Programma-evaluatie 2023
Tekst van het document
De gemeenteraad heeft 28 oktober 2023 ingestemd met de integrale gebiedsuitwerking Macharen, een nieuw sociaal hart voor Macharen voor ontmoeting en sport. De nieuwe wijk wordt hierdoor verbonden met het dorp. In november is de gemeenteraad akkoord gegaan met de begroting waarbij de hogere investeringslasten voor de nieuwbouw van de Bongerd en het verplaatsen van de tennisclub zijn geaccordeerd. Het ontwerp bestemmingsplan is eind 2023 ter inzage gelegd.
-
Het VoorOntwerp voor de nieuwe MFA Oss-Noordwest is afgerond. Er is een samenwerkingsovereenkomst opgesteld en ondertekend. Ook de anterieure overeenkomst is opgesteld, deze is nog niet ondertekend. Medio 2023 is de huurprijs en een investeringsbudget van € 750.000 tussen gemeenteraad en BrabantWonen afgestemd. Het ontwerp bestemmingsplan is eind 2023 ter inzage gelegd.
-
De ontmoetingsfunctie in Herpen, door verbouwing van 't Slotje, is opgeleverd en in gebruik genomen.
-
Een aantal pilots rondom CO2reductie is gerealiseerd: bij de verbouwing van 't Slotje, verduurzaming van Wijkcentrum Kortfoort en MFC de Koppellinck. Als gevolg van gewijzigde planvorming rondom de school Kleurenbos (verhuizing naar Noorderlicht) zijn de plannen met betrekking tot verduurzaming van de Meteoor deels opgeschort. Deze worden afgerond als er duidelijkheid is met betrekking tot basisschool de Mozaïek.
-
De Routekaart Verduurzaming Maatschappelijk vastgoed is in 2023 opgesteld en in een afrondende fase. Vaststelling van de Routekaart vindt in Q1 van 2024 plaats. De Routekaart beschrijft de voortgang en planvorming om te komen tot een verduurzaamde vastgoedportefeuille waarmee voldaan wordt aan de vigerende Wetgeving in 2030 resp. 2050.
-
Als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Maren-Kessel en laagdrempelig ontmoeten is gestart met het evalueren van het ontmoeten in Maren-Kessel en ’t Wild. Een groep inwoners uit Maren-Kessel en ’t Wild heeft samen met ONS Welzijn en gemeente bestaande en nieuwe activiteiten voor ontmoeten geïnventariseerd. Daarnaast is geïnventariseerd in welke bestaande gemeentelijke accommodatie(s) dit ontmoeten kan plaatsvinden. Deze informatie wordt geëvalueerd en de dorpen willen op basis hiervan een voorstel doen. De nieuwe ontmoetingsplek(ken) zal/zullen georganiseerd en beheerd moeten worden door de dorpen. Dit was tot op heden niet het geval in Maren-Kessel. Ook hiermee zijn de dorpen aan de slag gegaan.
-
In 2023 is een sociaal makelaar gestart vanuit ONS Welzijn. Zij ondersteunt de vrijwillige besturen van wijk- en dorpshuizen en legt verbindingen met samenwerkingspartners.
25
-
De dorps- en wijkhuizen zijn ondersteund met advies en kennis bij het maken van een programma voor laagdrempelig ontmoeten (via een zogenaamd cafetariamodel, naar behoefte). O.a. via de sociaal makelaar bij ONS welzijn, een subsidieregeling Thuis in de buurt, workshops over bijvoorbeeld vrijwilligersbeleid, een webpagina op de gemeentelijke site en vier keer per jaar een themagerichte netwerkbijeenkomst voor de besturen.
-
We hebben onderzoek naar formele en informele ontmoetingsplekken in de gemeente in gang gezet. Dit is onderdeel geworden van de beleidsvisie Sociale Basis die in 2023 is vastgesteld. Dit doel wordt in 2024 verder uitgewerkt bij de ontwikkeling van het uitvoeringsprogramma Sociale Basis.
-
In 2023 is een verdergaande samenwerking ontstaan tussen de besturen van De Koppelinck en ‘t Oude Klooster in Geffen. Vanaf de zomer 2023 hebben beide besturen dezelfde voorzitter. De besturen onderzoeken in 2024 hoe ze de (bestuurlijke) samenwerking kunnen verbreden.
-
Eind 2023 hebben we een projectleider aangesteld voor herijking van de voorzieningen ontmoeten, onderwijs en sport in Geffen.
2.2 Sport en gezonde leefstijl Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We vergroten de mogelijkheden om te sporten en te bewegen door het openstellen van buitensportaccommodaties voor ongeorganiseerde sport- en beweegactiviteiten. Maar ook door de openbare ruimte aantrekkelijker te maken voor sporten en bewegen
-
We verbinden het gemeentelijk gezondheidsbeleid sterker aan de doelstellingen van het Osse Sportakkoord en houden daarbij de verbinding met Welzijn & Ondersteuning
-
We gaan de (sport)verenigingen meer ondersteunen om de maatschappelijke ontwikkelingen goed het hoofd te kunnen bieden
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Op buitensportaccommodaties zien we steeds vaker ruimte voor ongeorganiseerde sport- en beweegactiviteiten. Het Sport Expertise Centrum (SEC) ondersteunt de sportverenigingen als hoofdgebruiker van de buitensportaccommodaties. Het SEC organiseert activiteiten en stelt accommodaties open voor andere sportaanbieders. De ontwikkeling van de Open Sportclub Herpen is een mooi voorbeeld voor andere sportparken in Gemeente Oss. Sporten in de openbare ruimte wordt aantrekkelijker door o.a. de komst van het Urban Ox Park. Sportverenigingen krijgen ook ondersteuning om maatschappelijke ontwikkelingen goed het hoofd te kunnen bieden. Het gemeentelijke gezondheidsbeleid is sterker verbonden aan de doelstellingen van het Osse Sportakkoord en verbonden met welzijn en ondersteuning. Via het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) van het Rijk hebben we in 2023 meerjarig extra middelen gekregen. We investeren in ondersteuning Gezonde School, Jongeren op Gezond Gewicht, ondersteuning gezondheidsbevordering, collectieve preventie met de samenwerkwijze, Halt, Sociaal FITaal en lokaal preventieakkoord via extra lokale inzet van SEC en GGD. Ook wordt veel aandacht geschonken aan een gezonde leefomgeving. Wat hebben we hiervoor gedaan?
-
De aanbesteding van de bouw van het nieuwe zwembad is in december 2023 definitief gegund. In 2023 is de opdracht voor de realisatie van het Urban Ox Park aanbesteed. In 2024 gaat BAM Infra dit in afstemming met de Stichting Urban Ox Park realiseren.
-
We hebben een beleidsadviseur gezonde leefomgeving aangenomen om de verbinding van sporten en bewegen aan het algemene en preventieve gezondheidsbeleid te versterken. We gaan positieve gezondheid verankeren in diverse fasen van ruimtelijke ontwikkelingen. We zijn gestart met aansluiten bij de ontwikkeling van Amsteleind en programma Schadewijk. Dit is een doorlopend proces.
-
Het plan voor sportpark Wilgendaal in Herpen is goedgekeurd. In 2024 is gestart met het ontwikkelen van de Open Sportclub Herpen. Zowel de locatie als de organisatie krijgt vorm.
26
-
De implementatie van het beleidskader Vitale Sportverenigingen is samen met de sportverenigingen en het Sport Expertise Centrum opgepakt. De raadsinformatiebrief hierover is begin 2024 verstuurd.
-
In 2023 hebben we voor sportverenigingen werksessies over Veilige sportverenigingen georganiseerd. Daarnaast is de opleiding tot vertrouwenspersoon kosteloos aangeboden. De raadsinformatiebrief over de stand van zaken is begin 2024 verstuurd.
