Toelichting bestemmingsplan Walkwartier Oss 2021.PDF

BESTEMMINGSPLAN Walkwartier Oss - 2021 Toelichting

Gemeente Oss | Raadhuislaan 2 | 5341 GM | Oss | T: 14 0412 | F: 0412 642605 | www.oss.nl |

Walkwartier – 2021, pag. 1 van 67 vastgesteld januari 2021

Bestemmingsplan Walkwartier Oss – 2021 vastgesteld Toelichting

Gemeente Oss, Januari 2021

Walkwartier – 2021, pag. 2 van 67 vastgesteld januari 2021

Walkwartier – 2021, pag. 3 van 67 vastgesteld januari 2021

INHOUDSOPGAVE TOELICHTING Hoofdstuk 1 Inleiding ............................................................................................................................... 7 1.1 Aanleiding en korte planbeschrijving ............................................................................................ 7 1.2 Begrenzing plangebied ................................................................................................................. 7 1.3 Geldende bestemmingsplannen ................................................................................................... 7 Hoofdstuk 2 Bestaande situatie en programma....................................................................................... 9 2.1 Ontstaansgeschiedenis ................................................................................................................ 9 2.2 Bestaande situatie ...................................................................................................................... 10 2.3 Beoogde situatie ......................................................................................................................... 11 2.4 Stedenbouwkundige karakteristiek .............................................................................................

13 2.5 Functionele karakteristiek ........................................................................................................... 16 2.6 Openbare ruimte ......................................................................................................................... 17 2.7 Verkeer en parkeren ................................................................................................................... 19 2.8 Beeldkwaliteit .............................................................................................................................. 20 2.9 Duurzaamheid ............................................................................................................................ 21 Hoofdstuk 3 Toelichting op de regels .................................................................................................... 23 3.1 Algemeen.................................................................................................................................... 23 3.2 Regels......................................................................................................................................... 23 Hoofdstuk 4 Beleidskader en programma .............................................................................................

25 4.1 Wettelijk kader ............................................................................................................................ 25 4.2 Rijksbeleid .................................................................................................................................. 27 4.3 Provinciaal wettelijk kader .......................................................................................................... 30 4.4 Provinciaal beleid ....................................................................................................................... 32 4.5 Gemeentelijk beleid .................................................................................................................... 32 Hoofdstuk 5 Verantwoording.................................................................................................................. 41 5.1 Programma ................................................................................................................................. 41 5.2 Milieu- en omgevingsaspecten ................................................................................................... 47 5.3 Waarden .....................................................................................................................................

55 5.4 Defensie...................................................................................................................................... 61 Hoofdstuk 6 Handhaving........................................................................................................................ 63 6.1 Beleidskader ............................................................................................................................... 63 6.2 Professionele handhaving en handhavingsprogramma ............................................................. 63 6.3 Handhaafbaarheid, positief bestemmen, overgangsrecht .......................................................... 63 Hoofdstuk 7 Economische uitvoerbaarheid ........................................................................................... 65 Hoofdstuk 8 Overleg en maatschappelijke uitvoerbaarheid .................................................................. 67 8.1 Inspraak ...................................................................................................................................... 67 8.2 Vooroverleg ................................................................................................................................ 67

REGELS VERBEELDING BIJLAGEN zie separaat bijlagenboek

Walkwartier – 2021, pag. 4 van 67 vastgesteld januari 2021

Walkwartier – 2021, pag. 5 van 67 vastgesteld januari 2021

TOELICHTING Bestemmingsplan Walkwartier – 2021

Walkwartier – 2021, pag. 6 van 67 vastgesteld januari 2021

Walkwartier – 2021, pag. 7 van 67 vastgesteld januari 2021

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding

Aanleiding en korte planbeschrijving

De gemeente Oss heeft in samenwerking met Van Wanrooij Projectontwikkeling B.V. de plannen uitgewerkt voor het ‘Walkwartier’, de herontwikkeling van de V&D locatie, de naastgelegen winkelstrip en de huidige parkeerplaats De Wal. Ambities en uitgangspunten van de Koers Stadshart en de Ontwikkelingsschets Walkwartier (2017) zijn daarbij leidraad voor gemaakte keuzes. Met het faillissement van V&D in 2016 is een geheel nieuwe situatie ontstaan ten opzichte van de eerder gemaakte plannen voor de locatie sinds 2008. Het biedt de kans voor een samenhangende invulling voor het hele gebied en een grote kwaliteitsimpuls voor dit deel van het stadscentrum. Niet alleen kan één van de lelijkste gebouwen gesloopt worden, maar het is een unieke kans om - in de lijn van de Koers Stadshart - nieuwe functies en ruimtelijke kwaliteit aan het centrum toe te voegen. De herontwikkeling van de locatie biedt een unieke mogelijkheid om concreet bij te dragen aan de aanpak van de problematiek van de ‘midsize’ binnenstad anno 2020. 1.2

Begrenzing plangebied

Het plangebied betreft de locatie van de voormalige V&D, de achtergelegen winkelstrip aan De Wal en parkeerterrein De Wal. Het plangebied wordt begrensd door de Molenstraat, Carmelietenstraat, Walstraat en Walplein.

1.3

Geldende bestemmingsplannen

Tot de inwerkingtreding van voorliggend bestemmingsplan Walkwartier – Oss – 2021 geldt binnen het plangebied het bestemmingsplan Centrum – Oss – 2013. De planontwikkeling kan niet worden gerealiseerd op grond van het geldende bestemmingsplan Centrum – Oss – 2013. De gronden hebben nu de bestemmingen Centrum – Kernwinkelgebied en Verkeer – Verblijf. Binnen de bestemming Centrum – Kernwinkelgebied zijn detailhandel en horeca toegestaan. Ook wonen op de verdiepingen is toegestaan. Maar het cultuurhuis past niet binnen deze bestemming. Ook wordt hoger gebouwd dan nu is toegestaan en wordt gebouwd op het parkeerterrein met de bestemming Verkeer – Verblijf. Binnen deze bestemming mag helemaal niet gebouwd worden en door de aanduiding ‘parkeerterrein’ is een ander gebruik dan parkeren ook niet toegestaan. Na de inwerkingtreding van voorliggend bestemmingsplan verliest het nu nog geldende plan, binnen het plangebied, haar rechtskracht.

Walkwartier – 2021, pag. 8 van 67 vastgesteld januari 2021

Walkwartier – 2021, pag. 9 van 67 vastgesteld januari 2021

Hoofdstuk 2 2.1

Bestaande situatie en programma

Ontstaansgeschiedenis

Sinds 2008 zijn verschillende planscenario’s voor de locatie verkend. In eerste instantie vanuit de Visie Dynamisch Stadscentrum (2010) met een hoge programmatische en ruimtelijke ambitie. En met als uitgangspunt herhuisvesting van het warenhuis V&D. Gaandeweg werd duidelijk dat deze ambities niet pasten bij de ontwikkelingen in Retail-land, de economische crisis en de positie van Oss als middelgrote stad. De gemeente Oss heeft haar uitgangspunten voor het stadscentrum in 2016 herijkt in de Koers Stadshart. De inzet is verlegd naar een compact(er) stadscentrum, met meer beleving en identiteit door verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, een meer gevarieerd aanbod van publieksvoorzieningen (minder detailhandel en toevoeging van bijvoorbeeld culturele voorzieningen) en versterking van de woonfunctie. De Koers Stadshart Oss is als bijlage 1 opgenomen in het bijlagenboek bij deze toelichting. Vanuit deze punten is voor het gebied rond De Wal (het voorliggende plangebied) een integrale herontwikkelingsopgave benoemd.

Het verdwijnen van het warenhuis V&D in 2016 is een keerpunt in de planontwikkeling. Het biedt de kans om het ‘lelijkste pand van Oss’ te slopen en vooral om hier meer integraal een nieuw stuk stadscentrum te ontwikkelen dat aansluit bij de behoeftes en wensen van deze tijd, zoals ook in Koers Stadshart zijn verwoord. In 2017 is hiertoe de Ontwikkelingsschets Wal Kwartier opgesteld, waarin een integrale herontwikkeling van de locatie centraal staat. Daarbij is niet alleen naar de V&Dlocatie gekeken, maar ook naar de er achter gelegen (en grotendeels leegstaande) winkelstrip en parkeerterrein De Wal. Samen vormen zij het plangebied voor een samenhangende ruimtelijke en programmatische visie.

