Toelichting BP zwaluwstraat spoorlaan

BESTEMMINGSPLAN Spoorlaan / Zwaluwstraat Oss - 2024 Toelichting

Gemeente Oss | Raadhuislaan 2 | 5341 GM | Oss | T: 14 0412 | F: 0412 642605 | www.oss.nl |

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 1 van 85 juni 2024

Bestemmingsplan ‘Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss – 2024’

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 2 van 85 juni 2024

Gemeente Oss, 27 juni 2024

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 3 van 85 juni 2024

INHOUDSOPGAVE TOELICHTING Hoofdstuk 1 Inleiding ............................................................................................................................... 6 1.1 Aanleiding ..................................................................................................................................... 6 1.2 Plangebied .................................................................................................................................... 6 1.3 Geldende bestemmingsplannen ................................................................................................... 9 Hoofdstuk 2 Bestaande situatie .............................................................................................................. 10 Hoofdstuk 3 Beoogde situatie ................................................................................................................. 15 Hoofdstuk 4 Ruimtelijk beleidskader ....................................................................................................... 21 4.1 Wettelijk kader ............................................................................................................................ 21 4.2 Rijksbeleid ..................................................................................................................................

23 4.3 Provinciaal beleid ....................................................................................................................... 24 4.4 Gemeentelijk beleid .................................................................................................................... 27 Hoofdstuk 5 Omgevingsaspecten ........................................................................................................... 35 5.1 Landschap .................................................................................................................................. 35 5.2 Natuur ......................................................................................................................................... 36 5.3 Archeologie en Cultuurhistorie ................................................................................................... 42 5.4 Mobiliteit en parkeren ................................................................................................................. 46 5.5 Water .......................................................................................................................................... 50 5.6 Defensie......................................................................................................................................

55 5.7 Milieuaspecten ............................................................................................................................ 56 5.8 Milieueffectrapportage (M.e.r.) ................................................................................................... 72 Hoofdstuk 6 Toelichting op de regels .................................................................................................... 75 6.1 Algemeen.................................................................................................................................... 75 6.2 Regels ......................................................................................................................................... 75 Hoofdstuk 7 Handhaving........................................................................................................................ 79 7.1 Beleidskader ............................................................................................................................... 79 7.2 Professionele handhaving en handhavingsprogramma ............................................................. 79 7.3 Handhaafbaarheid, positief bestemmen, overgangsrecht .......................................................... 80 Hoofdstuk 8 Economische uitvoerbaarheid ...........................................................................................

81 Hoofdstuk 9 Overleg en maatschappelijke uitvoerbaarheid .................................................................. 82 9.1 Omgevingsdialoog ...................................................................................................................... 82 9.2 Vooroverleg ................................................................................................................................ 84 9.3 Zienswijzen ................................................................................................................................. 84

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 4 van 85 juni 2024

BIJLAGEN Bijlage 1 – Regiekaart Bijlage 2 – Stikstofdepositie onderzoek Bijlage 3 – Ecologisch werkprotocol fase 1 Bijlage 4 – Quickscan flora en fauna fase 2 Bijlage 5 – Boom Effect Analyse Bijlage 6 – Trillingenonderzoek Bijlage 7 – Parkeerbalans auto en fiets Bijlage 8 – Watertoets Bijlage 9 – Onderzoek Bedrijven en milieuzonering Bijlage 10 – Verkennend bodem- en asbestonderzoek Bijlage 11 – Externe veiligheid Bijlage 12 – Akoestisch onderzoek Bijlage 13 – M.e.r. aanmeldnotitie Bijlage 14 – Omgevingsdialoog Bijlage 15 – Bezonningsstudie

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 5 van 85 juni 2024

TOELICHTING Bestemmingsplan Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss – 2024

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 6 van 85 juni 2024

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Aanleiding

De gemeente Oss en Brabant Wonen (hierna: de initiatiefnemers) zijn voornemens 144 bestaande woningen (grondgebonden en beneden-bovenwoningen) in de Vogelbuurt in Oss te slopen en hier maximaal 268 woningen voor in de plaats te bouwen (190 appartementen en 78 grondgebonden woningen). De bestaande woningen in de Volgelbuurt werden gebouwd tussen 1950 en 1960 en voldoen op veel punten niet meer aan de eisen van nu, waardoor onderhavig voornemen tot stand is gekomen. Brabant Wonen is voornemens de buurt te ontwikkelen naar een nieuwe moderne woonwijk. Het is de wens om een bereikbare, gezonde, duurzame en ontspannen woonwijk te realiseren. De beoogde kwaliteitsverbetering van de woningvoorraad en de woonomgeving in de Vogelbuurt past binnen de kaders voor de ruimtelijke ontwikkeling van een groot deel van Schadewijk, zoals verwoord in de Ruimtelijke Ontwikkelingsvisie Schadewijk van de gemeente Oss. Deze aanpak van de fysieke leefomgeving staat niet op zichzelf, maar maakt onderdeel uit van het Wijkprogramma Schadewijk, dat al sinds 2018 loopt. Dit programma is gericht op het verbeteren van de sociale veerkracht van bewoners en het opvoed- en opgroeiklimaat in Schadewijk. De ingrepen die hiermee gepaard gaan, betreffen onder andere de sloop van de nog bestaande woningen (een gedeelte is al gesloopt) en de realisatie van nieuwbouw.

De nieuwe bouwblokken komen vrijwel volledig ter plekke van de oude bouwblokken te liggen. Het parkgedeelte in het oostelijk deel van het plangebied blijft behouden. Deze ontwikkeling is niet mogelijk op basis van de geldende bestemmingsplan. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken is een nieuw bestemmingplan nodig. Onderhavig bestemmingsplan voorziet hierin.

1.2

Plangebied

Het plangebied is gelegen in de Vogelbuurt, een woonbuurt die onderdeel uitmaakt van de woonwijk Schadewijk, gelegen in het oosten van de kern Oss. Het plangebied betreft het gebied dat wordt ingesloten door de Leeuwerikstraat (noord), Zwaluwstraat (oost), Spoorlaan (zuid) en Lijsterlaan (oost). Direct ten zuiden van het plangebied ligt de spoorlijn OssNijmegen. 68 Beneden-bovenwoningen aan de Spoorlaan en de Zwaluwstraat zijn reeds gesloopt in december 2022. Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 4 hectare. Op de navolgende afbeelding is de ligging en zijn de kadastrale percelen van het plangebied weergegeven. De exacte begrenzing volgt uit de verbeelding.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 7 van 85 juni 2024

Figuur 1.1 Globale ligging plangebied (rood aangegeven, bron: PDOK Viewer)

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 8 van 85 juni 2024

Figuur 1.2 Kadastrale percelen plangebied (rood aangegeven, bron: PDOK Viewer)

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 9 van 85 juni 2024

1.3

Geldende bestemmingsplannen

Tot de inwerkingtreding van voorliggend bestemmingsplan “Vogelbuurt te Oss” gelden binnen het plangebied verschillende bestemmingsplannen en herzieningen. Deze zijn opgenomen in onderstaande lijst. Naam bestemmingsplan

Datum vaststelling

Bestemmingsplan ’Schadewijk – Oss – 2015’

17 december 2015

Bestemmingsplan ‘Parapluplan Wonen – 2023’

16 juni 2023

Na de inwerkingtreding van voorliggend bestemmingsplan verliezen deze plannen, binnen het plangebied, hun rechtskracht. Bestemmingsplan ’Schadewijk – Oss – 2015’ Op basis van dit bestemmingsplan gelden de planlocatie de volgende bestemmingen: - Tuin; - Verkeer - Verblijf; - Wonen – Halfvrijstaand: - Wonen – Rijen; - Wonen – Woongebouwen; - Gemengd – 2. Daarnaast geldt over het gehele plangebied de gebiedsaanduiding ‘geluidszone – industrie’ vanwege de ligging nabij het gezoneerd industrieterrein Moleneind-Landweer-Danenhoef. Weliswaar geldt voor grote delen van de te herontwikkelen gronden een woonbestemming en gedeeltelijk zijn ook bouwvlakken opgenomen, maar deze liggen niet precies op de locaties waar de nieuwbouw is voorzien. Daarbij is de woningtypologie van de nieuwbouw, met name appartementen en enkele aaneengebouwde woningen, niet passend binnen de aangeduide typologie volgens het geldende bestemmingsplan. Ook worden met het bouwplan andere bouw- en goothoogtes voorzien dan dat op grond van het geldende bestemmingsplan toegelaten is (goothoogte maximaal 6 en bouwhoogte maximaal 11 meter). Tot slot wordt het park Waterlaat vergroot en doorgetrokken tot aan de nieuwbouw aan de Zwaluwstraat. De Zwaluwstraat zelf zal haar verkeersfunctie verliezen en als groen worden ingericht en bestemd.