2.3 Cultuur Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Culturele activiteiten zijn aantrekkelijk en voor iedereen toegankelijk om aan deel te nemen of om er van te genieten. We zetten in op gezamenlijke programma’s van het culturele veld voor intensivering van cultuureducatie en cultuurparticipatie
-
Onze culturele infrastructuur is breed, divers en sterk We zetten in op het behoud van een eigentijds voorzieningenniveau
-
Het subsidiebeleid voor de culturele sector is helder en sluit aan op de ambities in de cultuurnota. We zetten in op het afspreken van prestatie indicatoren met onze kernvoorzieningen om ontwikkelingen te kunnen monitoren
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De cultuursector werd in 2022 gedomineerd door de impact van COVID-19 beperkende maatregelen. 2023 is het jaar van verder herstel van de gevolgen hiervan. Met de energiecrisis en de hoge inflatie blijft het voor een deel van de instellingen en organisaties een uitdaging de plannen en ambities waar te maken. We proberen hierbij zo goed en passend mogelijk te ondersteunen. Voor de ontwikkeling van de (ver)nieuwbouw van Lievekamp en Muzelinck zijn belangrijke stappen gezet. Voor de Muzelinck en de Groene Engel werken we toe naar keuzes rondom duurzame invulling en gezonde financiën. Wat hebben we hiervoor gedaan? −
Museum Jan Cunen heeft structureel budget erbij gekregen om een huismeester aan te nemen.
−
Muzelinck heeft het positioneringsonderzoek uitgevoerd. Met betrekking tot de huisvestingsvraag is het proces in de Definitief Ontwerp fase beland. In 2023 is gestart met analyse van de meerjarige exploitatie en de subsidiebehoefte die daaruit voortvloeit. Hiervoor is ook een onderzoeksopdracht opgesteld.
−
De verkoop van de Groene Engel is voltooid. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd. In 2023 is een onderzoeksopdracht opgesteld rondom levensvatbaarheid en financiën van Groene Engel.
−
Theater van de Stad is toegevoegd aan het cultuuraanbod door het beschikbaar stellen van een structurele subsidie.
−
Het cultuuraanbod is verder uitgebreid: Stichting Oss Cultureel heeft een structureel extra subsidie gekregen voor de organisatie en uitvoering van een locatietheatervoorstelling eens per jaar zoals Oeverloos.
−
Het cultuurfonds Amateurkunst is in het najaar 2023 geëvalueerd met een enquête onder de ontvangers van subsidie. In het voorjaar van 2024 wordt de evaluatie gedeeld met de Raad. Het budget om de regeling in 2024 eventueel voort te zetten leggen we voor aan de gemeenteraad bij besluitvorming over de resultaatbestemming van de jaarrekening 2023.
−
Een bijeenkomst met de carnavalsverenigingen heeft in september 2023 plaatsgevonden. Een klein aantal specifieke vragen rondom bouwloodsen zijn opgepakt en worden met de initiatiefnemers verder uitgewerkt.
27
2.4 Vrijwilligers Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Vrijwilligersorganisaties kunnen een beroep doen op ondersteuning vanuit de gemeente, wanneer zij moeite ondervinden in het uitoefenen van hun taken en activiteiten
-
Vrijwilligersorganisaties worden adequaat ondersteund
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We hebben in 2023 flink geïnvesteerd in meer aandacht voor vrijwilligers en vrijwilligerswerkbeleid. De waardering van vrijwilligers heeft weer een vaste plek gekregen in onze activiteiten door de Gouden Oogappel en de vrijwilligersavond. Daarnaast hebben we met medewerking van vrijwilligers(organisaties) een beleidskader opgesteld. Dit is de komende jaren de basis voor de ondersteuning en waardering van vrijwilligers, waaronder het inrichten van een vrijwilligerspunt. Wat hebben we hiervoor gedaan? −
In de eerste helft van 2023 is onderzocht wat knelpunten/successen zijn in het vrijwilligerswerk in de gemeente Oss. We zijn in gesprek gegaan met vrijwilligers(organisaties) over wat er speelt, waar behoefte aan is en welke rol de gemeente hierin kan spelen.
−
We hebben een beleidskader Vrijwilligerswerkbeleid opgesteld.
−
Waardering van vrijwilligers is opnieuw gestart door middel van de Gouden Oogappel.
−
We hebben de Vrijwilligers Bedankavond in december georganiseerd in theater de Lievekamp.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid We geven op het gebied van duurzaamheid zelf het goede voorbeeld. Daarom gaan we met de gebruikers van gemeentelijke gebouwen en onze partners de maatschappelijke vastgoed portefeuille verduurzamen. Denk aan de realisatie van het nieuwe zwembad en de herbouw van het Zuiderstrandtheater voor Theater De Lievekamp. We volgen daarbij het Klimaatakkoord zoals beschreven in de Nota Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed en streven naar een CO2 arme portefeuille in 2050. De gemeentelijke regeling voor de verduurzaming van buitensportaccommodaties blijft van kracht. Ieder jaar zal in de paragraaf Integraal voorzieningenbeleid verslag worden gedaan van de voortgang van de verduurzaming. We proberen zoveel mogelijk de ‘natuurlijke momenten’ te gebruiken voor het verduurzamen, zoals verbouw, nieuwbouw of groot onderhoud. De global goals die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, gendergelijkheid, ongelijkheid verminderen, duurzame steden en gemeenschappen en vrede, veiligheid en gerechtigheid.
28
3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2016
2018
2020
2022
Streefwaarde
Tevredenheid inwoners over
Waarstaatjegemeent
voorzieningen
e.nl
72%
76%
74%
67%
75%
Inzet burgers voor leefbaarheid
Waarstaatjegemeent
in de buurt
e.nl
21%
24%
21%
17%
22%
Actief in verenigingsleven
Waarstaatjegemeent
62%
62%
55%
52%
63%
GGD Brabanscan.nl
51%
-
45%
43%
60%
GGD Brabantscan.nl
15%
-
18%
17%
12%
e.nl Volwassenen (18+) die voldoen aan norm gezond bewegen Mensen met ernstig overgewicht (obesitas 18-64 jaar) *De norm ‘gezond bewegen’ is sinds 2017 aangescherpt, vandaar de trendbreuk tussen 2016 en 2020/2022 3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Oss
Referentie*
Jaar
Niet-sporters
48,3%
48,7%
2022
4. Wat zouden we anders kunnen doen? We zien dat er steeds meer op verenigingen die actief zijn rondom sport, cultuur, welzijn, af komt. Het gaat om vrij grote ontwikkelingen zoals renovatie, nieuwbouw, fusie en versterken van de maatschappelijke rol in verband met welzijn en de toenemende zorgbehoefte. We vragen als gemeente om een zeer actieve bijdrage en verantwoordelijkheid. We moeten ons realiseren dat dit veel van vrijwilligers vraagt. We zullen tijdig stil moeten staan bij de behoeftes die er zijn voor ondersteuning/advies en realistische, haalbare afspraken maken (overvragen ligt op de loer). De manier waarop we met (problemen van) onze maatschappelijke vastgoedaccommodaties omgaan, is veelal gebaseerd op het kost wat kost in stand houden. We willen echter beter kijken naar de maatschappelijke opgave die er in het betreffende gebied is en de manier waarop maatschappelijk vastgoed daarop kan aansluiten. Dit sluit regelmatig niet aan bij de verwachtingen/wensen van inwoners rondom behoud van voorzieningen. Hoe gaan we hier mee om?
