Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
Integraal Voorzieningenbeleid (IVP)
2.
Thuis in de buurt (laagdrempelig ontmoeten)
3.
Cultuurnota "Cultuur verbindt O(n)ss"
4.
Visie sport en bewegen
5.
Beleidskader Vitale Sportvereniging inclusief addendum Veilige Sportvereniging
6.
Uitvoeringsnota maatschappelijk vastgoed (2013)
7.
Kader stellende uitgangspunten verduurzaming maatschappelijk vastgoed
8.
Koers Stadshart Oss
9.
Gezond leven, Goed leven; gezondheidsbeleid 2018-2021, Bernheze & Oss (verlengd tot en met 2022)
72
3.4 Indicatoren
Indicator
Bron
2018
2020
2022
2023
Streefwaarde
Tevredenheid inwoners over
Waarstaatjegemeente.nl
76%
74%
67%
**
75%
Waarstaatjegemeente.nl
24%
21%
17%
**
22%
Actief in verenigingsleven
Waarstaatjegemeente.nl
62%
55%
52%
**
63%
Volwassenen (18+) die voldoen
GGD Brabanscan.nl
-
45%
43%
***
60%
GGD Brabantscan.nl
-
18%
17%
***
12%
voorzieningen Inzet burgers voor leefbaarheid in de buurt
aan norm gezond bewegen Mensen met ernstig overgewicht (obesitas 18-64 jaar) *De norm ‘gezond bewegen’ is sinds 2017 aangescherpt, vandaar de trendbreuk tussen 2016 en 2020/2022 **De burgerpeiling Waarstaatjegemeente is een tweejaarlijks peiling in de even jaren. De eerstvolgende peiling is dit najaar (2024); de resultaten zijn waarschijnlijk begin 2025 beschikbaar. ***De GGD-volwassenenquête is een vierjaarlijkse peiling (m.u.v. 2022; extra peiling i.v.m. corona). De eerstvolgende peiling is dit najaar (2024); de resultaten zijn waarschijnlijk medio 2025 beschikbaar 3.5 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Deze waren voor 2022 nog niet beschikbaar. Als bron is daarom de BrabantScan gebruikt voor de cijfers Oss en de referentie 2022. Indicator
Oss
Referentie*
Jaar
Niet-sporters
48%
45%
2022
*als referentiegebied is gekozen voor de hele regio 'Hart voor Brabant'. De burgerpeiling Waarstaatjegemeente is een tweejaarlijks peiling in de even jaren. De eerstvolgende peiling is dit najaar (2024); de resultaten zijn waarschijnlijk begin 2025 beschikbaar.
73
4. Financiën 4.1 Nieuw beleid + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
0
0
341
576
648
0
183
493
747
1.115
0
250
250
250
250
0
250
250
250
250
Investering in Sport
0
0
48
47
55
Carnavalsloods Haren
57
0
0
0
0
Inzet reserve carnavalsloodsen
-57
0
0
0
0
0
0
PM
PM
PM
0
683
1.382
1.870
2.318
Rentestijging nieuwbouw Golfbad Rentestijging nieuwbouw Lievekamp Structurele verhoging subsidie Groene Engel Structurele verhoging subsidie Muzelinck
Gebiedsinrichting nieuw zwembad Totaal nieuw beleid
Toelichting nieuw beleid Rentestijging nieuwbouw Golfbad We verwachten hogere rentekosten van € 0,6 miljoen voor de nieuwbouw van het Golfbad. We gaan op dit moment uit van een projectfinanciering met een percentage van 3,3%. De rente is afgelopen jaar aanzienlijk gestegen. Hoe de werkelijke rente zich de komende jaren ontwikkeld is en blijft onzeker. Rentestijging nieuwbouw Lievekamp We verwachten hogere rentekosten van € 1,1 miljoen voor de nieuwbouw van de Lievekamp. We gaan op dit moment uit van een projectfinanciering met een percentage van 3,3%. De rente is afgelopen jaar aanzienlijk gestegen. Hoe de werkelijke rente zich de komende jaren ontwikkeld is en blijft onzeker. Structurele verhoging subsidie Groene Engel We stellen voor om financiële ruimte op te nemen voor een mogelijke verhoging van de subsidie voor de Groene Engel vanaf 2025 met jaarlijks € 250.000. Dit doen we vooruitlopend op het gesprek met de gemeenteraad. Al langer geeft Cultuurpodium Groene Engel aan onvoldoende structurele subsidie te ontvangen. In opdracht van de gemeenteraad hebben we nader onderzoek laten doen om antwoord te krijgen op de vraag wat er nodig is voor een gezonde exploitatie die past bij de rol en de opdracht die Groene Engel heeft. Uit het onderzoek van bureau Firma Doen en Laten blijkt dat structureel € 250.000 meer subsidie nodig is om de huidige opdracht uit te kunnen voeren.
Het onderzoeksrapport levert ook een aantal dringende adviezen op rondom organisatie, bedrijfsvoering en programmering. Om van toegevoegde waarde te blijven, adviseert bureau Firma Doen en Laten de opdracht voor de Groene Engel aan te passen met een integrale afweging van het gewenste voorzieningenaanbod in Oss. We willen deze adviezen samen met Groene Engel oppakken. Groene Engel is een kernorganisatie binnen de Osse culturele infrastructuur. Dat draagt bij aan de gewenste diversiteit van het cultuuraanbod in Oss.
74
Structurele verhoging subsidie Muzelinck We stellen voor om financiële ruimte op te nemen voor een mogelijke verhoging van de subsidie voor de Muzelinck vanaf 2025 met jaarlijks € 250.000. Dit doen we vooruitlopend op het gesprek met de gemeenteraad. In opdracht van de gemeenteraad is een onderzoek uitgevoerd om helder te krijgen wat er organisatorisch en financieel nodig is voor Centrum voor de Kunsten Muzelinck om een gezonde exploitatie te kunnen voeren. Als startpunt voor dat onderzoek is het Meerjarenplan 2025-2028 van Muzelinck genomen. Berenschot concludeert dat voor uitvoering van hun huidige opdracht, uitgewerkt in het Meerjarenplan, meer structurele subsidie nodig is. Het gaat om een bedrag van € 250.000. Muzelinck is een kernorganisatie binnen de culturele infrastructuur in Oss die zorgdraagt voor cultuureducatie in brede zin: met het onderwijs, amateurkunst, cultuurparticipatie, muziekles en culturele activiteiten voor iedereen. Daarnaast ondersteunt Muzelinck met cultureel aanbod en/of interventies maatschappelijke uitdagingen en opgaven, zoals in proeftuin Ruwaard. Investering in Sport Voor extra investeringen in sport vragen we structureel € 55.000 extra. Voor de hockeyclub op sportpark De Rusheuvel zijn drie velden die moeten worden aangelegd/vervangen. Het betreft een waterveld, een seniorenveld en een pupillenveld.
Het waterveld en seniorenveld staan gepland in 2025. Het pupillenveld in 2027. Carnavalsloods Haren We stellen voor om € 57.000 uit de reserve carnavalsloodsen beschikbaar te stellen voor een initiatief vanuit Haren voor het bouwen van een carnavalsloods. Dit betalen we uit het saldo van de reserve carnavalsloodsen. Momenteel vindt er onderzoek plaats naar de mogelijkheden voor deze loods, waaraan we als gemeente willen bijdragen. Hierna is de reserve leeg. Gebiedsinrichting nieuw zwembad Gecombineerd met de realisatie van het nieuwe zwembad gaan we aan de slag met de gebiedsinrichting van het nieuwe zwembad. Deze plannen moeten nog worden uitgewerkt. Vandaar dat we nu een PM post hiervoor opnemen.