De beoogde herontwikkeling is op basis van het huidige bestemmingsplan dan ook niet mogelijk. Bestemmingsplan ‘Parapluplan Wonen – 2023’ Dit bestemmingsplan is van toepassing op het gehele grondgebied van de gemeente Oss en dus ook voor het gehele plangebied. In het paraplubestemmingsplan herzien we begrippen die voorwaarden bevatten waaronder gewoond mag worden. Met de inwerkingtreding van dit parapluplan beschikt de gemeente over uniforme definities voor begrippen die met huishouden en wonen te maken hebben. De definities uit dit parapluplan zijn overgenomen in voorliggend bestemmingsplan.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 10 van 85 juni 2024

Figuur 1.3 Uitsnede vigerend bestemmingsplan “Bestemmingsplan Schadewijk – Oss- 2015” (plangebied rood omkaderd, bron: ruimtelijkeplannen.nl)

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 11 van 85 juni 2024

Hoofdstuk 2

Bestaande situatie

Het plangebied ligt in Vogelbuurt, in de wijk Schadewijk. Schadewijk is gelegen ten oosten van het centrum van Oss. Ontstaansgeschiedenis De wijk Schadewijk ligt ten oosten van het stadscentrum van Oss. Schadewijk is een woonwijk die in verschillende perioden na de Tweede Wereldoorlog is gebouwd. De vooroorlogse bebouwing is nog te vinden aan de oude lintstructuren van de Berghemseweg, Schadewijkstraat en de Teugenaarsstraat. De bebouwing in de Vogelbuurt is gebouwd tussen circa 1945 en 1960 en omvat vooral huurwoningen in rijen en in de vorm van beneden-bovenwoningen. Deze woningen beginnen verouderd te raken en betreffen woningen die niet toekomstbestendig en levensloopbestendig worden geacht. Zeker in de huidige tijd zijn verouderde wijken een probleem. Daarnaast heeft de gemeenteraad besloten dat de wijk Schadewijk de eerste aardgasvrije wijk van Oss moet worden. Om dit mogelijk te maken is er een forse renovatie in de wijk nodig, waarbij sloop ruimte zal moeten bieden voor levensloopbestendige (nieuwe) woningen. Hiervoor komt een deel van de Vogelbuurt ook in aanmerking. Stedenbouwkundige en functionele karakteristiek De hoofdstructuur van Schadewijk wordt gevormd door de hoofdwegen: Singel 40-45, Kapelsingel en Vijversingel en door enkele historische wegen zoals de Berghemseweg, Schadewijkstraat en de Teugenaarsstraat, die als oude radialen nog herkenbaar zijn.

De ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer vanuit de Vogelbuurt naar de buurtontsluitingswegen vindt plaats vanuit Spoorlaan op de Vijversingel en vanuit de Lijsterlaan richting Berghemseweg, Vijversingel/Kapelsingel en verder naar de Singel 19401945. De Spoorlaan heeft daarnaast een functie als lokale fietsverbinding (oost-west). De inrichting van de straten is over het algemeen formeel. Er is veelal sprake van een sterke opdeling in rijbaan, parkeervakken en een trottoir of stoep. Woningen staan soms direct aan het trottoir of hebben nog een stoepje als overgang naar de woning. De vroegere stedenbouwkundige opzet en de ontwikkeling van de wijk Schadewijk, is hedendaags nog altijd in grote lijnen terug te vinden. Het raamwerk wordt gevormd door grote lijnen in de vorm van bebouwingslinten (oost-westrichting), welke worden doorbroken door naoorlogse lanen in noordzuidrichting. Het informele karakter van deze bebouwingslinten staat in de huidige situatie in contrast met de meer formele en rationele opzet van de later aangelegde woonstraten. De bebouwingslinten en lanen vormen de belangrijkste structuurdragers in het gebied en vormen een duidelijk kapstok voor nieuwbouwontwikkelingen. Hiermee kan de essentie van de oorspronkelijke wijk worden teruggebracht.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 12 van 85 juni 2024

Figuur 2.1 Schadewijk_stedenbouwkundige hoofdopzet bestaande uit linten, lanen en singels (plangebied rood aangeduid, bron: Ruimtelijke ontwikkelingsvisie Schadewijk, 2023)

Het oudere gedeelte van de wijk, waar ook de Vogelbuurt toe wordt gerekend, kent een fijnmazige blokkenstructuur waarin weinig ruimte voor openbaar groen is gereserveerd. Veelal staan de woningen direct aan de stoep. De woonblokken zijn veelal in de stijl van de Delftse School gebouwd. Over het algemeen bestaat de bebouwing uit twee lagen met een kap. Er komen zowel woongebouwen (benedenbovenwoningen) als rijen en half-vrijstaande woningen voor. Schadewijk is een wijk met relatief weinig groen en water. Het groen bevindt zich vooral aan de randen van de wijk. Ten zuiden, tussen de Spoorlaan en de spoorlijn Oss-Nijmegen ligt een groenstrook en het wijkpark Waterlaat – dat tegelijkertijd met de Vogelbuurt is aangelegd – grenst direct ten oosten aan het plangebied. In dit buurtpark bevindt zich het enige oppervlaktewater in Schadewijk. Het is een solitaire vijver die geen specifieke functie heeft in de waterhuishouding. Door omvang en ligging heeft het park vooral betekenis voor de aangrenzende buurten. De groengebieden langs de rand vormen dan ook een aantrekkelijke uitloopgebieden vanuit de aangrenzende buurten. Binnen de Vogelbuurt wordt het groen vooral gevormd door de aanwezige bomenstructuren (zoals aan de Zwaluwstraat) en tuinen van particulieren. Sloop woningen Brabant Wonen heeft zowel een woononderzoek onder bewoners, als een technisch onderzoek gedaan naar de woningen.

Daaruit is gebleken dat er veel nodig is om de woningen geschikt te maken voor de toekomst en dat een renovatie erg ingrijpend zou zijn. Met enkel renovatie kan Brabant Wonen niet de kwaliteit en verbetering realiseren die nodig is om de woningen weer toekomstbestendig te maken. Het volledig vervangen van de woningen biedt daarom volgens Brabant Wonen meer kansen om comfortabele woningen te bouwen en tegelijk meer voor de buurt te bereiken. Sloopbesluit Het sloopbesluit geldt voor de woningen aan de Merelstraat 1 t/m 36, Koekoekstraat 1 t/m19, Reigerstraat 7 t/m 17 (oneven), 12 t/m 20 (even), Leeuwerikstraat 33 t/m 45, Lijsterlaan 36,38 en Lijsterlaan 16 t/m 34 (even) in Oss.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 13 van 85 juni 2024

In december 2022 werden de meeste van deze huurwoningen op de hoek van de Spoorlaan en Zwaluwstraat gesloopt. Dit zijn de woningen die oranje gearceerd zijn op de navolgende afbeelding. Blauw gearceerd zijn de woningen die de bestaande bebouwing weergeven.