29
Programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte
30
1. Inleiding Eén van de grote opgaven in het Osse coalitieakkoord 2022-2026 is de verduurzaming van onze samenleving. Naast duurzame opwek van energie en warmte moeten we voorbereid zijn op de negatieve effecten van klimaatverandering. In 2023 is de Koersnota Klimaatadaptatie 2050 vastgesteld. Daarmee is een stip op de horizon gezet: een klimaatrobuust Oss in 2050. Aanvullend zijn tussendoelen benoemd voor 2030. In 2024 zal het uitvoeringsprogramma 2024-2027 worden voorgelegd aan de raad. Met dit uitvoeringsplan intensiveren we de uitvoering van activiteiten. In Oss staan de energietransitie prominent op de agenda. Als gemeente moeten we nu keuzes maken om onze lange termijn doelstellingen te behalen: in 2050 zijn we als gemeente energieneutraal. Om dit doel te bereiken werken we de komende tijd aan de ontwikkeling van een Energievisie die de kaders stelt voor de periode 20302050. We zetten daarbij in op energiebesparing, aardgasvrije wijken en duurzame opwek. Daarnaast blijven we ons inzetten voor het realiseren van onze afvaldoelstellingen: minder restafval, meer grondstoffen scheiden en hergebruiken, de CO2-uitstoot beperken, de kosten van afvalbeheer beter beheersbaar maken en de dienstverlening aan de inwoners op peil houden. 2. Programma-onderdelen 2.1 Klimaat en duurzaamheid Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Waterveiligheid: We houden Oss – samen met onze partners - veilig bij hoog water
-
Wateroverlast, hitte en droogte: Onze stad, stadjes en dorpen zijn beter toegerust op langere perioden van zware neerslag of grote hitte. We pakken knelpunten aan en we vergroenen de stad en de kernen
-
We zetten in op het behoud, versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De koersnota klimaatadaptatie is vastgesteld in september 2023. Deze nota wordt nu verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma 2024-2027. Dit doen we samen met onze partners. Daarbij geven we samen verder invulling aan de maatregelen die nodig zijn voor waterveiligheid, wateroverlast, hitte en droogte en het behoud, versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
De koersnota klimaatadaptatie is in 2023 vastgesteld. We hebben ook de eerste stappen gezet voor uitvoering, vooruitlopend op het uitvoeringsprogramma 2024-2027. Zo werken we aan een Osse invulling van ‘de maatlat groene en klimaatadaptieve gebouwde omgeving’. Daarmee kunnen we per deelgebied eisen en wensen opstellen om klimaatadaptief te ontwikkelen.
-
De komst van een jeugd-klimaatburgemeester levert een belangrijke bijdrage in het slaan van bruggen tussen jongeren en educatie.
-
Huiseigenaren in de gemeente Oss hebben met onze subsidieregeling ‘klimaatbestendige maatregelen’ voor ruim € 47.000 aan groene daken, regenwateropvang en infiltratievoorzieningen aangelegd.
-
Met het waterschap en gemeente Maashorst zijn gesprekken gestart over de invulling van de landschapsverbinding Herperduin-Keent.
-
Voor het Bos van Oss zijn de eerste gronden aangekocht en wordt een overall plan uitgewerkt. Het eerste deel Bos van Oss zal op 28 februari 2024 aangeplant worden.
31
2.2 Energietransitie Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Oss reduceert CO2 emissie met 49% in 2030 in vergelijking tot 1990 (aanpassing naar boven van deze doelstelling naar 55% CO2 emissie-reductie is aanstaande)
-
Energietransitie: wij realiseren ons deel van het RES-bod: o
Besparing 11% in 2030 in vergelijking tot 2017
o
Grootschalige opwekking: 1,008 PJ duurzame energie in 2030, restant RES opgave 0,514 PJ vergund in 2025
o -
Volledig energieneutraal in 2050
Oss realiseert 7.500 aardgasvrije (bestaande) woningen in 2030 en is volledig afgekoppeld van het gasnet in 2050
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De realisatie van de doelstellingen van het programma Energietransitie wordt zoveel mogelijk op projectbasis/programma-onderdeel gemeten en bewaakt. De beschikbare cijfers lopen 1 tot 2 jaar achter. In de raadsbijeenkomst van 14 december 2023 is afgesproken de bestaande monitoring zo door te ontwikkelen dat deze voor iedereen hanteerbaar en voldoende actueel is. −
Besparing: het aardgasverbruik is in de periode 2018-2022 afgenomen met zo'n 23% (berekend op basis van het gemiddelde verbruik van koop- en huurwoningen samen)1.
−
Grootschalige duurzame opwek: vooral als gevolg van de groei van zonnepanelen tussen 2017 en 2023 substantieel toegenomen. Oss wekte in 2017 2,4% van haar energievraag lokaal op en in 2023 18%2.
−
Warmtetransitie (7.500 woningen): in 2023 is de methode voor participatie verder ontwikkeld en doorloopt de eerste buurt in Schadewijk het participatietraject. Begin 2024 zal het participatietraject in de eerstvolgende buurt starten, waarna ongeveer iedere twee maanden een buurt start met het participatietraject. Er zijn nog geen woningen aardgasvrij gerealiseerd.
Wat hebben we hiervoor gedaan? -
In 2023 zijn wederom een groot aantal acties gerealiseerd in het kader van het Uitvoeringsprogramma Energiebesparing 2019-2023. Het betreft o.a.
-
o
Keukentafelgesprekken
o
Energieadvies op maat (Brabant woont Slim)
o
Voucheracties energiebespaarmiddelen
o
Collectieve inkoopactie hybride warmtepomp en isolatie
o
Duurzaamheidslening
o
VvE actie (VTCB)
o
Verduurzaming industrieterrein Moleneind Landweert
o
Aanpak Energie-armoede (Klusbus, energiebespaarboxen)
Daarnaast hebben we de meerjaren campagne "Oss schakelt door" in 2023 doorgezet. Dit is een brede campagne waarbij zowel bewoners als bedrijven worden geïnformeerd, geadviseerd en gestimuleerd aan de slag te gaan met de energietransitie.
-
Voor grootschalige duurzame opwek is voor de Duurzame polder is in 2023 een MER uitgevoerd. De resultaten daarvan worden in het eerste kwartaal van 2024 publiek gemaakt. Over de realisatie van 4 windmolens op Elzenburg-De Geer is ook in 2023 nog geen uitspraak gedaan door de Raad van State.
-
De realisatie van 5 zonnevelden bevind zich in verschillende fases: o
Het zonnepark bij de RWZI is gerealiseerd;
o
De pilot “gewassen telen onder zonnepanelen” aan de Brandstraat is gerealiseerd;
1 bron: waarstaatjegemeente.nl 2 Hierbij is uitgegaan van de SDE++ cijfers van juli 2023. 32
-
o
Het zonnepark De Mun is vergund maar nog niet gerealiseerd;
o
Het zonnepark Valendonkstraat is nog in procedure;
o
Het zonnepark Geluidswal Herpen zit nog in de voorbereiding.
Nieuwe zonneparken op land zijn op dit moment niet aannemelijk vanwege het provinciale beleid om zon op land zo veel mogelijk te beperken.
-
Zon op bedrijfsdaken is de afgelopen jaren verder toegenomen: van 0,147 PJ in 2021 naar 0,170 pJ in 2023. Dit nadert wel zijn verzadigingspunt. Onder andere door netschaarste, maar ook doordat niet alle daken constructief voldoende sterk zijn voor een pv-installatie. De vraag is of hier komende jaren een oplossing voor gevonden zal worden.
-
Voor de warmtetransitie is gestart in de Weidevogelbuurt in Schadewijk. De eerste ervaringen helpen de aanpak verder te verbeteren. Het team dat dit traject begeleidt is verder in opbouw De aanpak vraagt ook afstemming met de woningcoöperatie en andere programma's van de gemeente. Naast de gemeentelijke inspanningen om huizen van het aardgas af te krijgen, zien we een toename in particulieren die zelf initiatief nemen. Cijfers hiervan hebben we helaas (nog) niet.
