aan een veiligere leefomgeving - Initiatiefnemers van nieuwe ontwikkelingen, maatschappelijke organisaties, gemeenten en andere over-

heden streven samen naar een veilige(re) leefomgeving. Dit is een gezamen2. 3.

lijke verantwoordelijkheid;

Afstand tot risico’s vergroot de veiligheid;

Bebouwing en omgeving bieden bescherming - Incidenten zijn niet uit te

sluiten, ongeacht de voorzorgsmaatregelen. Mensen in de omgeving van een

incident moeten de mogelijkheid hebben om te schuilen of nadelige effecten 4. 5.

6.

moeten worden vertraagd.

Gebouwen en gebieden zijn snel en veilig te verlaten;

De omgeving maakt snel en effectief optreden van hulpdiensten mogelijk –

dan gaat het om aanrijdtijden, weten wat een hulpverlener kan verwachten en voldoende bluswater (en de opvang daarvan);

Iedereen is bekend met de risico’s en weet hoe te handelen als het mis gaat - Een samenleving heeft altijd te maken met risico’s. Communicatie over

risico’s zelf en de voorbereiding erop, draagt bij aan de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van bewoners.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

31

5

Thema Een duurzame leefomgeving: energieneutraal, klimaatrobuust en biodivers

De effecten van klimaatverandering zijn steeds meer

merkbaar. Ook in de gemeente Oss hebben we vaker te

maken met langere perioden van extreme droogte en hitte, vaker extreme neerslag en grilligere afvoeren via de rivier. En ook een alarmerend verlies van soorten van dieren en

planten is waarneembaar door o.a. de uitstoot van CO2 en

stikstof, het intensieve landgebruik en klimaatverandering. Om de kwaliteit van wonen, werken en leven voor onszelf en toekomstige generaties veilig te stellen is aandacht en

inzet van iedereen nodig. We moeten ons aanpassen op een meer duurzame manier van leven. Ook de wijze waarop we onze leefomgeving in het stedelijk gebied –zowel openbaar

als privé- inrichten, beheren en ontwikkelen willen we beter afstemmen op het verder voorkomen en opvangen van de

negatieve gevolgen van klimaatverandering. Duurzaam en klimaatrobuust noemen we dat.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

32

Duurzaamheid is een breed begrip. Een overkoepelend en samenbindend thema voor zorgvuldig en toekomstgericht ruimtegebruik, met een wisselwerking met natuur en

landschap en een vitale leefbaarheid, waaronder gezondheid, economie en mobiliteit.

Daarbij richten we ons op twee sporen: •

het gebruik van grondstoffen en verminderen van afvalstromen door hergebruik

zame leefomgeving. En de noodzaak om ons daarvoor in te zetten.

beperken. In het Klimaatakkoord van Parijs (2015) is afgesproken om de gemiddel-

•

van grondstoffen (circulair materiaalgebruik).

Anderzijds richten we ons ook op het beperken van de negatieve gevolgen van

klimaatverandering (klimaatadaptatie), zoals droogte, hittestress, wateroverlast of afname van biodiversiteit. Daarbij hebben groen-natuur, bodem, water en de

de stijging van de temperatuur op aarde niet hoger dan 1,5°C (redelijke aanpas-

inrichting van de fysieke leefomgeving een belangrijke rol.

singen nodig) en zeker niet hoger dan 2°C (ingrijpende aanpassingen nodig) ten opzichte van ±1850 te laten zijn.

het (sterk) verminderen van het energieverbruik en het overgaan op duurzame, hernieuwbare vormen van energiebronnen. Dit betekent ook verminderen van

De steeds urgenter wordende klimaatopgaven versnellen de opgaven voor een duur-

Internationaal en nationaal zijn afspraken gemaakt om klimaatverandering te

Beperken van de opwarming van de aarde (klimaatmitigatie). Dit betekent vooral

Afgesproken is dat uiterlijk in 2050 de uitstoot van broeikasgassen als CO2 door

5.2

te meer we kunnen bereiken.

vernieuwing kan daarbij helpen, maar in essentie is het vooral zaak om duurzaam-

activiteiten van mensen neutraal is. Hoe eerder we starten met maatregelen, des De temperatuurstijging is nu al 1,20C. Daarom gaat de EU-Klimaatwet (april 2021) uit van een versnelde opgave voor reductie van CO2, tot 55% in 2030 ten opzichte van 1990. Een forse opgave.

Binnen de EU wordt ook gewerkt aan een EU-biodiversiteitstrategie voor 2030: de natuur weer terug in ons leven om ervoor te zorgen dat tegen 2050 de ecosystemen van de wereld zijn hersteld, veerkrachtig en adequaat beschermd.

heid met ons eigen gedrag te verbinden.

Onze (gemeentelijke) inzet bestaat uit verschillende rollen: •

•

•

Een beter evenwicht tussen mens, natuur en economie, voor nu en straks, is alleen

mogelijk met een integrale en duurzame aanpak. Dat betekent dat duurzaamheid een structureel onderwerp is in alle beleidssectoren. Daarbij willen we de koppelkansen

vanuit de klimaatopgave ook volop benutten, zoals, woningbouw of economie in een groene, gezonde en toekomstgerichte leefomgeving. We stellen maatregelen vanuit de klimaatopgave ook als kader. Bij plannen voor beheer, inrichting of ontwikkeling van de leefomgeving is duurzaamheid in een integrale aanpak uitgangspunt.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

woners, ondernemers en organisaties. Onder andere via de campagne ‘duurzaam Oss’(www.duurzaamoss.nl)

Ook willen we ruimte bieden aan ontwikkelingen die verduurzaming mogelijk

maken. Daarbij geven we zelf het goede voorbeeld. Zoals in het beheer en inrichDaarnaast leggen we duurzaamheidscriteria op bij gemeentelijke aanbestedin-

bedrijven én gemeente. Langer wachten is geen optie.