De ontwikkelingsschets is in december 2017 door de Gemeenteraad vastgesteld en dient als ruimtelijke en functionele onderlegger voor de verdere planontwikkeling. Uitgangspunt is sloop van alle bebouwing in dit gebied en het terugbrengen van een meer passende stedenbouwkundige en functionele structuur,

Walkwartier – 2021, pag. 10 van 67 vastgesteld januari 2021

aansluitend op de omgeving. Binnen de herontwikkeling zijn Retail, cultuur en wonen verweven en worden verschillende aantrekkelijke openbare ruimten gerealiseerd. Tussen 2018 en 2020 is de ontwikkelingsschets door Van Wanrooij Projectontwikkeling en de Gemeente Oss, samen met DOK architecten en Buro Lubbers uitgewerkt tot voorlopig ontwerp. Sinds het faillissement van V&D hebben verschillende partijen en instanties hun licht laten schijnen op de locatie en de gewenste ontwikkelingsrichting. Zo is in 2016 het Manifest UIThuis (het cultuurhuis) opgesteld door een aantal betrokken Osse (culturele) instellingen en ondernemers. Een pleidooi om in een vernieuwend concept cultuur een centrale plek in het stadshart te geven. De ambities van het cultuurhuis hebben een plek gevonden in het ontwerp voor het Walkwartier en kunnen concreet in het Osse stadscentrum worden verwezenlijkt.

De veranderde marktomstandigheden voor detailhandel maken dat we in het plan terughoudend zijn met m2 winkelruimte. Ruimte voor detailhandel is er langs het Walplein en de Walstraat, die onderdeel zijn van het kernwinkelgebied van het centrum (‘de Pit’). Ook wordt met de voorgestelde integrale planontwikkeling de woonfunctie in het centrum stevig versterkt. Het past binnen de toenemende behoefte aan binnenstedelijk wonen en verlevendiging van het centrum. Voorliggend plan toont de gewenste invulling van de locatie, zowel ruimtelijk als programmatisch. Het plan geeft inzicht in de ruimtelijke massaopbouw, in het karakter van de nieuwe openbare ruimtes, in de verbindingen met de omgeving en in het voorgestelde programma. Ook is een beeld geschetst voor de architectuur van het plan, waarbij gestreefd wordt naar hoge ruimtelijke kwaliteit. De invulling van de locatie biedt de kans om ook in dat opzicht nieuwe, onderscheidende kwaliteit aan het Osse centrum toe te voegen, met een stevige verwijzing naar het verleden van de plek en de cultuurhistorie van Oss. 2.2

Bestaande situatie

In de bestaande situatie wordt het gebied gedomineerd door het grootschalige pand van de V&D, in 1973 gebouwd als nieuwe, bijzondere winkelformule ‘Vendet’ (omvang circa 4.400m2). Het pand kent weinig ruimtelijke kwaliteit en het sluit nauwelijks aan bij de omgeving. In de jaren ’90 is aan de achterzijde van het V&D pand een winkelstrip toegevoegd om de uitstraling richting De Wal te verbeteren (omvang circa 1.200m2 exclusief verdieping). Hoewel deze strip ruimtelijk van hogere kwaliteit is, is de programmatische invulling nooit echt een succes geweest met structurele leegstand tot gevolg, met uitzondering van de hoek met de Walstraat (horeca-functie). Het gebruik van de panden is vanuit het vigerende bestemmingsplan vooral beperkt tot detailhandel, horeca en dienstverlening. Het grootschalige parkeerterrein De Wal is, net als het V&D-pand, een erfenis uit de jaren ’70 vanuit het streven om de binnenstad vooral voor de auto toegankelijk te maken. Ook de doorbraak Burgwal, dwars door de historische structuur, stamt uit deze periode. Alles bij elkaar kent dit gebied - in het hart van het centrum van Oss - niet de gewenste ruimtelijke en functionele kwaliteit voor een aantrekkelijk, toekomstbestendig centrum. Dit is ook in de Koers Stadshart onderkend.

Walkwartier – 2021, pag. 11 van 67 vastgesteld januari 2021

2.3

Beoogde situatie

De geschetste uitwerking laat zien dat een herontwikkeling van locatie V&D – De Wal met een verweving van Retail, cultuur en wonen mogelijk is: zij biedt een verbetering van de stedenbouwkundige en functionele kwaliteit van dit deel van het centrum. De uitwerking, Walkwartier Oss, ontwikkelingsplan locatie V&D-De Wal, is als bijlage 2 opgenomen in het bijlagenboek bij deze toelichting. De beoogde vernieuwing is een belangrijke impuls voor versterking van de ontmoetingskwaliteit in het stadhart en aanvulling op het bestaande aanbod van voorzieningen en wonen. Daarbij geven voorgestelde plannen ook kansen voor het realiseren van nieuwe, aantrekkelijke openbare ruimtes. Om een samenhangende nieuwe ontwikkeling mogelijk te maken wordt niet alleen het voormalige V&Dpand gesloopt, ook de naastgelegen winkelstrip aan De Wal. Daarnaast is het parkeerterrein De Wal in de plannen betrokken. Samen vormen zij het plangebied. Voor de directe omgeving van dit plangebied zijn een aantal suggesties meegenomen, waarmee de inpassing van de locatie in de omgeving kan worden versterkt, o.a. het Walplein en de TBL-locatie (sportterrein en parkeerplaats van het Titus Brandsma Lyceum). In het ontwikkelplan Walkwartier zijn deze suggesties opgenomen in het zogenaamde ‘studiegebied’. De voorgestelde ingrepen vallen buiten de scope van dit bestemmingsplan.

Voor het plangebied wordt een nieuw stedelijk bouwblok voorgesteld, dat is samengesteld uit verschillende onderdelen en dat in z’n opzet reageert op de directe omgeving en daar ook de aansluiting bij zoekt. Het nestelt zich in het stedelijk weefsel van de binnenstad. Het plan is vanuit een visie op de openbare ruimte opgesteld, waarbij goed gekeken is naar de relatie met bestaande stedelijke ruimtes in het centrum van Oss. Het bouwblok omvat hoofdzakelijk de functies Retail, horeca, cultuur (het cultuurhuis), wonen en parkeren en is zo gesitueerd dat er nieuwe aantrekkelijke stedelijke ruimtes ontstaan. Zo wordt het profiel van de Molenstraat verbreed om de groene allure van deze belangrijke stadsentree in het gebied door te zetten. De Walstraat behoudt haar smalle profiel met winkels als verbinding tussen Walplein en De Wal. De Wal wordt omgevormd en enigszins verkleind tot een groen, intiemer stadplein met goede verblijfskwaliteit rond de bestaande platanen. Door een alzijdige oriëntatie van het stadsblok zal ook de Carmelietenstraat veel aantrekkelijker worden.

Walkwartier – 2021, pag. 12 van 67 vastgesteld januari 2021

Binnen het bouwblok vormt het nieuwe cultuurhuis een belangrijke schakel tussen de verschillende stedelijke ruimtes. In het verlengde van de Houtstraat bevindt zich de entree en verbinding met een tweede entree aan De Wal. In het hart van het bouwblok ontstaat hierdoor een semi openbare ruimte, die het centrale podium vormt voor alle culturele instellingen, een waar eigentijds “Forum”. Bibliotheek, en Stadsarchief, het Centrum Management Oss en Platform Global Goals zijn de vaste bewoners van het cultuurhuis, maar ook andere instellingen en verenigingen uit Oss vinden hier de ruimte voor activiteiten. Realisatie van het cultuurhuis is één van de kansen voor de gewenste functieverbreding en extra beleving van het centrum in de geest van de Koers Stadshart. De Retail en horeca worden geconcentreerd aan het Walplein en de Walstraat, aansluitend op de belangrijke winkelstructuren in het centrum. Door een goede oriëntatie zijn hier kansen voor nieuwe Retail, maar – gelet op de actuele marktsituatie – beperkt in omvang. Er is in het plan in totaal ca. 2.500 m2 Retail / horeca voorzien, aanzienlijk minder dan de huidige 5.600 m2 in het gebied. De gekozen opzet is in lijn met de uitgangspunten voor het compact stadscentrum uit de Koers Stadshart. Een belangrijke toevoeging in het plangebied betreft de woonfunctie.