Figuur 2.2 Overzichtstekening, de oranje woningen zijn reeds gesloopt (Zwaluwstraat en Spoorlaan) en de blauwe woningen weergeven de bestaande woningen

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 14 van 85 juni 2024

Figuur 2.3 Impressiebeelden huidige buurt: Reigerstraat (boven) en Merelstraat (beneden) (bron: Google Streetview)

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 15 van 85 juni 2024

Hoofdstuk 3

Beoogde situatie

Een deel van de Vogelbuurt in Oss ondergaat de komende jaren een metamorfose. Het gaat om het gebied tussen de Leeuwerikstraat, Zwaluwstraat, Spoorlaan en Lijsterlaan. De huidige huurwoningen werden gebouwd tussen 1950 en 1960 en voldoen op veel punten niet meer aan de eisen van nu. De bestaande huurwoningen worden gesloopt en vervangen door nieuwe, energiezuinige woningen. Daarnaast wordt de buurt groener en komt er meer ruimte voor ontmoeting. Het plan zal enkele jaren in beslag nemen, waarin de buurt stap voor stap wordt vernieuwd. Door het plan worden niet alleen de woningen, maar ook het groen, de parkeerplekken en voorzieningen in de buurt verbeterd. Er zijn zowel sociale huurwoningen, woningen in de middeldure huur, als koopwoningen voorzien. Daarbij wordt rekening gehouden met verschillende inkomens en gezinssamenstellingen. Ook de veranderde woonwensen spelen een rol. Zo komen er bijvoorbeeld woningen voor kleinere huishoudens. Daarnaast biedt dit nieuwe ontwerp ook ruimte om meer woningen te bouwen. En dat is hard nodig in de huidige woningnood. Dit wordt bereikt door het inpassen van appartementengebouwen van drie tot vijf verdiepingen aan de randen van het plangebied. Dit is ook weergegeven op de navolgende situatietekening.

Figuur 3.1 Impressie nieuwe situatie gezien vanaf de Lijsterlaan (indicatief, bron: Brabant Wonen)

De beoogde herontwikkeling van de Vogelbuurt zorgt voor een kwaliteitsverbetering van zowel de woningvoorraad als de woonomgeving in dit deel van de Schadewijk. Het project staat niet op zichzelf, maar draagt bij aan het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen voor een groot deel van de wijk, geformuleerd in de Ruimtelijke Ontwikkelingsvisie Schadewijk. Door het toevoegen van gevarieerde en toekomstbestendige woningen verbeteren we de kwaliteit van de woningvoorraad. En door de gekozen ruimtelijke opzet zorgen we voor een groenere, gezondere en veilige leefomgeving. Het verbeteren en differentiëren van de woningvoorraad komt ook voort uit het Wijkprogramma Schadewijk, dat zich vooral richt op sociaal-economische en sociaal-maatschappelijke opgaven in de wijk.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 16 van 85 juni 2024

Brabant Wonen en de gemeente Oss constateren dat in het plangebied meer woningen zijn te realiseren dan er worden gesloopt, waardoor er koop- en vrije sectorhuurwoningen kunnen worden toegevoegd aan een woningvoorraad die thans geheel uit sociale huurwoningen bestaat. Er worden meer sociale huurwoningen gerealiseerd dan zijn of worden gesloopt. Hiermee is Brabant Wonen in staat om huurders uit andere delen van Schadewijk die gerenoveerd en/of gesloopt worden de mogelijkheid te geven om naar deze nieuwbouwwoningen te kunnen doorstromen. Partijen spreken, voordat de herziening van het bestemmingsplan Zwaluwstraat/Spoorlaan ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, af welk project of welke projecten dit in Schadewijk zijn. Uitgangspunt binnen de herontwikkeling is het versterken en verbeteren van het aanwezig raamwerk, bestaande uit oorspronkelijke bebouwingslinten, naoorlogse lanen en belangrijke verkeersaders. Er wordt aansluiting gezocht bij de gesloten en halfopen blokverkaveling, waarbij de woningen zo worden gepositioneerd, dat besloten pleinen en straten gevormd worden. Er wordt gestreefd naar een ingetogen, zorgvuldig ontwerp. De lanen en de typische architectuur van de Schadewijk (rode bakstenen, oranje pannendaken en elementen uit de Delftse School) komen op speelse wijze terug in het ontwerp. Brabant Wonen wil de buurt flink verduurzamen.

De nieuwe huurwoningen krijgen geen gasaansluiting en hebben hierdoor een lagere CO2-uitstoot. Doordat de woningen energiezuinig zijn, blijven de woonlasten betaalbaar. De gemeente Oss wil de buurt klimaatadaptief maken. Door te zorgen voor meer groen tussen de woningen, wordt het in de zomer minder heet (hittestress). Hierdoor is het prettiger wonen en leven. Daarnaast wordt Schadewijk de eerste wijk in Oss die van het gas afgaat.

Figuur 3.2 Plantekening nieuwe situatie (indicatief, bron: Brabant Wonen)

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 17 van 85 juni 2024

Uitgangspunten stedenbouw  Het plangebied wordt begrensd door singels, lanen en straten. Aan de singels wordt gebouwd in 4 à 5 lagen, aan de lanen in 2 à 3 lagen en aan de straten 2 lagen.  Sfeer en karakter als volkswijk behouden.  Meer groen in de buurt, onder andere door een ruimtelijke verbinding met het Vijverpark. Hierdoor wordt de huidige Zwaluwstraat opgeheven.  Ontmoeten faciliteren met het maken van woonstraten.  Hierdoor wordt het parkeren verplaatst naar de achtergebieden.  Alle begane grond woningen en/ of appartementen worden voorzien van een tuin. Uitgangspunten architectuur  De bestaande Delftse school architectuur gebruiken als inspiratie voor het nieuwe ontwerp.  Informele gevelcomposities zodat er een sfeer wordt gecreëerd aansluitend bij het volkse karakter.  Een gevelindeling geënt op beperking van hittestress in de woningen. Planuitleg  Gevels aan het Vijverpark, Leeuwerikstraat en Spoorlaan worden 4 à 5 lagen hoog. De bovenste laag uitgevoerd als een setback.  Informele gevelcomposities middels ramen en balkon plaatsing.  Het architectonisch accentueren van de doorbraak naar het Vijverpark.  De gevels aan de Spoorlaan 2 à 3 lagen hoog. De straatwand is vormgegeven met nadruk op de driedaagse blokken. Ook hier een informele raam -en balkonplaatsing.  De gevels van de grondgebonden woningen zijn ook informeel vormgegeven.

De woningen aan het Koekoekpark uitvoeren met een dubbelhoge stalen arcade om het Koekoekpark als hart van de wijk te accentueren.  In de binnengebieden het parkeren situeren tussen de bergingen, om ruimtelijke dominantie van auto’s te voorkomen. Onder de appartementen aan het Vijverpark komt een parkeerkelder.  Binnengebieden uitvoeren met waterdoorlatende verharding. Regiekaart en fasering Voor het plan is een regiekaart opgesteld. Dit betreft de juridisch-planologische doorvertaling van de stedenbouwkundige uitgangspunten en de planuitleg in de planregels en verbeelding. Het project is opgedeeld in 2 fases: fase 1 (hoek Spoorlaan-Zwaluwstraat, de bestaande woningen zijn hier reeds gesloopt) en fase 2 (herstructurering en transformatie Vogelbuurt gronden Brabant Wonen). Voor de eerste fase van het project is er al een behoorlijk concreet ontwerp zodat deze gedetailleerd bestemd is (‘Wonen – Rijen’ en ‘Wonen – Woongebouwen’). Aan het Vijverpark zijn appartementen voorzien 4 à 5 lagen hoog. Bij de positionering van de appartementenblokken is rekening gehouden met de waardevolle bomenstructuur aan de Zwaluwstraat. Hieronder zijn parkeerkelders voorzien. Aan de Spoorlaan zijn appartementen en rijwoningen (bestemming ‘Wonen – Rijen’ en ‘Wonen – Woongebouwen’) voorzien in 2 à 3 lagen hoog.