Integrale duurzame aanpak leefomgeving

Bewustzijn vergroten: door te informeren, stimuleren en ondersteunen, van in-

ting van onze openbare ruimte, ons gemeentelijk vastgoed en ons wagenpark.

2030 is al heel dichtbij. Dat betekent dat nú inzet nodig is van iedereen: inwoners,

5.1

Onze rol: stimuleren én aanpakken

Een duurzamere leefomgeving begint bij duurzamer leven en werken. Technologische

Uitvoering & deelgebieden

gen en bouwprojecten.

Kaders stellen: We zullen als samenleving ook extra stappen moeten zetten

om ervoor te zorgen dat de toekomstige generatie hier ook nog fijn kan wonen, werken en leven. Bij de (her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving gaan

we nadrukkelijk uit van een integrale afweging. Daarbij zullen wij ook kaders

meegeven om die doelen te bereiken. Voor een deel als uitvoering van landelijke maatregelen, maar ook om op een Osse wijze toe te werken naar een duurzame leefomgeving. Dit werken we uit in uitvoeringsgerichte beleidskaders, zoals de Transitievisie Warmte en een Actieplan groen en klimaatbestendig Oss.

33

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

34

Naar een energieneutraal Oss-Berghem

We verwachten dat de wet- en regelgeving ten aanzien van energie en gebouwen de

Onze doelstelling is dat heel de gemeente Oss in 2050 volledig energieneutraal is.

meente, woningcorporaties, inwoners en bedrijven-, bouwbedrijven en technische dienst-

Om dit te kunnen halen moeten we vaart maken met de energietransitie. In navolging van landelijke en regionale doelstellingen, waaronder het Nationale klimaatakkoord en de Regionale energiestrategie (RES), hebben we een aantal doelen vastgelegd voor de kortere termijn (2030).

komende jaren steeds verder wordt aangescherpt. Vastgoedeigenaren -waaronder ge-

verleners zullen op tijd maatregelen moeten nemen om hieraan te voldoen.1 Vanuit de

noodzakelijke CO2-reductie is het ook belangrijk dat bedrijfsprocessen niet alleen energie-

-efficiënt worden ingericht, maar ook circulair: verminderen en hergebruik van grondstoffen en reduceren van afvalstromen.

Concreet werken we aan de volgende doelstellingen voor de hele gemeente:

Wij willen ruimte bieden om verdergaande duurzame ontwikkelingen mogelijk te

•

ontwikkeling. Ook voor het op grotere schaal opwekken van duurzame energie zijn wij

•

• •

•

Oss reduceert CO2 emissie met 55% in 2030 t.o.v. 1990

Oss bespaart 11% energie in 2030 en in 2050 is dit percentage opgelopen naar 50%, vergeleken met 1990

Oss wekt 0,93 PJ duurzame energie op in 2030 (vergelijkbaar met 18 windmolens of 300 hectare aan zonnevelden)

Oss maakt 20% van de bestaande woningvoorraad aardgasvrij in 2030. Dit zijn ongeveer 7.500 woningen. Oss is in 2050 volledig afgekoppeld van het aardgasnet.

Oss is volledig energieneutraal in 2050

maken, bijvoorbeeld bij de verduurzaming van gebouwen en terreinen door (her)

aan zet als het gaat om het beschikbaar stellen van fysieke ruimte en inrichten van

onze beleidregels. Dit doen we op zo’n manier, dat duurzame energieprojecten gerealiseerd kunnen worden in een goede balans met de omgeving. Vanuit de energie-

transitie hebben wij een regierol voor het gebiedsgewijs bepalen van het alternatief

voor aardgas, al op korte termijn. Dit doen we in de Transitievisie Warmte Oss. Bij het

terugdringen van de warmtevraag is het gebruik van warmtepompen belangrijk. Een eerste aardgasvrije wijk in Oss is de Componistenwijk in het Sibeliuspark.

Dé uitdaging bij onze ambities is, dat ze voor een heel groot deel door andere partijen

5.3

bereid te krijgen om energiebesparende maatregelen te nemen, om over te stappen

vangrijke bebouwing en bedrijvigheid, is groot. Tegelijkertijd liggen er in het stede-

gerealiseerd moeten worden. Onze rol bestaat er in om inwoners en ondernemers

naar duurzame energie-bronnen, om duurzame energie op te wekken en afvalstro-

men te beperken. Met onze campagne ‘Oss schakelt door’ stimuleren en ‘ontzorgen’ we inwoners en ondernemers om energie te besparen en over te schakelen naar duurzame energie.

Kansrijk stedelijk gebied

De opgave van de energietransitie in het stedelijk gebied Oss-Berghem, met de omlijke gebied ook grote kansen om vaart te maken. Alleen al het beter isoleren van de

woningen en gebouwen draagt substantieel bij aan energiebesparing (vermindering warmtevraag).

Ook meer ruimte geven aan duurzame vormen van mobiliteit draagt bij aan minder

www.ossschakeltdoor.nl

en hernieuwbaar energiegebruik. De compactheid van het stedelijke gebied zorgt er

voor dat je binnen 10-15 minuten op de Heuvel kunt zijn. Daarom zetten wij in op ver-

1

Zo moeten kantoren vanaf 2023 energielabel C hebben, in 2030 energielabel A.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

35

betering van het fietsnetwerk binnen de stad, maar ook naar de omliggende dorpen en verder (fietssnelwegen). En verkennen we de mogelijkheden voor een laadinfrastructuur voor elektrisch rijden.