Daar waar er in de bestaande situatie geen enkele woning is, zullen er met de voorgestelde plannen zo’n 134 appartementen worden toegevoegd. Dit past binnen de toenemende behoefte aan binnenstedelijk wonen en is een goede toevoeging voor de leefbaarheid van het Osse stadscentrum. De woningen bevinden zich op verschillende plaatsen binnen het bouwblok, met een concentratie aan de zijde van de Carmelietenstraat. De geschetste woontoren (16 bouwlagen) markeert het bouwblok en is – net als de toren op Berghkwartier en de toren van de Grote Kerk - een van de oriëntatiepunten in het centrum, Onder het bouwblok is een parkeerkelder voorzien voor de bewoners en werknemers van de hier gehuisveste Retail / horeca. Deze kelder zal vanaf de Carmelietenstraat worden ontsloten. Bij de herinrichting van De Wal wordt uitgegaan van de aanwezige kwaliteit van de grote platanen. Het plein zal de uitstraling krijgen van een groene hof met veel verblijfskwaliteit. Aan het plein bevindt zich de tweede entree van het cultuurhuis. Programmering van (culturele) buitenactiviteiten op het nieuwe plein is zeer goed mogelijk. Voor het parkeren voor bezoekers van het stadscentrum biedt de Bergoss-garage voldoende ruimte voor mensen die langer in het centrum verblijven. Langs de Carmelietenstraat worden voldoende parkeerplaatsen gerealiseerd voor (ultra-)kort-parkeren.

Walkwartier – 2021, pag. 13 van 67 vastgesteld januari 2021

In het verlengde van het nieuwe groene stadsplein De Wal kan het huidige sportveld van de middelbare school TBL als openbaar stadssportpark ingericht en toegankelijk gemaakt worden, een nieuwe kwaliteit voor het stadscentrum. In het park houdt het TBL haar sportgelegenheid en verblijfsmogelijkheid voor de leerlingen, maar de groene ruimte wordt toegankelijk voor iedereen. Binnen de voorgestelde opzet van het park kan ook de informele route naar het station – via de sheddaken van Bergoss – worden gerealiseerd. Over de uitwerking van deze voorstellen wordt met TBL overlegd. De voorstellen voor het TBL terrein maken geen onderdeel uit van dit bestemmingsplan.

2.4

Stedenbouwkundige karakteristiek

Bij het ontwerp voor de nieuwe stedelijke structuur op de locatie is ingespeeld op de verschillende karakters en schalen van de directe omgeving. In het gebied komen verschillende schalen bij elkaar. Enerzijds de fijnmazige schaal van het historische gegroeide stadscentrum, met een kleinschalige parcelering van panden, zoals rond het Walplein, de Walstraat en het Gengske. Anderzijds de grotere schaal rond de Molenstraat (met o.a. het TBL) en de Oostwal. Deels ingegeven door de laat 19de en begin 20ste -eeuwse ontwikkelingen rond de Molenstraat, deels door de grootschalige naoorlogse stedenbouw (o.a. doorbraken Oostwal en Burgwal).

Walkwartier – 2021, pag. 14 van 67 vastgesteld januari 2021

Bij de invulling van de locatie is vervolgens goed gekeken naar bestaande en gewenste looproutes in en naar het centrum, o.a. vanuit de bronpunten (parkeerlocaties, fietsenstallingen). Door het goed situeren van belangrijke functies als Retail, horeca en cultuur zal de nieuwe bebouwing de routing in de pit van het centrum versterken. Door een directe aansluiting in het verlengde van de Houtstraat zal het nieuwe bouwblok meer als onderdeel van het binnenstedelijk weefsel functioneren. De doorwaadbaarheid van het gebied wordt ermee vergroot. Bijzondere aandacht vraagt de bezonning van het hele gebied. Een goede bezonning draagt bij aan prettige verblijfsruimtes, in winkelstraten, op terrassen, bij groene pleinen. Ook hier wordt in profielen en bebouwingshoogtes binnen het plan concreet op ingespeeld. Het stedelijk ensemble is opgebouwd met een aantal concrete bouwstenen, die enerzijds samen één geheel vormen, maar ook hun eigen identiteit en vorm binnen het blok kennen. Het cultuurhuis is een eerste bouwsteen, die een concentratie kent op de hoek Molenstraat – Carmelietenstraat, maar die nadrukkelijk de verbinding maakt tussen de verschillende stedelijke ruimtes rondom de locatie. Het is vanuit alle kanten zichtbaar en daardoor volop aanwezig in het centrum van Oss.

Uitgangspunt is een transparant, laagdrempelig gebouw in een architectuur die verwijst naar de Osse cultuurhistorie. Het gebouw markeert met een bijzondere uitstraling en architectuur de entree bij de verbrede Molenstraat. In het verlengde van de Houtstraat ligt de entree tot de centrale ruimte van het cultuurhuis, die aan de andere zijde aansluit op het nieuwe plein De Wal. Deze centrale ruimte is het hart van het cultuurhuis, een semiopenbare ruimte binnen het gebouw, dat als een waar eigentijds ‘Forum’ een podium biedt aan talloze (culturele) activiteiten. Eromheen zijn de verschillende functies van het cultuurhuis geclusterd.

Walkwartier – 2021, pag. 15 van 67 vastgesteld januari 2021

De belangrijkste publieksfuncties van het cultuurhuis liggen laagdrempelig op de begane grond en eerste verdieping en zijn direct aangesloten op de Molenstraat en De Wal. Aan het Walplein en de Walstraat is Retail en horeca geconcentreerd, in een opzet die qua maat en schaal meer refereert aan de kleinschalige aangrenzende bebouwing. De rooilijnen van de nieuwbouw zijn daarbij subtiel geknikt voor een meer organisch gevormde openbare ruimte, zoals ook bij de bestaande rooilijnen er tegenover. Qua architectuur wordt aangesloten op het historische karakter van dit deel van het centrum. Op de koppen bij het Walplein en het nieuwe plein De Wal worden verbijzonderingen voorgesteld met een sterke oriëntatie op die ruimtes. Waar mogelijk wordt gestreefd naar een directe, open verbinding tussen Retail, horeca en het cultuurhuis. Uitgangspunt is een flexibele indeling van de zone voor Retail. Boven de winkels en horeca wordt gewoond, maar qua hoogte rekening houdend met de bestaande bebouwing en de bezonning van de Walstraat. Het gebouwensemble maakt het mogelijk om een stedelijk woonmilieu te maken bovenop de horeca, Retail- en cultuurfuncties. Dit is een semiopenbaar / semiprivaat binnen gebied met patio’s, dakterrassen, daktuinen, omsloten binnenruimten en interessante zichtlijnen tussen de bouwdelen door.

Een volgende bouwsteen van het ensemble vormt de woningbouw aan de Carmelietenstraat en De Wal. De Carmelietenstraat zal aanzienlijk aan kwaliteit winnen door er nieuwe functies op te richten. Gelet op de structuur van het stadscentrum ligt een woonfunctie hier het meest voor de hand. De voorgestelde appartementen zijn verdeeld over een lager bouwdeel aan De Wal (4 – 5 lagen), passend bij de schaal van het nieuwe stadsplein en omliggende bebouwing én een hogere woontoren die meer naar achteren ligt. De woontoren is zo geplaatst dat het een logische toevoeging is aan het totale bouwblok, maar niet als een hoog volume de omliggende openbare ruimte domineert. Het is bewust in de ‘tweede lijn’ van het bouwblok gezet, waardoor het zich eerder indirect in de omgeving presenteert. Het hoogte-accent zal, net als de kerktoren van de Grote Kerk en de woontoren op Berghkwartier een oriëntatiepunt in het centrum zijn. Qua hoogte (ca. 53 meter, 16 bouwlagen is de toren iets hoger dan de Drapier op Berghkwartier, maar lager dan de kerktoren. Bij de situering is gekeken naar bestaande zichtlijnen in het centrum, o.a. richting de kerktoren van de Grote Kerk.

