Technische_vragen_programmabegroting_2024-2027_versie_8_november

22

Vraag Ook staat er dat we 200.000 euro hebben ontvangen uit beheerkosten en degeneratievergoedingen van de nutsbedrijven. Wat is dit? Om welke bedrijven gaat dit? En waarvoor is het bedoeld?

Antwoord Degeneratievergoedingen zijn vergoedingen die we bij aannemers van glasvezel in rekening brengen voor de vermindering van de levensduur van verharding als gevolg van de graafwerkzaamheden. Daarnaast voor beheerkosten wat gaat over kosten van toezicht. Bij de kosten van afvalinzameling staat dat we niet kiezen voor een Invoering van ‘Afval scheiden loont’ (voor minder ledigingen van de verlaging van de teruggave van de afvalstoffenheffing bij goed restafvalcontainer of minder stortingen in de ondergrondse restafvalcontainer) scheidingsgedrag. Leidt de huidige kortingssystematiek inderdaad tot leidt tot een afname van 18 kg restafval per inwoner per jaar. Over 2022 heeft 72% van de huishoudens in de laagbouw en 98% in de minder aanbod van kilogrammen restafval? Of is alleen maar sprake van het opsparen tot men een volle kliko heeft? Met andere woorden, hoogbouw een deel van de afvalstoffenheffing terug ontvangen. In totaal een bedrag van €1.384.747,-. Naar verwachting zal de teruggave over 2023 er wordt minder vaak aangeboden, maar het totale aanbod blijft ongeveer gelijk zijn. gelijk? We zijn in staat om de uitvoering van klimaatadaptatie te versnellen. We zijn in staat om te versnellen omdat we zien dat de partners waarmee we Waar blijkt dat uit? samenwerken zich inmiddels ook bewust zijn van het belang om aan de slag te gaan met klimaatadaptatie.

Daarbij komen ook vanuit landelijke gremia steeds meer ondersteunede instrumenten ter beschikking. Waarom is dat versnellen in Oss noodzakelijk? Welke doelen zijn er Er staat een aantal grote projecten op stapel, waarbij woningen/gebouwen feitelijk nog over voor Oss (nationaal is immers overgepresteerd)? worden gebouwd die er over 80 tot 100 jaar nog staan. Het is daarom Welke doelen zijn inmiddels al gehaald c.q. van invloed op de belangrijk nu al zoveel mogelijk rekening te houden met het dan heersende resterende doelen voor Oss? klimaat en dus nu al klimaatadaptief ontwerpen, bouwen en beheren. Daarnaast zijn er natuurlijk koppelkansen bij renovaties, herstructureringen en regulier onderhoud welke we ook willen benutten. Zowel nationaal als lokaal zijn er nog geen doelen behaald. De klimaatopgave en energie transitie mist een beschouwing vanuit Bij Duurzame Polder wordt hier aandacht aan besteed in PlanMER en worden de het gezondheidsvraagstuk primair voor de inwoners, secundair voor uitkomsten van de PlanMER meegenomen in het vervolgtraject (programma en de natuur, waaronder ook produktiedieren en -gewassen. Dat gaat opstellen van VoorkeursAlternatief). optreden bij verschillende projecten, zoals de duurzamepolder.

Waarom wordt er geen aandacht besteed aan het (medisch en verplichte) voorzorgprincipe? Wat wordt verstaan onder duurzame energieopwekking? Welke Duurzame Energieopwekking is opwekken van energie met behulp van niet effecten van klimaatverandering spelen in Oss een rol ? Op welke fossiele duurzame bronnen, denk aan wind, zon, waterkracht en biomassa. De generieke effecten van klimaatverandering (wateroverlast/droogte, hitte en wetenschappelijk literatuur zijn deze effecten gebaseerd ? robuuste ecosystemen) kom ook in Oss voor. In de bijlagen van de koersnota klimaatadaptatie zijn de belangrijkste bevindingen weergegeven; op www.as50.klimaatmonitor.net is ook achterliggende informatie te vinden.

23

Vraag In de begroting wordt in de omschrijvingen voortdurend geswitcht tussen milieu en klimaat, terwijl dit twee totaal verschillende onderwerpen zijn en soms ook niet passend in de tekst. Wat is de reden dat dit gebeurt? In voorgaande jaren zijn ook stortingen in het duurzaamheidsfonds gedaan . Is er een overzicht van stortingen en uitgaven ? Welke uitgaven zijn er gedaan en wie was de begunstigde ?

Antwoord Milieu en openbare ruimte zijn in dit begrotingsprogramma ondergebracht omdat deze aansluiten op het verduurzamen van de leefomgeving.

In de jaarrekening is hierover steeds verantwoording over afgelegd. In de begroting is in de nota reserves een bestedingsoverzicht opgenomen. In de jaarrekening 2022 zijn over 2022 de volgende storten en onttrekkingen gedaan: 2022 jaarrekening We hebben de volgende bedragen gestort conform begroting: Uitvoeringskosten klimaat € 536.000 Uitvoeringskosten warmtetransitie € 500.000 Uitvoeringskosten energietransitie € 400.000 We hebben de volgende bedragen onttrokken: Duurzame polder € 183.786 Project extern advies warmte € 40.456 Energiebesparing € 85.285 Voor 2023 en 2024 zijn er nog de volgende storten en onttrekkingen begroot: 2023 begroot We hebben de volgende onttrekkingen begroot: uitvoeringskosten energie- en warmtetransitie personele inzet programmacapaciteit en -management

€ 677.627 € 336.000

2024 begroot uitvoeringskosten energie- en warmtetransitie personele inzet programmacapaciteit en -management

€ 250.000 € 108.000

24

Vraag Of een project financieel risico loopt of door uitspraken van RvS vertraging oploopt, is een risico voor de exploitanten. Wat wordt hier beoogd?

Antwoord Het klopt dat het risico van de exploitatie van de beoogde windmolens voor rekening zijn van de exploitanten en niet de gemeente. De gemeente heeft afspraken met de exploitanten waarbij een deel van de exploitatie van de windmolens ten goede komt aan een duurzaamheidsfonds. Dat fonds heeft ten doel om maatschappelijke investeringen te doen voor de energietransitie en verduurzaming van de stad. Als het risico toeneemt in de exploitatie kan dat doorwerken in de opbrengsten van het duurzaamheidsfonds. De gemeente heeft capaciteit gekocht bij Enexis voor Elzenburg-De Uw stelling klopt niet. De gemeente heeft geen capaciteit gekocht. Geer. Investering €1.400.000., - Waar is dit bedrag in de begroting In 2022 heeft de gemeente een achtergestelde geldlening verstrekt ter hoogte van € 1,4 miljoen aan Wachtmeesters BV. Dit was voor de aanleg van een terug te vinden ? kabel op Elzenburg – de geer ter voorbereiding van de plaatsing van de windmolens. Hiermee blokkeert de gemeente waarschijnlijk aansluiting en Dit dossier is in 2022 reeds besproken in uw gemeenteraad en afgehandeld. uitbreiding van het bedrijfsleven. Welke participatie heeft hier Voorafgaand aan de overeenkomst met Enexis heeft geen overleg met ondernemers plaatsgevonden; Escoss als betrokken partij is een plaatsgevonden met de ondernemers en potentiële ondernemers en welke afwegingen zijn er gemaakt c.q.

nog aan de orde? samenwerkingsverband van Osse ondernemers die om deze stap verzocht hebben. Programma 4 : 125.000 subsidie voor de Duurzame polder. Wat is Het betreft geld wat we vanuit het Rijk via de algemene uitkering hebben het doel van deze subsidie, waarvoor is dit bestemd, wie gaat dit gehad voor de realisatie van de duurzame polder. Het staatje betreft een bedrag ontvangen en onder welke voorwaarden besteden? overzicht van inkomende subsidies die we als gemeente hebben ontvangen. Deze subsidie is het Osse deel van de bijdrage die ministerie EZK in het kader van de Bestuursovereenkomst hebben toegezegd als bijdrage in de kosten van het project Duurzame Polder. Dit bedrag is opgenomen in het budget dat het projectteam ter beschikking heeft om de werkzaamheden in het kader van de verdere ontwikkeling van het project te financieren. er wordt ingezet op realisatie van dijkversterkingen. Wordt daarbij Ja, daar wordt rekening mee gehouden. Over en weer is men op de hoogte van rekening gehouden met verbreding van de A50 en zo ja, hoe? (technische) eisen en wensen die spelen. Een voorbeeld is dat Rijkswaterstaat niet wil dat in het stroomgebied extra obstakels komen. t.a.v. grootschalige opwek is Elzenburg de Geer nog onzeker.