Voor grootschalige opwekking van duurzame energie, zoals windmolens of zonneparken, biedt het stedelijk gebied minder mogelijkheden dan het buitengebied. De mo-

gelijkheden die er zijn willen we benutten, zoals het plaatsen van grote windmolens rondom bedrijventerreinen (bijv. 4 windmolens bij Elzenburg-De Geer). Daarnaast zien wij mogelijkheden voor kleinere windmolens (tot 6 meter) op daken of in de

buitenruimte. Tegelijkertijd zijn er ruimschoots mogelijkheden voor het overbekende zon-op-dak of varianten daarop bij alle gebouwen: woningen, bedrijfspanden maar ook overkapte parkeerplaatsen en langs wegen.

Voor de opgave om gebiedsgewijs woningen aardgasvrij te maken verkennen we ook

de mogelijkheden voor grootschaligere warmte/koude opslag en de ontwikkeling van

warmtenetten. Dit vraagt om fysieke ruimte, ook in de ondergrond, en samenwerking met veel partijen. Daarbij gaan de technische ontwikkelingen snel, we houden ze nauwlettend in de gaten.

woon-, leef- en werkomgeving van inwoners en ondernemers. Een goede dialoog en

Illustratief voor de opgave voor energie-neutrale woningen in Oss-Berghem. Hierop zijn de energielabels van woningen aangegeven. Nog maar zeer weinig panden kleuren donkergroen.

5.4

De verantwoordelijkheid om een woning te verduurzamen ligt in eerste instantie bij

Veel van deze mogelijkheden hebben – net zoals in het buitengebied –invloed op de

onderling begrip voor keuzes en belangen zijn belangrijk om tot resultaten te komen.

Energie in de woning

Sinds 2021 moeten nieuwe woningen bijna energieneutraal gebouwd worden (BENG). In 2050 moeten alle woningen energieneutraal zijn. Een volledig energieneutraal

huis is een stap verder dan bijna energie neutraal: de voorzieningen aan de woning

wekken niet alleen de energie op die nodig is voor het gebouw (verwarmen en koelen

e.d.), maar voor alle apparaten (oven, koelkast, wasmachine, tv, computer, enzovoort). Nog maar weinig woningen in de gemeente Oss voldoen hieraan.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

de eigenaar. Wij zetten ons in om de bereidheid hiertoe te vergroten en te ondersteunen. Met de wooncorporaties maken we afspraken met de wooncorporaties om de bestaande sociale huurwoningen energieneutraal te maken.

De gehele gebouwde omgeving moet in 2050 aardgasvrij zijn. In de Transitievisie

Warmte geven we aan hoe we in de gemeente Oss samen de gebouwen gasloos kunnen maken. Deze visie vertalen wij in concrete Warmteplannen per wijk.

Uitvoering & deelgebieden

36

5.5

Energie en circulariteit in het bedrijfsleven

Veel ondernemers in de gemeente Oss zijn al intensief bezig met de gevraagde

Wij vinden dat nieuwe bedrijventerreinen in de gemeente Oss minimaal zelf-

omschakelingen naar een meer duurzame, circulaire economie. Dit is ook een sterke

voorzienend moeten zijn als het gaat om energie en dat zij een zo laag mogelijk

opzoeken.

grondstoffen en materialen, vermindering van de afvalstromen en gebruikmaken van

impuls voor vernieuwing en innovatie, waarbij bedrijven ook de samenwerking

In onze Uitvoeringsagenda Energiebesparing 2020-2023 hebben wij (ook) de ambitie

CO2-voetafdruk hebben. Belangrijk daarbij is meer circulariteit: hergebruik van elkaars reststromen (ook energie/warmte).

voor energiebesparing bij bedrijven geformuleerd. Dit kunnen wij alleen realiseren

Bij het bedrijventerrein Heesch West gaan we samen met de gemeenten Bernheze en

wettelijke verplichtingen voor bedrijven verder worden aangescherpt. We kennen in

gie wordt opgewekt dan dat er wordt verbruikt. Ook willen we de bestaande bedrij-

als ook ondernemers hieraan hun bijdrage leveren. Daarnaast verwachten we dat de de gemeente Oss diverse projecten waarbij we ondernemers stimuleren en op weg helpen bij energiebesparing en duurzame energieopwekking. Daarbij werken we

vaak nauw samen met andere partijen, zoals bij het zonnepanelenproject ‘Zon op je

bedrijfsdak’ met ESCOSS en bij diverse projecten met de Kracht van New Business Oss.

‘s-Hertogenbosch zelfs een stapje verder. Daar willen we dat er meer duurzame ener-

venterreinen verder verduurzamen, in samenspraak met de gevestigde ondernemers.

Naast energiebesparing en duurzame energieopwekking gaat het daarbij ook om een

meer klimaatrobuust ruimtegebruik en een gezonde omgeving voor de mensen die er werken en voor de omliggende woongebieden.

ossschakeltdoor.nl

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

37

Naar een klimaatrobuust Oss-Berghem

houding en het microklimaat, beperken de opwarming van de stad en dragen bij aan

Oss wil in 2050 een klimaatrobuuste gemeente zijn. Dit betekent een gemeente die

verandert ook door klimaatveranderingen. Ook daarom is het van belang om robuus-

beter bestand is tegen toenemende weerextremen als gevolg van klimaatverandering. Denk aan vaker en intensievere regenbuien, aan langere droge perioden en aan meer

een betere luchtkwaliteit door de filterende werking. De diversiteit van flora en fauna ter en biodivers groen in de stad te brengen.

warme dagen en nachten met hogere temperaturen. Klimaatrobuust Oss betekent ook

5.7

regelen nodig zijn om deze tot een acceptabel niveau te beperken. Concreet willen we

terreinen en infrastructuur leggen we aan voor vele tientallen en gaan in levensduur

dat we zicht hebben op negatieve gevolgen van klimaatverandering en welke maatuiterlijk in 2050: •

•

• •

Beter bestand zijn tegen hevige neerslag en wateroverlast: we vangen het regen-

water zoveel mogelijk op daar waar het valt en we voorkomen en beperken zoveel mogelijk dat er schade ontstaat.