Voor fase 2 is gekozen te werken met een globale eindbestemming ‘Woongebied’ waarbinnen meer flexibiliteit is om met bouwblokken, inrichting en typologieën te schuiven. Dit omdat de exacte verkaveling nog niet vastligt. De gevellijnen zijn wel vastgelegd, zodat de oriëntatie van de woningen vastligt. De toekomstige ontsluiting is ook aangeduid, met nog enige marge. Het Koekoekpark als groene hart van de nieuwe wijk is geborgd middels een aanduiding. Voor het noordelijke deel van de Vogelbuurt en een deel aan de Lijsterlaan (deze gronden zijn geen eigendom van Brabant Wonen) is de vigerende bestemming (‘Wonen – Halfvrijstaand’, ‘Wonen – Rijen’ en ‘Gemengd – 2’) overgenomen.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 18 van 85 juni 2024

Figuur 3.3 Regiekaart: doorvertaling stedenbouwkundige uitgangspunten en de planuitleg in de planregels en verbeelding

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 19 van 85 juni 2024

Programma Met onderhavig plan wordt voorzien in maximaal 268 woningen, verdeeld over sociale huur, middeldure huur en koop. Het programma is geschikt voor verschillende inkomens en verschillende gezinssamenstellingen. Ook de veranderde woonwensen spelen een rol. Zo komen er bijvoorbeeld woningen voor kleinere huishoudens. Hiervan wordt circa 60% in de sociale sector gebouwd en circa 40% in de middeldure koop/koop sector. De bestaande koop- en huurwoningen, welke geen onderdeel uitmaken van het sloop-nieuwbouwdeel, zijn niet meegenomen in deze telling, maar zorgen uiteindelijk voor een hoger koop/middelduur huur percentage voor de gehele buurt. Tabel 3.1: Woonprogramma Vogelbuurt Fase 1 (Spoorlaan – Aantal appartementen Zwaluwstraat) Sociale huur 127 Middeldure huur 42

Aantal grondgebonden woningen

Totaal

6 0

133 42

Fase 2 (binnengebied) Sociale huur Middeldure huur Koop

Aantal appartementen 0 12 9

Aantal grondgebonden woningen 37 14 21

Totaal 37 26 30

Totaal

190

78

268

Figuur 3.4 Vogelvlucht fase 1 met type en prijssegment woningen

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 20 van 85 juni 2024

Figuur 3.5 Vogelvlucht fase 2 met type en prijssegment woningen

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 21 van 85 juni 2024

Hoofdstuk 4

Ruimtelijk beleidskader

4.1

Wettelijk kader

4.1.1

Wet ruimtelijke ordening

De hoofdlijnen van de Wet ruimtelijke ordening zijn:  Decentraal wat kan en centraal wat moet: rijk en provincie moeten en mogen niet meer regelen dan wat de taak van deze overheden direct met zich brengt;  Rijk, provincie en gemeente hebben gelijke instrumenten en kunnen die inzetten voor de eigen taken op het gebied van de ruimtelijke ordening: structuurvisie, bestemmingsplan en projectafwijkingsbesluit;  Rijk en provincie kunnen zaken voor gemeente dwingend voorschrijven via een verordening en via een aanwijzing;  Er is een strikte scheiding tussen beleid en bestemmingsplan; beleidsdocumenten hebben geen directe juridische werking meer;  De goedkeuring van de provincie op bestemmingsplannen is vervallen;  Voor de realisering van projecten kan een projectafwijkingsbesluit genomen worden;  Voor gebieden waar geen ruimtelijke ontwikkelingen spelen kan de gemeente kiezen om een beheersverordening te maken in plaats van een bestemmingsplan;  Er is een drempel voor planschade van 2%;  De mogelijkheid van kostenverhaal bij grondexploitatie is verbeterd;  Bestemmingsplannen moeten analoog en digitaal worden gemaakt. Onderdeel van de Wet ruimtelijke ordening is de Grondexploitatiewet (Grex-wet). De grondexploitatiewet is als paragraaf 6.4 in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening opgenomen.

Doelstelling van de nieuwe wet is een goede regeling voor kostenverhaal, binnenplanse verevening en enkele locatie-eisen bij particuliere grondexploitatie. Onder de Grex-wet is kostenverhaal mogelijk via het privaatrechtelijke spoor (door middel van een vrijwillige samenwerkingsovereenkomst) en door middel van het publiekrechtelijke spoor. Het kostenverhaal heeft een verplichtend karakter. Privaatrechtelijke afspraken hebben de voorkeur. Maar als een gemeente er niet in geslaagd is met alle particuliere eigenaren in een gebied een overeenkomst te sluiten over grondexploitatie moet de gemeente publiekrechtelijk kosten verhalen bij partijen waarmee geen contract is gesloten. Dit publiekrechtelijke verhaal gaat door middel van een exploitatieplan, waarvan de totstandkoming gelijk op moet lopen met een bestemmingsplan. De verplichting tot een publiekrechtelijke regeling is gekoppeld aan twee voorwaarden: 1. In de eerste plaats is een ruimtelijk besluit op grond van de Wet ruimtelijke ordening nodig. Het publiekrechtelijk instrumentarium is alleen van toepassing bij de vaststelling van een bestemmingsplan, wijziging van een bestemmingsplan, of een projectafwijkingsbesluit. 2. De tweede voorwaarde is dat het ruimtelijk besluit voorziet in nieuwbouw of in belangrijke en omvangrijke verbouwplannen met functiewijzigingen.

De bouwplannen waar het om gaat zijn in het Besluit ruimtelijke ordening aangewezen. 4.1.2

Besluit ruimtelijke ordening; “Ladder voor duurzame verstedelijking”

Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de nadere uitwerking van de Wet ruimtelijke ontwikkeling. In het Bro staat onder meer dat gemeenten bij het opstellen van een bestemmingsplan rekening moeten houden met bijvoorbeeld cultuurhistorie of bodem. Verder staat in het Bro dat een plan moet voldoen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 22 van 85 juni 2024

De ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ is een procesvereiste voor ruimtelijke plannen die nieuwe stedelijke ontwikkelingen mogelijk maken (Bro art. 3.1.6 lid 2). “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien”. Stedelijke ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld een bedrijventerrein, kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Nieuwe stedelijke ontwikkeling zijn ontwikkelingen, die nog niet eerder in een bestemmingsplan of ander juridisch verbindend ruimtelijk plan zijn opgenomen. Het mogelijk maken van meer dan 12 woningen wordt gezien als stedelijke ontwikkeling. Beoordeling plan Het bestemmingsplan “Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024”, gelegen aan de Spoorlaan-Zwaluwstraat in Oss, maakt de realisering van maximaal 268 woningen mogelijk. Het programma wordt in twee fasen gerealiseerd en bestaat uit: Sociale huur 127 appartementen, 43 grondgebonden woningen totaal 170 woningen (63%) Middeldure huur 54 appartementen, 14 grondgebonden woningen, totaal 68 woningen (26%) Koop v.o.n.