Is 2030 Op dit moment is er ook met het uitstel voor windpark Elzenburg de Geer nog daarmee nog überhaupt haalbaar of moeten we onze doelen geen aanleiding om onze doelen voor duurzame opwek tot 2030 bij te stellen. bijstellen? er wordt gesproken over netwerkschaarste in relatie tot zon op dak. Dat is juist. Er wordt hard gewerkt aan het oplossen van de netwerkschaarste Maar dit geldt toch ook voor windenergie? zodat voor 2030 voldoende capaciteit beschikbaar is om de windenergieprojecten aan te kunnen sluiten op het netwerk.

25

Vraag wat willen we afspreken mbt maatschappelijk rendement in de anterieure overeenkomst met de duurzame polder

Antwoord In de recente door de Raad vastgestelde nota financiële participatie zijn de uitgangspunten voor afspraken op dit gebied vastgelegd. De bepaling van de hoogte van het rendement is hier niet opgenomen aangezien dit een punt van onderhandeling is, het gaat om maatwerk afhankelijk van projectopzet en op dat moment aan de orde zijnde inzichten voor wat betreft de hoogte van het rendement dat de initiatiefnemer nodig heeft voor een rendabel project. Afgesproken is dat uw raad geïnformeerd wordt over de onderhandelingen/gesprekken die over een anterieure overeenkomst gaan plaatsvinden.

eerder hebben we met elkaar gesproken over plannen voor een Zonneveld bij wilgenlaan in Herpen (aan de a50). Is lees het nergens terug. Hoe staat het daar mee?

Het zonneveld op de geluidswal in Wilgendaal, Herpen is in ontwikkeling; de gemeenschap in Herpen is bezig met de opzet van een lokale Energiecoöperatie. Met medewerking van de gemeente is aansluiting van dit zonneveld door Enexis geregeld en de gemeente fungeert tot moment van de oprichting van de coöperatie ook als opdrachtgever voor de nodige ontwikkelingswerkzaamheden. Op 24 september 2020 heeft de gemeenteraad de Nota Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed vastgesteld. In deze nota zijn de uitgangspunten vastgelegd voor de verduurzaming van ons vastgoed. De afgelopen jaren is er gewerkt aan een aantal pilot projecten om te onderzoeken welke vorm van aanbesteding bij de opgave past. Op dit moment wordt de Routekaart opgesteld. Deze Routekaart bevat ook de nulmeting van ons vastgoed.

t.a.v. verduurzamen van maatschappelijk vastgoed: is er een nulmeting en wat is de ambitie?

in de openbare ruimte zien we veel grondverstoringen door glasvezel aanleg. Is er voor nieuwbouw projecten het plan om met mantelbuizen te werken, waardoor het graven niet of slechts beperkt moet plaatsvinden? ik lees in het programma niets over waterstof. Hoe staat het met de Osse ambitie op dit vlak? tav zwerfafval wordt handhaving betaald door verhogen van de afvalstoffenheffing. Daarmee straf je ook de goedwillende burger. Is dit het juiste potje?

Er zijn geen plannen om op voorhand bij nieuwbouw met mantelbuizen te werken.

Oss heeft geen concrete plannen op dit gebied; wij zijn met Gasunie in contact over hun plannen om een infrastructuur voor waterstof aan te leggen en op welke wijze Oss eventueel kan aanhaken op deze infrastructuur. We vinden dat de kosten van zwerfaval onderdeel zijn van 100% kostendekkend tarief voor inzameling van afval.

26

Vraag t.a.v. expertise klimaatadaptatie en externe procesleider oostelijke polder: wat is het plan, wat willen we bereiken, binnen welke tijd en hoe maken we resultaten meetbaar (SMART)

Antwoord Voor klimaatadaptatie hebben we in de koersnota de urgentie vastgesteld om Oss aan te passen aan een veranderend klimaat. Voor de uitvoering werken wij een uitvoeringsagenda uit voor de periode 2024 – 2027. Dit doen wij samen met alle partners, waaronder de agrarische sector. Deze uitvoeringsagenda zal eind Q1/begin Q2 bij u worden aangeboden.

In het Oostelijk polderproces wordt de agrarische transitie voor dit gebied uitgewerkt. Om dit complexe proces goed te begeleiden zal een externe procesleider worden ingezet. Dit proces zal ruime tijd in beslag nemen; wij informeren u medio 2024 over het verloop van dit proces. bij hogere kosten begraafplaatsen staat 85 euro voor de kerkhofmuur Op het investeringsplan is voor de kerkhofmuur een investeringsbedrag bij Megen. Dat lijkt een typefout. Wat is het bedrag? En klopt de opgenomen van € 85.000. Bij begraafplaatsen zijn drie investeringen opgenomen: 10,000 euro per jaar als investeringslast in relatie tot de totale kosten? kerkhofmuur Megen: € 85.000/ afschrijvingstermijn 40 jaar Herinrichting Hoogen Heuvel: € 121.000/ afschrijvingstermijn 30 jaar Haag Megen: : € 37.000/ afschrijvingstermijn 30 jaar Met een rekenrente van 1,1% zijn de jaarlijkse afschrijvingskosten en rentelasten van deze 3 investeringen bij elkaar circa € 10.000. De jaarlijkse lasten zijn zo laag omdat de investeringen over langere periode worden afgeschreven. Het bedrag als investeringslast klopt dus in relatie tot de totale kosten. Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast door extreme neerslag, hitte, droogte en overstromingen van de Maas toe.

Welke scenario´s liggen aan dit standpunt ten grondslag ? Deze opdrachten zijn voor Oss ondergebracht in de Regionale Energie Strategie (RES) Noordoost Brabant en zijn toegespitst op de gebouwde omgeving en elektriciteit en omvatten ook een bijdrage aan de warmtetransitie. Oss energieneutraal in 2050 - CE Delft Het rapport Oss energieneutraal in 2050 is in 2017 opgesteld.

De gevolgen van klimaatverandering worden wereldwijd onderzocht. In Nederland stelt het KNMI voor het Nederlandse weer van de toekomst klimaatscenario’s op. Deze scenario’s gebruiken wij in onze beleidsontwikkeling. Tot anders wordt besloten gaan wij nog steeds uit van de doelstellingen voor energie zoals die in 2017 door uw raad zijn vastgesteld. Ten opzichte van 2017 is als gevolg van het overnemen van de RES-opgave als de opgave die Oss tot 2030 in wil vullen wel de besparingsdoelstelling aangepast -> 11% energiebesparen ten opzichte van 2017. De doelstelling voor hernieuwbare energie voortvloeiend uit de RES komt neer op opgave om tot 2030 1.008 PJ opwek te realiseren.

27

Vraag

Is dit rapport nog actueel ? Op welke wijze is dit rapport in de begroting verwerkt ? Wat wordt bedoeld met hernieuwbare energie elders en waar is dit in de begroting terug te vinden ? Concrete uitvoering gaat plaatsvinden in de vorm van energiebesparingsprojecten, ontwikkeling van duurzame opwek (voornamelijk windmolenprojecten en in mindere mate grondgebonden zon pv) en aardgasvrijgereed en aardgasvrij maken van de bestaande bebouwing. Waar gaat de benodigde warmte vandaan komen ? Dat aardwarmte hieraan een bijdrage kan leveren is allerminst zeker . Duurzame energie in Nederland - SCAN aardwarmte Welke scenario’s zijn inde begroting meegenomen ? Moet de warmtebehoefte niet tevens een onderdeel zijn van project duurzame polder? We werken aan de volgende doelstelling(en):

-

Oss reduceert CO2 emissie met 49% in 2030 in vergelijking tot 1990 (aanpassing naar boven van deze doelstelling naar 55% CO2 emissie-reductie is aanstaande)

-

Energietransitie: wij realiseren ons deel van het RES-bod:

Antwoord Met hernieuwbare energie elders werd gedoeld op doelstelling om 25% van de benodigde duurzaam op te wekken energie van buiten de gemeente Oss te betrekken. In de RES NOB is besloten dat iedere gemeente tot 2030 zelf zijn deel van de RES opgave op eigen grondgebied gaat realiseren.