Hinder van hitte (hittestress in relatie tot gezondheid) zoveel mogelijk voorkomen dan wel beperken door inzet op meer groen, meer schaduw, kleur van materialen, water en koeltestructuren/koelteplekken en meer hittebestendige gebouwen. Droogteschade beperken.

De (theoretische) kans op overstromingen beperken tot de landelijke normen. Bij dreigende overstroming kunnen mens en dier tijdig in veiligheid worden gebracht.

We kunnen tegen een stootje, maar er zal ook zeker een keer hinder of overlast zijn, bijvoorbeeld door ondergelopen straten ten gevolge van een hoosbui. We hebben er dan wel alles aan gedaan om de overlast en vooral schade tot een minimum te

beperken. We richten ons op een basis niveau voor veiligheid en gezondheid en een

goed leef en werkklimaat voor inwoners, werkenden en bezoekers. Voor een deel doen we dit al, bijvoorbeeld in het Deltaprogramma Maas en het beheer van de openbare ruimte. Hoe we dit verder doen werken we uit in een Actieplan groen en klimaatro-

Sturen op duurzame klimaatrobuuste inrichting

Elke nieuwe inrichting is een investering voor langere tijd. Woonwijken, bedrijven-

2050 vaak voorbij. Daarom maken we bij iedere ruimtelijke ingreep (in openbare en

particuliere ruimte) een afweging om een zo klimaatrobuuste situatie te verkrijgen, met voldoende ruimte voor groene natuur en waterberging, naast klimaatrobuuste

gebouwen en voorzieningen. Dat betekent dat bij herontwikkeling van bestaande lo-

caties, nieuwbouw van woonwijken en bedrijventerrein of de (her)aanleg van nieuwe wegen, er vanaf het eerste planidee rekening wordt gehouden met voldoende ruimte

voor groene natuur en waterberging. Klimaatadaptatie is daarmee een vast onderdeel van de gemeentelijke randvoorwaarden en toetsen bij ruimtelijke plannen.

5.8

Betrokken en actieve mensen

Klimaatverandering raakt iedereen; het is een gemeenschappelijk probleem.

Particulieren en bedrijven bezitten veel eigendom (gebouwen en grond). Voor een

klimaatrobuust stedelijk gebied is het belangrijk dat iedereen ook een actieve bijdrage levert. We gaan voor bewuste, betrokken en actieve inwoners, instellingen en bedrijven. Zodat we niet alleen aanpakken waar het moet maar ook waar het kan.

Tegelijkertijd kunnen we niet álles oplossen. Daarom is ook een zekere mate van weer-

baarheid van inwoners nodig. Dat betekent helder communiceren over risico’s en hulp om schade te beperken.

buust Oss. Daarbij zijn de zijn de volgende pijlers van belang:

5.9

5.6

singen vragen, maar zal op enkele plekken urgenter zijn dan anderen, en op plekken

Meer groen en natuur in de stad

Groen, en met name bomen, hebben veel positieve effecten op de leefomgeving en

dempen de negatieve effecten van klimaatverandering: ze verbeteren de waterhuis-

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Aanpak van knelpunten

Aanpassen aan klimaatverandering zal overal aandacht nodig hebben en aanpas-

eenvoudiger dan op anderen. Via onderzoeken (“stresstesten”) brengen we van het Osse grondgebied in beeld waar kwetsbaarheden voor klimaatinvloeden liggen.

Uitvoering & deelgebieden

38

Zo krijgen we ook zicht op waar mogelijke knelpunten ontstaan, die we moeten

aanpakken. Concreet willen we zorgen voor meer ruimte voor de berging van regenwater om kwetsbare functies en ontsluitingswegen te beschermen. Of om water te bufferen voor drogere perioden. Dat kan gaan om fysieke ruimte, maar ook om een

Waterdiepte bij extre-me neerslag (60mm) Oss

andere inrichting, watergeleiding of ondergrondse voorzieningen. Ook willen we

zorgen voor voldoende koele groene plekken in het stedelijk gebied, zodat iedereen

bij extreme hitte vanaf zijn huis binnen loopafstand een relatief groene buitenruimte kan bereiken.

Enkele beelden uit de as50.klimaatatlas: (https://as50.klimaatatlas.net).