75
4.2 Autonome ontwikkelingen + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
-77
0
0
0
0
236
0
0
0
0
0
103
0
0
0
Inzet algemene reserve
0
-103
0
0
0
Investeringen
0
-18
-18
32
32
0
65
65
0
0
-60
-40
-40
-40
-40
-126
-126
-126
-126
-126
-26
-119
-118
-134
-134
Vrijval voorziening onderhoud inventaris sporthallen Transitiemiddelen GGD Hart van Brabant 2024 Hogere kosten aanleg kunstgrasveld Onder d'n Plag en verschuiving naar 2025
Maatschappelijke voorzieningen Ontmoeten Extra incidentele bijdrage Omroep Maasland Vrijval budget Eenmalige evenementen Hogere opbrengsten sporthallen en zalen Totaal Autonome ontwikkelingen Toelichting Autonome ontwikkelingen Vrijval voorziening onderhoud inventaris sporthallen We laten het saldo van € 77.000 uit de voorziening onderhoud (inventaris) sporthallen vrijvallen. Deze voorziening is niet meer nodig. We hebben in de begroting een structurele bedrag om de kosten voor inventaris van sporthallen jaarlijks te kunnen betalen. Transitiemiddelen GGD Hart van Brabant 2024 We hebben in 2024 hogere kosten van € 236.000 voor transitiemiddelen voor de GGD Hart van Brabant. In de kadernota 2025 heeft de GGD aangekondigd dat in het kader van het GGD programma Financieel Fit & Gezond eenmalig voor de regio een bedrag van 3,5 miljoen noodzakelijk is om te komen tot een 'toekomstbestendige GGD'. Dit bedrag bestaat uit € 2,75 miljoen vanuit bijdragen van gemeenten en € 0,75 miljoen vanuit de GGD zelf. Dit geld gebruiken ze voor scholing, vervangingskosten van medewerkers in het kader van taakherschikking, ICT en programmakosten. Met deze eenmalige bijdrage verwacht de GGD geen concessies te hoeven doen aan de kwaliteit van haar dienstverlening. Ons aandeel hierin bedraagt eenmalig € 235.896.
Hogere kosten aanleg kunstgrasveld Onder d'n Plag en verschuiving naar 2025 We vragen € 103.000 extra middelen voor het kunstgrasveld Onder d'n Plag uit de algemene reserve met uitvoering in 2025 in plaats van 2024. In de programmabegroting 2024-2027 is via een amendement in 2024 € 600.000 beschikbaar gesteld uit de algemene reserve om de speelcapaciteit voor het voetbal Ravenstein/Onder d'n Plag in 2024 te faciliteren. Dit bedrag blijkt onvoldoende om toekomstig een kunstgrasveld aan te kunnen leggen. Hierdoor vragen we om een verhoging € 103.000 om in totaal € 703.000 beschikbaar te hebben. We schuiven de investering (en daarbij de dekking uit de algemene reserve) door naar 2025. De oorzaak ligt in prijsstijging. De nieuwe raming is op basis van de actuele kostprijs van dit project en de actuele kostenraming opgesteld door een extern adviesbureau.
76
Investeringen Maatschappelijke voorzieningen Ontmoeten We hebben het meerjaren investeringsplan geactualiseerd, waarbij we bedragen en/of planningen hebben aangepast. De investering voor implementatie huiskamerfunctie thuis in de buurt is door indexatie verhoogd van € 685.000 naar € 703.000. Voor nieuwbouw dorpshuis Vidi Reo Ravenstein is de investering verhoogd met € 850.000 voor de inrichting van de openbare ruimte. De investering voor Scouting Oss Zuid is uitgesteld. Beoogde oplevering in 2024 is verschoven naar 2026. Dit geeft per saldo hogere kosten van € 32.000 vanaf 2027. Extra incidentele bijdrage Omroep Maasland Het kabinet werkt aan een stelselwijziging om de streekomroepen wettelijk te verankeren. Op 7 oktober 2023 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de plannen van het kabinet om te komen tot een stelselwijzing van de lokale publieke omroepen per 2026 (nieuwe wetgeving) en 2027 (inwerkingtreding). Deze stelselwijzing is nodig om de streekomroepen wettelijk te verankeren. Oorspronkelijk was deze wijziging verwacht in 2025. In 2023 en 2024 heeft de raad aan Omroep Maasland een incidenteel bedrag van € 80.000 (per jaar) beschikbaar gesteld ter overbrugging. Deze overbrugging wordt nu ook gevraagd voor de jaren 2025 en 2026. Een deel van de hogere kosten kunnen we opvangen binnen eigen budgetten voor media, namelijk € 15.000.
We vragen € 65.000 incidenteel budget voor 2025 en 2026. Vrijval budget Eenmalige evenementen We laten in 2024 € 60.000 en vanaf 2025 jaarlijks € 40.000 vrijvallen van het budget voor eenmalige evenementen. Al enkele jaren zien we dat het budget voor Eenmalige Evenementen niet volledig wordt besteed. De aanvragen zijn afgenomen, mogelijk doordat evenementen te duur worden om te realiseren. In 2022 hebben we € 50.000 en in 2023 hebben we € 40.000 besteed. Voor 2024 verwachten we slechts voor € 30.000 aan kosten. Daarom verlagen we het budget voor 2024 met € 60.000. Vanaf 2025 verlagen we het budget met € 40.000. Hogere opbrengsten sporthallen en zalen We hebben hogere opbrengsten voor het verhuren van sporthallen en zalen. We hebben de begroting geactualiseerd en hier volgt een verwacht voordeel uit van jaarlijks € 125.500. Afgelopen jaren zagen we bij de jaarrekening op dit onderdeel ook al voordelen.
4.3 Septembercirculaire Niet van toepassing.
77
4.4 Wat mag het kosten? In de volgende tabel geven we een financieel overzicht van het programma. + is uitgaven - is inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
34.272
29.556
31.318
31.832
32.029
Baten
-4.806
-4.268
-3.933
-3.702
-3.702
Saldo
29.467
25.288
27.385
28.130
28.327
Stortingen reserves
1.265
279
0
12
12
Onttrekkingen reserves
-3.965
-684
-432
-412
-370
Saldo mutaties reserves
-2.700
-405
-420
-400
-357
Totaal bestaand beleid
26.766
24.882
26.965
27.730
27.969
0
683
1.382
1.870
2.318
-26
-119
-118
-134
-134
Budgettair neutrale wijzigingen
-2.146
610
642
630
630
Totaal programma
24.594
26.057
28.870
30.096
30.782
Bestaand beleid
Nieuw beleid Autonome ontwikkelingen
4.5 Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2025 de totale lasten per product in beeld.
78
5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma. bedragen x € 1.000 Subsidies Evenementen en stadspromotie Gezondheid
Begroting 2025 216 453
Kunst en cultuur
3.849
Media
2.821
Sociaal-cultureel werk Sportbeleid en activering Totaal Programma 3. Ontmoeten, sport en cultuur
291 921 8.550
79
Programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte
80
1. Inleiding Eén van de grote opgaven in het Osse coalitieakkoord 2022-2026 is de verduurzaming van onze samenleving. In 2025 zijn de ogen dan ook gericht op uitvoering van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie. Specifieke acties richten zich straat/buurtniveau. Tegelijkertijd kijken we naar knelpunten op wijk- en gemeenteniveau. Daar zetten we in op koppelkansen, wanneer daar vanuit andere programma’s of ontwikkelingen zich al een verandering voordoet. Meanderende Maas gaat de uitvoeringsfase in en het Bos van Oss zal verder aangelegd worden. De energietransitie is in een andere fase gekomen: het besef van de complexiteit en omvang van de opgave leidt tot een noodzakelijke herijking van de activiteiten. Ambitieniveau - mensen - middelen wordt in balans gebracht. Daarbij wordt het 'geen spijt-perspectief' leidend: wat we doen, krijg je geen spijt van. We blijven volop inzetten in het verduurzamen van woningen onder andere door isolatie. De opgave aardgasvrije woningen blijkt juridisch, technisch en financieel lastig en is een worsteling van alle gemeenten in Nederland. De ambitie aardgasvrij in 2050 blijft onveranderd. Een lager energieverbruik draagt bij aan de onafhankelijk van Nederland én helpt om de maandelijkse energielasten te drukken. Bovendien is het een belangrijke stap in aanloop naar aardgasvrij worden.