Welke alternatieve warmtebronnen in Oss beschikbaar zijn wordt op dit moment voor de eerste wijk onderzocht. Of aardwarmte een optie is inderdaad nog onzeker. Scenario’s voor alternatieve warmtebronnen zijn nog niet in de begroting opgenomen. Het budget dat bij de vaststelling van de Transitievisie Warmte ter beschikking is gesteld, € 500.000, is toereikend om het huidige onderzoek naar alternatieve warmtebronnen te bekostigen. Het project Duurzame Polder richt zich op het realiseren van duurzame opwek elektriciteit met behulp van wind. Of deze elektriciteit ook ingezet kan worden als alternatief voor aardgas is pas aan de orde als we weten of in Oss de keuze gemaakt wordt voor het alternatief van de inzet van elektriciteit in (delen) van Oss. Dergelijke risico’s zijn niet ingecalculeerd. Zoals recent bekendgemaakt zijn de netwerkbeheerders met een grootschalige operatie bezig om het netwerk te verzwaren en uit te breiden.

28

Vraag

Antwoord o o o

Besparing 11% in 2030 in vergelijking tot 2017 Grootschalige opwekking: 1,008 PJ duurzame energie in 2030, restant RES opgave 0,514 PJ vergund in 2025 Volledig energieneutraal in 2050

-

Oss realiseert 7.500 aardgasvrije (bestaande) woningen in 2030 en is volledig afgekoppeld van het gasnet in 2050 De komende jaren vindt jaarlijks monitoring van deze doelstellingen plaats. In Duitsland is al een de-industrialisatie gaande door te dure elektriciteit en netcongestie. In Nederland volgt ,zie o.a. het in Oss het vertrek van MSD. Welke risico’s zijn in de begroting ingecalculeerd? Volgens klimaatminister Jetten is het resultaat van 28 miljard aan De bijdrage van Oss aan een lagere temperatuurstijging is op dit moment niet uitgaven een lagere temperatuurstijging van 0,000036 0C . Wat is de aan te geven. We gaan de komende jaren proberen deze bijdrage in beeld te bijdrage van gemeente Oss aan een lagere temperatuurstijging ? krijgen door instrumenten te implementeren als CO2 prestatieladder, afspraken met energie/klimaatprojecten te maken om resultaten te meten van hun projecten op het gebied van CO2 emissiereductie Bestuursovereenkomst Duurzame polder Kenmerk 4672383 9 Dit fonds wordt beheerd door de gemeente Oss namens de partners in het november 2018. project Duurzame Polder. Het budget beloopt € 1.000.000 en dit bedrag is vrijwel verbruikt op dit moment.

Het budget is gespendeerd aan opdrachten om NDR en MER uit te voeren (Witteveen & Bos) participatie-activiteiten (HNS en Open Kaart), functioneren van projectteam waarvoor externe projectmanager, omgevingsmanager, communicatie-deskundige en ondersteuning zijn ingehuurd. Overzicht inkomsten en uitgaven wordt aan de stuurgroep verstrekt in januari 2024 en dit overzicht zal worden opgenomen in het verslag van de stuurgroep. In FTE vertaald betreft het ruim 2,5 FTE tegen uurtarieven tussen € 80 en € 125 per uur op inhuurbasis. Verhaal van kosten is aan de orde zodra hierover afspraken met initiatiefnemer zijn gemaakt hetgeen nog niet het geval is.

29

Vraag

Antwoord

Waar en door wie wordt dit fonds beheert ? Welke bedragen zijn er gestort en wat is de reserve ? Aan welke activiteiten is geld gespendeerd en wie waren de begunstigden ? Waar kan een overzicht van inkomsten en uitgaven worden ingezien ? Wat is het aantal aanvullende personele capaciteit in FTE, voor de uitvoering en tijdige realisatie ? Wat is de verdeling in uren met arbeidsovereenkomst onbepaalde tijd en bepaalde tijd ? Wat zijn de kosten de kosten voor deze aanvullende personele capaciteit ? Welke bedragen van de voorbereidings - en plankosten zijn inmiddels verhaald op de initiatiefnemers? Financiële positie kadernota. Uitvoeringskosten klimaatakkoord.

De uitvoeringskosten klimaatakkoord zijn in de programmabegroting 20242027 opgenomen (als 3O-ontwikkeling en post nieuw beleid binnen programma 4). We hebben dit gesplitst in een 3O-ontwikkeling waarbij we een voordeel 5. Uitvoeringskosten klimaatakkoord melden van € 1,3 miljoen. Hiermee dekken we posten af die we in het kader We ontvangen uitvoeringsmiddelen voor het klimaat- en van klimaat- en energiebeleid hebben opgenomen in de begroting. De energiebeleid voor de jaren 2023 en 2025. Jaarlijks een bedrag van € aanvullende claim van € 0,3 miljoen gaat om nieuwe ambities, dit hebben we 1,5 miljoen. Dit bedrag is bestemd voor personele en bijbehorende opgenomen als post nieuw beleid. 30

Vraag materiële kosten (onderzoekskosten e.d.). Gemeenten kunnen het naar eigen inzicht inzetten voor de uitvoeringskosten van klimaat- en energiebeleid uit het Klimaatakkoord en het beleidsprogramma Klimaat. Wel moet hierover verantwoording worden afgelegd, inclusief accountantscontrole (en bij niet besteden ervan terugbetaald worden). De afgelopen jaren hebben we al fors geïnvesteerd in extra capaciteit voor de uitvoering van het klimaatakkoord. Vanuit de bestaande formatie hebben we in beeld gebracht dat dit een bedrag betreft van € 1.275.000 per jaar. Dit betekent dat dit geld ingebracht kan worden in deze regeling en dat hierdoor in de jaren 2023-2025 een financieel voordeel ontstaat. De rijksregeling heeft betrekking op de komende 3 jaar maar we gaan ervan uit dat deze gelden structureel worden. Bij de speerpunten in deze kadernota zijn aanvullende claims opgenomen voor de uitvoering van dit klimaatakkoord. Deze zijn ook structureel begroot.

Antwoord Het overzicht van inkomsten en uitgaven en de accountantscontrole hierop vindt plaats bij het opstellen van de jaarrekening 2023 via sisa (single input, single audit). Dit is een bijlage bij de jaarrekening en zo kan de gemeenteraad de verantwoording inzien. De aanvullende claims en speerpunten staan toegelicht bij de post nieuw beleid (pagina 88 van de programmabegroting).

6. Kostenstijgingen gemeenschappelijke regelingen De kadernota's en de begrotingen van gemeenschappelijke regelingen laten ook forse kostenstijgingen zien. Vooral bij de GGD en de Veiligheidsregio. Dit betekent een begrotingsnadeel van uiteindelijk structureel € 0,7 miljoen. Deze kostenstijgingen verwerken we pas definitief bij de programmabegroting 2024-2027, maar voor een actueel beeld van de financiële positie laten we deze al wel vast zien. Vraag: Er is de afgelopen jaren al fors geïnvesteerd. Waar kan door de gemeenteraad het overzicht van uitgaven en het daarbij behorende accountantsrapport worden ingezien ? Welke speerpunten zijn geformuleerd ? Wat wordt bedoeld met aanvullende claims ? Waarom is deze “regeling ”niet in de begroting ondergebracht ?

31

Vraag Een van de RES-opgaven is om in 2030 tenminste 11% minder gas en elektriciteit te gebruiken dan in 2017. Ik wil graag weten in hoeverre de gemeente zelf het goede voorbeeld geeft. Daarom wil ik graag een gespecificeerd overzicht van de besparingen op gas en elektriciteit tot nu toe bij het gemeentelijk vastgoed, het beheer van de openbare ruimte en (voorover mogelijk) het maatschappelijk vastgoed en de gelieerde instellingen. Graag nog antwoord op de vraag wat er met het overtollige water van Vorstengrafdonk en Dommelstraat gebeurt. Wordt het afgevoerd naar het oppervlaktewater of wordt het afgevoerd naar een wadi? Ik wil graag weten of het overtollige water nu wel of niet wordt gebruikt om de grondwaterstand aan te vullen.

Antwoord Wij zijn op dit moment bezig met het uitwerken van de routekaart en ook onderzoeken we met welk systeem wij de installaties gaan monitoren. We hebben nog geen zicht op het verbruik van alle gebouwen: immers zijn de huurders/beheersstichtingen zelf verantwoordelijk voor de energiekosten. Toch gaan we die wel meenemen in de monitoring, omdat we ons daar ook verantwoordelijk voelen voor een duurzaam gebruik van het gebouw.