2.3 Milieu en openbare ruimte Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We verminderen zo veel mogelijk het ontstaan van afval door in te zetten op afvalscheiding via het inzamelsysteem met een financiële prikkel (afval scheiden loont!) en afval geschikt te maken voor recycling en hergebruik
-
We gaan door met onze initiatieven ons materiaalgebruik te verduurzamen. Onze initiatieven op het vlak van lage-temperatuur-asfalt (LTA) en andere duurzame materialen zetten we voort. Daarnaast zetten we via ons ontwerp in op materiaalbesparing en werken we zoveel als mogelijk volgens de circulaire levenscyclus-benadering
-
We maken een visie op het gebruik van onze ondergrond
-
We passen ons beheer en onderhoud aan het veranderend gebruik van de openbare ruimte en het veranderende gedrag
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Gemeente Oss is trots op de afname van het restafval en beter scheiden van afval sinds invoering van het nieuwe afvalbeleid. De landelijke afvaldoelstelling wordt weliswaar nog niet behaald, maar we zien dat steeds meer ‘afval’ juist zo wordt aangeboden dat dit goed bruikbaar is als nieuwe grondstof. Met de ingebruikname van de grondstoffencentrale slaan we daarmee bijvoorbeeld steeds grotere slagen, maar ook inwoners bieden steeds meer bruikbare grondstoffen aan op het duurzaamheidsplein. Om te borgen dat duurzaamheid integraal in onze plannen, projecten en beheer en onderhoud mee wordt genomen, is een ‘Stappenplan Duurzaamheid in de Openbare Ruimte’ ontwikkeld. Het stappenplan geeft de processtappen en maatregelen die we kunnen nemen om duurzaamheid in onze projecten en beheer en onderhoud te realiseren. (zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en groen, ruimtegebruik (boven- en ondergronds), circulariteit, mobiliteit en materieel). Voor een visie op de ondergrond zijn in 2023 verkennende gesprekken gevoerd. In het eerste kwartaal van 2024 is een startbijeenkomst samen om de daadwerkelijke uitwerking van de visie te starten.
Daar waar gewenst passen we het beheer en onderhoud aan aan het veranderende gebruik en gedrag (bijvoorbeeld zwerfvuil) en onze ambities ten aanzien van duurzaamheid (bijvoorbeeld ecologisch bermbeheer). Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben de effecten van 2,5 jaar afvalbeleid onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat we in Oss goede stappen hebben gezet, maar dat iedereen nog beter zijn best moet doen, om de nationale doelen te halen. Het landelijke doel is 100 kg restafval per inwoner per jaar en 75% afvalscheiding. We blijven steken op 144 kg restafval en 73% afvalscheiding.
33
-
In het nascheidingsinitiatief van een aantal Brabantse gemeenten, waaronder Oss onderzoeken we of nascheiding van PMD-afval uit het restafval bij de hoogbouw mogelijk en wenselijk is om te komen tot meer herbruikbare grondstoffen die nog in het restafval zitten. Op 22 mei 2023 vond in het provinciehuis een bijeenkomst plaats over dit nascheidingsinitiatief voor alle raadsleden van de betrokken gemeenten.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid In dit programma staan de duurzaamheidsinspanningen in de pijler Planet centraal. Daarbij wordt de combinatie gezocht met mogelijkheden vanuit de beide ander pijlers. Voorbeelden daarvan zijn de aandacht voor welzijn en veiligheid in de inrichting van de openbare ruimte, de inschakeling van vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het creëren van een aantrekkelijke woon- en vestigingsomgeving. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals) die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, schoon water en sanitair, duurzame energie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven op het land en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Tevredenheid onderhoud
Veiligheidsmonitor
1)
70,2%
1)
n.n.b.
Gemeente,
Basis
Basis
Basis
n.n.b.
beleidsmonitor
Basis
Basis
Basis
Plan Watertaken
100%
100%
100%
>= 70%
verhardingen, groen Onderhoudsniveau
Kostendekkende rioolheffing
Centra Goed Overig Sober
n.n.b.
100%
1) Landelijke Veiligheidsmonitor vanaf 2017 tweejaarlijks
3.3 Waar staat je gemeente Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Omvang huishoudelijk restafval per inwoner
175 kg
168 kg
2020
Hernieuwbare elektriciteit
7.4%%
11.9%
2021*
*nog geen nieuwe cijfers beschikbaar dd 16-2-2024
4. Wat zouden we anders kunnen doen? Wat betreft de energietransitie zijn er externe effecten die aanzienlijk invloed hebben gehad op de mogelijkheden om doelstellingen te behalen: natuurbeschermingswet, netschaarste en juridische procedures. De vraag is of het mogelijk is een nieuwe balans te vinden tussen koersvast zijn en wendbaarheid. De kleinschalige aanpak voor aardgasvrije wijken (300-400 woningen) resulteert in grote verbondenheid tussen inwoners en gemeente. De andere kant van de medaille is dat deze tijdsintensieve benadering het bereiken van 7.500 woningen in 2030 moeilijk maakt. Een heroverweging van de aanpak lijkt op zijn plaats. De dijkverzwaringen worden als losse projecten benaderd. Wanneer een meer integrale benadering wordt gehanteerd voor deze drie projecten (Cuijk-Ravenstein, Ravenstein-Lith, Lith-Bokhoven), kan vanuit een strakkere regierol met de andere partners beter onderhandeld worden over wensen, bezwaren en meekoppelkansen voor de gemeente Oss.
34
Programma 5. Economie
35
1. Inleiding Binnen het programma Economie staat toekomstbestendige werkgelegenheid, ondernemerschap en een toekomstbestendige economische structuur voor de inwoners van Oss centraal. Een gezond ondernemersklimaat en voldoende arbeidspotentieel zijn essentieel om de toekomst van een welvarend en leefbaar Oss te waarborgen. Samen met het bedrijfsleven, het onderwijs, andere overheden en regionale en landelijke organisaties bouwen we aan een duurzame, vitale economie die klaar is voor de toekomst. Daarbij zetten we in op een goede afstemming tussen onderwijs en bedrijfsleven en een goed kwantitatief en kwalitatief aanbod van arbeid. Wij vinden het belangrijk dat nieuwe en gevestigde bedrijven zich in Oss kunnen blijven ontwikkelen en dat vraagt ook meer ruimte voor bedrijven, zoals op Heesch West. Daar richten we ons accountmanagement op. We zijn vertegenwoordigd in lokale, regionale en landelijke netwerken. Zo bouwen we aan een sterke economische profilering van Oss als moderne maakstad en vergroten we onze bestuurlijke slagkracht. 2. Programma-onderdelen 2.1 Ruimte voor bedrijven Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): In de economische strategienota 2021-2025 zijn de doelstellingen en actiepunten beschreven. Kort gezegd werken we aan de volgende doelstelling(en): -
Stimuleren ondernemerschap (sector en gebiedsgericht)
-
Uitbouwen economische ecosystemen (sector gericht)
-
Inzetten op toekomstige arbeidsmarkt en talent (sector en gebiedsgericht)
-
Stimuleren duurzaam en toekomstbestendig ondernemen (opgave gericht)
-
Ruimte maken voor ondernemen (gebiedsgericht)
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In de nasleep van COVID-19, exploderende energieprijzen en hogere grondstoffenprijzen stonden de ondernemers in 2023 opnieuw voor grote uitdagingen zoals de krapte op de arbeidsmarkt en de krapte op het elektriciteitsnet. Door onze inzet op de Energietransitie, Circulaire Economie en Arbeidsmarkt hebben we de ondernemers ondersteund bij deze uitdagingen. Met het stimuleren van (innovatief) ondernemerschap, het uitbouwen van ecosystemen en het verkennen van nieuwe ruimte voor werklocaties bouwden we verder aan het fundament van onze nieuwe economie. Landelijk gelden dezelfde uitdagingen. We zijn daarom bestuurlijk stevig vertegenwoordigd in economische platformen, zoals VNG, G40 stedennetwerk, Agrifood Capital en Regio NOB. Ook deelden wij onze innovatieve projecten en kennis en droegen Oss zo uit als moderne innovatieve maakstad, bijvoorbeeld met het themajaar 100yearspharmafuture. De uitvoering van de strategienota Economie Moderne maakstad Oss 2021-2025 en het bijbehorende uitvoeringsplan ligt, de landelijke uitdagingen in ogenschouw genomen en ondanks dat er geen actieplan lag voor de toekomst van Life Science en Agrifood, op koers. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Het bedrijfsleven is bevraagd op de beschikbare en benodigde ruimte. Deze resultaten nemen we mee als input voor de in 2024 op te stellen Visie Bedrijventerreinen Oss. Deze visie haakt aan op de Omgevingsvisie en loopt parallel met de deelname vanuit Oss aan de regionale bedrijventerreinprogrammering en totstandkoming van het regionaal afsprakenkader daarbinnen.