De beleidskaders die dat ondersteunen zijn in ontwikkeling en zullen in 2025 en de jaren daarna in de raad ter besluitvorming voorgelegd worden. Voor wat betreft duurzame opwek is de koers onveranderd, al zijn externe factoren wel van invloed op de snelheid voor realisatie (beschikbaarheid aansluiting, financiering, etc.). Het beheer van de openbare ruimte is uitdagend: het biedt kansen om ambities van de gemeente te verwezenlijken op het gebied van onder andere klimaat, energie en mobiliteit, maar levert ook nieuwe beheervraagstukken op als gevolg van aanzienlijke kostenstijgingen. Wat betreft afval blijven we ons inzetten op het realiseren van onze afvaldoelstellingen: minder restafval, meer grondstoffen scheiden en hergebruiken, de CO2-uitstoot beperken, de kosten van afvalbeheer beter beheersbaar maken en de dienstverlening aan de inwoners op peil houden. 2. Programma-onderdelen 2.1 Klimaat en duurzaamheid Wat willen we bereiken? We richten ons op het zoveel mogelijk beperken van de gevolgen van klimaatverandering ('mitigatie') en het anticiperen op de gevolgen ervan ('adaptatie'). Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast door extreme neerslag, hitte, droogte en overstromingen van de Maas toe. Dat levert risico’s op voor onze gezondheid, voor de economie, voor de natuur en voor de veiligheid. Een samenhangend probleem is de achteruitgang van ecosystemen.
Door beter gebruik te maken van natuurlijke systemen kan op een duurzame manier de balans tussen ecologie, economie en maatschappij worden hersteld. Voorbeelden van maatregelen die we kunnen treffen zijn: het versterken van de dijken, opvangen van water na hoosbuien en meer water en groen in steden en dorpen tegen hitte. Op rijksniveau worden de opgaven van klimaatadaptatie en verbetering van de biodiversiteit erkend en opgepakt via nieuw beleid en wetgeving. Bijbehorende uitvoeringsmiddelen komen mogelijk via watersamenwerkingsniveau beschikbaar voor maatregelen op lokaal niveau. Die ontwikkelingen volgen we goed. Wij maken onze gemeente tot 2050 in stappen klimaatadaptief. Dit doen we samen met partners zoals de provincie, het waterschap, regiogemeenten en woningcorporaties, maar ook met onze inwoners en ondernemers. De gemeenteraad heeft in 2024 het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie vastgesteld voor de periode 20242028. Daarin staan de activiteiten die we in 2025 en verder willen gaan uitvoeren.
81
We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Waterveiligheid: We houden Oss – samen met onze partners - veilig bij hoog water Wateroverlast, hitte en droogte: Onze stad, stadjes en dorpen zijn beter toegerust op langere perioden van zware neerslag of grote hitte. We pakken knelpunten aan en we vergroenen de stad en de kernen
-
Klimaatrobuuste ecosystemen: We behouden de huidige ecosystemen en zetten verder in op versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen zowel in het stedelijk al landelijk gebied.
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
We stellen een eerste wijkgroenagenda op.
Q2/2025
-
We openen een kleinschalige subsidie voor bewonersinitiatieven.
Q3/2025
-
We stellen een groenblauw werkplan op, waarbij we kijken naar
Q4/2025
hemelwaterstructuren, schaduwroutes en ecologische verbindingen. -
We richten een schaduwplek of -route in op bedrijventerrein Moleneind, in
Q2/2025
samenwerking met het bedrijfsleven. -
We leggen faunavoorzieningen aan bij gemeentewegen, hiervoor vragen we co-
continu
financiering vanuit de provincie Noord-Brabant aan. -
We breiden het ‘oeverwal in vogelvlucht’-project uit.
continu
-
We gaan in het kader van het Bos van Oss door met het aanplanten van bos
continu
zodat we in 2026 een hoeveelheid bos van minimaal 20 hectare hebben aangeplant. -
We voeren onderzoek uit naar onze rol en mogelijkheden bij hittegolven.
Q3/2025
-
Het grondwatermeetnet is operationeel en inzichtelijk.
2025
-
We werken mee aan beleidsontwikkeling bij het waterschap in relatie tot
Q4/2025
klimaatrobuuste polders. -
We monitoren onze voortgang richting doelen in 2030 en 2050.
continu
-
We koppelen onze uitvoering aan lopende processen, zoals het uitvoeren van
continu
het Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) en het mobiliteitsprogramma. -
We werken als coalitiepartner mee aan de realisatie van dijkversterkingen.
continu
-
We voeren het water- en rioleringsprogramma uit.
continu
-
We werken samen met het waterschap en grondeigenaren aan het vasthouden
continu
van water om verdroging tegen te gaan. -
Voor de landschapsverbinding Herperduin-Keent maken gaan we samen met
continu
Maashorst en het Waterschap een start maken met de realisatiestrategie. -
We zetten communicatie in om bewustwording voor klimaatverandering te
continu
vergroten. -
We zetten actief in op fondsenwerving.
continu
82
2.2 Energietransitie Wat willen we bereiken? Gebouwde omgeving We zetten in op het verduurzamen van huizen, maar maken een tussenstap wat betreft het aardgasvrij maken van woningen. Het 'geen spijt-perspectief' wordt leidend: we helpen met energie besparen wat helpt om de maandelijkse energiekosten te drukken. De ambitie aardgasvrij in 2050 blijft onveranderd, maar dit doen we dus met een tussenstap. Dit betekent ook dat we het plan van aanpak voor het Nationaal Isolatie Programma (NIP) verder ten uitvoer brengen zodat we in Oss, naast adviezen, ook daadwerkelijk aan de slag gaan met het isoleren van woningen. Hiermee stimuleren we huiseigenaren hun woning zo ver mogelijk aardgasvrijgereed maken. In het verlengde van dit geen-spijt-perspectief heroverwegen we ook onze activiteiten voor Schadewijk en Herpen. De grote remmende factor is op dit moment het soortenmanagementplan (SMP). We gaan aan de slag met een pre-SMP voor de gehele gemeente. De snelheid waarmee we dit realiseren is afhankelijk van de schaarse capaciteit die beschikbaar is in de markt. We herzien de energie advies- en loketfunctie, waarbij we ook het aanbod voor financiële ondersteuning aanscherpen en bijstellen. 2025 is het laatste jaar waarin specifiek middelen voor energie-armoede door het rijk beschikbaar gesteld worden. Met een gerichte activiteit gaan we deze doelgroep nog een steun in de rug geven.
Duurzame energieopwek en energiesystemen In de gemeente hebben we twee grote windprojecten die uitvoering geven aan onze doelstelling voor duurzame elektriciteitsopwekking. Dat zijn de Duurzame Polder en Elzenburg-de Geer. Voor de Duurzame Polder verwachten we dat na het vaststellen van het voorkeurs alternatief, dat initiatiefnemers zich melden met een vergunningaanvraag. Deze nemen we in behandeling in 2025. Het windpark Elzenburg-de Geer kan na de uitspraak van de Raad van State doorgang vinden. Deze turbines worden in 2025 gerealiseerd en gaan draaien. Daarnaast gaan we aan de slag met het opstellen van een plan van aanpak om van het windpark te komen tot een energiepark conform de daartoe ingediende motie. In de Koersnota Energie staat een lokale uitwerking van het Nationaal Plan Energiesysteem, in de vorm van lokale randvoorwaarden voor ruimtelijke ontwikkelingen. Hoe die toegepast moeten worden is maatwerk. Dat betekent dat we capaciteit leveren voor grote(re) gebiedsontwikkelingen om energie aan de voorkant goed mee te nemen. We voorzien dit bij gebiedsontwikkelingen van de Spoorzone, Amsteleind en Ravenstein. Bedrijven blijven we stimuleren en ondersteunen met een zakelijk energieloket. Ook zetten we door op het project Grote Oogst, waarbij we voor Moleneind samen met de bedrijven en provincie stappen zetten op het gebied van energie, klimaat en duurzaamheid.
Klimaat, energie en duurzaamheid is steeds meer verweven bij bedrijven, we gaan daarom in 2025 onderzoeken in hoeverre dat ook in de aanpak van de gemeente verder geïntegreerd moet/kan worden en waar dat dan in de gemeentelijke organisatie het beste ingebed kan worden. Netcongestie raakt een groot aantal activiteiten in het ruimtelijk en economisch domein. Om netcongestie in de toekomst te verminderen zal het elektriciteitsnet uitgebreid worden op hoogspannings-, middenspannings- en laagspanningsniveau. Dit is een taak van de netbeheerders TenneT en Enexis. De gemeente is nodig om passende locaties te vinden en medewerking te verlenen aan de ruimtelijke procedures. In 2025 verwachten we tot een samenwerking te komen op de uitbreiding van (of inpassing van een nieuw) 150KV-station. We verwachten tot nieuwe samenwerkingsafspraken te komen hoe we samenwerken in de energietransitie. Dit loopt uiteen van uitbreiding wijktrafo’s tot en met data delen. Het voornemen is om daarin op te trekken met de B7.