Zijn de degeneratievergoedingen die bij nutsbedrijven in rekening worden gebracht voldoende om verzakkingen en oneffenheden te herstellen? Met andere woorden, zijn ze voldoende om te zorgen dat na verloop van tijd het straatwerk er weer net zo netjes bijligt als vóór het graafwerk? Hoe wordt de hoogte van de degeneratievergoedingen bepaald?

De vergoedingen zijn voldoende.

Op Vorstengrafdonk wordt hemelwater in het gebied vastgehouden en dus indirect toegevoegd aan het grondwater. Gebied Dommelstraat wordt het hemelwater afgevoerd naar omliggende B-watergang.

Elk jaar past het Gemeentelijk Platform Kabels en Leidingen (GPKL) de tarieven voor herstraatwerkzaamheden aan volgens de actuele indexcijfers. De tarieven zijn gebaseerd op afspraken tussen de telecomsector en de VNG, neergelegd in de Richtlijn tarieven (graaf-)werkzaamheden telecom. Gemeente Oss hanteert deze richtlijn. Wordt de hoogte bepaald na afronden van het graafwerk, zodat De degeneratievergoeding is een vast tarief zonder nacalculatie. De vergoeding slordig werk van de kabelaar leidt tot een hogere wordt vastgesteld op basis van het aantal m2 verharding. Wanneer degeneratievergoeding? werkzaamheden niet goed uitgevoerd worden, spreekt de toezichthouder ter plekke de uitvoerder aan en dient het werk hersteld te worden conform de kwaliteitseisen zoals vastgelegd in het handboek kabels & leidingen. Uit het antwoord op de vraag over de teruggave van een deel van de De teruggave is gebaseerd en de verordening afvalstoffenheffing. afvalstoffenheffing bij goed scheidingsgedrag kan ik niet opmaken of Op basis van een containercombinatie betaalt men per perceel van vast bedrag. dit kostendekkend is. Kunt u mij vertellen hoeveel wordt bespaard op Afhankelijk van het aantal keer dat een container wordt aangeboden krijgt men de afzet van restafval doordat de hoeveelheid per inwoner met 18 kg later een bedrag terugbetaald.

is gedaald? Met andere woorden, weegt dit op tegen de teruggave Bij deze terugbetaling ligt geen directe relatie met de besparing die is gerealiseerd. van €1.384.747?

32

Vraag

Antwoord De totale opbrengsten van afvalstoffenheffing (inclusief egalisatiereserve) blijft altijd 100% kostendekkend. Verder antwoord volgt op de vraag over de over besparing op de afzet van restafval.

De vraag over de teruggave van de afvalstoffenheffing is half beantwoord. De volgende deelvraag is namelijk niet beantwoord: ‘Kunt u mij vertellen hoeveel wordt bespaard op de afzet van restafval doordat de hoeveelheid per inwoner met 18 kg is gedaald?’. Ook deze vraag zou ik graag beantwoord willen zien.

De besparing die op de verwerkingskosten van restafval is behaald, bedraagt € 212.647 inclusief 21 % btw. (€ 175.734 excl. btw). Dit weegt dus niet op tegen de teruggave van € 1.384,747, maar dit is ook niet de insteek geweest van ‘Afval scheiden loont’. Om via een financiële prikkel mensen aan te zetten tot beter scheiden en daarmee minder restafval te produceren is een bedrag van een paar euro’s teruggave (t.b.v. kostendekkendheid) geen prikkel. De totale kosten van afval moeten wel kostendekkend zijn, conform het door de raad gekozen afvalbeleid in 2020. Dat is ook het geval.

Op pagina 13 wordt gesproken over “het versnellen van het klimaatenergiebeleid” - Waarom wil het college versneld dit beleid uitvoeren? Op Pagina 83 lees ik dat de installatie om grootschalig zonnepanelen op daken aan te brengen verplicht wordt gesteld. Voor wie? Voor alle woningen? Hoe staat de gemeente tegenover de mogelijke gevaren/ risico’s dat dat met zich meebrengt (denk aan daken van oudere stallen/huizen met meer brandrisico)? Hoe staat de gemeente tegenover de enorme kosten die hiermee gepaard gaan? Programma 5. Economie Heesch West: Welke mogelijkheden zijn er voor de Gemeente Oss om zicht terug te trekken uit dit project ? Wat zijn hiervan de consequenties ?

We hebben samen met andere gemeente een gemeenschappelijke regeling opgezet en hebben ons daarmee verbonden aan dit traject. Dus terugtrekken uit dit project is niet aan de orde. Bij uittreden uit de gemeenschappelijke regeling zal er sprake zijn betaling van de financiële schade die door de uittreder wordt veroorzaakt. Dit wordt dan bepaald door een onafhankelijke deskundige.

33

Vraag In paragraaf 3.1 wordt mbt duurzaamheid gezegd ‘dat we maximaal inzetten op samenwerking met hogescholen en universiteiten’. Prima. Maar waarom wordt ook niet maximaal ingezet op samenwerking met ROC’s (en behoud MBO in Oss)? Goed opgeleid en enthousiast personeel is toch ook van groot belang voor verduurzaming van onze industrie? Ook mis ik het betrekken van ons voortgezet onderwijs bij het verduurzamen van onze economie.

In paragraaf 4.1 staat dat we 50.000 euro gaan besteden aan het opzetten van parkmanagement. Op welke bedrijventerreinen heeft dit betrekking?

Antwoord Samenwerking en behoud van ons mbo is zeker belangrijk en in programma 2. Werk, Inkomen en Onderwijs wordt uitdrukkelijk het belang van het MBO voor Oss genoemd. Talentencampus Oss is een belangrijke spil voor de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en organiseert diverse ontmoetingen voor (hoger) onderwijs en ondernemers om ook ons mbo-talent te behouden voor de Osse arbeidsmarkt. Koning Willem 1 College is bestuurslid van Talentencampus Oss. Daarnaast zijn we een samenwerkingspartner van het Mbo Innovatie- en Expertise Centrum Data, een project van de 7 Brabantse Mbo’s.

De regisseur Klimaat en Jongeren van de gemeente Oss brengt jongeren in contact met duurzame maatschappelijke vraagstukken en betrekt hier vaak bedrijven bij. Een voorbeeld is de Duurzame Challenge op 18 oktober 2023 in samenwerking met Koning Willem 1 College en ondernemers. Daarnaast leveren we een financiële bijdrage aan de Jongerenbedrijvendag en de Week van de Techniek. Dat heeft betrekking op de bedrijventerreinen Elzenburg en De Geer. Inmiddels is hiertoe samen met vertegenwoordigers van vijf bedrijven een werkgroep gestart. De middelen zijn bedoeld voor het organiseren van een kick-off event, notariskosten en het mede financieren van het inhuren van een parkmanagementorganisatie. Het is projectgeld (werkbudget) waarmee we projecten uit kunnen voeren. Primair zetten we dit in voor het realiseren van Osse projecten en initiatieven. Het projectgeld kan ook ingezet worden voor regionale projecten onder de voorwaarde dat er Osse ondernemers/partijen bij betrokken zijn.

Bij nieuw beleid wordt voorgesteld om lokale en regionale samenwerking te verstevigen en daartoe 50.000 euro structureel te gaan uitgeven ter versterking van recreatie en toerisme. Blijft dit geld in de gemeente Oss of gaat het net als bij Agrifood vooral naar overhead en andere gemeenten? En indien het in Oss blijft, wordt het dan een soort reserve waaruit projecten worden ondersteund? Of wordt het een subsidieregeling? Graag meer duidelijkheid over de wijze van besteding die men voor ogen heeft Bij 3O-ontwikkelingen wordt geld uitgetrokken voor beheerskosten Dit klopt inderdaad niet. stimuleringslening duurzaamheid. Waarom staat dit bij programma We zorgen ervoor dat deze bij de eerste rapportage in 2024 overgezet wordt Economie en niet bij programma Energie? Of bij programma Wonen? naar programma wonen.

34

Vraag Programma 6. Centrum Zo wordt er gesproken over ‘functiemenging’ op blz 105, onder het kopje duurzaamheidscirkel. Kunnen jullie me uitleggen wat hiermee bedoeld wordt?