-
Ondernemers hebben enorm veel belangstelling getoond voor kavels op Heesch West maar er ligt nog geen uitgifteprotocol waarin wordt beschreven op welke wijze we - mogelijk per deelgebied - de kavels zullen gaan toewijzen. Het bestemmingsplan is ook nog niet onherroepelijk.
-
We zijn gestart met het opzetten van parkmanagement voor het bedrijventerrein Elzenburg-De Geer.
36
-
De gemeenteraad heeft het plan goedgekeurd om de haven economisch aantrekkelijker te maken door het aanleggen van een kade en een aantal opstelsporen om de spoormogelijkheden te verbeteren.
-
We namen deel aan de verkenning van de samenwerking Life Sciences Regio Pharma Oss, Nijmegen en Land van Cuijk. Deze samenwerking gaat in 2024 van start. In deze samenwerking doen ook onderwijs- en kennisinstellingen mee, zoals Radboud Universiteit, Avans, HAN en mbo's KW1C en Rijn IJssel.
-
In 2023 hebben we diverse activiteiten georganiseerd en met onze partners mede mogelijk gemaakt in het kader van het themajaar #100YPF, zoals open dagen en het Experience Center van Organon, congressen zoals TOPX, Dutch Medicines Days en de Avond van de Chemie maar ook de Pharma-FutureBattle en het Weekend van de Wetenschap in de bibliotheek.
-
We hebben een pilot (in voorbereiding) voor intensivering van het ruimtegebruik op één bedrijventerrein. De pilot heeft als doel om ruimte te winnen door een slimmere benutting, om daarmee te kunnen voorzien in ruimtebehoefte van gevestigde en groeiende bedrijven. En daarmee van behoud van bedrijven op de locatie.
-
Om het MKB te helpen met het verduurzamen van hun pand hebben we energiescans aangeboden en is er een zakelijk energieloket beschikbaar. Daarnaast zijn we gestart met het verder verduurzamen van bedrijventerrein Moleneind (onder de noemer van het provinciaal project Grote Oogst).
-
We organiseerden in samenwerking met HAS green academy de landelijke Dag van de duurzame verpakking en sloten het Regiodeal-project Innovatieprogramma Circulaire verpakkingen Oss succesvol af.
-
Tot slot hebben we een onderzoek gestart naar een circulair ecosysteem bouw.
2.2 Landbouw Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Een gebiedsgerichte aanpak per polder om te komen tot: o
Een economisch volhoudbare agrarische bedrijfsvoering door het mede mogelijk maken van nieuwe verdienmodellen
o
Een ecologisch verantwoorde agrarische sector waarbij verbetering van lucht, water, bodem en biodiversiteit bereikt wordt
o
Een agrarische sector die maatschappelijk verbonden is met de omgeving door ontwikkelingen in samenspraak tot stand te brengen
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Het bereiken van deze doelstellingen vraagt om een doorlopende inspanning. We hebben in 2023 veel activiteiten ondernomen om deze doelen te bereiken. Een belangrijke stap daarin is de samenwerking tussen gemeente en agrarische ondernemers in Oss. Deze is stevig verankerd in “De Osse Aanpak”, waarbij we met een doelenbenadering de transitie maken naar kringlooplandbouw. Een aanpak die ook door de provincie en het Rijk met interesse wordt gevolgd. Wat hebben we hiervoor gedaan? −
We hebben samen met de boeren een uitvoeringsagenda (ook bekend als het Bod) voor de westelijke polder op hoofdlijnen opgesteld, met doelen voor bodem, water en natuur. Met de uitwerking in een convenant en een meerjarig uitvoeringsprogramma gaan we in 2024 aan de slag.
−
We zijn gestart met de project Bokashi voor verbetering van de biodiversiteit en bodemkwaliteit in de polder.
−
We hebben de waterkwaliteit gemeten in de polder om te bepalen welke ingrepen noodzakelijk zijn.
−
We hebben een actieve bijdrage geleverd bij de oprichting van een gebiedsorganisatie westelijke polder door hierin te participeren en een financiële bijdrage te leveren bij de oprichting.
−
We hebben onderzoek gedaan naar de verwerking van mest op het eigen bedrijf zodat deze gebruikt kan worden bij kringlooplandbouw.
−
We hebben een vervolg gegeven aan de pilot “energie uit mest” door een nieuw onderzoek te starten naar de werking van algen in mest met subsidie via de regiodeal.
37
−
We hebben een onderzoek gestart naar de milieu effecten van het bod door de boeren.
−
We zijn gestart met het opstellen van een planologisch kader waarmee we de transitie te kunnen faciliteren maken naar kringlooplandbouw en een economisch duurzame sector.
2.3 Recreatie en toerisme Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We streven naar versterking van de vrijetijdssector (werkgelegenheid)
-
We zetten in op voldoende (vrij toegankelijke) mogelijkheden om dichtbij huis te kunnen ontspannen
-
We streven naar meer kwaliteit van het aanbod passend bij de lokale behoeften (tevredenheid over recreatieve voorzieningen)
-
We werken aan een goede balans tussen natuurwaarden en recreatieve waarden door spreiding van recreatie in het gehele gebied
-
We informeren, inspireren en enthousiasmeren inwoners en bezoekers samen met onze stakeholders recreatie & toerisme in het Platform TrefhetinOss om erop uit te gaan in de regio
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In sterke samenwerkingsverbanden en marketingcoalities werken we aan de versterking van de vrijetijdssector. Dit doen we met bekende partners buiten onze gemeentegrenzen zoals de Maassamenwerking. En we kijken actief naar nieuwe partners, bijvoorbeeld in Noordoost Brabant. Met de tien regiogemeenten in Noordoost Brabant startten we dit jaar een verkenning naar kansen voor samenwerking. Dit krijgt in 2024 een vervolg. We versterken onze vrije tijdsector ook met onze partners binnen de gemeentegrenzen. We werkten samen aan de marketingcommunicatie vanuit het Platform ‘Tref het in Oss’. We zetten routes en routestructuren in voor het spreiden van recreatie. En we faciliteren diverse (ondernemers)projecten ter versterking van recreatieftoeristische voorzieningen zoals de Lithse Ham, Jachthaven de Groot, Hoessenbosch en de Geffense Plas. De visie Verbinden & Vertellen is niet geëvalueerd maar bouwstenen voor evaluatie liggen er. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We brachten de pontjesdagen onder in de Maassamenwerking en werkten met Bureau Toerisme, de buurgemeenten en de netwerkorganisaties aan marketing en promotie van het Maasgebied.
-
We formuleerden met de tien regiogemeenten in Noordoost Brabant een uitvraag tot een verkenning naar samenwerkingskansen en stelden een kwartiermaker aan om deze kansen in beeld te brengen.
-
We ontwikkelden met het Platform Tref het in Oss nieuwe promotiemiddelen zoals banieren, tassen, routekaarten, we vulden de beeldenbank met professionele foto's en brachten het magazine Bij Ons Om de Hoek uit om inwoners en bezoekers te inspireren erop uit te gaan in onze regio.