83
Energiebeleid, strategie en samenwerking In 2024 is de Kadernota Energietransitie ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Deze kadernota biedt een richtinggevend kader waarin we onze opgave voor Energie benoemen voor 2050. Door verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen opgave dragen we bij aan de onafhankelijkheid van Nederland in de energievoorziening. Hoe we aan die opgave gaan voldoen werken we uit in een Uitvoeringsprogramma Energie. Vanuit het Klimaatakkoord hebben gemeenten de verantwoordelijkheid gekregen om te sturen op het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. De Transitievisie Warmte (vastgesteld in 2021, met een uitvoeringsprogramma tot 2020) vormt vooralsnog de basis voor de uitvoering van de warmtetransitie in Oss. In 2025 gaan we deze transitievisie warmte evalueren. Als nieuwe wetgeving (Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie - WGIW en de Wet Collectieve Warmte - WCW) vastgesteld wordt in 2026, zijn we verplicht een warmteprogramma voor de periode 2026-2030 uiterlijk in 2026 aan het college ter besluitvorming aan te bieden. Het warmteprogramma is de opvolger van de transitievisie warmte. In 2025 werken we alvast aan de basis voor het warmteprogramma, door te komen met een warmtestrategie en een wijkvolgorde voor de komende jaren. Daarnaast werken we in verschillende verbanden samen zoals de RES en Brabantstad/B7.
De RES is in 2024 door de bestuurders geëvalueerd. De individuele gemeentelijke doelstelling tot 2030 blijft overeind. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan een nieuwe samenwerkingsstructuur 2030-2050, die beter aansluit bij de samenhang van de verschillende opgaven in de energietransitie.We zien ook de ontwikkelingen om ons heen, zoals het energieperspectief van de provincie en het provinciale meerjarenprogramma infrastructuur energie en klimaat. De verwachting is dat dit vraagt om meer gemeentelijke capaciteit en middelen, wat we nu nog niet volledig kunnen overzien. Naast samenwerking in de regio, trekken we ook steeds meer op met de gemeenten uit Brabantstad, onder andere op de verkenning naar Geothermie en de samenwerking met de regionale netbeheerder Enexis. In 2025 continueren we dit en zoeken we naar meer kansen om van de andere B7 te leren en waar het meerwaarde heeft samen op te trekken. We werken aan de volgende doelstelling(en): Oss reduceert de CO2-emissie met 55% in 2030 in vergelijking met de CO2-emissie in 1990 Binnen het programma Energie werken we daarom aan de volgende doelstellingen: −
11% energiebesparing in 2030 ten opzichte van 2017.
−
Grootschalige duurzame opwek van energie: 1,008 PJ duurzame energie in 2030, waarbij de restant RES opgave van 0,514 PJ vergund is in 2025.
−
Volledig energieneutraal in 2050
−
De gebouwde omgeving is in 2050 volledig afgekoppeld van het aardgasnet
84
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
Gebouwde omgeving -
We gaan aan de slag met een pre-SMP voor de gehele gemeente.
continu
-
We stimuleren en ondersteunen woningeigenaren om woningen te isoleren
continu
volgens het Nationaal Programma Isolatie (NIP). Waar mogelijk passen we hierop de aanpak energiearmoede toe. -
We herformuleren de plannen voor de wijkaanpak.
Q1/2025
-
We formuleren het communicatieplan voor de gebouwde omgeving.
Q2/2025
-
We bundelen de energie advies- en loketfuncties.
continu
-
Het aanbod voor financiële ondersteuning bij het aardgasvrij gereed maken van
Q3/2025
woningen scherpen we aan en stellen we bij. Duurzame opwek en energiesystemen -
Duurzame Polder: We nemen de vergunningsaanvraag in behandeling.
Q4/2025
-
Elzenburg-deGeer: We realiseren de plaatsing van de windmolens op
Q4/2025
Elzenburg-deGeer. -
We stellen een plan van aanpak op om van het windpark te komen tot een
Q2/2025
energiepark conform de motie. -
We leveren capaciteit aan de gebiedsontwikkelingen van de Spoorzone,
continu
Amsteleind en Ravenstein, om energie mee te nemen in de plannen. -
We ondersteunen bedrijven bij energiebesparing.
continu
-
We onderzoeken of en hoe we ondersteuning van bedrijven voor energie,
Q3/2025
klimaat en duurzaamheid kunnen integreren. -
Met de netbeheerders starten we de samenwerking voor uitbreiding van (of
continu
inpassing van een nieuw) 150KV-station. -
We komen tot samenwerkingsafspraken met Enexis over de energietransitie.
Q4/2025
Strategie, beleid en samenwerking -
We stellen een uitvoeringsprogramma Energie op.
Q2/2025
-
We stellen een warmtestrategie op.
Q2/2025
-
We continueren de samenwerking in de Regionale Energie Strategie (RES)
Continu
-
We continueren de samenwerking Brabantstad/B7 en breiden deze mogelijk
Continu
uit. 2.3 Openbare ruimte, afval en milieu Wat willen we bereiken? In de openbare ruimte komen veel opgaven samen, zoals mobiliteit, wonen, energie, klimaatadaptatie, kabels en leidingen, spelen, ontmoeten en recreëren. Al deze opgaven leggen druk op de openbare ruimte. Dit vraagt om innovatieve oplossingen, maar ook om het maken van keuzes in de bestaande en nieuw aan te leggen openbare ruimte. De nieuwe kwaliteitscatalogus die door het CROW (kenniscentrum voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer) is aanleiding om de Osse Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR) en daarin beschreven beeldkwaliteitsniveaus te actualiseren. Daarmee sluiten we aan op een eigentijdse opvatting over inrichting, gebruik en beheer van de openbare ruimte. De basis blijft dat we de openbare ruimte veilig houden en dat we kapitaalvernietiging voorkomen.
85
We gaan inzetten op meer ecologisch bermbeheer, om daarmee bij te dragen aan de doelstellingen uit het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie. Hiermee remmen we tevens de prijsstijgingen af die we over de gehele linie van het beheer van de openbare ruimte zien. Als eerste willen we dat in de bebouwde kern van de stad laten zien in 2025, In het Integraal beheerplan 2026-2029 komen we met concrete voorstellen voor de gehele gemeente. De kwaliteit van de bodem, de lucht en het water bewaken en borgen we. Op Europees en op landelijke niveau zijn hier vaak normen en doelstellingen voor geformuleerd. Wij vertalen die waar nodig naar gemeentelijk beleid en uitvoering. Met het huidige afvalbeleid ‘Afval scheiden loont’ bereiken we geen verdere verbeteringen meer, terwijl de kosten van afvalverwerking blijven stijgen. Dit leidt tot tekorten en forse stijging van de afvalstoffenheffing. Daarom moeten we ons afvalbeleid herijken: we werken toe naar een nieuwe koers en aanpak voor huishoudelijk afval en grondstoffen. Vanuit Europa ligt er, op weg naar een circulaire economie, een nieuwe norm: in 2035 moet 65% van al ons afval gerecycled worden. Het nieuwe doel is om in 2030 minimaal 60% van het huishoudelijk afval te recyclen. We verleggen daarom de focus van ‘zo min mogelijk restafval (kilo’s)’ naar ‘zoveel mogelijk schone/zuivere grondstoffen en hergebruik daarvan’.