Antwoord

Op blz 105 bij de ‘indicatoren’ wordt er bij ‘Leegstand’ aantal verkooppunten gezegd dat de streefwaarde 15% is in 2022. Waarom wordt 2022 hierbij benoemd en hoe zijn ze tot dit percentage gekomen?

In de programmabegroting 2019-2022 is een streefwaarde benoemd voor het jaar 2022 (looptijd begroting). In die tijd was de leegstand groot en nam ook toe. De streefwaarde van 15% betekende een afname ten opzichte van 2018. Sindsdien zijn deze streefwaarde en jaartal in nieuwe begrotingen overgenomen.

Op blz 106 wordt er bij ‘Rente-stijging warenhuis’ een verwacht rente-percentage aangeven wat lager is dan landelijk wordt aangegeven. Hoe is dit verwachte rente-percentage (1,9% tot 2,3%) berekend?

De percentages van 1,9% en 2,3% zijn gemiddelde percentages. Een gemiddelde tussen de rentepercentages waarvoor we in het verleden leningen hebben aangetrokken en de percentages voor toekomstige investeringen. De gemiddelde rente is voor ons nu 1,1% (renteomslag) en stijgt naar verwachting naar 1,9% en vervolgens naar 2,3%.

Het centrum is de huiskamer van de stad. De functie van het centrum verandert van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. De winkelfunctie wordt minder dominant, en we willen de ontmoetingsfunctie versterken. Dit doen we onder meer door te streven naar een mix van winkels, horeca, evenementen, wonen, dienstverlening, cultuur en bedrijvigheid, oftewel functiemenging.

Op blz 107 wordt er 60.000 euro uitgetrokken voor een evaluatie van De Koers Stadshart Oss is eind 2016 vastgesteld. In 2022 is de Koers en de de Koers Stadshart. Hoe is tot dit bedrag gekomen en waarom wordt maatregelen die daaruit voortvloeiden geëvalueerd door de er op dit moment een evaluatie gedaan? Wat is het doel hiervan? Rekenkamercommissie. Bij de bespreking daarvan is toegezegd dat we de Koers jaarlijks evalueren. We concluderen dat een jaarlijkse evaluatie (te) weinig nieuwe informatie oplevert. We kiezen er daarom voor deze evaluatie van de Koers niet meer jaarlijks te doen, maar dit onderdeel te laten zijn (blijven) van de programmaevaluatie in het kader van de begroting. Wel is blijvende aandacht en inzet voor het centrum nodig. De transformatie-opgaven in en rond het centrum, de verstedelijkingsopgave maar ook de stadsbrede opgaven op het gebied van mobiliteit, klimaat en energietransitie hebben impact op het centrum van Oss. We vinden het belangrijk deze opgaven te vertalen naar het gebied Stadshart en te kijken hoe we verbinding kunnen maken met de ontwikkelingen nabij het centrum (spoorzone). Dit vormt samen met de diverse beleidskaders een belangrijke input voor een actualisatie van een visie op het centrum.

Het bedrag van €60.000 wordt merendeels ingezet voor de herijking van de koers op het centrum en is gebaseerd op inschatting van werkzaamheden die worden uitbesteed aan een adviesbureau.

35

Vraag Wat is de status van de vierkante meters detailhandel die in het warenhuis/walkwartier bestemd zijn.

Antwoord De verhuur is door Van Wanrooij Projectontwikkeling opgestart. Daarbij zijn 2 makelaarskantoren actief betrokken: 1 met landelijke dekking en ervaring en een makelaar die meer lokaal/regionaal haar bereik heeft. Beiden vullen elkaar goed aan voor een zo groot mogelijk bereik. Van Wanrooij Projectontwikkeling is met meerdere geïnteresseerden in overleg over een concrete huuraanbieding. Er zijn thans nog geen units concreet verhuurd.

€ 3.532.219 lasten € 2.105.029 baten € 1.427.190 tekort

We nemen per programma de lasten en baten op die aan het programma gekoppeld zijn. Het is logisch dat we per programma veel meer kosten begroten dan inkomsten. Dit is inherent aan hoe gemeenten gefinancierd worden. We krijgen vanuit het Rijk een grote som geld, de algemene uitkering. Dit geld is onze grootste inkomstenbron en daarmee moeten we onze uitgaven bekostigen. Deze algemene uitkering staat begroot op programma 10. We hebben daarom ook geen inspanning om het gat te dichten (er is immers geen gat).

Er is geen goede aansluiting met de onderliggende getallen te vinden. Verder wordt een toevoeging aan de reserves duidelijk gemaakt (een negatieve onttrekking is een toevoeging). Dat is vreemd want er worden uit een ander potje juist reserves onttrokken om de begroting sluitend te maken. Nergens is een inspanning zichtbaar om het gat te dichten. Vraag: wat gaat het college doen om dat gat te dichten behoudens reserves uit te putten? De indicator ‘bezoekers centrum’ wordt niet meer gemeten vanwege het verbod op ‘wifi tracking’. Is gekeken naar andere methoden om het aantal bezoekers in het centrum te meten? Bijvoorbeeld met een laser-teller? Hoe doen andere gemeenten dat? Is daar informatie over ingewonnen?

Locatus voert om de 2 jaar standaardtellingen (handmatig) uit bij de 150 grootste gemeenten. Hier hoort Oss ook bij. In 2022 zijn er 43.100 bezoekers per week geteld. In het voorjaar 2024 volgt een nieuwe telling. Andere manieren voor het verrichten van tellingen: • Laser: deze kunnen de hele week blijven hangen en geven dus een totaalbeeld van de hele week. Nadeel is dat je er veel kasten nodig zijn en daarmee een dure aangelegenheid. Daarnaast is het voor een laser lastig registeren als er meer dan 1 iemand door de laser loopt. • Radar: geeft alleen een totaalbeeld van de bezoekers, niet van de stromen. • Data vanuit appverkeer: veel mensen hebben hun locatievoorzieningen uit staan waardoor een telling niet representatief is en deze met zo’n 25% opgehoogd moet worden. Het CMO meet met deze laatste techniek ook bezoekers en dat geeft een realtime inzicht. Zij maken gebruik van een technologie (Argaleo) waarmee ze uit

36

Vraag

Antwoord apps de locatie informatie kunnen halen. De data is privacy bestendig, wat inhoudt dat de data is geanonimiseerd en dat de gebruiker toestemming heeft gegeven voor het gebruik van de data. Daarnaast gebruiken ze meer dan 250 standaard gekoppelde datasets van openbare data en basisregistraties van Nederland. Veel gemeentes werken inmiddels met Argaleo: o.a. Den-Bosch, Tilburg, Breda, Eindhoven. Voor het Stadscentrum wordt vanaf 2024 gebruik gemaakt van de gegevens van het CMO.

Programma 7. Verstedelijking, wonen en mobiliteit Wij willen graag weten bij welke plannen het nog lukt om ze onder de Voor de in bijlage “Nog in procedure 2023 Wonen” genoemde plannen streven Wro in procedure te brengen en wat de consequenties zijn indien dit we ernaar om deze nog onder de Wro in procedure te brengen. Er kunnen onder de Omgevingswet moet. echter gegronde redenen zijn dat dit niet lukt voor een plan. Deze redenen kunnen ook extern zijn oorsprong vinden. Bestemmingsplannen die niet onder de huidige Wro ter inzage kunnen worden gelegd, moeten we afhandelen op basis van de nieuwe Omgevingswet. We hebben ons uiteraard, voor zover het binnen onze macht ligt, goed voorbereid op de vele veranderingen die de komst van de nieuwe wet met zich meebrengt: wijzigingen in procedures, een andere manier van inhoudelijke beoordeling en nieuwe digitale systemen. Iedereen in Nederland zal echter moeten leren werken met de nieuwe wet, wat logischerwijs (meer) tijd kost en juridische uitdagingen met zich meebrengt. Daarnaast zijn we bij de wijzigingsprocedure voor het Omgevingsplan afhankelijk van de mate waarin het landelijke Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) werkt en de mate van gereedheid van de omgevingsplansoftware (externe leverancier). De cijfers hebben betrekking op het aantal actief woningzoekenden bij Mooiland in de gemeente Oss.