-
We zetten met Routebureau Brabant en Stichting Landschapsbeheer Oss in op een kwalitatief goed (onderhouden) routenetwerk in onze gemeente en startte vanuit lokaal initiatief naar een verkenning om het routenetwerk uit te breiden met een ruiterroutenetwerk.
-
We droegen bij aan de zichtbaarheid van de Zuiderwaterlinie en ontvingen dit jaar de Expeditie Zuiderwaterlinie in Lith.
-
We startten met onze lokale partners een evaluatie naar de manier waarop we samenwerken en maakten een start richting een streefbeeld voor de toekomst dat in 2024 verder vervolg krijgt.
-
We vonden met de uitgezette prijsvraag een nieuwe exploitant voor de Geffense Plas.
-
De gebiedsvisie Maashorst is vastgesteld waarin het uitgangspunt voor Herperduin vastgelegd is in het houden van balans tussen recreatie en natuur. Hierin is het versterken van de recreatieve entree Hoessenbosch als een kans opgenomen. In 2024 gaan we deze verder onderzoeken.
-
Met de ontwikkelaar van de Lithse Ham zijn we in gesprek om voor de opwaardering van het vakantiepark, binnen onze randvoorwaarden, tot een (voorstel voor een) geactualiseerde visie en businessplan te komen. Wanneer de gemeente en ontwikkelaar daarover overeenstemming hebben bereikt, kunnen partijen een overeenkomst sluiten over onder meer de benodigde gronden, de uitwerking en uitvoering van het programma en het kostenverhaal.
38
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de duurzaamheidscirkel, vooral aan de profit-kant, waarbij people en planet ook goede aandacht krijgen: -
Arbeid: Door te streven naar een maximale werkgelegenheidsfunctie leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren zoals besteedbaar inkomen, armoede bestrijding, terugdringen jeugdwerkloosheid en verhuissaldo.
-
Kennis: Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking en dus de aanwezigheid van hoger onderwijs is de sleutel tot de toekomst. We zetten dan ook maximaal in op samenwerking met bijvoorbeeld Avans, HAS, HAN en universiteiten in onze nabijheid. Daarnaast zetten wij in op sterke verbindingen tussen het mboonderwijs en onze mkb-bedrijven. Deze jonge talenten behoren tot de ruggengraat van het mkb.
-
Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden: we kijken kritisch naar ons ruimtegebruik, onder andere door toepassing van de 'Ladder duurzame verstedelijking'. Bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Heesch-West is dit een belangrijke factor. We hebben hier regionaal afstemming over. Voor regionaal bedrijventerrein Heesch west wordt een gronduitgifteprotocol opgesteld.
-
Daarnaast ontwikkelen we projecten en activiteiten die de transitie binnen het bedrijfsleven naar een duurzame en circulaire economie moeten versnellen (zie paragraaf 2.2).
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, kwaliteitsonderwijs, duurzame energie, fatsoenlijk werk en gezonde economie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, verantwoorde consumptie en productie en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren
Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Werkgelegenheid
osstat*
42.940
43.970
45.726 Nog niet
41310
bekend MKB vriendelijkste gemeente Ranking logistieke hotspots
www.logistiek.nl
**
26
8
7
** 2
7 4
5
* Gebruikt zijn de LISA-cijfers, die zijn berekend op basis van KvK-gegevens aangevuld met steekproefonderzoek onder bedrijven. De cijfers zijn een schatting van de werkgelegenheid van halverwege het jaar ervoor. In landelijk LISA-verband wordt ervoor gekozen om jaarlijks de historie met terugwerkende kracht te actualiseren. De cijfers zijn terug te vinden in OssStat onder het kopje Economie. ** De verkiezing vindt elke twee jaar plaats. In 2020 heeft Oss niet actief deelgenomen. Vanwege de doorontwikkeling is er in 2023 geen landelijke ondernemerspeiling MKB-vriendelijkste gemeente uitgevoerd. 3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Functiemenging (verhouding tussen banen en
52,5
52,3
2022
Vestigingen bedrijven per 1.000 inwoners 15-64 jaar
157,6
161,6
2022
Banen 15-64 jaar per 1.000 inwoners
755,5
786,6
2022
woningen, 0 is alleen wonen, 100 is alleen werken)
Op moment van schrijven zijn er nog geen gegevens beschikbaar over 2023
39
4. Wat zouden we anders kunnen doen? Veel maatschappelijke opgaven moeten vooral via de bedrijventerreinen worden opgepakt zoals energie, water, klimaatadaptatie, water, hittestress etc naast ruimte voor bedrijven en mobiliteit. Daartoe is een goed georganiseerd bedrijfsleven op het terrein, bijvoorbeeld via Parkmanagement, noodzakelijk. Na het vaststellen van de uitvoeringsagenda voor de Westelijke en Oostelijke polder en een agrarische ondernemerscollectief gaan we bekijken of er nog een uitvoeringsagenda moet worden opgesteld voor het overig agrarisch gebied.
40
Programma 6. Centrum
41
1. Inleiding In dit programma staat de ontwikkeling van ons stadshart centraal. De dynamiek in dit gebied is groot. We moeten steeds blijven anticiperen en meebewegen met de markt en op de ontwikkelingen in de maatschappij om kansen voor ons centrum te benutten. Het gaat goed met ons Osse stadshart. De leegstand is laag en het Walkwartier is volop in ontwikkeling. Landelijk worden we zelfs weleens als voorbeeld gebruikt. Maar dit betekent niet dat het werk gedaan is, er is blijvende inzet nodig om winkelpanden ingevuld te houden. Ook de opgaven voor klimaatadaptatie, de bereikbaarheid van het centrum en mobiliteit binnen de stad hebben onze aandacht nodig. Samen met de belanghebbenden in het centrum werken we de komende jaren door aan een bruisend, groen en toekomst bestendig stadshart. 2. Programma-onderdelen 2.1 Stadscentrum Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): We willen een stadshart met een bruisend en divers karakter, met veel aandacht voor ontmoeting. Daarbij zitten we in op de volgende ontwikkelingen: -
Een aantrekkelijke binnenstad waarin mensen het fijn vinden om te verblijven
-
Drie sterke deelgebieden in het centrum, die elkaar aanvullen, maar ieder een onderscheidend karakter hebben: Heuvel (Horeca), Walplein (zelfstandige winkels) en het Walkwartier (cultuur)
-
Verbindende straten tussen de deelgebieden met winkels op de begane grond en daarboven publiekstoegankelijke functies of wonen
-
Het wonen in het centrum bevindt zich vooral in de schil rondom het winkel- en uitgaansgebied
-
Stevige vergroening Heuvel, Walplein en Walkwartier (zodanig dat evenementen mogelijk blijven) en groene verbindingen met de rest van Oss
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We zitten volop in de realisatiefase van het Walkwartier met het Warenhuis en de voltooiing in 2024 nadert. De werkzaamheden verlopen vooralsnog volgens planning. Ook de planologische procedure voor de ontwikkeling van het Stadssportpark TBL loopt voorspoedig. De bewaakte fietsenstalling aan de Oostwal wordt verplaatst naar het TBL terrein. De voorbereiding daarvan loopt. De oplevering van stadssportpark TBL is voorzien in het eerste kwartaal van 2026. In 2023 heeft de 'huiskamer van Oss' meer vorm gekregen door de laagste leegstand sinds 2019 en aandacht voor cultuur en evenementen in het centrum. In verschillende andere projecten hebben we invulling gegeven aan het karakter van de binnenstad door het faciliteren van binnenstedelijk wonen en aanplant van bomen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
De planologische procedure voor het TBL loopt.