Dit is een andere koers die om een andere inzet (en daarmee ander gedrag en communicatieboodschap) vraagt. We werken deze koers uit in een Afval- en grondstoffenplan Oss en bijbehorend uitvoeringsprogramma. Vanwege de invoering van de Omgevingswet houden we de komende tijd ons beleid en regels voor de verschillende milieuthema’s tegen het licht: schone lucht, geur, geluid en trillingen, omgevingsveiligheid, gezonde bodem en schoon water. In 2020 heeft de gemeente het Schone Lucht Akkoord 2020-2030 getekend, in 2024 is het uitvoeringsplan ‘Schone Lucht Akkoord’ geactualiseerd. In 2025 en verder werken we aan de uitvoering van deze maatregelen. We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We werken via het Stappenplan Duurzaamheid aan verduurzaming van de openbare ruimte door duurzamere inrichting, duurzaam materiaal en materieel.
-
In de visie op de ondergrond werken we aan een ruimtelijke ordening van de ondergrond waarbij we rekening houden met alle bestaande én nieuwe opgaven zoals nutsvoorzieningen, glasvezel, klimaatadaptatie, energietransitie, etc.
-
Door een integrale aanpak van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte geven we invulling aan de kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte zoals door de raad vastgesteld.
-
We passen ons beheer en onderhoud aan het veranderend gebruik van de openbare ruimte en het veranderende gedrag.
-
We verminderen zo veel mogelijk het ontstaan van afval door in te zetten op afvalscheiding via het inzamelsysteem en afval geschikt te maken voor recycling en hergebruik.
-
We hanteren een integrale, gebieds- en ontwikkelingsgerichte benadering van milieutaken, afgestemd op maatschappelijke opgaven
86
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
We realiseren een Visie op de Ondergrond.
Q2/2025
-
We herijken de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte(KOR) en passen deze aan
Q3/2025
de recente landelijke normeringen. -
We actualiseren het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte. Dan wordt ook
Q2/2025
duidelijk wat het beheer van de openbare ruimte bijdraagt aan de diverse opgaven. Het beheerplan geeft inzage in het dagelijks en groot onderhoud en de vervangingen van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte inclusief de bijbehorende financiën om deze duurzame kapitaalgoederen in stand te houden -
We realiseren een herijkt beleidsplan “Speeltuinbeleid” met aandacht voor
Q2/2025
inclusiviteit, veiligheid en uitdaging voor alle leeftijden. In het kader van de aangenomen motie ‘Herijking speeltuinbeleid’ gaan we het huidige speelruimtebeleid herzien. Met een nieuwe beleidsnota ‘Spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte’ en bijbehorend uitvoeringsprogramma willen we de openbare ruimte meer inclusief en uitdagend maken voor alle leeftijden (in lijn met de 100-70-50 regel). -
We voeren de ambities uit die onderdeel zijn van het uitvoeringsprogramma
continu
Klimaatadaptatie 2024-2028 waaronder:
-
•
Ondersteunen van de dijkversterkingsprogramma’s;
•
Aanpakken knelpunten hittestress;
•
Omvorming intensief beheer naar ecologisch beheer;
•
Realisatie Bos van Oss
We werken de koers huishoudelijk afval Oss 2030 uit in een Afval- en
Q2/2025
grondstoffenplan Oss met bijbehorend uitvoeringsprogramma. -
We nemen een besluit over al dan niet deelname aan nascheiding restafval van
Q1/2025
7 Brabantse gemeenten. -
In het omgevingsplan krijgen milieuregels voor geur, geluid, trillingen, bodem,
2025-2032
water, lucht, gevaarlijke stoffen een plek. We zorgen dat deze zijn afgestemd met de omgevingsvisie en beleidskeuzes. -
We voeren het uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord uit.
continu
-
Wij stimuleren waar mogelijk Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB).
continu
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid In dit programma staan de duurzaamheidsinspanningen in de pijler Planet centraal. Daarbij wordt de combinatie gezocht met mogelijkheden vanuit de beide ander pijlers. Voorbeelden daarvan zijn de aandacht voor welzijn en veiligheid in de inrichting van de openbare ruimte, de inschakeling van vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het creëren van een aantrekkelijke woon- en vestigingsomgeving. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals) die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, schoon water en sanitair, duurzame energie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven op het land en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Verbonden partijen Hier geven we weer in hoeverre onze verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen van dit programma. We noemen hier alleen de gemeenschappelijke regelingen omdat dit wettelijk verplicht is. Andere verbonden partijen laten we hier buiten beschouwing.
87
Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) De ODBN voert als verlengd lokaal bestuur wettelijke taken uit op het gebied van milieuadvisering bij vergunningverlening en voert voor Oss integraal de WABO-toezichtstaken uit. Daarnaast houdt de ODBN zich bezig met gezamenlijke taken op het gebied van milieucriminaliteit en ketenaanpak rondom asbest en bodemkwaliteit. ODBN voert voor ons een opdracht uit gericht op handhaving van de energiebesparingsverplichting voor de bedrijven die vallen in de categorie midden gebruikers. Dit gebeurt op grond van bepalingen in de wet Milieubeheer. 3.3 Beleidskaders 1. Duurzaamheidscirkel (2016) 2. Routekaart duurzame energie (2016-2018) 3. Agrarische geurgebiedsvisie Oss (2013) 4. Nieuw aanpak huishoudelijk afval (2020) 5. Geluidnota Oss (2010) 6. Beleidsvisie externe veiligheid (2011) 7. Leidraad Openbare Ruimte (2013 en 2015) en kwaliteitskeuze onderhoud (2013) 8. Beleidsnota openbare verlic.hting (2014) 9. Water- en Rioleringsprogramma (2022) 10. Boomstructuurplan (2016) 11. Speelruimtebeleid (2017) 12. Routekaart Groen Blauw Natuur (2017) 13. Nota Landschapsbeleid (2015) 14. Koersnota klimaatadaptatie 2050 (2023) 15. Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie 2024-2028 (2024) 16. Beleidsregels Kabels en Leidingen (ondergrondse infrastructuur) (2013) 17. Transitievisie Warmte (2021) 18. Beleidsregels kleine windmolens (2022) 19.
Nota zonnevelden (2019; actualisatie 2021) 20. RES 1.0 (2021) 21. Uitvoeringsagenda Energiebesparing (2023) 22. 22. Beleidsregels verduurzamen van cultureel erfgoed (2023) 23. Beleid financiële participatie bij grootschalige energie-opwek projecten (2023) 3.4 Indicatoren
Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Tevredenheid onderhoud
Veiligheidsmonitor
1)
70,2%
1)
73,8%
>= 70%
Gemeente,
Sober
Sober
Sober
Basis
Centra Goed
beleidsmonitor
Sober
Sober
Sober
Sober
Overig Sober
Plan Watertaken
100%
100%
100%
100%
100%
verhardingen, groen Onderhoudsniveau
Kostendekkende rioolheffing
88
3.5 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer voor afval. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. Voor de omvang van huishoudelijk restafval per inwoner gebruiken we de grootteklasse van 50.000 tot 100.000.
Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Omvang huishoudelijk restafval per inwoner
122 kg
152 kg
2022
Hernieuwbare elektriciteit
20,3%
Geen data
2022
4. Financiën 4.1 Nieuw beleid + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
0
1.790
0
0
0
0
-1.790
0
0
0
Soortenmanagementplan
50
850
0
0
0
Inzet duurzaamheidsfonds
-50
-850
0
0
0
0
0
0
0
0
Dienstverleningsovereenkomst Meanderende Maas Inzet reserve Meekoppelkansen dijkversterking Maas
Totaal nieuw beleid
Toelichting nieuw beleid Dienstverleningsovereenkomst Meanderende Maas We stellen voor om in 2025 € 1,79 miljoen te onttrekken uit de reserve Meekoppelkansen dijkversterking Maas. Dit is voor de financiële verplichting die voortvloeit uit de bestuursovereenkomst en realisatieovereenkomst. Deze middelen zijn eerder door de Raad in de reserve Meekoppelkansen dijkversterking Maas beschikbaar gesteld. Het uiteindelijke doel binnen het Deltaprogramma Rivieren Maas is om de waterveiligheid vanuit de Maas in de regio tot 2100 te waarborgen. Daarmee moeten de inwoners, de economische waarde en de vitaliteit van het gebied voldoende beschermd worden. Met de maatregelen wordt bovenal voorzien in klimaatrobuustheid van de gemeente in relatie tot gevoeligheid voor overstromingen van de Maas. Soortenmanagementplan We stellen voor om in 2024 € 50.000 en 2025 € 850.000 te onttrekken uit de reserve investeringsfonds duurzaamheid voor het opstellen van een Soortenmanagementplan (SMP). We staan voor de uitdaging om een Soortenmanagementplan (SMP) op te stellen dat voldoet aan de Wet natuurbescherming (Wnb) en de Omgevingswet. Dit plan is essentieel voor het verduurzamen van woningen en andere infrastructuurprojecten binnen de gemeentegrenzen, waarbij rekening moet worden gehouden met de bescherming van flora en fauna.