Bij de indicatoren staat ook het aantal actief woningzoekenden bij Mooiland. Hebben deze cijfers betrekking op de gemeente Oss of het hele werkgebied van Mooiland? Bij de indicatoren staat dat in Oss gemiddeld 9,4 nieuwe woningen Deze indicator geeft zicht op de hoeveelheid nieuwbouwwoningen in relatie tot worden gebouwd per 1000 woningen. Als je dit omrekent, betekent de bestaande woningvoorraad en er staat dat er per 1.000 woningen in het jaar dit dat een bestaande woning gemiddeld 106 jaar mee moet gaan om 2022 zo’n 9,4 nieuwe gebouwde woningen zijn bijgekomen. het aantal woningen gelijk te houden. Is dit realistisch? We zien nu

37

Vraag dat huurwoningen uit de jaren ’60 worden gesloopt omdat ze niet te verduurzamen zouden zijn. Wat is de verwachting voor de grote aantallen rijtjeswoningen die in de jaren ’60 en ’70 zijn gebouwd? Kunnen deze nog 40 tot 50 jaar mee? Of is een extra impuls nodig bij de woningbouw?

Antwoord De berekening van hoe lang een woning mee gaat is niet op één uniforme wijze te maken en ook niet volgend vanuit deze indicator. Hoe lang een woning mee gaat is van veel factoren afhankelijk, zoals bouwjaar en de wijze waarop er onderhoud wordt gedaan aan de betreffende woning. Wij geven in de programmabegroting aan dat we koersen op toevoeging van netto 8.500 extra woningen in de periode tot 2040. Deze komen boven op het in stand houden van de bestaande voorraad. Het woningbouwprogramma koerst daarom bruto op de bouw van meer dan 8.500 woningen. Daar zit de herbouw van het aantal gesloopte woningen bij en zorgt er voor dat er flexibiliteit is om planvertragingen of planuitval op te kunnen vangen.

Er wordt voorgesteld om 15 miljoen uit te trekken om de benodigde investeringen voor de Spoorzone (125 miljoen) te kunnen blijven doen? Maar twee jaar geleden is toch afgesproken om dit bedrag uit het Grondbedrijf te halen? Is dit nu veranderd? Hoeveel is inmiddels uit het Grondbedrijf gehaald voor de investeringen in de Spoorzone? En hoeveel gaan ontwikkelaars afdragen in het kader van de bovenwijkse voorzieningen? Met andere woorden, moeten we die 125 miljoen nog wel volledig extern financieren?

VOORAF - ALGEMENE TOELICHTING Ambities spoorzone € 125 miljoen De ambities van de spoorzone zijn grof geraamd op circa € 350 miljoen. Deze ambities willen we mede bekostigen door cofinanciering van het Rijk en de provincie. We behoren hier minimaal 35 % zelf bij te dragen. Dat is een bedrag van circa € 125 miljoen. Sparen € 125 miljoen Om deze middelen bij elkaar te brengen gaan we komende jaren sparen voor dit bedrag. Voor het sparen is vooralsnog grof gerekend tot en met het jaar 2037. Dit bedrag willen in die periode sparen door: a. Structureel bedrag van € 750.000 (PB 2022-2025); b. Structureel bedrag in de begroting mobiliteit € 495.000; c. Toekomstige bijdrage bovenwijkse netwerkvoorzieningen € 9 miljoen; d. Toekomstige resultaten winsten grondbedrijf € 20 miljoen. Hierbij wordt opgemerkt dat de laatste twee posten afhankelijk zijn van de woningbouwvolumes en de marktomstandigheden. Dit is dus nog niet zeker. Momenteel staan de winsten van het grondbedrijf onder druk. We hebben daarom afgesproken dat we de plannen altijd met de beschikbare middelen aan uw gemeenteraad worden voorgelegd.

38

Vraag

Antwoord De gespaarde bedragen worden gestort in de reserve fysieke kwaliteit leefomgeving. Betalen rente- en afschrijvingslasten van investering € 125 miljoen De investering van € 125 miljoen behoort volgens de Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) te worden afgeschreven. Dit mag niet in 1 keer worden afgeschreven. We behoren dus de structurele rentelasten en afschrijvingslasten van deze investering van € 125 miljoen te betalen. Dit wordt gedaan door: a. Structurele begrotingsposten van € 750.000 en € 495.000 hiervoor in te zetten; b. Gespaarde bedragen uit de reserve fysieke kwaliteit leefomgeving te storten naar een bestemmingsreserve “spoorzone” en daaruit de renteen afschrijvingslast te betalen. De rentestijging van 1,1 % naar 1,9 % betekent dat we hogere rentelasten gaan betalen. Voorbeeld: met het bedrag van € 495.000 kunnen we op basis van 1,1 % een bedrag van circa € 30 miljoen investeren en met 1,9% een investeringsbedrag van circa € 22 miljoen. Om de ambities van de spoorzone in stand te houden zijn aanvullende financiële middelen noodzakelijk. Deze worden nu beschikbaar gesteld. SPECIFIEKE TOELICHTING 1.

Door de rentestijging van 1,1 % naar 1,9 % hebben we meer financiële middelen nodig om de ruimtelijke ambities van de spooragenda (reserve fysieke kwaliteit leefomgeving), mobiliteitsopgave (reserve mobiliteit) en ontsluitingswegen (reserve bovenwijkse voorzieningen) in stand te houden. Hiervoor is incidenteel € 15 miljoen nodig en structureel vanaf het jaar 2027 € 350.000. Het is bedrag is dus niet alleen bestemd om de ambities van de spoorzone in de toekomst te kunnen betalen. 2. Er is besloten om voortaan de toekomstige winsten van het Grondbedrijf in te zetten als dekkingsmiddel voor de ruimtelijke ambities. Deze toekomstige winsten staan onder druk. De raming is gebaseerd op de periode tot en met het jaar 2037. Als er dus winsten

39

Vraag

Bij 3O-ontwikkelingen wordt ook voor de jaren 2025 -2027 verwacht dat de parkeergelden onvoldoende zijn om de kosten te dekken. Dan is toch geen sprake meer van een 3O-ontwikkeling? Dat is toch niet onverwacht en onvoorzienbaar? We kunnen toch gewoon de parkeertarieven verhogen? Met andere woorden, staan deze bedragen terecht in de 3O-tabel? Op bladzijde 121 staat dat de tekorten bij het parkeren worden veroorzaakt door kostenstijgingen bij het onderhoud van fietsenstallingen en parkeergarages. Kan dit worden uitgesplitst naar kostenstijgingen bij fietsenstallingen en bij parkeergarages?

Antwoord daadwerkelijk in deze periode gerealiseerd worden, worden deze op dat moment gestort in de reserve fysieke kwaliteit leefomgeving. De gerealiseerde winst van het grondbedrijf is twee jaar geleden bestemd voor de reserve binnenstedelijke transformatie, mobiliteitsplan in voorbereiding en de ontsluitingswegen. 3. Het is niet veranderd. 4. Er is nog geen geld beschikbaar gesteld vanuit de resultaten Grondbedrijf. In 2022 heeft een eerste storting plaats gevonden van € 336.000 in de reserve fysieke kwaliteit leefomgeving. Dit is ook de stand per 31-12-2022. Dit betreft de bijdrage van de bovenwijkse netwerkvoorzieningen voor het jaar 2022. In dat jaar zijn we gestart met het kostenverhaal van bovenwijkse (netwerk)voorzieningen. 5. De bijdrage van ontwikkelaars wordt voor de periode tot en met 2037 geraamd op: a. Bijdrage bovenwijkse netwerkvoorzieningen € 3 miljoen; b. Bijdrage bovenwijkse voorzieningen € 6 miljoen. We staan stevig aan de lat om het benodigde bedrag van € 125 miljoen te sparen. De realisatie staat momenteel onder druk door de huidige marktomstandigheden bij het grondbedrijf. We blijven de ontwikkelingen van ons spaarbedrag volgen. Met het reservestaatje van de fysieke kwaliteit leefomgeving zullen we telkens de actuele stand aan u vermelden. We beschouwen dit bedrag als “intern financieren” (afdekken).

“Extern financieren” betreft de bijdrage van het Rijk en provincie. We gaan hierbij inzetten om een bijdrage van € 225 miljoen binnen te halen. Onder 3O ontwikkelingen verstaan we autonome kosten- en opbrengstenontwikkelingen. Dus mutaties qua geld op basis van het bestaande beleid. Daarom staan ze terecht onder 3O ontwikkelingen.

De kosten stijging bij de fietsenstalling bedraagt jaarlijks € 24.000 De kosten stijging bij overige parkeren (parkeergarages, -vergunningen., openlucht en -naheffing) structureel circa € 62.000. Totaal jaarlijks uit reserve circa € 86.000.