-
Het project Walkwartier was in 2023 volop in aanbouw waarbij binnenkort op de bouw het hoogste punt zal worden bereikt. In totaal worden in het Walkwartier 131 woningen gerealiseerd. De bouw verloopt voorspoedig en naar verwachting zullen alle appartementen rond de zomer van 2024 worden opgeleverd. De oplevering van de winkels en de horecavoorziening zal later dat jaar plaatsvinden. Het vinden van geschikte ondernemers voor de winkelruimtes en voor de horeca verloopt minder voorspoedig dan de verkoop van de woningen. Extra inspanningen zijn in 2024 nog nodig om dit alsnog voor elkaar te brengen.
-
Belangrijk onderdeel in de gebiedsontwikkeling van het Walkwartier is de komst van het Warenhuis. Een multifunctioneel gebouw waarin onder meer de bibliotheek, het stadsarchief, de streekwinkel, het toeristisch informatiecentrum en het centrummanagement zal worden gevestigd. Het Warenhuis moet een echte ontmoetingsplek worden. Van Wanrooij projectontwikkeling zal het deel van het gebouw waarin het Warenhuis gevestigd wordt, rond de zomer aan de gemeente casco opleveren. Het ontwerp voor de inrichting is afgerond en de aanbesteding voor de vaste inrichting en de technische installaties is gestart.
42
-
Tot slot wordt ook het openbare gebied van het Walkwartier opnieuw ingericht, om het geheel een nieuwe uitstraling te geven. Het ontwerp is besproken met de belanghebbenden uit de omgeving en waar mogelijk aangepast aan hun wensen. De exacte fasering moet nog definitief worden gemaakt.
-
Voor de Galerij en Walplein 25 stelden we ontwerpbestemmingsplannen op om de initiatieven voor kwaliteitsverbetering en toevoegen van woningen mogelijk te maken.
-
We actualiseerden ons detailhandelsbeleid om de toekomstige ontwikkelingen van ons winkelgebied vorm te geven en te sturen. Dit beleid bespraken we met de stakeholders en ligt ter besluitvorming voor in de Gemeenteraad op 11 april 2024.
-
Er is een stofkam gehaald door de terrasregels en een eerste concept Horecabeleid opgesteld zodat de openbare ruimte op een goede manier kan worden benut. De afstemming met de afdeling Oss van Koninklijk Horeca Nederland (KHN) is nieuw leven ingeblazen. Besluitvorming is voorzien in de eerste helft van 2024.
-
Op 25 januari 2024 heeft de gemeenteraad het geactualiseerde evenementenbeleid vastgesteld. In dit beleid is een paragraaf opgenomen met de kermisvisie.
-
In 2023 zijn 6 locatieprofielen in het centrum vastgesteld en met 2 centrum locaties is een start gemaakt.
-
Het college heeft in haar vergadering van 30 mei/23 oktober 2023 nieuwe parkeernormen vastgesteld. Hierbij zijn ook fietsparkeernormen vastgesteld en kwaliteitseisen voor fietsenstallingen vastgelegd. Daarnaast is de Koersnota mobiliteit in juli door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin wordt het beleidskader geschetst voor het stimuleren van fietsgebruik. Het beleidskader wordt dit jaar (2024) uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma.
-
De relatiemanager Stadshart heeft een jaar lang diverse ketens benaderd met als doel om Oss als aantrekkelijke vestigingslocatie te promoten en contact te houden met gevestigde ketens in het stadshart. Dit heeft weinige concrete resultaten opgeleverd. Daarom is ervoor gekozen het contract met de relatiemanager niet te verlengen.
-
Vanuit de subsidieregeling Gevelverbetering hebben tot en met 2023 8 locaties subsidie ontvangen en is voor 2 projecten nog een bijdrage gereserveerd in 2024.
-
In het kader van de regeling Wonen in het centrum zijn er in 2023 wel projecten opgestart maar nog niet afgerond. Op dit moment is er nog voor 7 woningen geld gereserveerd maar nog niet uitgekeerd omdat de werkzaamheden nog niet zijn gestart en voor nog eens 7 woningen is geld gereserveerd en deels uitgekeerd omdat de werkzaamheden zijn gestart maar nog niet afgerond. In totaal is er vanaf 2018 tot en met 2023 voor 35 woningen de subsidie volledig uitgekeerd omdat het project is afgerond.
-
Tot slot zijn er verschillende inrichtingsplannen opgesteld en gerealiseerd om het stadshart te vergroenen en het centrum klimaatadaptiever te maken. Van de 9 beoogde locaties zijn er reeds 6 gerealiseerd, op één locatie lijkt realisatie niet mogelijk en bij de overige 2 locaties zijn we nog in gesprek met de omliggende pandeigenaren.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de Duurzaamheidscirkel: -
Arbeid: door te streven naar behoud en zelfstandig ondernemerschap mogelijk maken leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren, zoals besteedbaar inkomen, terugdringen armoede en verminderen jeugdwerkloosheid.
-
Maatschappelijke participatie en wonen: we gaan in het stadscentrum een diversiteit aan functies creëren. We versterken de woonfunctie in het Walkwartier, voegen cultuur toe, voegen met het stadssportpark een openbare sportfaciliteit toe en geven ruimte aan starters en tijdelijke functies. We stimuleren, wanneer het kan, evenementen in het centrum en de kernen, deze worden veelal georganiseerd door lokale verenigingen.
-
Natuur en Landschap: We vergroenen het centrum om de effecten van hittestress tegen te gaan en creëren daarmee een aantrekkelijke leefomgeving voor de bezoekers en inwoners van het stadscentrum.
43
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, duurzame steden en gemeenschappen en leven op het land. Door in te zetten op het compact maken van het stadshart, functiemenging, meer bezoekersbeleving, stimuleren lokaal en duurzaam, in samenwerking met belanghebbenden in de binnenstad. Zo bouwen we samen aan een duurzaam stadshart. 3.2 Indicatoren In 2023 zijn we gestart om naast de gegevens van Locatus de meer actuele gegevens van het CMO te hanteren. Vanaf 2024 zullen we alleen nog maar rapporteren aan de hand van de gegevens van het CMO. Gegevens van Locatus De gegevens van Locatus zijn een momentopname en afhankelijk van de afbakening van het werkgebied dat gehanteerd wordt. Hierdoor wijken de cijfers af van het dashboard dat het CMO gebruikt. Zo hebben de gegevens van het CMO alleen betrekking op de pit en de schil van het stadshart. Locatus rekent tot het centrum bijvoorbeeld ook de oostzijde van de Oostwal, zoals Klaphekkenstraat, Berghemseweg en Oostwal. Hetzelfde geldt o.a. voor het voorzieningencluster op het Burchtplein.
Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Bezoekers centrum (gemiddeld per
Locatus
*
*
Locatus
16,6%
16,5%
>40.000
week) Leegstand aantal verkooppunten
16,4%
11,8%
15% in 2022
Aantal verkooppunten
Locatus
Omvang winkeloppervlakte in m2**
Locatus
Leegstand winkeloppervlak
Locatus
451
449
402
381
geen geen
57575
57372
55977
51739
(46679)
(45506)
(45505)
(45148)
18,9%
20,7%
18,7%
12,7%
geen
* landelijk verbod wifi tracking derhalve geen cijfers meer beschikbaar. ** omvang winkeloppervlakte is inclusief horeca, dienstverlening en leegstand (tussen haakjes exclusief leegstand) Gegevens van CMO uit Digitwin Het werkgebied van het CMO beslaat sinds 2010 het kernwinkelgebied (de pit) en het kernrandgebied van het centrum (de schil). Aan de noordkant wordt het gebied begrensd door de Hertogensingel, aan de zuidkant door de spoorwegovergang Molenstraat, aan de westkant door de Smalstraat en aan de oostkant door de Teugenaarstraat.