Hittestress in zomerse dagen. Aangegeven is de gevoel-stemperatuur (PET) op een warme dag zonder wind. De rode gebieden zijn zeer gevoelig voor hittestress, de groene gebieden nauwelijks.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

39

Een groen en natuurlijk Oss-Berghem Groen en natuur hebben de stad veel te bieden. Het groene netwerk van parken,

bermen, sloten, tuinen en ander groen geeft Oss en Berghem een belangrijk deel van

vleermuizen. We waarderen en faciliteren initiatieven als Stadsboeren en buurttui-

nen. Daarnaast stimuleren en ondersteunen we burgerinitiatieven voor vergroening met onder andere “bewoners beheren buurt” en “Steenbreek” acties.

haar identiteit. Een stad waar groen nooit ver weg is. Groen en natuur geven niet al-

Gemakshalve spreken we van ‘groen’. Groen, natuur en biodiversiteit liggen in elkaars

iets op: groen zorgt ervoor dat water in de bodem kan trekken, zorgt voor schaduw

van de soortenrijkdom van flora en fauna, de biodiversiteit. Waar we kunnen, kiezen

leen ontspanning of een mooie aankleding van de stad. Maar het levert ook concreet en koele plekken, schonere lucht en biodiversiteit. Groene plekken nodigen ook uit

tot bewegen en gezond gedrag. Dit worden ook wel ‘ecosysteemdiensten’ genoemd. Juist door de groene functies te combineren met andere functies ontstaat er meerwaarde, die extra belangrijk is in een bebouwde omgeving. Een werkwijze waarbij we werken met de natuur, levert meer op dan ‘alleen maar groen’.

verlengde. Ons uitgangspunt is dat het groen ook wordt ingezet voor het versterken we voor biodivers groen. Meestal is dat inheems en gebiedseigen.

Onderstaande kaart geeft het huidige beeld voor de groene ruimtelijke structuur van het stedelijke gebied (bron: routekaart groen, blauw & natuur Oss, 2017)

Biodiversiteit is de “verscheidenheid aan leven, in allerlei vormen, op aarde”.

Groenstructuren

Het omvat het aantal soorten, hun genetische variatie en de interactie van deze

levensvormen binnen complexe ecosystemen. De sterke afname van de biodiversiteit is vooral een door de mens veroorzaakt probleem. De belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies zijn landgebruik (monoculturen, verstedelijking),

klimaatverandering en vervuiling. Naast de klimaatcrisis spreekt men ook wel van de biodiversiteitscrisis. Maar ze hebben alles met elkaar te maken en kunnen niet los van elkaar gezien worden.

5.10

Onze ambitie

Wij vinden groen in het stedelijk gebied belangrijk, groen en water horen bij een

aantrekkelijke én toekomstbestendige stad. Sinds 2017 is de Routekaart Groen, Blauw & Natuur ons kader voor de ontwikkeling en beheer van groen en water in de ge-

meente Oss. Uitgangspunt is daarbij dat we groen en natuur verbinden met onder

andere wateropvang, een gezonde leefomgeving en burgerparticipatie. Voorbeelden van onze aanpak zijn de ontwikkeling van groene structuren in de stad, zoals in de

Groene Centrumring en de vergroening van het centrum. Met verschillende projecten en aangepast beheer verbeteren we de leefomgeving voor o.a. bijen, stadsvogels en

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

40

De aanpak uit de routekaart zetten we voort. Daarbij willen we de natuurlijke

5.12

meer kansen te bieden voor versterking van de biodiversteit in de stad willen wij

sentieel. Mensen, dieren en planten maken hiervan gebruik. In het stedelijke gebied

robuustheid van het groenblauwe netwerk in de stad verder uitbouwen. Door nog het groenblauwe netwerk in het stedelijke gebied verder doorontwikkelen naar een schakel in het grotere Natuurnetwerk Brabant. Dit doen we ook met een koppeling

naar de opgaven vanuit de klimaatadaptatie. We brengen dit samen in een ‘Actieplan groen en klimaatbestendig Oss’ dat de komende tijd wordt uitgewerkt. Belangrijke

aandachtspunten zijn onder andere de versterking van de groene corridors waardoor

mensen en dieren zich door het groen netwerk kunnen bewegen. Dit geldt ook voor de verbinding van het netwerk in de stad met het buitengebied, met name aan de noord-

Ecologische verbindingen tussen parken, plantsoenen en het buitengebied zijn eswillen we het natuurlijke functioneren en de robuustheid van het groene netwerk

versterken. Hiermee willen we een Natuur Netwerk in het stedelijk gebied realiseren, in aansluiting op het Natuur Netwerk van het buitengebied. Aldus ontstaat over de gehele gemeente het Natuur Netwerk Oss (NNO). In het stedelijk gebied bestaat dit netwerk uit: •

het van belang dat groene structuren aansluiten op zowel het stedelijk netwerk als op het buitengebied.

5.11

Een doorkijk naar het stedelijk gebied in 2035

• •

Wij streven er naar dat het stedelijk gebied er in 2035 groener uitziet. Met een grotere

de groene functies zoals natuur en water de boventoon, met mogelijkheden voor kerngebieden.

Voorbeelden zijn de parken, brede groenzones en de grote groene verbindingen met het buitengebied, zoals rond Ussen.

Verbindingszones: dit zijn de verbindingen tussen de kerngebieden onderling en met het buitengebied. Deze wordt gevormd door bloemrijke bermen, bomenla-

nen en sloten met natuurvriendelijke oevers. Waar nodig voegen we verbindin-

soortenrijkdom (biodiversiteit) en beter bestand tegen de gevolgen van klimaatveran-

gen toe of vergroten we de verbindingszones met natuur. Deze zones bieden ook

dering, zoals droogte, hitte en wateroverlast. Daar waar er genoeg ruimte beschikbaar is, is gevarieerd en natuurlijk groen aanwezig. Op plekken waar de ruimte schaarser

Kerngebieden: dit zijn groene of groenblauwe gebieden van formaat. Hier voeren extensieve recreatie. We zetten in op verbetering van de natuurkwaliteit in de

zijde van de stad Oss in de overgang naar de polder en aan de noord- en oostzijde van Berghem. Bij toekomstige ontwikkelingen, zoals aan de westzijde van de stad Oss, is

Eén Natuur Netwerk Oss

heel goede mogelijkheden voor combinaties met fiets- en wandelpaden.