Walkwartier – 2021, pag. 16 van 67 vastgesteld januari 2021

2.5

Functionele karakteristiek

De gemeente Oss heeft haar uitgangspunten voor het stadscentrum in 2016 herijkt in de Koers Stadshart Oss. Doel is een doorontwikkeling naar een compact(er) toekomstbestendig stadscentrum, aantrekkelijk voor bezoekers, inwoners en ondernemers. Speerpunt is versterking en verbreding van de ontmoetingsfunctie en levendigheid door een meer gevarieerd aanbod van publieksvoorzieningen (minder focus op winkels, toevoegen van bijvoorbeeld culturele functies), verbetering van de ruimtelijke kwaliteit met meer groen en versterking van de woonfunctie. Uitgangspunt is concentratie van winkels en ontmoeten in een compacter, aaneengesloten centrumgebied. De nadruk ligt hierbij op ‘de Pit’ van het centrum: de L-vormige hoofdstructuur die belangrijke polen van het centrum verbindt: Heuvel, Heuvelstraat, Walplein, Walstraat. In de flexibele schil daaromheen is ruimte voor ondersteunende centrumfuncties en transformatie. Aan de randen van het centrum wordt ingezet op vermindering van het areaal aan winkels. Het plangebied Walkwartier bestrijkt een belangrijke kwadrant van het Osse centrum. De Koers Stadshart Oss constateert dat de balans in dit deel van het centrum ernstig is verstoord, zowel ruimtelijk als functioneel. Er is sprake van monofunctionele grootschalige winkelbebouwing met veel leegstand, waardoor ook de belangrijkste routing voor bezoekers in de kern van het centrum is verstoord.

De identiteit en kwaliteit van het parkeerterrein De Wal is zeer matig. Onder de noemer ‘revitalisering de Wal en omgeving’ benoemt de Koers een integrale opgave voor herontwikkeling van dit gebied. In het Walkwartier komen meerdere opgaven én kansen voor een toekomstig-bestendige ontwikkeling bij elkaar. Het belang van transformatie van het Walkwartier gaat verder dan het plangebied zelf. Het is ook een belangrijke kwaliteitsimpuls voor versterking van het omliggende centrum en de ruimtelijk-functionele samenhang met de omliggende gebieden van het Berghkwartier, de Spoorzone en de zone Raadhuislaan. De functionele uitgangspunten vanuit de Koers Stadshart zijn voor het plangebied als volgt uitgewerkt: • alle bestaande bebouwing wordt gesloopt. Het nieuwe bouwblok, met een verbreed scala aan publieksgerichte voorzieningen op de begane grond en wonen op de verdiepingen, beslaat ook een deel van het parkeerterrein de Wal. Uitgangspunt voor het functionele kader is het verbreden van de functies gericht op ontmoeten en beleving op de juiste plekken. Binnen deze kaders wordt uitgegaan van flexibiliteit (uitnodigingsplanologie); • het noordelijk deel van het bouwvlak, langs het Walplein en de Walstraat, blijft onderdeel van het kernwinkelgebied (‘de Pit’).

Het zuidelijke deel wordt onderdeel van de centrum-rand; • handhaving van de winkelfunctie langs het Walplein en de Walstraat is van belang voor een goed functionerend kerngebied (‘de Pit’). Daarom blijft binnen deze zone ook publieksgerichte dienstverlening en zelfstandige (dag)horeca mogelijk. Vanuit de doelstelling van verbreding van functies zijn ook vestigingsmogelijkheden voor (kleinschalige) publieksgerichte voorzieningen op het gebied van cultuur en ontspanning toegevoegd; • de zone langs het Walplein-Walstraat beslaat ongeveer 2.150 m2. Alleen binnen deze zone blijft vestiging van winkels mogelijk. Ten opzichte van de bestaande situatie wordt de gebruiksruimte voor detailhandel meer dan gehalveerd. Dit is in lijn met de opgave vanuit de Koers om het winkelareaal aan de randen van het centrum te verminderen; • het zuidelijk deel van het bouwvlak krijgt de aanduiding Centrum-rand. De gebruiksmogelijkheden in deze zone zijn vooral gericht op cultuur- en maatschappelijke functies, ter verbreding van de publieksvoorzieningen in het centrum van Oss. Aanvullend zijn er mogelijkheden voor kleinschalige dienstverlening en lichte bedrijvigheid. Detailhandel is hier uitgesloten, de mogelijkheden voor zelfstandige (dag)horeca zijn concreet bepaald tot de hoek van de Molenstraat – Carmelietenstraat en de hoek de Wal – Carmelietenstraat.

Horeca op deze plekken ondersteunt het nieuwe cultuurcluster en draagt bij aan de verblijfskwaliteit van de aansluitende openbare ruimte van de Molenstraat en het vernieuwde plein De Wal; • een zeer belangrijk onderdeel van de plannen voor het Walkwartier is de vestiging van het cultuurhuis in het hart van het nieuwe bouwblok. Een samenhangende ruimte van in totaal circa 4.200m2 op de begane grond en de 1ste verdieping, biedt ruimte voor de concentratie van bestaande en nieuwe cultuurinstellingen in een vernieuwend en toekomstgericht concept (Het cultuurhuis). Het concept komt voort uit een gezamenlijk initiatief van culturele instellingen waaronder Bibliotheek en Stadsarchief. Deze functies, nu gevestigd aan de Raadhuislaan, verplaatsen naar het nieuwe het cultuurhuis. Daarbij wordt ook ruimte geboden aan andere maatschappelijke instellingen en verenigingen. Ook het Centrum Management Oss en Platform Global Goals worden gehuisvest in het

Walkwartier – 2021, pag. 17 van 67 vastgesteld januari 2021

•

•

2.6

cultuurhuis. Uitgangspunt is een verweving van cultuurfuncties rondom een centrale (semiopenbare) ruimte (Forum), met verbindingen naar de ingangen aan de Molenstraat en de Wal. Realisatie van het cultuurhuis is één van de kansen voor de opgaven voor versterking van de ontmoetingsfunctie in het centrum van Oss. Belangrijk hiervoor is een goede en open wisselwerking met het openbare gebied; in totaal worden in het Walkwartier ongeveer 134 woningen gerealiseerd. In de huidige situatie zijn er geen woningen binnen het plangebied aanwezig alhoewel deze planologisch wel zijn toegestaan. De toevoeging van duurzame woonruimte komt tegemoet aan de toenemende behoefte aan binnenstedelijk wonen, zowel voor kleine huishoudens als gezinnen. Meer wonen draagt ook in belangrijke mate bij aan versterking van de leefbaarheid en levendigheid in het Osse stadscentrum, een van de uitgangspunten van de Koers Stadshart. Wonen op binnenstedelijke locaties is ook een van de uitgangspunten van de Brabantse Agenda Wonen. De woningen worden gesitueerd langs de randen van de bebouwing boven de winkel- en cultuurfuncties. Het zwaartepunt van de woonfunctie is langs de zijde van de Carmelietenstraat (zowel in aantal als verdiepingen). De woningen hebben een grote mate van diversiteit, voor meer persoons en kleine huishoudens.