Het SMP moet bijdragen aan het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente, terwijl tegelijkertijd wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen. De urgentie van het opstellen van een SMP wordt versterkt door de beperkte beschikbaarheid van ecologische expertise en de noodzaak om tijdig subsidieaanvragen in te dienen. De planning is dat het SMP voor 30 maart 2026 gereed moet zijn. Indien we niet tijdig starten, lopen we het risico op vertraging in duurzaamheidsprojecten en mogelijke financiële tekorten vanwege niet-verzilverde subsidies. We verwachten dat het SMP mogelijk rond de € 1 miljoen gaat kosten en dat we mogelijk een bijdrage ontvangen vanuit de provincie Noord-Brabant van € 335.0000. We onttrekken hiervoor het volledig beschikbare saldo vanuit het investeringsfonds Duurzaamheid. Hierna is deze reserve leeg. 89
4.2 Autonome ontwikkelingen + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
Extra opbrengsten glasvezel
-163
-13
-13
-13
-13
Extra opbrengsten
-35
-31
-31
-31
-31
Beheerplan Bodem 2024-2028
-70
-60
-20
230
14
Inzet reserve bodemsanering
70
60
20
-230
-14
Faillissement Evoyo
52
0
0
0
0
Hogere kosten
0
45
0
0
0
0
229
229
229
229
0
-229
-229
-229
-229
Beheerplan Afval 2024-2028
0
0
0
0
0
Herindelingsregeling
0
-5
-5
-5
-5
-53
-49
-49
-49
-49
-26
0
0
0
0
-80
0
0
0
0
-304
-52
-97
-97
-97
bedrijfsafval
groenonderhoudsbestekken Beheerplan Riolering 20242028 Lagere onttrekking reserve riolering
grenscorrectie Bernheze - Oss Extra opbrengsten compostering Eenmalige bijdrage beheer en onderhoud openbaar gebied Kantsingel/Van Speijkstraat Voordeel resultaat IUP projecten Totaal Autonome ontwikkelingen Toelichting Autonome ontwikkelingen Extra opbrengsten glasvezel We hebben hogere opbrengsten en kosten door werkzaamheden voor glasvezel. De kosten voor het glasvezelproject in 2024 zijn € 172.500 hoger. We hebben kosten voor het herstel van straatwerk (degeneratievergoeding) en kosten voor inhuur toezichthouders en een projectleider die we volledig doorberekenen aan nutsbedrijven. Er zijn meer vergunningaanvragen dus we hebben hogere opbrengsten van € 335.000. Per saldo hebben we een incidenteel voordeel van € 162.5000 in 2024. Vanaf 2025 verwachten we jaarlijks een voordeel van € 12.500 door hogere opbrengsten. Extra opbrengsten bedrijfsafval We hebben een voordeel van jaarlijks € 31.000 door hogere opbrengsten van bedrijfsafval. We hebben de begroting voor bedrijfsafval bij op basis van aangeleverde hoeveelheden in het afgelopen jaar geactualiseerd. We verwachten hogere opbrengsten en kosten, per saldo hebben we een structureel voordeel van € 31.000. Beheerplan Bodem 2024-2028 De kosten voor bodembeheer dalen de eerste drie jaar, met respectievelijk € 70.000, € 60.000 en € 20.000. In 2027 voorzien we echter een stijging van de kosten met € 230.000.
We ramen de kosten en ook de bijdragen die we vanuit het Rijk ontvangen. In de periode 2024 - 2026 zijn diverse projecten uitgesteld naar 2027. We
90
verrekenen deze kosten met de reserve Bodemsanering. Voor de realisatie van een aantal projecten werken we samen met externe partijen zoals provincie Noord-Brabant, waterschap Aa en Maas en particulieren. Faillissement Evoyo We hebben hogere kostten van € 51.500 vanwege het faillissement van Evoyo. In opdracht van de gemeente heeft de landelijke dienstverlener Regionaal Energie Loket (REL) een collectieve inkoopactie voor (hybride) warmtepompen georganiseerd. Als gevolg van het faillissement van de haar landelijke leverancier (Evoyo) is er een aantal inwoners dat een verwarmingsinstallatie heeft die, naar hun oordeel, nog steeds niet naar behoren werkt. De inwoners hebben privaatrechtelijk een koopovereenkomst gesloten met betreffende leverancier, die voor de daadwerkelijke plaatsing met een lokale installateur heeft samengewerkt. Omdat we als gemeente inwoners met de inkoopactie gestimuleerd hebben, ondersteunen wij inwoners nu om zich te organiseren tot een krachtig collectief en de leverancier gezamenlijk aan te spreken op het realiseren van een afdoende oplossing. Dit kost € 51.500 in 2024. Hogere kosten groenonderhoudsbestekken We hebben hogere kosten voor het groenonderhoud. Per saldo hebben we in 2025 een nadeel van € 45.000. De integrale bestekken voor groenonderhoud zijn aanbesteed.
Het tekort in 2024 en 2025 bedraagt € 285.000 per jaar voor de maaibestekken en het onderhoud van beplantingen, meubilair, bebording, afvalbakken, het opruimen van zwerfafval en het leegmaken van de prullenbakken. De prijzen zijn in 2024 met bijna 20% gestegen. Een deel hiervan valt onder prijsindexering en de rest is marktwerking (circa 16% prijsstijging). Het groenonderhoud in de gemeente Oss wordt grotendeels uitgevoerd door aannemers. Het IBN neemt hiervan het grootste deel voor haar rekening. Het tekort betalen we grotendeels uit de bijdrage vanuit de reserve AGR (algemene gemeentelijke reserve) van de IBN. Dit gaat om € 285.000 in 2024 en € 240.000 in 2025. In 2025 resteert daarmee nog een tekort van € 45.000. In 2024 en 2025 houden we rekening met een UPV subsidie (uitgebreide producentenverantwoordelijkheid) van € 300.000. Onduidelijk is of deze gelden structureel worden uitgekeerd. In 2025 rekenen we de gehele kosten openbare ruimte door via het Integrale Beheerplan 2026 en kijken we naar besparingsmogelijkheden, inkomsten en efficiencymaatregelen om het structureel tekort op te lossen. Beheerplan Riolering 2024-2028 We hebben het beheerplan riolering geactualiseerd. Dit doen we jaarlijks. We stellen de kosten en opbrengsten bij en verrekenen dit met de reserve Riolering. We onttrekken vanaf 2025 jaarlijks € 229.000 minder uit de reserve.
De tarieven zullen in 2025 niet stijgen en er is sprake van een 100% kostendekkende begroting. Beheerplan Afval 2024-2028 We hebben de kosten en opbrengsten van afval opnieuw berekend. We verhogen de afvalstoffenheffing (ASH) met € 1.07.000 (7.8%) naar € 14,8 miljoen. Per huishouden is dit een verhoging van € 31 per jaar. We zetten de reserve gefaseerd in om het tariefverhoging beperkt te houden. Het gaat gemiddeld om € 0,4 miljoen per jaar. De kostenstijgingen komt met name door € 692.000 aan hogere loonkosten inclusief overhead door CAO ontwikkelingen, € 252.000 gestegen inzamel – en verwerkingskosten en € 70.000 lageren opbrengsten voor grondstoffen. In het derde kwartaal van 2024 leggen we een opinienota afvalbeleid voor aan de gemeenteraad. In deze nota staan een aantal mogelijke koerswijzigingen genoemd waarvan de leden van de gemeenteraad kunnen aangeven hoe zij hier tegen over staan. Met de uitkomsten van de opinienota werken we toe naar een nieuwe of aangepaste koers en bijbehorende maatregelen voor het huishoudelijk afval. Deze koers zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 worden voorgelegd aan de gemeenteraad. De veranderingen zullen effect hebben op de begroting van 2026. Herindelingsregeling grenscorrectie Bernheze - Oss We betalen een bedrag van € 185.000 aan de gemeente Bernheze voor de herindelingsregeling. We betalen dit uit de reserve IUP.