wordt doen we het innovatief. Groen tegen de gevels aan en op het dak, of mobiel

5.13

gesport, gespeeld of een ommetje gemaakt. Natuurlijk groen is vooral overal, in de

kenis daarvan versterken. Samen met bewoners, verenigingen en bedrijven willen we

groen in bakken. Mensen ontmoeten elkaar in het groen van de wijken. Er wordt

wijken, het centrum, de bedrijventerreinen. Sloten, bomenlanen, bermen, parken en

ander groen vormen een aaneengesloten netwerk. Hier kunnen bewoners zich met de fiets of lopend doorheen bewegen. Waar je ook bent in het stedelijk gebied, groen en

natuur zijn altijd dichtbij. Via een natuurlijk groene netwerk zijn de grotere parken en

groengebieden met elkaar verbonden. Het netwerk staat in verbinding met de natuur-

Woon- en werkgebieden

Ook binnen de woon- en werkgebieden willen we het groen en de ecologische beteeen verdere natuurlijk groene inrichting oppakken. Vaak zal dat ook in samenhang

zijn met andere opgaven die er spelen, zoals herontwikkeling van gebiedsdelen zoals in het stadscentrum van Oss. Nadrukkelijk zoeken we ook aansluiting op particulier groen. En stimuleren we meer natuurinclusieve gebouwen en tuinen.

gebieden aan de rand van de stad (Herperduin en Geffense Bosjes) en de agrarische gebieden in het buitengebied. Dit netwerk is ook belangrijk voor versterking van de biodiversiteit.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

41

5.14

Natuurlijk groen als uitgangspunt bij ontwikkelingen

groen bij de planvorming een nadrukkelijke plek.door kaders voor groen en klimaat

ving willen we natuurlijk groen meer verbinden met de wijze waarop wij vorm geven

profiel uit te werken en aan te geven hoe wordt aangesloten op het groene netwerk.

Voor een aangename, toekomstbestendige, klimaatrobuuste en gezonde leefomge-

aan onze leefomgeving, bebouwd en onbebouwd. Bij (her)ontwikkelingen, zoals van woon- of werkgebieden, geven wij het belang en de voorwaarden vanuit natuurlijk

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

aan te geven. Bijvoorbeeld door vooraan in de planontwikkeling ook een groen

Natuurlijk groen betekent daarbij dat zoveel mogelijk uitgegaan wordt van de be-

staande natuurwaarden, met de ondergrond als basis

Uitvoering & deelgebieden

42

6

Thema Ontspannen en complete woonstad

Wonen in de gemeente Oss is veelzijdig: stedelijk wonen

in het centrum van de stad, groen wonen in de suburbane woonwijken, landelijk wonen in de vele dorpen en de

historische stadjes langs de Maas. Deze diversiteit aan

woonmilieus, verweven met het landschappelijke gevarieerd gebied tussen de Maas en de A50/59, en met een breed

pakket aan voorzieningen kenmerkt Oss als complete en

ontspannen woongemeente. Door de goede bereikbaarheid en een centrale ligging in de stedelijke as Eindhoven-­­­­­­

’s-Hertogenbosch-Nijmegen is wonen in Oss ook op regionale schaal aantrekkelijk.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

43

Gemeente Oss

48.000

600

105000

46.000

100000

44.000 95000

42.000

90000

40.000 38.000

50000 2,401397405

700

110000

inwoners

woningvoorraad

prognose 2020

prognose 2020

50.000

2,35

40325 40000

400

35065

300

35000

200

2020

2025

2030

Buitenlands migratiesaldo

bevolking 2020

25000

2035

Binnenlands migratiesaldo

Totaal migratiesaldo

2,25

2,279727216

30000

0

85000

2,45 45485

45000

500

100

2017 2020 2023 2026 2029 2032 2035 2038 woningvoorraad 2020

Oss, woningbezetting <-> woningvoorraad

migratie gemeente Oss

provinciale prognose 2020

2,170296167

2011

2021

woningvoorraad

2031

2,15 2,05

woningbezetting

leeftijdsopbouw gemeente Oss prognose 2020

samenstelling huishoudens Oss % prognose 2020

2035

2035 0-14 jaar

2028

15-29 jaar 30-49 jaar

2028

2020

50-64 jaar 0%

20%

40%

60%

80%

65-74 jaar

100%

75+

2020 Eenpersoonshuishoudens

Samenwonenden - zonder kind(eren)

Samenwonenden - met kind(eren)

Eenouderhuishoudens

0

20.000

40.000

60.000

80.000

100.000

De provinciale prognose 2020 voorziet een groei van de gemeente Oss naar meer

Vooral in het stedelijke gebied Oss-Berghem neemt de bevolkingsomvang nog

(meer geboorten dan sterfte) en door een vestigingsoverschot, vanuit Nederland

de samenstelling van de bevolking. Door de voortgaande vergrijzing de komende

dan 100.000 inwoners in 2035. Deze groei komt voort uit een natuurlijke aanwas maar vooral vanuit het buiten-land (arbeidsmigratie-gezinshereniging). Daarbij

willen we met name de regionale positie als woongemeente extra te versterken:

voor mensen die werken in de regio of in de gemeente Oss en maar ook om meer jongeren aan Oss te binden.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

sterk toe, naar verwachting met circa 8.000 inwoners in 2035. Daarbij verandert jaren groeit het aandeel inwo-ners ouder dan 65-jaar van 20% tot circa 26% in

2035. Hierdoor neemt ook het aandeel kleinere huishoudens fors toe, zowel tweeper-soonshuishoudens maar vooral alleenstaanden.