<€390.000 9 appartementen, 21 grondgebonden woningen, totaal 30 woningen (11%) Totaal 268 woningen In totaal valt 100% in de categorie betaalbaar en er is dus sprake van veel variatie in woningtypen en prijssegmenten. Veel woningen zijn levensloopbestendig (gelijkvloers) waardoor kan worden ingespeeld op onder meer de woonbehoefte van senioren. Het voorliggende plan is een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van de Ladder en moet dus verantwoord worden vanuit de huidige behoefte. De planlocatie ligt binnen het bestaand stedelijk gebied. Het plangebied heeft namelijk al een stedelijke functie en het betreft de herontwikkeling van woningen en de openbare ruimte in een bestaande woonwijk. De ladderverantwoording is daarom alleen gericht op de beschrijving van de behoefte. Beschrijving behoefte In paragraaf 4.4.2 en 4.4.3 wordt toegelicht dat er kwantitatieve en kwalitatieve behoefte is aan de woningen uit voorliggend plan. Het programma is daarmee verantwoord vanuit de Ladder voor duurzame verstedelijking. 4.1.3

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)

Indien nationale belangen met het oog op een goede ruimtelijke ordening dat vergen, kan de minister regels stellen aan de inhoud van bestemmingsplannen. Dit heeft de minister, in de vorm van een algemene maatregel van bestuur, gedaan in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Op 30 december 2011 is dit besluit in werking getreden. Het kabinet heeft in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vastgesteld dat voor een aantal onderwerpen verdere regels gesteld moeten worden. In het Barro komen dertien nationale belangen als titels terug. De volgende kunnen relevant zijn voor ruimtelijke plannen in de gemeente Oss:  Rijksvaarwegen  Grote rivieren  Defensie  Hoofdwegen en landelijke spoorwegen  Elektriciteitsvoorziening

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 23 van 85 juni 2024

  

Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen Natuurnetwerk Nederland Primaire waterkeringen buiten het kustfundament

De regels in het besluit zijn concreet normstellend benoemd en moeten direct of indirect (door tussenkomst van de provincie) doorwerken tot het niveau van de lokale besluitvorming. De indirecte doorwerking komt enkel bij de Ecologische Hoofdstructuur en de Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarden voor. Het Barro voorziet verder in een hoofdstuk overige bepalingen en gaat gepaard met meerdere bijlagen. In deze bijlagen worden onder andere de belangen van de grote rivieren en defensie geografisch begrensd. Bij het opstellen van bestemmingsplannen (en andere ruimtelijke besluiten) dient rekening te worden gehouden met de bepalingen van het Barro. Voor de gemeente Oss zijn met name de titels met betrekking tot de rijksvaarwegen, de grote rivieren, primaire waterkeringen buiten het kustfundament en defensie (rechtstreeks) van belang. De regels in titel 2.4 Grote rivieren vormen feitelijk de doorwerking van de Beleidsregels Grote rivieren. Ten aanzien van titel 2.6 Defensie wordt de enige mogelijke beperking gevormd door de bescherming van het radarverstoringsgebied van de vliegbasis Volkel. Doorwerking plangebied Geen van de bovengenoemde belangen is bij de ontwikkeling in het plangebied in het geding. De beoogde ontwikkeling is kortom niet in strijd met de beleidsregels zoals deze zijn opgenomen in het Barro.

4.2

Rijksbeleid

4.2.1

De Nationale Omgevingsvisie

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De belangrijkste speerpunten uit de NOVI zijn:  Een klimaatbestendige inrichting van Nederland. Dat betekent dat we Nederland zo inrichten dat ons land de klimaatveranderingen aankan. Daarvoor is nodig dat we functies meer in evenwicht met natuurlijke systemen (bodem en water) inpassen. Een voorbeeld hiervan is het op termijn verhogen van grondwaterstanden in veenweidegebieden;  De verandering van de energievoorziening. Bij de inpassing van duurzame energie hebben we oog voor omgevingskwaliteit. Een voorbeeld hiervan is dat we eerst kijken naar ongebruikte daken om zonnepanelen op te plaatsen;  De overgang naar een circulaire economie, waarbij we tegelijk goed kunnen blijven concurreren en een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden. Een voorbeeld is het aanpassen van productieprocessen en het gebruik van reststoffen in het haven- en industriegebied;  De ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland. Hiermee sturen we op een goed bereikbaar netwerk van steden. We gebruiken zo de ambities en mogelijkheden in steden en regio’s in heel Nederland.

Voorbeelden van regionale uitwerking hiervan zijn de verstedelijkingsstrategieën, waarin vooruitgekeken wordt hoe verschillende ruimtelijke functies in en rondom steden het beste ingepast kunnen worden;  Het bij elkaar plaatsen van zogenaamde logistieke functies (bijvoorbeeld distributiecentra, datacenters) om hiermee de openheid en de kwaliteit van het landschap te behouden. We maken daarbij gebruik van een voorkeursvolgorde logistieke functies;  Het toekomstbestendig maken van het landelijk gebied in goed evenwicht met de natuur en landschap. We werken bijvoorbeeld aan de overgang naar de kringlooplandbouw zodat gebruik van de grond meer wordt afgestemd op de natuurlijke water- en bodemsystemen.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 24 van 85 juni 2024

Doorwerking plangebied Ter plaatse van het plangebied is geen sprake van nationale belangen waarmee in het bestemmingsplan rekening moet worden gehouden. Wel worden de nieuwe woningen minimaal conform de BENG-eisen opgeleverd, is er aandacht voor klimaat en beperken van hittestress en wordt op die wijze invulling gegeven aan de verandering in de energievoorziening.

4.3

Provinciaal beleid

4.3.1

Brabantse Omgevingsvisie: De kwaliteit van Brabant, visie op de Brabantse leefomgeving

Op 14 december 2018 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie ‘De kwaliteit van Brabant’ vastgesteld. De Omgevingsvisie bevat de hoofdlijnen van het provinciale beleid voor de fysieke leefomgeving. De visie beschrijft de strategische hoofdopgaven voor de lange termijn over klimaatverandering, energietransitie, verstedelijking en bereikbaarheid, concurrerende duurzame economie en de basis op orde. Voor deze opgaven wordt aangegeven wat de ambities op lange termijn zijn: wat is er nodig om Brabant in 2050 een gezonde, veilige en prettige leefomgeving te laten zijn? Ook is een concreet tussendoel geformuleerd voor het jaar 2030, om zo te kijken wat in dat jaar minimaal bereikt moet zijn om het lange termijndoel te kunnen halen. De Omgevingsvisie geeft ook aan op welke nieuwe manieren de provincie met betrokkenen wil samenwerken aan omgevingsvraagstukken en welke waarden daarbij centraal staan. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de Omgevingsvisie de provinciale plannen, zoals de structuurvisie, het verkeers- en vervoersplan, het milieu- en waterplan en de natuurvisie vervangen. De basisopgave van de Brabantse Omgevingsvisie is werken aan veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit. Deze basisopgave is veelomvattend en gaat over milieuaspecten, als een schone bodem, schoon water (ondergrond) en schone lucht.

Maar ook om landschappelijke en cultuurhistorische aantrekkelijkheid, een goede woon- en werkomgeving met een aantrekkelijk aanbod aan voorzieningen, stilte en een natuurrijke omgeving, waarin biodiversiteit en recreatie hand in hand gaan. Om deze basisopgave te verwezenlijken zijn er vier hoofdopgaven gesteld:  Werken aan de Brabantse energietransitie  Werken aan een ‘klimaatproof’ Brabant  Werken aan de slimme netwerkstad  Werken aan een concurrerende, duurzame economie Doorwerking plangebied Middels onderhavig plan wordt herstructurering van een deel van de Vogelbuurt mogelijk gemaakt. Doel van het plan is onder andere het vergroenen en verduurzamen van de buurt om zo te komen tot een toekomstbestendig en klimaatbestendige woon- en leefomgeving. Het initiatief is dan ook in lijn met de basisopgave waarin een veilige en gezonde leefomgeving met een goede en aantrekkelijke omgevingskwaliteit centraal staat. Dit is verder uitgewerkt in hoofdstuk 5. 4.3.2