Het programma gaat uit van 45% vrije sector-huur en 55% koopappartementen (middelduur en dure koopklasse) Uitgangspunt is een hoge mate van duurzaamheid en levensloopbestendigheid; parkeervoorzieningen voor bewoners worden ondergronds gerealiseerd in een stallingsgarage. De toegang is vanaf de Carmelietenstraat. Ook wordt aan deze zijde voorzien in stallingsmogelijkheden voor de fietser. Op beperkte schaal zijn er parkeervlakken langs de weg voor ultra-kort-parkeren. Openbare ruimte

Het hart van het Osse stadscentrum kent relatief weinig groen. De meeste groene plekken bevinden zich in een cirkel rond het centrum, maar zijn moeilijk of niet toegankelijk. De parkachtige ruimte bij Museum Jan Cunen en bij de Groene Engel hebben ontegenzeggelijk hun kwaliteit, maar er zijn ook een aantal ongedefinieerde ruimtes met gebrek aan identiteit. De Heuvel en het Walplein hebben duidelijk hun eigen signatuur en uitstraling als stadsplein. De verschillende plekken in het centrum zijn veelal verbonden door straten met een intieme sfeer en schaal, zoals de Houtstraat, Peperstraat, ‘t Gengske en de Kerkstraat. Dit samenspel van pleinen, groene ruimtes en verbindingen daartussen bepaalt de structuur en kwaliteit van de openbare ruimte. Hier ligt ook de potentie van een aantal verbeteringsvoorstellen binnen het plangebied van het Walkwartier, gericht op meer samenhang en kwaliteit. De groene allure die de Molenstraat van oudsher had als belangrijke toegangsroute tot het centrum is in de jaren ’70 grotendeels verdwenen ten behoeve van de verkeersfunctie. Toch zijn er nog voldoende kwaliteiten aanwezig om deze allure terug te brengen. Daarmee kan de verblijfskwaliteit aanzienlijk verbeterd worden. Bestaande bomen en voortuinen bij de villa’s geven de eerste aanzet. Herinrichting van de Molenstraat biedt kansen een volgende stap te zetten.

Bij de herontwikkeling van de locatie V&D – De Wal wordt de kans gegrepen om ook hier de bijzondere kwaliteit van de lommerrijke Molenstraat verder het centrum in te trekken. Het profiel wordt verbreed ten opzichte van de huidige situatie en biedt ruimte aan groen en (bestaande) terrassen. De Wal zal als nieuw ingericht stadsplein het karakter krijgen van een groen ‘Hof’. Hiermee wordt een verblijfskwaliteit aan Oss toegevoegd met een type openbare ruimte die nu nog niet in de stad aanwezig is. Als nieuw groen stadsplein blijft De Wal ruimte bieden voor kleinschalige evenementen met een lage geluidbelasting, in de toekomst ook vanuit het cultuurhuis. De bestaande bomen (platanen) op De Wal vormen het vertrekpunt voor het groene karakter van het plein, dat verder versterkt zal worden door extra groen, een podium en zitelementen. De rooilijn vanuit de nieuwbouw is zodanig verschoven dat een kleinere, intiemere pleinruimte ontstaat. Oriëntatie van het cultuurhuis op dit plein zal extra kleur geven aan de eigen identiteit.

Walkwartier – 2021, pag. 18 van 67 vastgesteld januari 2021

Bij de herinrichting van De Wal tot groen stadsplein is er de kans om een verbinding te maken met het groen van het huidige sportterrein van TBL, waarvan is voorgesteld dit om te vormen tot een publiek toegankelijk park. Na een herontwikkeling is het sportterrein als nieuw stadssportpark te gebruiken en wordt een geheel nieuwe kwaliteit aan het stadscentrum toegevoegd. Ook in de Koers Stadshart is deze suggestie opgenomen. De ruimte blijft beschikbaar voor sport (TBL), maar is tevens verblijfsruimte voor scholieren en bewoners/bezoekers van het centrum. Daarnaast maakt het park een nieuwe verbinding naar de sheddaken van Bergoss en het station mogelijk. De omvorming van het sportterrein van TBL valt buiten de scope van voorliggend bestemmingsplan. Voor een goede gratis bewaakte fietsenstalling voor dit deel van het stadscentrum wordt er samen met TBL gekeken naar een mogelijk dubbelgebruik van de bestaande fietsenstalling van de school aan de Carmelietenstraat. Deze moet voorzien in de behoefte vanuit de omliggende functies en hiermee zou ook het aantal fietsen op de Burgwal kunnen worden teruggedrongen. Door een aantal kleine aanpassingen is het mogelijk om het profiel van de Carmelietenstraat te verbeteren met nieuwe bomen en extra parkeerplaatsen (ultra kort parkeren).

Om de groene kwaliteit van de Molenstraat te versterken wordt tevens voorgesteld om de parkeergelegenheid aan de voorzijde van het TBL te verplaatsen en te integreren in het nieuwe stadspark rond het sportveld. Het voorterrein van TBL kan hersteld worden als representatieve groene verblijfsruimte. Om de verbinding naar de Bergoss-garage te verbeteren wordt voorgesteld om het profiel van de Walstraat meer verblijfskwaliteit te geven, o.a. door hier voor éénrichting-verkeer te kiezen. Dan kan ook de oversteek over de Oostwal sterk verbeterd worden. Het Klaphekkenplein en het Tapijtplein voor de Weverij kunnen aanzienlijk groener worden dan in de huidige situatie. Dit sluit aan bij de Visie Centrumring (Oostwal – Raadhuislaan – Molenstraat). De ontwikkeling van het Walkwartier geeft ook een impuls aan de Burgwal. Het nieuwe stadsplein De Wal werkt als trekker en zorgt voor een intensiever gebruik van de Burgwal. Hiertoe zal de verblijfskwaliteit verbeterd moeten worden door (kleine) aanpassingen van het profiel, door toevoeging van groen en straatmeubilair en door het terugdringen van het aantal gestalde fietsen. Het structureel vergroenen van de openbare ruimte op en rond de locatie V&D – De Wal geeft het gebied als totaal een identiteit als ‘parkkwartier’.

Daarbij wordt voorgesteld om op cruciale plekken (vanuit zichtlijnen) grote volwassen bomen toe te voegen, als ankerpunten in het stedelijk weefsel.

Walkwartier – 2021, pag. 19 van 67 vastgesteld januari 2021

2.7

Verkeer en parkeren

Het plangebied van het Walkwartier ligt aan de rand van het voetgangersgebied en wordt omsloten door het voetgangersgebied, het parkeerterrein De Wal en erftoegangswegen: Molenstraat, Carmelietenstraat, Burgwal en Walstraat. Deze erftoegangswegen sluiten aan op de Raadhuislaan en de Oostwal. De Raadhuislaan en de Oostwal vormen samen de centrumontsluitingsweg, waaraan ook belangrijke parkeerterreinen voor het centrum worden ontsloten.

De erftoegangswegen hebben vooral de functie om de aanliggende percelen/gebouwen te ontsluiten. De huidige intensiteit (verkeerstellingen 2018) op de Molenstraat, Carmelietenstraat, Burgwal en Walstraat varieert van 1.600 tot 4.500 motorvoertuigen/etmaal. Voor erftoegangswegen is een intensiteit tot 4.000 motorvoertuigen/etmaal acceptabel (bron: Mobiliteitsplan Oss 2020, Bereikbaar, Leefbaar en Verkeersveilig). Met name de Carmelietenstraat is met 4.500 motorvoertuigen per etmaal behoorlijk druk voor een erftoegangsweg. Daarnaast wordt het parkeerterrein op De Wal via deze wegen ontsloten. Het parkeerterrein heeft een verkeer aantrekkende werking. Het parkeerterrein op De Wal wordt intensief gebruikt en heeft overdag een bezettingsgraad die tussen de 85% en 95% ligt. Parkeerterrein De Wal is strategisch gelegen tegen het voetgangersgebied en heeft daarmee een belangrijke functie voor het gehele centrum. Het kenmerk van erftoegangswegen is dat het verkeer zich mengt. Volgens de richtlijnen van het CROW bestaat het profiel uit één rijbaan met een breedte van minimaal 4.80 meter. Dit is gebaseerd op een ontwerpvoertuig auto en tweerichtingsverkeer fiets. In het ideale profiel is de rijbaan 5.80 meter breed. Voor het fietsverkeer zijn geen aparte voorzieningen nodig.