44

6.1

Versterking van de woonfunctie van Oss

De druk op de Osse woningmarkt neemt toe, ook vanuit de grotere regio. Daarom

versnellen we de komende jaren de woningbouw tot zo’n 600 woningen per jaar. De

groei van de gemeente Oss naar meer dan 100.000 inwoners zal qua woningbouwopgave grotendeels in het stedelijk gebied landen. Met een programma van circa 6.500

woningen tot 2035 in het stedelijke gebied wordt voorzien in de eigen behoefte en ook

in de behoefte door migratie, zowel uit binnen- als buitenland. Daarbij hebben wij nadrukkelijk de ambitie om de woonfunctie van de gemeente Oss verder te versterken,

De huidige woningvoorraad in de gemeente Oss, ook in het stedelijke gebied, is nog

sterk gericht op gezinnen, hoewel het aantal appartementen toeneemt. Dat betekent dat meer dan voorheen geschikte woningen voor kleinere huishoudens of andere sa-

menlevingsvormen gerealiseerd moeten worden, waaronder woningen voor ouderen en starters. Dit kan in de vorm van appartementen, levensloopbestendige woningen,

kleinere woningen of nieuwe woonvormen. Door (aanpasbare) nieuwbouw maar ook door aanpassing van de bestaande woningen.

ook in regionaal opzicht, door het aanbieden van onderscheidende woonmilieus.

Betaalbaar - Een (t)huis voor iedereen betekent ook een betaalbaar (t)huis. Met de op-

6.2

toegankelijkheid van het wonen voor de lagere en middeninkomens en starters onder

Complete woongemeente

Uitgangspunt is een compleet programma aan woningen, voor alle soorten woon-

behoeften met ruimte voor flexibiliteit en aanpasbaarheid van de plannen. En met

aandacht voor de woonomgeving, ook in de bestaande stad en dorp. De bestaande capaciteit voor woningbouw in het stedelijke gebied is nog maar zeer beperkt. Daarom werken we aan de ontwikkeling van nieuwe locaties.

De uitdaging is om dit te verbinden aan de kenmerkende kwaliteiten die Oss ook nu tot een aangename, compacte en complete stad maken. Om in te wonen, te wer-

ken en te recreëren. De fijne schaal van het stedelijke gebied Oss-Berghem met veel

woon- en werkmilieus zorgt voor een stedelijk milieu met een menselijke maat. Het

lopende woningprijzen en de lange wachttijden voor sociale huurwoningen staat de

druk. Het beschikbaar houden en toevoegen van voldoende goedkope en middeldure woningen, zowel huur als koop, is daarmee een blijvende opgave.

Wonen en zorg - Wij willen kwetsbare inwoners en inwoners met een zorgbehoefte

(in alle leeftijdsgroepen) zo lang mogelijk in staat stellen zelfstandig te wonen in hun eigen woonomgeving. Dit vraagt naast geschikte woningen ook om ondersteuning

en (zorg)voorzieningen aan huis, in specifieke woonvormen of in de nabijheid. Maar

bovenal ook een zorgzame en geschikte woonomgeving, met zorg voor elkaar. In onze visie Wonen-Welzijn-Zorg werken we dit verder uit.

Stadshart is vanuit elke woonwijk en Berghem altijd nabij, maar ook het omliggende,

Bijzondere doelgroepen – Vanuit bijzondere doelgroepen is er de vraag naar passende

bieden bereikbaar. Stad en ommeland vormen in alle windrichtingen een sterk koppel,

bouw van zorginstellingen), woonwagenbewoners en arbeidsmigranten. Ook in deze

groene landschap is overal voelbaar aanwezig en op fietsafstand vanuit alle woongemet het landschap ook als belangrijke recreatieve uitloper voor de inwoners van het stedelijk gebied Oss-Berghem.

6.3

Een (t)huis voor alle inwoners

Kleinere huishoudens - Het inwonertal van het stedelijk gebied neemt de komende jaren nog fors toe. Maar ook de samenstelling van de bevolking verandert. Door de

voortgaande vergrijzing groeit het aandeel ouderen, waardoor ook het aantal kleine huishoudens fors toeneemt.

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

woonruimte, zoals maatschappelijk begeleid wonen (extramuralisering door de af-

woonbehoefte willen wij voorzien in de vorm van passende, betaalbare woonruimte in een geschikte woonomgeving.

Andere woonvormen – wonen kan op veel manieren. Wij willen ruimte bieden aan inwoners en marktpartijen om hierbij ook bijzondere wooninitiatieven te ontwik-

kelen. Voor zelfbouw (kavels) of gezamenlijke initiatieven, variërend van collectieve

zelfbouw (CPO) tot het ontwikkelen van vernieuwende of collectieve woonconcepten. Ook vormen van tijdelijk wonen kunnen op korte termijn in de woonbehoefte.

Uitvoering & deelgebieden

45

6.4

Samen wonen en leven

Wonen is meer dan een goed huis. Om je echt thuis te voelen is een fijne woonomge-

ving minstens zo belangrijk. Een omgeving die uitnodigt om buren te ontmoeten, om te spelen of te wandelen of samen activiteiten op te zetten. Met voorzieningen voor

transformatie en verdichting. Maar de omvang van de opgave maakt uitbreiding aan de rand van het stedelijk gebied ook noodzakelijk. Daarbij gaan wij uit van een gedifferentieerde samenstelling van de woningprogramma’s van alle locaties.

eenieder in de buurt of goed bereikbaar vooral op de fiets. Een groene, veilige en ge-

Afstemming tussen in- en uitbreiden is noodzakelijk, maar daarnaast is ook afstem-

mensen – hoe verschillend ook - samen kunnen wonen en leven.