Onze beheer- en onderhoudskosten komen hierdoor te vervallen. De Graafsebaan tussen de bebouwde kom van Heesch en knooppunt Paalgraven wordt door de gemeente Bernheze duurzaam veilig ingericht. Een gedeelte van de weg dragen we over.
91
Extra opbrengsten compostering We hebben hogere opbrengsten voor compostering. Het gaat om een bedrag van € 53.000 in 2024 en daarna jaarlijks € 49.000 vanaf 2025. De inkomsten compostering stijgen door meer aangeboden groenafval en seizoensinvloeden. We stellen de begroting bij op basis van gegevens van de afgelopen jaren. Eenmalige bijdrage beheer en onderhoud openbaar gebied Kantsingel/Van Speijkstraat We ontvangen een eenmalige bijdrage van € 26.000 voor het beheer en onderhoud en inboet groen als gevolg van de aankoop van een stuk openbaar gebied tussen de Kantsingel en de van Speijkstraat te Oss. Voordeel resultaat IUP projecten We hebben een voordelig resultaat op IUP projecten van € 80.000. We stellen de budgetten bij van projecten NS overwegen Oss, Joannes Zwijsenlaan, Ridderstraat en Waterlaat, Bolwerkroute, Euterpelaan, Pastoor van de Kampstraat, Sint Sebastianusstraat en van der Duyn van Maasdamstraat. We verwijzen we voor meer informatie naar de 1e voorgangsrapportage IUP in de bijlage van deze begroting. 4.3 Septembercirculaire Niet van toepassing 4.4 Wat mag het kosten? In de volgende tabel geven we een financieel overzicht van het programma. + is uitgaven - is inkomsten bedragen x € 1.000
Omschrijving
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten
56.553
53.333
53.591
53.716
53.721
Baten
-34.707
-30.131
-30.326
-30.536
-30.536
Saldo
21.846
23.202
23.265
23.180
23.185
538
900
0
0
20
Onttrekkingen reserves
-1.646
-1.941
-1.589
-1.215
-965
Saldo mutaties reserves
-1.108
-1.042
-1.589
-1.215
-945
Totaal bestaand beleid
20.737
22.160
21.676
21.964
22.240
0
0
0
0
0
Autonome ontwikkelingen
-304
-52
-97
-97
-97
Budgettair neutrale wijzigingen
-20
-28
-20
-14
-16
20.413
22.080
21.558
21.853
22.127
Bestaand beleid
Stortingen reserves
Nieuw beleid
Totaal programma
92
4.5 Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2025 de totale lasten per product in beeld.
5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma. bedragen x € 1.000 Subsidies Klimaat en energie Openbaar groen Totaal Programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte
Begroting 2025 283 33 316
93
Programma 5. Economie
94
1. Inleiding Onze brede welvaart is opgebouwd door eigenzinnige start-ups, trotse familiebedrijven, toonaangevende multinationals en een gevarieerd midden- en kleinbedrijf. Ze werken in ketens waar zij de meeste waarde kunnen toevoegen. Bijvoorbeeld doordat zij nieuwe producten en diensten ontwikkelen en ontwerpen, die vaak dicht bij de eindgebruiker staan. Onze arbeidsproductiviteit is hierdoor groot en een belangrijke stuwende kracht voor economische groei en welvaart. Een gezond ondernemersklimaat, voor ruimte voor bedrijven en voldoende arbeidspotentieel zijn essentieel om de toekomst van een welvarend en leefbaar Oss te waarborgen. Samen met het bedrijfsleven, het onderwijs, andere overheden en regionale en landelijke organisaties bouwen we aan een duurzame, vitale (lokale en regionale) economie die klaar is voor de toekomst. Daarbij zetten we in op een goede afstemming met onderwijs en bedrijfsleven en een goed kwantitatief en kwalitatief aanbod van arbeid. In onze stad zijn meerdere sectoren prominent aanwezig: life sciences, logistiek, maakindustrie, bouwsector en agrifood. En dat mag gezien worden. We dragen dat actief uit in onze gesprekken op verschillende niveaus, netwerken, bijeenkomsten, evenementen en social media. 2.
Programma-onderdelen 2.1 Ruimte voor bedrijven Wat willen we bereiken? Werklocaties Wij vinden het belangrijk dat gevestigde en nieuwe bedrijven zich duurzaam in Oss kunnen blijven ontwikkelen. Daar richten we ons accountmanagement op. We zijn vertegenwoordigd in lokale, regionale en landelijke netwerken. We volgen landelijke en provinciale ontwikkelingen op het gebied van ruimte op de voet, want voor een gezonde economische toekomst is voldoende ruimte van belang. Daarom werken we actief aan het (door)ontwikkelen en verduurzamen van bestaande – waaronder de haven - en nieuwe (Heesch West) bedrijventerreinen. Zonder uitbreidingsmogelijkheden zullen succesvolle groeiende Osse bedrijven mogelijk naar alternatieven zoeken, eventueel buiten Oss en ook de regio. Het aantrekken en behouden van talent Om te garanderen dat Oss ook op de langere termijn economisch en sociaal gezond en duurzaam blijft, zijn het bestendig maken van het arbeidsmarktbeleid en een stevige positionering van groot belang. We richten ons op een arbeidsmarkt die aansluit bij kansen in de nieuwe economie en de gevraagde vaardigheden in onze topsectoren. We willen Oss op het gebied van arbeidsmarkt regionaal, provinciaal, landelijk en zelfs internationaal positioneren.
Sterk vertegenwoordigde sectoren In onze dienstverlening hebben we oog voor alle ondernemers, groot en klein, om daarmee netwerken te bouwen en te onderhouden. Zo werken we resultaatgericht samen aan een brede welvaart en de grote opgaven waar Oss voor staat. De gemeente helpt hierbij en investeert mee. Om de doorontwikkeling van de sectoren waar we goed in zijn - life sciences, logistiek, maakindustrie, bouwsector en agrifood - mogelijk te maken moeten we investeren en de concurrentiekracht en kennisinfrastructuur naar de toekomst waarborgen. Pharmadelta is een goed voorbeeld waar we dit doen op het gebied van Life Science door de samenwerking met de regio Arnhem-Nijmegen en de provincie Noord-Brabant te intensiveren. Duurzame en circulaire economie In een circulaire economie bestaat bijna geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. We spannen ons samen met bedrijven in om de afvalstromen te reduceren. We pakken eerste de grootste (bedrijfs)stromen aan. Dat zijn bouw- en sloopafval (in zowel de bouw- als de maakindustrie) en voedsel. Daarnaast zetten we in op het voorkomen van afval door bedrijven te stimuleren anders te ontwerpen. Dit doen we onder ander door in onze inkoopvoorwaarden circulariteit een prominente plek te geven.
95
Verkenning ecosysteem De sector bouw en installatietechniek zorgt voor veel werkgelegenheid in Oss. Samen met de bedrijven in deze sector willen we verkennen of we dit netwerk kunnen uitbouwen tot een goed functionerend ecosyteem waarin we nog beter met elkaar samenwerken aan de opgaves die we hebben. Het gaat hier om thema’s als circulariteit maar bijvoorbeeld ook verbinding met het onderwijs. Vooruitlopend op de nieuwe koersnota economie willen we deze verkenning starten. We werken aan de volgende doelstelling(en): In de economische strategienota 2021-2025 zijn de doelstellingen en actiepunten beschreven. Kort gezegd werken we aan de volgende doelstelling(en):
-
Stimuleren ondernemerschap (sector en gebiedsgericht) Uitbouwen economische ecosystemen (sector gericht) Inzetten op toekomstige arbeidsmarkt en talent (sector en gebiedsgericht) Stimuleren duurzaam en toekomstbestendig ondernemen (opgave gericht) Ruimte maken voor ondernemen (gebiedsgericht)
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
We maken een nieuwe meerjarige strategienota economie.