Omdat er een voortgezet onderwijsschool ligt in het plangebied (Titus Brandsma Lyceum) is de intensiteit van het fietsverkeer wel hoger dan op een gemiddelde erftoegangsweg. De profielen van Carmelietenstraat, Burgwal en Walstraat voldoen grotendeels aan de richtlijnen. Het langsparkeren in parkeerhavens is bij een erftoegangsweg acceptabel als er een hoge parkeerdruk is, wat hier het geval is, maar vormt wel een veiligheidsrisico met de fietsers. Het profiel van de Molenstraat voldoet niet. Deze straat is (veel) te breed voor een erftoegangsweg, en ook deze straat heeft langsparkeervakken.

Walkwartier – 2021, pag. 20 van 67 vastgesteld januari 2021

In het gebied is geen openbaar vervoer aanwezig. De buslijnen gaan via de Raadhuislaan en de Oostwal. Er ligt een halte op loopafstand (ongeveer 200 meter) aan de Oostwal. De looproute naar het Walkwartier gaat via de Walstraat. Het Walkwartier ligt op loopafstand (ongeveer 500 meter) van het station. Er ligt een looproute via de Walstraat, Tapijtplein, Koningsloper en Bram vd Berghstraat naar het station. Een andere mogelijkheid is via de Molenstraat en de Spoorlaan. In de nieuwe situatie komen op de plek van de voormalige V&D nieuwe functies (o.a. het cultuurhuis/bibliotheek en woningen) en de huidige parkeerfunctie op het plein verdwijnt. Dit leidt onder meer tot wijzigingen in de verkeersstromen en parkeerbehoefte. De uitwisseling tussen detailhandel (oude situatie) en een combinatie van maatschappelijke functies, horeca en detailhandel (nieuwe situatie) heeft effect op de verkeerstroom voor (auto)verkeer. Het toevoegen van woningen en nieuwe functies roept extra autoverkeer op. Doordat de parkeerfunctie op de Wal verdwijnt wordt het autoverkeer binnen het gebied minder. De bezoekers van het Walkwartier zullen voor een deel buiten het gebied gaan parkeren. Parkeergarage Bergoss moet deze parkeerbehoefte grotendeels gaan opvangen. Om vooral korte bezoeken in het gebied op te kunnen vangen, wordt het langsparkeren gehandhaafd en daar waar mogelijk uitgebreid.

De bewoners krijgen een eigen parkeervoorziening onder het gebouw. De verkeersfunctie (erftoegangsweg) van de Molenstraat, Carmelietenstraat, Burgwal en Walstraat blijft hetzelfde. Per saldo is de verwachting dat de intensiteit van auto’s op deze straten toeneemt. (zie onderdeel 5, verantwoording). Met de komst van de bibliotheek en het cultuurhuis is de verwachting dat ook het fietsverkeer toeneemt. Ook de school (Titus Brandsma Lyceum) moet per fiets goed bereikbaar blijven. Het stallen van fietsen zouden we graag voor het grootste deel opvangen in een bewaakte fietsenstalling op het terrein van het Titus Brandsma Lyceum. Hierdoor is dubbelgebruik mogelijk. Op tijden dat het druk is in het centrum (op zaterdagen en bij evenementen) is er immers voldoende capaciteit vrij bij de school. Daarnaast komen er stallingsvoorzieningen in de openbare ruimte. Belangrijk is dat deze dicht bij de ingang van het cultuurhuis en Bibliotheek komen. Om het gebied beter bereikbaar te maken voor de gebruikers van het openbaar vervoer, is de intentie om een looproute te maken over het terrein van de school. Hierdoor wordt de loopafstand naar de bushalte korter. Ook voor bezoekers die per trein komen is er dan een kortere verbinding. 2.8

Beeldkwaliteit

Het totale bouwblok laat een sterke ruimtelijke samenhang zien, maar wel met een eigen gezicht voor de verschillende bouwstenen binnen het geheel. Dat eigen gezicht zal tot uitdrukking komen in volumeopbouw, transparantie, materiaal en kleurkeuze etc. De totaalopzet vraagt om een alzijdige oriëntatie van het bouwblok, met aan alle zijden voorkanten en goede ruimtelijke kwaliteit. Binnen het totaal zal het cultuurhuis de uitstraling van een krachtig, maar open, transparant gebouw hebben, laagdrempelig verbonden met de omgeving. Qua architectuur is daarbij gekozen voor een nadrukkelijke verwijzing naar de cultuurhistorie van Oss met o.a. een knipoog naar de vroegere fabrieksarchitectuur. Het deel met Retail en horeca aan het Walplein en de Walstraat speelt qua architectuur meer in op de daar gewenste kleinschaligheid en kent een fijnmaziger parcelering. Aan de zijde van de Carmelietenstraat zal het deel met appartementen met de voorgestelde woontoren centraal in het blok een eigen karakter hebben. Voor het geheel wordt een ambachtelijke uitstraling met metselwerk en natuurlijke materialen voorgesteld.

Walkwartier – 2021, pag. 21 van 67 vastgesteld januari 2021

2.9

Duurzaamheid

De binnenstedelijke herontwikkeling van de locatie V&D – De Wal met tal van nieuwe functies is een belangrijke stap in het toekomstbestendig maken van het Osse stadscentrum. De ontwikkeling van het Walkwartier is in die zin een duurzame gebiedsontwikkeling. Het biedt een sterke opwaardering en transformatie van een monofunctioneel winkelgebied tot een multifunctioneel centrumgebied. Op verschillende onderdelen in bebouwing en openbare ruimte wordt het duurzame karakter van het plan versterkt: • onder De Wal en wellicht Molenstraat (zie waterparagraaf) wordt een infiltratiesysteem (bassin) gerealiseerd voor de opvang van hemelwater van daken en openbare ruimte in het gebied; • een deel van het gebouwcomplex wordt voorzien van daktuinen; • op het dak van de koop- en huurappartementen komen zonnepanelen; • in de appartementen en het cultuurhuis worden duurzame installaties toegepast (bijvoorbeeld een • • •

•

warmtepomp met laagtemperatuur verwarming).

tevens worden appartementen voorzien van balansventilatie; in het gebouwcomplex en in de openbare ruimte worden duurzame materialen toegepast; om de hittestress te verminderen worden er op verschillende plekken in de openbare ruimte plantvakken geïntroduceerd. De plantvakken bestaan uit diverse hagen, bomen, en bodembedekkers met vaste planten. Alle soorten worden zo gekozen dat ze bijdragen aan biodiversiteit en kleur geven in de verschillende seizoenen; de mogelijkheid van duurzaam slopen van bestaande bebouwing en hergebruik van bestaande materialen in de openbare ruimte wordt bij de uitwerking nader verkend.

Walkwartier – 2021, pag. 22 van 67 vastgesteld januari 2021

Walkwartier – 2021, pag. 23 van 67 vastgesteld januari 2021

Hoofdstuk 3 3.1

Toelichting op de regels

Algemeen

Het bestemmingsplan bevat regels die het juridisch instrumentarium geven voor het regelen van het gebruik van de gronden en opstallen én bepalingen over de toelaatbaarheid van bebouwing. Het bestemmingsplan kan worden verbeeld op papier, en gaat vergezeld van deze toelichting. De toelichting heeft geen bindende werking en maakt juridisch geen deel uit van het bestemmingsplan. Wel heeft zij een belangrijke functie bij de onderbouwing van het plan. De Wet Ruimtelijke Ordening biedt zowel de mogelijkheid om een globaal bestemmingsplan te maken als de mogelijkheid van een gedetailleerd bestemmingsplan. In het bestemmingsplan is gekozen voor een mengvorm. Alleen daar waar sturing noodzakelijk is, is sprake van een gedetailleerde regeling. Voor het overige is sprake van een globale regeling. Daarnaast zijn ook flexibiliteitsregels opgenomen zodat ingespeeld kan worden op eventuele veranderingen van de planopzet die nu nog niet zijn voorzien. Voor de opzet van de regels is aangesloten bij de “Standaardregels bestemmingsplannen Oss”. De regels bestaan uit vier hoofdstukken. Dit zijn de inleidende regels (artikelen 1 en 2), de bestemmingsregels (artikelen 3 tot en met 6), de algemene regels (artikelen 7 tot en met 12) en de overgangs- en slotregels (de artikelen 13 en 14).