Interim omgevingsverordening Noord-Brabant

In oktober 2019 is de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (IOV) vastgesteld. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant bevat alle provinciale regels voor de fysieke leefomgeving. De

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 25 van 85 juni 2024

verordening zorgt voor kaderstellende doorvertaling van de omgevingsvisie en het bestaande provinciaal beleid. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant is een eerste stap in de implementatie van de Omgevingswet op provinciaal niveau. Voordat de Omgevingswet in werking treedt, wordt de definitieve omgevingsverordening vastgesteld. Net zoals de Omgevingswet een groot aantal wetten vervangt, vervangt de Brabantse omgevingsverordening een aantal provinciale verordeningen. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant vervangt de Provinciale milieuverordening, Verordening natuurbescherming, Verordening Ontgrondingen, Verordening ruimte, Verordening water en de Verordening wegen. In de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant staan regels voor:  Burgers en bedrijven: dit zijn rechtstreeks werkende regels voor activiteiten. Deze regels bevatten de voorwaarden om zo’n activiteit te mogen verrichten. Deze regels geven ook aan of de start van een activiteit vooraf moet worden gegaan door een melding.  Bestuursorganen van de overheid: dit zijn zogenaamde instructieregels. Met deze regels kan de provincie een opdracht geven aan gemeenten over onderwerpen die zij in het bestemmingsplan moeten opnemen of aan het waterschap over de manier waarop ze hun taken uitvoeren.

Doorwerking plangebied Het plangebied ligt in een gebied dat volgens de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant de aanduiding ‘stedelijk gebied/concentratiegebied’ heeft. Voor onderhavige ontwikkeling is artikel 3.42 ‘Duurzame stedelijke ontwikkeling’ van belang. In beginsel zijn conform artikel 3.42 IOV woningen toegestaan, mits voldaan wordt aan de genoemde voorwaarden. Hieronder is dit artikel overgenomen en wordt aan de voorwaarden getoetst. Artikel 3.42 Duurzame stedelijke ontwikkeling Lid 1 Een bestemmingsplan dat voorziet in de ontwikkeling van een locatie voor wonen, werken of voorzieningen ligt binnen Stedelijk gebied en bevat een onderbouwing dat: a) de ontwikkeling past binnen de regionale afspraken, bedoeld in afdeling 5.4 Regionaal samenwerken; Het vernieuwen van de Vogelbuurt via sloop-nieuwbouw past binnen het woningbouwprogramma voor het stedelijk gebied Oss-Berghem. In hoofdstuk 4.1.2 wordt aangetoond dat er de behoefte is voor onderhavige ontwikkeling. b) het een duurzame stedelijke ontwikkeling is. De nieuwe woningen binnen het plangebied zullen minstens aan de in het Bouwbesluit opgenomen energieprestatie-eisen moeten voldoen. De Schadewijk wordt de eerste wijk in Oss die van het gas afgaat. Daarnaast komt er meer groen tussen de woningen, en wordt het in de zomer minder heet (hittestress).

Lid 2 Een duurzame stedelijke ontwikkeling voor wonen, werken of voorzieningen: a) bevordert een goede omgevingskwaliteit met een veilige en gezonde leefomgeving; De bestaande huurwoningen worden gesloopt en vervangen door nieuwe, energiezuinige woningen. Daarnaast wordt de buurt groener en komt er meer ruimte voor ontmoeting. Een veilige en gezonde leefomgeving wordt zo gewaarborgd. b) bevordert zorgvuldig ruimtegebruik, waaronder de transformatie van verouderde stedelijke gebieden; Onderhavig planvoornemen maakt het mogelijk méér woningen te bouwen in het plangebied dan nu het geval is. Hiermee wordt de ruimte zorgvuldig gebruikt aangezien er sprake is van inbreiding binnen het bestaand stedelijk gebied en een logische invulling van het perceel. c) geeft optimaal invulling aan de mogelijkheden voor productie en gebruik van duurzame energie;

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 26 van 85 juni 2024

Met onderhavig planvoornemen worden de bestaande huurwoningen gesloopt en vervangen door nieuwe, energiezuinige woningen. Daarnaast wordt de Schadewijk de eerste wijk in Oss die van het gas afgaat. d) houdt rekening met klimaatverandering, waaronder het tegengaan van hittestress en voldoende ruimte voor de opvang van water; Door te zorgen voor meer groen tussen de woningen, wordt het in de zomer minder heet (hittestress). Daarnaast voldoet onderhavig planvoornemen aan de in paragraaf 5.5 benoemde eisen voor de opvang en afvoer van hemelwater. Hiermee wordt voldaan aan dit sublid. e) geeft optimaal invulling aan de mogelijkheden voor duurzame mobiliteit; Onderhavig planvoornemen zorgt niet voor een verandering/aanpassing met betrekking tot duurzame mobiliteit. Dit sublid is niet van toepassing. f) draagt bij aan een duurzame, concurrerende economie. Onderhavig planvoornemen zorgt ervoor dat de Vogelbuurt gebruikt blijft worden ten behoeve van wonen. Tevens voldoen de geprojecteerde woningen aan de duurzaamheidseisen. Er wordt dus voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 3.42. Verder wordt in hoofdstuk 5 toegelicht dat er sprake is van een veilige en gezonde leefomgeving. Het project is hiermee in lijn met de IOV.

De basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies Uit artikel 3.5 komt naar voren dat aan een drietal aspecten getoetst moet worden om een goede omgevingskwaliteit en een veilige, gezonde leefomgeving te waarborgen. Dit zijn de volgende aspecten:  zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 3.6);  de waarden in een gebied met toepassing van de lagenbenadering (artikel 3.7);  meerwaardecreatie (artikel 3.8). Zorgvuldig ruimtegebruik Onderhavig planvoornemen voorziet met het ontwerp ruimte om méér woningen te bouwen in het plangebied dan nu het geval is. Hiermee wordt de ruimte zorgvuldig gebruikt aangezien er sprake is van inbreiding binnen het bestaand stedelijk gebied en een logische invulling van het perceel. Toepassing lagenbenadering De toepassing van de lagenbenadering omvat het effect van de ontwikkeling op de lagen in onderlinge wisselwerking met elkaar en het actief benutten van de factor tijd. De lagenbenadering omvat de effecten op:  de ondergrond; zoals de bodem, het grondwater en archeologische waarden;  de netwerklaag; zoals infrastructuur, natuurnetwerk, energienetwerk, waterwegen waaronder een goede, multimodale afwikkeling van het personen- en goederenvervoer.

 de bovenste laag; zoals cultuurhistorische en landschappelijke waarden, de omvang van de functie en de bebouwing, de effecten op bestaande en toekomstige functies, de effecten op volksgezondheid, veiligheid en milieu. Door de factor tijd actief te benutten wordt rekening gehouden met de herkomstwaarde, vanuit het verleden, de (on)omkeerbaarheid van optredende effecten en de toekomstwaarde gelet op duurzaamheid en toekomstbestendigheid. Door onderhavig planvoornemen treedt er een verandering op in de lagen. In hoofdstuk 5 wordt toegelicht dat er sprake is van een veilige en gezonde leefomgeving en de lagen niet negatief worden aangetast.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 27 van 85 juni 2024

Meerwaardecreatie Meerwaardecreatie omvat een evenwichtige benadering van de economische, ecologische en sociale aspecten die in een gebied en bij een ontwikkeling zijn betrokken, waaronder:  de mogelijkheid om opgaven en ontwikkelingen te combineren waardoor er meerwaarde ontstaat;  de bijdrage van een ontwikkeling aan andere opgaven en belangen dan die rechtstreeks met de ontwikkeling gemoeid zijn. Onderhavig planvoornemen zorgt voor diverse sociaaleconomische meerwaardecreaties. Allereerst wordt Schadewijk de eerste wijk in Oss die van het gas afgaat. Ook wordt de buurt groener en komt er meer ruimte voor ontmoeting. Daarnaast leidt de ingebruikname van de woningen tot uitgaven binnen de directe omgeving, wat de economische positie van Oss ten goede komt. Afdeling 5.4 Regionaal samenwerken gaat nader in op de wijze van regionale samenwerking, de onderwerpen van de samenwerking en het maken van regionale afspraken in het regionaal omgevingsoverleg. Van belang zijn de prognoses en analyses die periodiek door Gedeputeerde Staten worden opgesteld.