nodig. Anders dan de afgelopen decennia ligt het hoofdaccent van de woningbouw-

zonde omgeving waarin mensen samen zorgen voor een goede leefbaarheid, waarin

6.5

Duurzaam wonen

Een grote opgave is het verduurzamen van het wonen: dit geldt zowel voor de woning als de woonomgeving, zowel bij nieuwbouw als de bestaande woningvoorraad. Onze doelstelling is om 2050 volledig energieneutraal te zijn. Een eerste opgave daarbij is

om het energiegebruik te verminderen onder andere door betere isolatie van wonin-

gen. Voor de periode tot 2030 is er vanuit het Nationale klimaatakkoord de opgave om 20% van de bestaande woningvoorraad af te koppelen van het gas. In de Warmtevisie

ming met de opgaven voor herstructurering en stadsvernieuwing in oudere wijken

opgave voor het stedelijk gebied Oss-Berghem niet meer in Berghem. In Berghem blijft ruimte voor kleinschalige toevoegingen die passen bij de aard en schaal van het dorp. Na de afronding van de Piekenhoef, ’t Reut en het centrum van Berghem verleggen we voor de huidige omvangrijke opgave de koers naar de stad Oss. Daarbij maken wij werk van de opgaven voor stedelijke vernieuwing in de stad Oss en de uitbrei-

dingsmogelijkheden, zoals ook in de ruimtelijke Structuurvisie Oss 2020 (uit 2006) is aangegeven.

hebben we dit verder beschreven. Voor nieuwbouw is energieneutraal uitgangspunt.

Bij de planontwikkeling van nieuwe locaties voor woningbouw, zowel binnen als buiten de bestaande stad en dorp, zullen we nadrukkelijker kiezen voor een duurzame,

klimaatrobuuste en energieneutrale aanpak. Daarbij willen we ook de kansen benut-

ten om de groene kwaliteit en biodiversiteit binnen het stedelijk gebied te versterken (“bouwen met de natuur”).

Intensivering van het bestaande stedelijke gebied door toevoeging van woningen

vraagt ook een hoge kwaliteit van het onbebouwde, de openbare ruimte en het groen.

Duurzaam wonen betekent ook een kritische blik op de bereikbaarheid van de woning en de stad. Waar mogelijk zullen we duurzame mobiliteit bevorderen, waar nodig zullen we investeren in bestaande en nieuwe infrastructuur.

6.6

Balans in- en uitbreiden

Een beeld van de verdeling van energielabels van de woningen in de gemeente Oss. Bron: RVO, januari 2020. De verwachting is dat in de komende jaren steeds meer woningeigenaren met isolatie aan de slag gaan (zie kader), waardoor de energielabels verbeteren en de warmtevraag lager wordt.

Bij de opgave om in totaal circa 6.500 woningen te bouwen in het stedelijke gebied willen we de mogelijkheden benutten die er zijn binnen de bebouwde kom, door

Stedelijk gebied & ambities

Thema’s

Uitvoering & deelgebieden

46

Integrale stedelijke vernieuwing

situatie in gebieden rondom de spoorlijn vraagt nadrukkelijk om doorontwikkeling

locaties in oudere wijken woningen gerenoveerd dan wel vervangen worden.

huidige locatie Golfbad, de stationsomgeving en een aantal locaties in en rondom het

Stedelijke vernieuwing is van alle tijden. Ook in de komende jaren zal op diverse Daarbij is de voortdurende zorg voor de kwaliteit van bestaande woonwijken in Oss en Berghem van groot belang. Het stedelijke gebied kent geen grote ‘probleemwijken’, maar wel gebieden die extra aandacht verdienen om ook in de

toekomst een aangename woonomgeving te blijven. Door vernieuwing op enkele plekken in o.a. Schadewijk, Krinkelhoek en de Ruwaard willen we de leefbaarheid versterken.

Bij stedelijke vernieuwing streven wij nadrukkelijk naar een integrale aanpak in

samenspraak met bewoners en marktpartijen, waaronder de corporaties, die een

wijk als geheel ten goede komt. Met het benutten van kansen om een meer divers

woningaanbod te realiseren, maar ook om kwaliteitsimpulsen te geven binnen de bestaande ruimtelijke en functionele opzet van de wijk. Bij deze aanpak hoort ook

naar een volgende levensfase. Zoals de Raadhuislaan, het werkgebied Euterpelaan, de stadscentrum. Samen vormen zij de Osse Spoorzone, met als verbindend kenmerk de nabijheid van centrumvoorzieningen en openbaar vervoer. Een aanzienlijk deel van de woningbouwopgave kan hier landen in een nieuw hoogwaardig binnenstedelijk gemengd woonmilieu. Een stedelijke milieu waar een mix van wonen, werken en

voorzieningen het beeld bepaalt. Een steeds groter wordende groep inwoners kiest

bewust voor dit soort woonmilieus, zowel jong als oud. Hier is ruimte voor intensievere, soms ook hogere bebouwing met extra aandacht voor de kwaliteit van de openbare ruimte en plekken voor ontmoeting. Deze nieuwe stedelijkheid vraagt tevens

aandacht voor de menselijke maat en ook voor de directe omgeving waarbinnen ze

ontwikkeld wordt. Met name deze stedelijke zone biedt serieuze kansen voor nieuwe, duurzame (deel-)mobiliteit.

het streven naar een duurzame, gezonde en inclusieve woonomgeving vanzelf-

In het verlengde van de Osse Spoorzone ligt de Berghse spoorzone. De ruimtelijke

voor ontmoeten en een klimaatrobuuste en natuurlijke (biodiverse) omgeving.