40

Vraag ten aanzien van de herinrichting van spoorweg, stations en stationsomgevingen: is er een plan B mocht er vanuit NS/prorail geen medewerking zijn

onder het kopje “resultaten in de voorbereidings- en uitvoeringsfase staat een opsomming van diverse projecten met tussen haakjes de beoogde planologische verankering en start bouw. Dit ontbreekt voor het project Fraterspark en Raadhuislaan zuid. Wat is daar de planning?

Bij versnellen van de woningbouw staat dat de omgevingswet daarbij gaat helpen. Is duidelijk hoe de “ja, mits” houding en participatie zoals bedoeld in de wet, versnelling mogelijk maakt?

Antwoord Met NS, Prorail en provincie zijn gesprekken gestart over de samenwerking om te komen tot voorbereiding en uitvoering van projecten aan het spoor. We hebben daarvoor net de inhoudelijke basis gelegd in diverse rapporten en besluiten, zoals in Koersnota Mobiliteit en de handelingsperspectieven voor de stations. Daarnaast zullen diverse ontwerpoplossingen voor spoor en stations voortkomen uit de ontwikkeling van het stedenbouwkundig Masterplan Spoorzone waar West8 aan werkt. In de gesprekken met NS, Prorail en provincie ervaren we de drive om samen met deze opgave aan de slag te gaan. Vooralsnog is er geen aanleiding om over een plan B na te denken. Voor beide locaties geldt dat sprake is van fasering, niet alle woningbouw zal in hetzelfde jaar van start gaan. Met de kennis van nu is de beoogde planning: Faterspark: start bouw locatie Mavo St. Jan 2e helft 2024, start bouw locatie Sint Nicolaasschool medio 2025 en start bouw locatie parkeerterrein Berghege medio 2026. Raadhuislaan-Zuid: start bouw eerste woningen in 2025 en start bouw vervolgfases in 2026 en 2027. Om voor beide locaties te kunnen starten met de bouw is planologische verankering beoogd eind 2024 / begin 2025. De Omgevingswet vraagt een goede balans tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving.

De wet vraagt ons te zorgen voor een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit door gebruik en ontwikkeling van de fysieke leefomgeving mogelijk te maken. Dit vraagt van de gemeente een ja-mits-houding. Gelet op de vele maatschappelijke opgaven die allemaal een plek moeten krijgen in de beperkte beschikbare ruimte, wordt deze houding nu ook al van de gemeente gevraagd en deze houding nemen we dan nu ook al aan. Dit betekent dat we met een open blik van ‘mogelijk maken’ naar ruimtelijke initiatieven kijken en integraal naar oplossingen zoeken. Waar we de fysieke leefomgeving willen en moeten beschermen, doen we dat uiteraard ook. In de geest van de Omgevingswet is met participatie in een vroeg stadium van de planvorming bedoeld, dat er ook in een vroeg stadium breed draagvlak voor en meer kwaliteit in ruimtelijke plannen ontstaat en hierdoor minder vertraging optreedt

41

Vraag Ik mis in het programma een verdere kwaliteitsslag erfgoed. Denk aan verduurzaming en herontwikkeling. Financiering is vaak overstijgend op rijks- en provinciaal niveau en Oss kent diverse erfgoed objecten. Wat zijn de plannen voor de komende jaren rond erfgoed, of zijn deze er niet.

Antwoord De gemeente Oss heeft ook de aankomende jaren oog voor de diverse ontwikkelingen/vraagstukken rondom het gebouwde erfgoed binnen de gemeente Oss. De gemeentelijke erfgoedvisie geeft ook inzicht over de ontwikkelingen/vraagstukken waar we komende jaren aan zullen gaan werken. De uitvoering van taken op deze gebieden wordt in het uitvoeringsprogramma opgenomen en zullen met de portefeuillehouder gemonitord blijven worden. Naast het uitvoeren van wettelijke taken (Vergunningverlening) rondom herontwikkeling en verduurzamingsvraagstukken, zijn er vanuit de gemeente ook beleidsregels/richtlijnen en financiële mogelijkheden gecreëerd voor monumenteigenaren. Op het gebied van Verduurzaming is er naast beleid en financiële ondersteuning, samenwerking gezocht met de Monumentenwacht NoordBrabant voor het uitvoeren van verduurzamingsonderzoeken en advisering. Voor grote herontwikkelingsopgave wordt er naast advisering ook altijd geprobeerd om te kijken naar financiële koppelkansen waar de monumenten van kunnen profiteren. Er zal worden gewerkt aan de herziening van de gemeentelijke subsidieverordening, waarin de vraagstukken verduurzaming en herbestemming ook een plek zullen krijgen in mogelijke financiële ondersteuning.

ten aanzien van CPO willen we initiatiefnemers attenderen. Maar gaan we de komende tijd ook weer vouchers uitgeven?

CPO groepen die voldoen aan de kaders van het CPO beleid kunnen een voucher ‘kickstart voor CPO’s’ ontvangen en worden daar op geattendeerd op het moment dat zij zich inschrijven bij de gemeente Oss via het registratieformulier CPO wat beschikbaar is op www.oss.nl/cpo . Deze werkwijze bevalt goed, is duidelijk voor de CPO’s en daar gaan we mee door. De inhoud van de fietsnota moet nog worden bepaald. Aangezien fietsverlichting op fietspaden een belangrijk onderdeel is van de veiligheid en kwaliteit van fietspaden, ligt het voor de hand dat dit onderdeel gaat uitmaken van de fietsnota De MIRT verkenning en de verbreding van de A50 is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat. Het Waterschap is ook betrokken bij het proces van de MIRT verkenning. Wij mogen er van uitgaan dat de consequenties voor de dijk door het Waterschap worden bewaakt.

is er in de fietsnota ook aandacht voor het verlichten van de diverse fietspaden in Oss?

Oss neemt deel aan de MIRT verkenning van de A50. Is er ook aandacht voor de consequenties voor de dijk bij verbreding van de A50 bij Ravenstein?

42

Vraag bij 3.4 staat bij Brabant wonen het aantal reacties per woning, maar staat geen getal voor het aantal ingeschreven woningzoekenden. Bij Mooiland is dat net andersom. Kunnen deze getallen worden aangevuld?

voor 2024 staat het aantal flexwoningen op 549. De jaren daarna op 0. Betekent dat, dat er na 2024 geen flexwoningen meer bijkomen?

€ 57.402.204 lasten € 39.415.158 baten € 17.987.046 tekort Er is geen toelichting op het tekort. En al helemaal niet hoe dat te verkleinen c,q. te dekken. Doorgaans zijn de grondbedrijven van de gemeentes de bedrijven waar de winsten worden gemaakt. Daar is geen inzicht in gegeven. Dit wringt temeer omdat het grondbedrijf substantieel meer lasten in de persexploitatie voor ogen hebben.

Antwoord Vanaf 2024 is er één inschrijfsysteem voor mensen die op zoek zijn naar een sociale huurwoning in Noordoost-Brabant. Daar zijn 8 corporaties op aangesloten, waaronder Brabantwonen en Mooiland. Op deze manier wordt het voor de inwoners eenvoudiger en voor de gemeenten en corporaties beter om te monitoren, op www.thuispoort.nl is meer informatie te vinden. Wij vullen de getallen voor dit moment niet aan omdat er ook veel dubbelingen in zitten. Mensen zoeken bijvoorbeeld zowel via het inschrijfsysteem van Mooiland, als het systeem van Brabantwonen. Wat de indicatoren die er nu staan laten zien is dat er bij zowel Mooiland als Brabantwonen veel druk is op de sociale sector. Het aantal reacties per woning en het aantal actief woningzoekenden is hoog. Het getal 549 in de begroting gaat om geld, niet om aantallen woningen. Onze inzet is erop gericht om 240 flexwoningen toe te voegen aan de woningvoorraad, in lijn met de afspraak uit de Meerjarenprestatieafspraken met de corporaties. We werken aan deze opdracht door woningbouw op locatie Ruwaard (oplevering eind 2023) en op nog 3 locaties waar oplevering wordt verwacht in 2024. Op dit moment wordt ook gewerkt aan nieuwe meerjarenprestatieafspraken voor de periode 2024-2027 en vaststelling wordt beoogd in het eerste kwartaal van 2024.