In artikel 5.18 (prognoses) is hierover het volgende opgenomen:  Belangrijke input voor het regionaal overleg zijn de verschillende prognoses zoals bevolkings- en de woningbehoefteprognose en de prognose van de ruimtebehoefte aan bedrijventerreinen, zeehaventerreinen en kantorenlocaties en de trendanalyse van de mobiliteitsontwikkeling. Gedeputeerde Staten stellen deze prognoses eenmaal per bestuursperiode op, uitgewerkt per regio en uitgesplitst naar gemeenten waarvan de hoofdkern ligt in Concentratiegebied of waarvan de hoofdkern ligt binnen Landelijke kern, zoals dat binnen het werkingsgebied Stedelijk gebied is weergegeven. De vereiste programmatische verantwoording van woningen is opgenomen in paragraaf 4.4.3 van deze toelichting.

4.4

Gemeentelijk beleid

4.4.1

Structuurvisie

Op 1 maart 2006 is de structuurvisie voor de gemeente Oss vastgesteld. De structuurvisie schetst de ruimtelijke koers van de gemeente op de langere termijn (tot 2020). Het is de opvolger van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan 1996 - 2015. De gemeente benoemt onderstaande doelen en overwegingen met betrekking tot de kwaliteiten van Oss als woonstad: Kerndoel Het opvangen van de groei van de woningbehoefte en het versterken van de kwaliteit en diversiteit aan woonmilieus in de gemeente Oss. Enerzijds door intensivering (inbreiding, herstructurering en transformatie) op strategisch gelegen locaties, en anderzijds door uitbreiding van woonmilieus gekoppeld aan infrastructuur en aansluitend aan het bestaande bebouwde gebied met oog voor het onderliggende landschap. De positie van de stad Oss als compacte woonstad wordt versterkt. Overwegingen Oss is een ontspannen woonplaats met een diversiteit aan wijken en woonmilieus. De waardering voor de ruim opgezette stad in een groene setting is groot. Ook de korte afstand tot het omliggende aantrekkelijke landschap wordt in Oss gewaardeerd. De woningbehoefte op de lange termijn wordt met het oog op deze kwaliteiten zorgvuldig in en om Oss ingepast. Het versterken van de diversiteit staat daarbij voorop.

Enerzijds door woonwijken in het groen aan de rand van de stad te ontwikkelingen, anderzijds door op goed toegankelijke locaties de intensiteit van de bebouwing te vergroten.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 28 van 85 juni 2024

Herstructurering en verbetering van de woonkwaliteit in de bestaande wijken speelt daarbij een belangrijke rol. In het bijzonder zal aandacht zijn voor de herstructurering van de oudere wijken en delen van de Ruwaard. Doorwerking plangebied De gemeente onderschrijft het belang van het opvangen van de groei van de woningbehoefte door onder andere bestaande woonmilieus te intensiveren en herstructureren. Het plangebied ligt op basis van de kaart ‘Ruimtelijke Hoofdstructuur’ (zie figuur 4.1) binnen woongebied waarin mogelijk inbreidingen kunnen plaatsvinden. Met onderhavige ontwikkeling wordt een herstructurering van een deel van een verouderde woonbuurt mogelijk gemaakt. Er is sprake van inbreiding waardoor de compacte-stad-gedachte verder wordt vormgegeven. De herstructurering maakt vergroening van de buurt mogelijk, zorgt ervoor dat de klimaat- en hittestress gereduceerd wordt en zorgt voor meer betaalbare woningen op een vergelijkbaar oppervlak.

Figuur 4.1 Uitsnede structuurvisiekaart ‘Ruimtelijke hoofdstructuur’ (plangebied zwart omcirkeld)

4.4.2

Wonen

De Woonvisie Gemeente Oss 2020 formuleert de belangrijkste doelen en ambities voor het wonen in Oss voor de komende jaren. In 2022 is daar met de Woonagenda 2022-2024 een actualisatie op gemaakt. De Woonagenda 2022-2024 geeft richting en focus op het gemeentelijk woonbeleid voor de komende jaren en borduurt voort op de Woonvisie van 2020. Zo wordt uitvoering gegeven aan vier ambities:  Complete woongemeente. Aandacht voor de woonomgeving in bestaande wijken en kernen. Een flexibel en gedifferentieerd woningbouwprogramma.  Comfortabele woningvoorraad. Een woningvoorraad die aansluit bij de behoeften en wensen van de bewoners. De woningen zijn duurzaam en toekomstbestendig.  Een (t)huis van alle groepen inwoners. Aandacht voor de groep kwetsbare inwoners met een zorgbehoefte die in de toekomst in een reguliere woning moeten blijven wonen. Ook aandacht voor de inwoners met een middeninkomen en jongeren die in de koop- en huursector buiten de boot dreigen te vallen.  Versterking van de woonfunctie van Oss, ook in regionaal opzicht.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 29 van 85 juni 2024

4.4.3

Portefeuillemanagement ‘Wonen’

Voor de bepaling van het woningbouwprogramma hanteert de gemeente Oss de systematiek van het Portefeuillemanagement Wonen (PFM Wonen Oss). Dit is ook vastgelegd in de Woonvisie 2020. Er vindt periodiek een strategische afweging en prioritering van woningbouwprojecten plaats. De provinciale prognoses en de gemeentelijke doelstellingen voor woningbouw zijn de basis voor deze afweging. De systematiek van de PFM wordt steeds toegepast bij de afweging van nieuwe plannen voor woningbouw, telkens tegen de achtergrond van de meest actuele ontwikkelingen op de Osse woningmarkt. De uitgangspunten van het portefeuillemanagement Wonen worden jaarlijks bijgesteld. Daarmee wordt aangesloten op de actuele behoefte en ontwikkelingen. De systematiek van de PFM werkt met een bandbreedte van de actuele provinciale woningbehoefteprognose en het model Oss met een verhoogde ambitie. Daarmee wordt ingespeeld op de oplopende tekorten op de woningmarkt, de ambitie om de woonfunctie van Oss te versterken en de noodzaak om tussentijdse vertraging bij planontwikkeling of planuitval op te kunnen vangen. Enkele uitgangspunten van de woningbouwprogrammering zijn:  Met het portefeuillemanagement bepalen we het woningbouwprogramma van Oss, zowel naar omvang als kwalitatieve samenstelling.

Dit programma stemmen we af op de bestaande woningvoorraad en de behoefte van de verschillende doelgroepen qua woningtype, eigendomsvorm en woonmilieus.  PFM Wonen maakt het mogelijk om nieuwbouwprojecten in de hele gemeente strategisch af te stemmen in planning en prioriteit. De keuzen en prioritering maken we op basis van een afweging van beleidskeuzes uit de woonvisie. Maar ook de ruimtelijk-functionele meerwaarde voor een gebied, de verplichtingen uit het verleden en de financiën wegen we mee.  Voor de omvang van de woningbouwopgave wordt uitgegaan van een bandbreedte. De basisopgave is afgeleid van de meest recente prognose van de provincie Noord-Brabant (september 2020). Het Osse model gaat uit van een extra inspanning voor de ontwikkeling van woningbouwplannen gezien de grote tekorten op de woningmarkt. Deze bandbreedte geeft de noodzakelijke flexibiliteit om planuitval en planvertraging op te vangen. Tegelijkertijd wil Oss de woningbouw op korte termijn versnellen gezien de oplopende tekorten op de woningmarkt en tegelijkertijd de woonfunctie van Oss versterken. De bandbreedte van de woningbouwopgave en de kwalitatieve doelstellingen vanuit de woonvisie is het kader waarbinnen we woningbouw in dit bestemmingsplan afwegen.  De provinciale prognose is berekend op het niveau van de totale gemeente.