Bij de regels horen twee bijlagen, te weten een lijst van rechtstreeks toelaatbare aan huis gebonden activiteiten en een milieuzoneringslijst. In de volgende paragraaf worden de diverse artikelen uit de regels en de bijlage toegelicht. 3.2

Regels

Hoofdstuk 1: Inleidende regels Artikel 1: Begrippen In dit artikel worden de in de regels gehanteerde begrippen nader verklaard om verschillen in interpretatie te voorkomen. Artikel 2: Wijze van meten Dit artikel geeft aan op welke manier het meten van in de regels genoemde begrippen moet plaatsvinden. Hoofdstuk 2: Bestemmingsregels De in dit hoofdstuk geregelde bestemmingen zijn achtereenvolgens: Artikel 3: Centrum – Kern Deze bestemming is opgenomen op het gebied dat behoort tot de kern van het centrum van de stad Oss. Hier zijn publiek aantrekkende functies toegestaan. Vooral detailhandel en horeca zijn hier gewenst. Wonen op de begane grond is niet toegestaan. Artikel 4: Centrum – Rand Het gebied dat grenst aan de kern van het centrum heeft deze bestemming. Detailhandel is hier alleen toegestaan als ondergeschikte en ondersteunende functie. Dit geldt ook voor horeca. Maar gezien de ligging van het gebied zijn hier door middel van een aanduiding ook zelfstandige horecavestigingen mogelijk op twee plaatsen die hiervoor geschikt zijn. Verder is binnen deze bestemming een grote variëteit van functies mogelijk, waaronder de functie ‘maatschappelijk’. Hierdoor is de ontwikkeling van een cultuurcluster mogelijk dat de verplaatsing van onder meer de bibliotheek en het stadsarchief mogelijk maakt. Binnen deze bestemming is wonen op de begane grond toegestaan.

Artikel 5: Verkeer – Verblijf Deze bestemming is opgenomen voor het openbare gebied, de wegen en de pleinen.

Walkwartier – 2021, pag. 24 van 67 vastgesteld januari 2021

Artikel 6: Waarde – Archeologie historische kern Deze dubbelbestemming is opgenomen om de archeologische waarden binnen het gebied te beschermen. Hoofdstuk 3: Algemene regels Dit hoofdstuk geeft een aantal gebruikelijke algemene regels. Hoofdstuk 4: Overgangs- en slotregels Artikel 13: Overgangsrecht Dit artikel regelt het overgangsrecht voor bebouwing en gebruik van gronden en bouwwerken. Artikel 14: Slotregel Dit artikel regelt de formele titel waaronder het bestemmingsplan kan worden aangehaald. Bijlagen: Lijst van rechtstreeks toelaatbare aan huis gebonden activiteiten Milieuzoneringslijst In deze bijlage zijn de bedrijfsactiviteiten genoemd die volgens de regels toelaatbaar zijn. De lijst is opgesteld vanuit de typering van het plangebied als een gemengd gebied.

Walkwartier – 2021, pag. 25 van 67 vastgesteld januari 2021

Hoofdstuk 4

Beleidskader en programma

4.1

Wettelijk kader

4.1.1

Wet ruimtelijke ordening

Op 1 juli 2008 is de Wet Ruimtelijke Ordening in werking getreden. De hoofdlijnen van de nieuwe wet zijn samengevat: • decentraal wat kan en centraal wat moet: rijk en provincie moeten en mogen niet meer regelen dan wat de taak van deze overheden direct met zich brengt; • rijk, provincie en gemeente hebben gelijke instrumenten en kunnen die inzetten voor de eigen taken op het gebied van de ruimtelijke ordening: structuurvisie, bestemmingsplan en project afwijkingsbesluit; • rijk en provincie kunnen zaken voor gemeente dwingend voorschrijven via een verordening en via een aanwijzing; • er is een strikte scheiding tussen beleid en bestemmingsplan; beleidsdocumenten hebben geen directe juridische werking meer; • de goedkeuring van de provincie op bestemmingsplannen is vervallen; • de gemeente moet meer werk maken van de herziening van bestemmingsplannen: - er komt een sanctie op verouderde bestemmingsplannen: geen legesheffing meer mogelijk; - voor de realisering van projecten kan een project afwijkingsbesluit genomen worden; • voor gebieden waar geen ruimtelijke ontwikkelingen spelen kan de gemeente kiezen om een beheers verordening te maken in plaats van een bestemmingsplan; • er is een drempel voor planschade van 2%; • de mogelijkheid van kostenverhaal bij grondexploitatie is verbeterd; • bestemmingsplannen moeten analoog en digitaal worden gemaakt.

De invoering van de omgevingswet neemt meer tijd in beslag. De nieuwe Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 januari 2022 in werking. De Omgevingswet vervangt een groot aantal wetten en regelingen, waronder de Wet Ruimtelijke Ordening. Dit bestemmingsplan ligt vóór 1 januari 2022 in ontwerp ter inzage en valt daarom niet onder de nieuwe Omgevingswet. 4.1.2

Grondexploitatiewet

Tegelijk met de Wet Ruimtelijke Ordening is de nieuwe Grondexploitatiewet (Grex-wet) in werking getreden. De grondexploitatiewet is als paragraaf 6.4 in de nieuwe Wet Ruimtelijke Ordening opgenomen. De Grex-wet is noodzakelijk omdat eerdere wettelijke instrumenten voor kostenverhaal, te weten de exploitatieverordening en de baatbelasting, niet toereikend bleken. Doelstelling van de nieuwe wet is een goede regeling voor kostenverhaal, binnenplanse verevening en enkele locatie-eisen bij particuliere grondexploitatie. Onder de Grex-wet is kostenverhaal mogelijk via het privaatrechtelijke spoor (door middel van een vrijwillige samenwerkingsovereenkomst) en door middel van het publiekrechtelijke spoor. Eén van de belangrijkste vernieuwingen die de wet brengt, is het verplichtende karakter van kostenverhaal. Privaatrechtelijke afspraken hebben de voorkeur. Maar als een gemeente er niet in geslaagd is met alle particuliere eigenaren in een gebied een overeenkomst te sluiten over grondexploitatie moet de gemeente publiekrechtelijk kosten verhalen bij partijen waarmee geen contract is gesloten. Dit publiekrechtelijke verhaal gaat door middel van een exploitatieplan, waarvan de totstandkoming gelijk op moet lopen met een bestemmingsplan.

De verplichting tot een publiekrechtelijke regeling is gekoppeld aan twee voorwaarden: In de eerste plaats is een ruimtelijk besluit op grond van de Wet ruimtelijke ordening nodig. Het publiekrechtelijk instrumentarium is alleen van toepassing bij de vaststelling van een bestemmingsplan, wijziging van een bestemmingsplan, of een project afwijkingsbesluit.