Flexwoningen zijn een onderdeel van de nieuwe prestatieafspraken, naast het maken van afspraken over reguliere woningbouw in de sociale huursector en ook nieuwbouw in het middeldure huursegment door de corporaties. We nemen per programma de lasten en baten op die aan het programma gekoppeld zijn. Het is logisch dat we per programma veel meer kosten begroten dan inkomsten. Dit is inherent aan hoe gemeenten gefinancierd worden. We krijgen vanuit het Rijk een grote som geld, de algemene uitkering. Dit geld is onze grootste inkomstenbron en daarmee moeten we onze uitgaven bekostigen. Deze algemene uitkering staat begroot op programma 10. We hebben daarom ook geen inspanning om het gat te dichten (er is immers geen gat). In programma 7 zit meer dan alleen het grondbedrijf. Het grondbedrijf zit per saldo neutraal in de begroting. Winsten worden verrekend met de ABR (algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf). Voor een toelichting op het grondbedrijf verwijzen we naar het Najaarsbericht 2023.

43

Vraag

Antwoord

In het antwoord op een technische vraag staat dat de kostenstijging bij de fietsenstalling jaarlijks € 24.000 bedraagt. Op welke fietsenstallingen heeft dit betrekking?

Fietsenstalling Kruisstraat en Oostwal

Kunt u ons een meerjarig (liefst tenminste 10 jaar) overzicht verstrekken van de kosten en baten bij het parkeerbedrijf?

Volgt

Kunt u ons een overzicht verstrekken van de parkeertarieven in het centrum?

Via de website van de gemeente Oss geven we de parkeertarieven weer: https://loket.oss.nl/Loket/product/9cfc5b4b6bc292dd6c44f4160b540b9b Hier staat over parkeren in het centrum: Parkeertarieven in het centrum In het centrum van Oss zijn twee verschillende tarieven voor betaald parkeren. Op alle grote en kleine parkeerterreinen in het centrum geldt een tarief van € 1,50 per uur en maximaal € 2,50 voor 4 uur. Als u langer dan 4 uur parkeert, dan betaalt u op deze parkeerterreinen maximaal € 4,- per dag. In het centrum geldt voor het parkeren op de vakken langs de weg een ander tarief. Dit is € 0,75 voor het 1e half uur, elk volgend uur wat daarna komt € 2,50. Deze vakken zijn vooral bedoeld voor kort parkeren.

Kunt u ons inzicht geven in de ontwikkeling van de parkeertarieven in Volgt het centrum over de afgelopen jaren (bijvoorbeeld een periode vaan 10 jaar)?

44

Vraag Op pagina 114 van de programmabegroting staat dat er een aantal knelpunten zijn ten aanzien van de plaatsing van flexwoningen. Het blijkt moeilijk te zijn om een sluitende businesscase te maken. Daarom vragen partijen van de gemeente een bijdrage te leveren in de plankostenen kosten voor bouwrijk maken. Is de gemeente Oss daartoe bereid, ook gezien deze begroting? Welke knelpunten zijn er nog meer? Kunnen flexwoningen gerealiseerd worden op nieuw te ontwikkelen gronden zoals bijvoorbeeld Klein Amsteleind om zo een snelle oplossing te zoeken voor het woningtekort.

Antwoord De gemeente is daartoe bereid en de financiële bijdrage van de gemeente is opgenomen in de programmabegroting. Verder heeft de gemeente Oss subsidie voor de Flexwoningen aangevraagd en verkregen (RHA subsidie). Het is niet wenselijk om flexwoningen te plaatsen op bijvoorbeeld de gronden van Klein-Amsteleind. Flexwoningen die corporaties nu plaatsen, staan voor een periode van 15 jaar en zijn dan al niet rendabel. Daarom worden er nu ook waarborgen afgegeven dat een flexwoning na 15 jaar nog naar een nieuwe plek kan gaan om het rendabel te maken. Als we de flexwoningen op plaatsen gaan zetten waar ze nog korter staan, worden de tekorten nog groter. Bovendien zetten we vanuit ons woningbouwbeleid in op de realisatie permanente woningbouw op locaties die daarvoor geschikt zijn. Er is in 2023 hard gewerkt aan een voorraad bestemmingsplannen die nog voor de ingangsdatum van de Omgevingswet in procedure gaan en ook in de laatste 2 maanden van 2023 volgen er nog veel ontwerp bestemmingsplannen die woningbouw in de komende jaren mogelijk maken. Er zitten ook veel sociale huurwoningen in deze bestemmingsplannen dus wij hebben er vertrouwen in dat de voorraad permanente sociale huurwoningen de komende jaren groeit. Met de permanente woningbouw en de 240 flexwoningen op 4 locaties werken we eraan dat de druk op de sociale huursector minder wordt.

Waar komt het idee van de 10-minutenstad vandaan en waarom omarmt het college dit idee?

45

Vraag Programma 8. Veilige omgeving Er wordt op geen enkele manier een appreciatie gemaakt van de kansen en bedreigingen op het gebied van veiligheid en de gewenste eindsituatie voor dit belangrijke doelgebied. Ook wordt de lezer niet meegenomen in het brede en diepe werkveld: de samenwerkende partners en organisaties in het werkveld veiligheid. Daardoor is er ook geen vertaling naar de benodigde middelen om die eindsituatie te bereiken en is er geen adequate verhouding tussen de status quo en het einde van de programma begroting. Het lijkt daarmee een beetje op het kijken in een kristallen bol met veel goede hoop op een goede afloop. Niet werkt niet mee aan het herstel van vertrouwen en is ook niet een methode die voor het onderwerp veiligheid te accepteren is. Waarom gebeurt dit niet? De inleiding bevat een opsomming van doelstellingen op een hoog abstractieniveau behoudens: Behouden of verbeteren van de veiligheidsgevoelens en veiligheidscijfers. Juist dit doel leent zich voor kwantificering, maar dat blijft uit in de begroting, waarom? Binnen veiligheid hanteren we vijf veiligheidsvelden: veilige leef- en woonomgeving, bedrijvigheid en veiligheid, jeugd en veiligheid, fysieke veiligheid en integriteit en veiligheid (ondermijning). Deze velden hebben elk weer hun eigen thema's.

Zo werken we aan een stabiele interne crisisorganisatie (opleiden en trainen), draaien wij een 24/7 crisispiket (incidentmanagement), vervullen we functies voor de regionale crisisorganisatie, organiseren wij procesregie op complexe casuïstiek, werken wij aan aanpak woonoverlast, sluiten wij drugs- en overlastgevende panden, monitoren wij de jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit en houden we ons bezig met de aanpak op ondermijnende criminaliteit en weerbare overheid. Waarschijnlijk een goede opsomming, maar de lezer heeft geen idee wie ‘we’ is en ook niet over welke hoeveelheid het hier gaat, of er verbetering inzit of juist niet, welke nieuwe inzichten er spelen en hoe daarop wordt geanticipeerd. De verschillende hoofstukken bij deze paragraaf ademen hetzelfde uit. Waarom wordt dit alles niet veel beter

Antwoord In de begroting geven we de speerpunten voor 2024 aan. Elke vier jaar stelt uw raad een integraal veiligheidsbeleid vast. Het is een gezamenlijk plan op basisteamniveau van politie, het Openbaar Ministerie, de gemeente Oss en de gemeente Bernheze. Daarnaast wordt elke vier jaar een integraal uitvoeringsprogramma opgesteld en gedurende de vier jaar gemonitord. Deze plannen gaan in op het brede en diepe werkveld met daarbij behorende concrete acties voor de komende jaren. Het betreft: Integraal Veiligheidsbeleid (IVB) 2023-2026 Uitvoeringsprogramma (UVP) 2023-2026

In de begroting geven we de speerpunten voor 2024 aan. Voor meer kwantificering wordt verwezen naar het door uw raad vastgestelde veiligheidsbeleid en het daarbij behorende uitvoeringsprogramma. De vijf veiligheidsvelden zijn afkomstig van het ‘Kernbeleid Veiligheid’ van de VNG. De gemeente Oss neemt deze systematiek van vijf veiligheidsvelden over van het landelijke VNG model. Later in de tekst wordt met ‘we’ het team Openbare Orde en Veiligheid genoemd. Voor meer concretisering en inzicht wordt verwezen naar het door uw raad vastgestelde veiligheidsbeleid en het daarbij behorende uitvoeringsprogramma.