We vertalen deze prognose door naar de woningbehoefte in de verschillende gebiedsdelen van Oss. Voor het landelijke gebied is de opgave voor woningbouw gericht op de behoefte vanuit de natuurlijke bevolkingsontwikkeling in de kernen. Voor Geffen en Ravenstein wordt uitgegaan van extra programmering, gezien hun strategische ligging in de stedelijke zone Den Bosch – Nijmegen, in combinatie met de goede bereikbaarheid, voorzieningen en specifieke woonmilieus. Het zwaartepunt van stedelijke ontwikkelingen, waaronder woningbouw, ligt in de stedelijke zone Oss-Berghem. Dit is ook het uitgangspunt van het provinciale beleid.  De kwalitatieve samenstelling van het woningbouwprogramma is afgestemd op de behoefte vanuit de verwachte ontwikkeling van de bevolkingssamenstelling en de bevindingen uit verschillende onderzoeken1. De kwalitatieve opgave verschilt per gebiedsdeel (stedelijk gebied - landelijk gebied). Gezien de vergrijzing van de bevolking en de toename van kleinere huishoudens zijn starters en ouderen belangrijke doelgroepen. In de programmeringen liggen de hoofdaccenten bij toegankelijkheid, betaalbaarheid en duurzaamheid van de nieuwe woningen. Aandachtspunt blijft ook de verbreding naar toekomstgerichte woonmilieus en de versterking van Oss als woongemeente.

 Voor de afweging en prioritering in het woningbouwprogramma zijn de mogelijkheden voor woningbouw in Oss in beeld gebracht. Op de eerste plaats is dit de zogenaamde harde 1

Onder andere de regionale woondeal Noordoost-Brabant (2023) ,de Regionale Woningmarktmonitor 2022, het Regionale Woonwensenonderzoek (2023).

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 30 van 85 juni 2024

plancapaciteit. Woningbouw is op deze plekken al rechtstreeks mogelijk op basis van de bestaande bestemmingsplannen en bouwvergunningen. Daarnaast hebben we ook de zachte plancapaciteiten in beeld gebracht. Dit zijn concrete initiatieven voor woningbouw, die al dan niet al in procedure zijn, globale plannen die in gebiedsvisies zijn opgenomen en mogelijkheden voor woningbouw door herontwikkeling of transformatie van bestaande gebouwen of functies. Verantwoording Wonen Deze paragraaf geeft de verantwoording van de woningbouw in dit bestemmingsplan vanuit het gemeentelijke beleid, de provinciale bepalingen en zoals voorgeschreven vanuit de Ladder voor Duurzame Verstedelijking. De ontwikkeling van het programma voor woningbouw in dit bestemmingsplan is nadrukkelijk afgestemd op de uitgangspunten van de Woonvisie Oss 2020 en PFM Wonen Oss, zoals eerder weergeven. Ook is rekening gehouden met de kaders vanuit de provincie en de regionale afspraken. Het plan Onderliggend plan ziet toe op het realiseren van 268 grondgebonden woningen en appartementen. Er worden in het plangebied 144 sociale huurwoningen gesloopt, netto gaat het dus om een toename van 122 woningen. Zoals eerder al benoemd in paragraaf 4.1.2. is sprake van een gevarieerd programma met diverse woningtypen waarmee onder anderen wordt ingespeeld op de woonbehoefte van senioren.

De behoefte aan woningen De capaciteiten voor woningbouw in dit bestemmingsplan hebben we afgewogen en beoordeeld volgens de systematiek van Portefeuillemanagement Wonen Oss (PFM Wonen). Met het PFM Wonen wordt zowel kwantitatief als kwalitatief sturing gegeven aan het totale woningbouwprogramma van de gemeente Oss. Regionale kader woningbouw De gemeentelijke woningbouwplanning- en programmering is opgenomen in de Woondeal van de Regio Noord Oost Brabant (RNOB) en volgt de meest actuele provinciale prognose. De prognose van de provincie is gebaseerd op de verwachte ontwikkeling van de bevolking en huishoudens per gemeente. Hieruit is de verwachte behoefte aan woningen afgeleid. De meest actuele provinciale prognose is van september 2020. Voor de subregio Noordoost-Brabant West (waartoe Oss behoort) is bestuurlijk een regionaal perspectief wonen vastgesteld (geactualiseerd op december 2020). Daarin bepaalt de subregio haar hoofdkoers voor wonen en zijn nadere afspraken gemaakt over afstemming van de woningbouwplannen. Onder andere is afgesproken dat de gemeenten ruim baan geven aan plannen voor wonen door inbreiding, herstructurering en transformatie. Deze plannen worden éénmaal per jaar gedeeld. Kwantitatieve woningbehoefte gemeente Oss Per 1 januari 2020 zijn er ongeveer 40.300 woningen in de gemeente Oss.

Op basis van de provinciale woningbehoefteprognose 2020 moeten er tot 2030 nog circa 5.300 woningen toegevoegd worden (exclusief vervangende nieuwbouw). Tot 2040 is volgens de prognose een totale toevoeging van circa 8.500 woningen nodig. De gemeentelijke programmering gaat uit van een verhoogde opgave. Deze bandbreedte geeft de noodzakelijke flexibiliteit om planuitval en planvertraging op te vangen. Tegelijkertijd wil Oss de woningbouw op korte termijn versnellen gezien de oplopende tekorten op de woningmarkt en de ambitie om de woonfunctie van Oss te versterken. In onderstaande tabel is de bandbreedte van de woningprogrammering afgezet tegen de plancapaciteit in Oss.

Spoorlaan/Zwaluwstraat Oss - 2024, pag. 31 van 85 juni 2024

bandbreedte opgave woningvoorraad periode 2023 t/m 2032 2032 t/m 2039 Totaal Totaal 2022 - 2032

prognose 2020 5.270 2.561 7.381 5.270

gemeente Oss

model Oss 5.985 2.371 8.356 5.985

concrete capaciteit* 5.012 0 5.012 5.012

* inventarisatie augustus 2023

De totale concrete capaciteit in woningbouwplannen voor de hele gemeente Oss bedraagt circa 5.000 woningen. Dit is niet alleen de harde plancapaciteit (juridisch bindende plannen, opgenomen in vastgestelde bestemmingsplannen of bouwvergunningen), maar ook woningbouw in concrete plannen, die nog in procedure zijn. Ook de concrete mogelijkheden tot herontwikkeling of transformatie van bestaande bebouwing zijn hierin opgenomen. Duidelijk is dat Oss nog een opgave heeft om plancapaciteit voor woningen voor de hele gemeente uit te breiden. Daarom werkt Oss aan de (versnelde) planontwikkeling voor meerdere locaties in het stedelijk gebied en de landelijke kernen. Het voorliggende plan voor 268 woningen (netto toevoeging van 122 woningen) is niet opgenomen in de geïnventariseerde concrete capaciteit. Duidelijk is dat de plancapaciteit voor woningen voor de gehele gemeente binnen de kaders van de provinciale prognose en de regionale afspraken blijft en er nog forse tekorten zijn. De woningbehoefte in het stedelijk gebied De woningprogrammering in Oss is gebiedsgericht, zodat ingespeeld wordt op de woonbehoefte in de verschillende delen (kernenclusters) van de grote gemeente. Het zwaartepunt van de woningbouw ligt in de stedelijke zone van Oss langs de A59. Naast het stedelijke gebied Oss-Berghem zijn dit ook de kernen Geffen en Ravenstein.