Walkwartier – 2021, pag. 26 van 67 vastgesteld januari 2021

De tweede voorwaarde is dat het ruimtelijk besluit voorziet in nieuwbouw of in belangrijke en omvangrijke verbouwplannen met functiewijzigingen. De bouwplannen waar het om gaat zijn in het Besluit ruimtelijke ordening aangewezen. Dit bestemmingsplan voorziet in nieuwe bouwmogelijkheden. De Grondexploitatie-wetgeving is dan ook van toepassing. De gemeente is eigenaar van alle gronden binnen het plangebied. 4.1.3

Archeologie

De Nederlandse wetgeving ten aanzien van archeologische waarden is momenteel aan veranderingen onderhevig. De Monumentenwet 1988 is vanaf 1 juli 2016 deels overgegaan in de Erfgoedwet. De onderdelen over omgevingsrecht uit de Monumentenwet gaan (naar verwachting) in 2021 over naar de Omgevingswet. Voor deze laatste onderdelen is een overgangsregeling in de Erfgoedwet opgenomen voor de periode 2016-2021. De Erfgoedwet en de Omgevingswet regelen de omgang met het archeologisch erfgoed. Uitgangspunt van de wetgeving is om het archeologisch erfgoed zoveel mogelijk ter plekke te bewaren en beheermaatregelen te nemen om dit te bewerkstelligen. Op grond van deze wetten worden gemeenten verantwoordelijk geacht voor de bescherming van archeologische waarden. Artikel 9.1 (overgangsrecht omgevingswet) van de Erfgoedwet zegt: Voormalig artikel 38a: De gemeenteraad houdt bij de vaststelling van een bestemmingsplan of een beheers verordening als bedoeld in artikel 3.1, onderscheidenlijk artikel 3.38, van de Wet ruimtelijke ordening en bij de bestemming van de in het plan begrepen grond, rekening met de in de grond aanwezige dan wel te verwachten monumenten (lees: archeologische resten) Voormalig artikel 41: De aanvrager van een omgevingsvergunning voor een activiteit als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onderdeel c, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (o.a.

gebruiken van gronden in strijd met een bestemmingsplan) kan in het belang van de archeologische monumentenzorg worden verplicht een rapport over te leggen, waarin de archeologische waarde van het terrein dat blijkens de aanvraag zal worden verstoord naar het oordeel van het bevoegd gezag als bedoeld in artikel 1.1 van die wet in voldoende mate is vastgesteld. Het plangebied ligt binnen de historische kern en heeft als zodanig een hoge archeologische verwachtingswaarde. Zie verder paragraaf 5. Verantwoording. 4.1.4

Wet natuurbescherming

De Wet natuurbescherming is op 1 januari 2017 in werking getreden en beschermt Nederlandse natuurgebieden en planten- en diersoorten. Het is belangrijk voor de natuur dat er veel verschillende planten- en diersoorten zijn. Wanneer het met de natuur goed gaat, is er ook meer ruimte voor economische en andere maatschappelijke activiteiten. Maar sommige soorten zijn kwetsbaar, zoals vleermuizen en mussen. Een goede natuurbescherming is dan ook belangrijk. De Wet natuurbescherming vervangt 3 wetten die tot 1 januari 2017 golden: • de Natuurbeschermingswet 1998. Deze wet regelde de natuurbescherming van gebieden; • de Flora- en faunawet. Deze wet beschermde in het wild voorkomende diersoorten en plantensoorten; • de Boswet. Deze wet beschermde de Nederlandse bossen. Met één wet en minder regels wordt de regelgeving voor natuurbescherming overzichtelijker. Rolverdeling tussen provincies en Rijk Sinds 1 januari 2017 bepalen de provincies wat wel en niet mag in de natuur binnen de provincie. De provincies zorgen voor de vergunningen en ontheffingen. De Rijksoverheid blijft verantwoordelijk voor het beleid van grote wateren en internationaal beleid (zoals Natura2000). Ruimtelijke plannen en omgevingsvergunningen die invloed hebben op beschermde natuur moeten passen binnen de Wet natuurbescherming, Daarnaast gelden ook provinciale regelingen voor natuurbescherming.

Meer informatie over vergunningen en ontheffingen Wet natuurbescherming staat op de site van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Het plangebied ligt op grote afstand van beschermde natuurgebieden. De ontwikkeling die het bestemmingsplan mogelijk maakt heeft niet meer gevolgen voor de natuur in de omgeving dan de

Walkwartier – 2021, pag. 27 van 67 vastgesteld januari 2021

mogelijkheden die het geldende bestemmingsplan biedt. Verder is onderzoek uitgevoerd op het gebied van flora en fauna binnen het plangebied en in nabijheid van het plangebied. Zie verder paragraaf 5. Verantwoording. 4.1.5

Erfgoedwet

De Erfgoedwet beschermt het cultureel erfgoed in Nederland. De wet is op 1 juli 2016 in werking getreden en vervangt zes wetten en regelingen. In deze wet staan regels om belangrijk cultureel erfgoed beter te beschermen en behouden. De Erfgoedwet vervangt de volgende zes wetten en regelingen op het gebied van cultureel erfgoed: • monumentenwet 1988; • wet verzelfstandiging rijks museale diensten; • wet tot behoud van cultuurbezit; • wet tot teruggave cultuurgoederen uit bezet gebied; • uitvoeringswet UNESCO-verdrag 1970 over onrechtmatige invoer, uitvoer of eigendomsoverdracht van cultuurgoederen; • regeling materieel beheer museale voorwerpen. In de Erfgoedwet staat wat cultureel erfgoed is, hoe de overheid omgaat met roerend cultureel erfgoed (zoals schilderijen), wie welke verantwoordelijkheden heeft en hoe de overheid daar toezicht op houdt. Het beschermingsregime voor archeologische rijksmonumenten net als de bescherming van gebouwde rijksmonumenten wordt opgenomen in de Omgevingswet. Vooruitlopend op de ingang van de Omgevingswet is het deel van de Monumentenwet 1988 dat gaat over de fysieke leefomgeving geregeld in het overgangsrecht van de Erfgoedwet.

Het gaat om: • vergunningen tot wijziging, sloop of verwijdering van rijksmonumenten; • verordeningen, bestemmingsplannen, vergunningen en ontheffingen op het gebied van archeologie; • bescherming van stads- en dorpsgezichten. Het erfgoed in de ruimtelijke ordening wordt nu nog voor een belangrijk deel geregeld via de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Ruimtelijke plannen die toepassing hebben op cultureel erfgoed moeten passen binnen wettelijke kaders van de Erfgoedwet en ook de regelingen die in andere wetten en regelgeving is opgenomen zoals de Wabo en het Bro. Zie verder paragraaf 5: Verantwoording. 4.2

Rijksbeleid

4.2.1

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

Op 13 maart 2012 heeft de minister van Infrastructuur en Ruimte de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vastgesteld. De visie stelt het (integrale) kader voor het ruimtelijk- en mobiliteitsbeleid op rijksniveau in Nederland. In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte schetst het kabinet hoe Nederland er in 2040 uit moet zien: concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig. Tot 2028 heeft het kabinet in de SVIR drie Rijksdoelen geformuleerd: • het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het versterken van de ruimtelijkeconomische structuur van Nederland. (concurrerend); • het verbeteren en ruimtelijk zekerstellen van de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat. (bereikbaar); • het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin unieke cultuurhistorische waarden behouden zijn. (leefbaar en veilig).

Walkwartier – 2021, pag. 28 van 67 vastgesteld januari 2021

De SVIR vervangt onder meer de volgende nota’s: • de Nota Ruimte; • de Structuurvisie Randstad 2040; • de Nota Mobiliteit; • de Mobiliteit Aanpak; • de Structuurvisie voor de Snelwegomgeving. Verder vervallen met de SVIR de ruimtelijke doelen en uitspraken uit de Agenda Landschap, Agenda Vitaal Platteland en Pieken in de Delta. Oplossingsrichtingen Verstedelijkings- en landschapsbeleid wordt overgelaten aan gemeenten en provincies. Gemeenten krijgen ruimte voor kleinschalige natuurlijke groei geënt op het bouwen van huizen die aansluiten bij de woonwensen van mensen. Bij het beheren en ontwikkelen van natuur krijgen boeren en particulieren in het landelijk gebied een grotere rol. Bij gebiedsontwikkelingen moet de daadwerkelijke vraag van bewoners, bedrijven en organisaties leidend worden. Om zorgvuldig ruimtegebruik te bevorderen wordt een ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd: eerst kijken of er vraag is naar een bepaalde nieuwe ontwikkeling, vervolgens kijken of het bestaande stedelijk gebied of bestaande bebouwing kan worden hergebruikt en, mocht nieuwbouw echt nodig zijn, altijd zorgen voor een optimale (multimodale) bereikbaarheid. Bij het verbeteren van de bereikbaarheid wordt sterk gelet op het samenspel tussen alle modaliteiten (weg, spoor, water) in samenhang met ruimtelijke ontwikkeling.