-
Werklocaties: o
We werken het ruimtelijk economische beleidskader voor
Q2/2025 2025 en 2026
bedrijventerreinen uit en onderzoeken daarbij of en waar uitbreiding van bestaande terreinen mogelijk is. o
We geven vorm aan een integrale, gebiedsgerichte aanpak voor
2025
verduurzaming en herstructurering van (bestaande) bedrijventerreinen. Voor de versterking van de organisatiegraad op enkele terreinen benutten we regionaal beschikbare SPUK gelden. o
We onderzoeken – via deelname aan de provinciale Pilot de Grote
2025 en 2026
Oogst – concreet stappen op het gebied van verduurzaming op het bedrijventerrein Moleneind en versterken van de organisatiegraad (parkmanagement). o
We verkennen intensiveringsmogelijkheden op bestaande
2025 e.v.
bedrijvenlocaties. We beginnen met een pilot op bedrijventerrein Danenhoef. o
Samen met de gemeenten 's-Hertogenbosch en Bernheze neemt Oss
2025 e.v.
deel in de GR Heesch West voor beoogde ontwikkeling van het terrein tot regionaal bedrijventerrein. -
We maken een koersnota haven om meer helderheid te geven over de
2025
toekomst van de haven en de kaders waar we als gemeente op kunnen gaan sturen. -
Arbeidsmarkt: o
We stellen een Agenda Arbeidsmarkt (samen met programma 2) en
Q2/2025
geven uitvoering aan het uitvoeringsplan. o
Samen met werkgevers geven wij invulling aan de Lerende Stad Oss
2025
(Unesco Learning Cities). Hierin werken wij nauw samen met programma 2. Werk, inkomen en onderwijs.
96
Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
o
We zetten in op het behouden en aantrekken van talent voor onze
2025 e.v.
bedrijven, maar ook op talent dat wil ondernemen. Dat doen we nder andere door aanwezig te zijn op career events en samenwerkingsprojecten met studenten te stimuleren. Hierbij richten wij ons op alle niveaus: hogescholen, universiteiten en in het bijzonder ons eigen mbo. -
We starten met een ruimtelijk economische ontwikkelstrategie Moleneind
2025 e.v.
waarin we onder andere de groei van de farma campus Pivot park uitwerken. Dit is onderdeel van de verstedelijking van spoorzone. -
Om het farmaceutische ecosysteem te versterken, nemen we actief deel aan
2025 e.v.
Pharma Delta. -
We blijven betrokken bij de (door)ontwikkeling van de regiovoorziening voor
2025 e.v.
start- en scale ups. -
Circulaire Economie: o
We werken aan een verkenning voor de eerste circulaire bouwhub die
2025, 2026 en 2027
voor 2027 ingepland staat. o
We doen een pilot op een bedrijventerrein om afvalstromen aan elkaar
2025
te koppelen o
We onderzoeken samen met de HAS hoe voedselverspilling
2025 en 2026
tegengegaan kan worden bij bedrijven. o
We verkennen de duurzaamheidskansen binnen de Agrifoodsector, op
2025
basis van het onderzoek van de HAS, onder meer naar voedselverspilling. 2.2 Landbouw Wat willen we bereiken? De agrarische sector is nu en vanuit de Osse historie een wezenlijk onderdeel van onze (lokale en regionale) economie. De landbouwsector is echter flink in ontwikkeling en heeft een aantal belangrijke opgaven in te vullen. Naar aanleiding daarvan hebben we afgelopen jaren samenwerking gezocht met de agrarisch ondernemers om de nodige stappen te kunnen zetten. Onze polder met het primair agrarisch gebied, leent zich bij uitstek voor hoogwaardige kringlooplandbouw. Dit willen we faciliteren en waar we uit willen komen is een duurzaam, hoogwaardig landbouwgebied met gezonde bodem, schoon water, zuivere lucht en goede biodiversiteit. We kiezen voor een doelgerichte benadering, waarbij de uitvoering van de transitie aan de agrarisch ondernemers is. Vanuit deze samenwerking hebben de agrariërs een uitvoeringsagenda opgesteld, die werkt aan gezonde en verantwoorde voedselproductie in de polder. Door aanvullende (landelijke) wet- en regelgeving wordt de sector en de individuele bedrijven daarbinnen voor keuzes gesteld ten aanzien van het doen van nieuwe investeringen in bijvoorbeeld stalsystemen, of het (deels) overstappen naar andere verdienmodellen.
De aandacht gaat de komende jaren uit naar uitvoering, we zoeken naar innovaties en ontwikkelen instrumenten, werkwijzen en afspraken die de transitie ondersteunen. AFC (Agrifood Capital) is een belangrijke speler die in de regio Noordoost-Brabant en dus ook in Oss, innovatie aanjaagt en daarmee structuurversterkend werkt in de sector. Op het vlak van beleid, regelgeving en ruimtelijke ontwikkeling zoeken we de samenwerking met onze partners bij Rijk, provincie en regio.
97
We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Een gebiedsgerichte aanpak om te komen tot: o
Een gezonde, economisch volhoudbare agrarische sector door het faciliteren van een goed ondernemersklimaat vanuit het perspectief van kringlooplandbouw
o
Een ecologisch verantwoorde agrarische sector waarbij verbetering van lucht, water, bodem en biodiversiteit bereikt wordt
o
Een agrarische sector die maatschappelijk verbonden is met de omgeving door ontwikkelingen in samenspraak tot stand te brengen
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
We gaan de uitvoeringsagenda’s westelijke en oostelijke polder samenvoegen
2025
en uitwerken naar één gezamenlijk uitvoeringsprogramma, daarbij stellen we governance afspraken op met onze stakeholders. -
We komen in afstemming met de agrariërs tot een reeks
2025
gebiedsdoelstellingen voor de Ossche polders waarmee we gaan sturen op resultaten. -
We gaan een meetsystematiek introduceren waarbij we de doelen voor milieu
2025
en natuur uit de uitvoeringsagenda’s westelijke en oostelijke polder op gebiedsniveau objectief kunnen monitoren en beoordelen. -
We rollen een (nieuwe) communicatiestrategie uit rondom de vorderingen
2025
van de landbouwtransitie. -
We onderzoeken juridisch en planologisch of en hoe we waardevolle
2025
landbouwgrond voor de agrarische sector kunnen behouden en beschermen. -
We maken een plan voor ons stakeholdermanagement richting Rijk en
2025
provincie waarbij we financierings- en samenwerkingskansen identificeren ten behoeve van de ontwikkeling van de landbouw. Daar waar kansen liggen koppelen we daar lobbyactiviteiten aan door bijvoorbeeld werkbezoeken te organiseren. 2.3 Recreatie en toerisme Wat willen we bereiken? Recreatie en Toerisme draagt onder andere bij aan een aantrekkelijke leefomgeving, lokale economie, natuuren landschapsontwikkeling, behoud en ontwikkeling van cultuur en erfgoed, welzijn en gezondheid van onze inwoners, aan stadspromotie en aan de vitaliteit van ons buitengebied. Hiervoor hebben we veel mooie kwaliteiten in huis. Zoals gevarieerde natuurgebieden en landschappen, een uitgebreid routenetwerk en gastvrije ondernemers. Er vinden steeds meer evenementen plaats in de stad en in onze kernen. Ons Erfgoed, waaronder onze vestingstadjes, biedt een levendig decor en kansen voor storytelling. We zetten via de lijn product, verhaal en promotie in op het verder ontwikkelen en zichtbaar en beleefbaar maken van dat wat we te bieden hebben aan onze inwoners en bezoekers.
98
We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
We streven naar versterking van de vrijetijdssector (werkgelegenheid) We zetten in op voldoende (vrij toegankelijke) mogelijkheden om dichtbij huis te kunnen ontspannen We streven naar meer kwaliteit van het aanbod passend bij de lokale behoeften (tevredenheid over recreatieve voorzieningen)
-
We werken aan een goede balans tussen natuurwaarden en recreatieve waarden door spreiding van recreatie in het gehele gebied
-
We informeren, inspireren en enthousiasmeren inwoners en bezoekers samen met onze stakeholders recreatie & toerisme in het Platform TrefhetinOss om erop uit te gaan in de regio
Wat gaan we hiervoor doen? Activiteit
Wanneer gereed (kwartaal/jaar)?
-
We sluiten de openbare ruimte aan op het ontwikkelplan van de nieuwe