44
Vanaf 2016 registreert het CMO maandelijks bezetting/leegstand. In 2015 werd begonnen met het tellen van passanten via Wifi tracking via Locatus 24/7 passanten. In 2020 heeft Locatus deze dienstverlening gestaakt in verband met AVG. Vanaf juli 2022 maakt het CMO gebruik van DigiTwin om bezoekersaantallen te meten. Deze tool is AVG proof. Het CMO werkt haar bestand actief jaarrond bij, terwijl Locatus eenmaal per jaar een telling uitvoert. Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Bezoekers centrum
CMO
n.b.
n.b.
123.000
111.000
150.000
CMO
14,60%
9,20%
11,50%
9,60%
7,50%
Aantal verkooppunten
CMO
363
360
356
354
geen
Omvang winkeloppervlakte
CMO
n.b.
n.b.
n.b.
90.825
geen
CMO
n.b.
n.b.
n.b.
7,20%
5,00%
(gemiddeld per week) Leegstand aantal verkooppunten
in m2
Leegstand winkeloppervlak
3.3 Waar staat je gemeente Niet van toepassing. 4. Wat zouden we anders kunnen doen? Ontwikkelingen en initiatieven in het centrum raken elkaar direct en daarom moeten we projecten in het stadscentrum meer vanuit een integrale en gebiedsgerichte aanpak beschouwen, en dus minder projectgericht of sectoraal. Bovendien dient bij de planvorming van projecten meer aandacht te worden besteed aan de afbouw (zoals transportbewegingen en afval dat vrijkomt bij de afbouw door bewoners). Dit is duidelijk merkbaar door de hoeveelheid busjes en bouwafval in het centrum waar geen voorzieningen voor zijn ingericht en daardoor overlast veroorzaken. Niet alle woningen in het centrum hebben een beschikbare parkeerplaats, waardoor mogelijk het wonen in het centrum achter blijft. Om dit te bevorderen kijken we in 2024 welke mogelijkheden hiervoor zijn. Voor wat betreft zwerfafvalbeheersing in de stad is er behoefte en noodzaak om ook op de zondagen afval op te ruimen. In 2024 zullen we bekijken hoe daar mee omgaan. Een levendige weekmarkt is een belangrijke aanvulling in de binnenstad. Ook de winkeliers en de horeca kunnen daar profijt van hebben. Door de verandering van beschikbare (openbare)ruimte en de veranderende consumentenvraag, is het zaak de visie op de markt in de stad Oss weer eens tegen het licht te houden.
Dit vraagt, voor een goede besluitvorming, nader onderzoek naar het bezoek en bestedingspatroon van de marktbezoekers en de input van centrumondernemers en omwonenden.
45
Programma 7. Verstedelijking, wonen en mobiliteit
46
1. Inleiding Oss heeft alles in huis om een de schaalsprong te maken naar een gemeente met meer dan 100.00 inwoners. Dit bereiken we onder andere door nog meer stad te zijn. Oss profiteert al van de aantrekkingskracht van de diversiteit in keuze voor wonen in een stadse of dorpse omgeving, met veel erfgoed, aansprekende voorzieningen waaronder een goede ontsluiting én OV bereikbaarheid, een gevarieerde economische bedrijvigheid en een prachtig buitengebied. Door stedelijke milieus toe te voegen maken we het aanbod en de keuze voor wonen en werken in Oss nog diverser en aantrekkelijker. Dit komt voornamelijk tot uitdrukking in de binnenstedelijke transformatie in de brede spoorzone van Schadewijk tot Amsteleind. Hier vindt ook de omslag naar duurzame mobiliteit plaats, met een herwaardering van onze verkeersstructuur, zodat alle voorzieningen goed bereikbaar blijven. Daarnaast hebben we aandacht voor de opgave om het bestaand stedelijk gebied gezonder en meer klimaatrobuust te maken. In dit programma komen de verstedelijking van Oss met de Spoorzone Oss, onze woon- en mobiliteitsopgaven, de activiteiten in het kader van de Omgevingswet én onze lobby en samenwerkingsagenda aan de orde. 2. Programma-onderdelen 2.1 Verstedelijking Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Eigentijdse Stadvernieuwing; wat inhoud dat er een diversiteit aan extra woningen gebouwd zijn in het stedelijk gebied, die aantrekkelijke stedelijke leefmilieus en gemeenschappen opleveren
-
De transitie naar een 10 minutenstad; waarin langzaam verkeer volop ruimte heeft en voorzieningen zoals openbaar vervoer, groen, sport, onderwijs en cultuur binnen 10 minuten bereikbaar zijn vanaf woon- of werkplek
-
Duurzame, gezonde en veilige leefomgeving; waarin in het stedelijk gebied ruimte is gemaakt voor de uitdagingen uit het programma energie en klimaat en de opgave met betrekking tot energie
-
Vooraanstaande industriële ontwikkel- en maakstad; waarbij het nieuwe werken (in de nabijheid van de stations) onderdeel is van de nieuwe stedelijkheid
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Op verschillende manieren werken we aan het creëren van toekomstbestendige stedelijke woon-, werk- en leefmilieu’s in de spoorzone van Oss. We hebben in 2023 diverse plannen opgeleverd rondom mobiliteit en wonen die ook betrekking hebben op de stedelijke ontwikkeling. De nadere planvorming en het uitwerken van de strategieën voor verstedelijking krijgen verder vorm in het masterplan Spoorzone Oss dat in 2024 wordt opgeleverd. Daarmee is de verstedelijking van Oss niet klaar, maar staat juist aan het begin. De ruimtelijke ingrepen die worden voorgesteld om van de spoorzone een toekomstbestendig stedelijk gebied te maken vragen op veel fronten de komende jaren inzet van mensen en middelen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We stelden een Opgavedocument spoorzone vast.
-
We gaven opdracht en startten met het opstellen van een masterplan Spoorzone Oss.
-
We werkten aan de realisatie van verstedelijking door middel van projecten in de spoorzone zoals Euterpepark, Gebiedsontwikkeling Raadshuislaan Noord, Gebiedsontwikkeling Raadhuislaan Zuid, Fraterspark, Oude Theater/Lucaya, Schadewijk en Amsteleind.
-
We stelden een Spooragenda op met NS, Prorail en de provincie Noord-Brabant.
-
We sloten aan bij NOVEX stedelijk Brabant, waarin Brabantbrede verstedelijkingsstrategie en uitvoeringsprogramma is opgesteld.
-
We waren betrokken bij het opstellen van een regionale verstedelijkingsstrategie en uitvoeringsprogramma.
47
2.2 Wonen en erfgoed Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Complete woongemeente. Aandacht voor de woonomgeving in bestaande wijken en kernen. Een flexibel en gedifferentieerd woningbouwprogramma
-
Comfortabele woningvoorraad. Een woningvoorraad die aansluit bij de behoeften en wensen van de bewoners. De woningen zijn duurzaam en toekomstbestendig
-
Een (t)huis van alle groepen inwoners. Aandacht voor de groep kwetsbare inwoners met een zorgbehoefte die in de toekomst in een reguliere woning moeten blijven wonen. Ook aandacht voor de inwoners met een middeninkomen en jongeren die in de koop- en huursector buiten de boot dreigen te vallen
-
Versterking van de woonfunctie van Oss, ook in regionaal opzicht
-
Versnelling van de woningbouw met als streven dat er de komende jaren circa 600 woningen worden toegevoegd aan de Osse voorraad. De Woonagenda 2022-2024 helpt om uitvoering te geven aan deze ambities
-
We geven aandacht aan betekenis en behoud van erfgoed en archeologie
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We hebben in 2023 veel ontwerpbestemmingsplannen in procedure gegaan met in totaal circa 2.500 woningen, waaronder veel betaalbare woningen. Door de werkwijze van nieuwe zakelijkheid en vaker monitoren van de planvoortgang zorgen we voor meer continuïteit in het verlenen van nieuwe bouwvergunningen. Op die manier proberen we over de langere termijn het aantal nieuwbouwwoningen hoog te houden. We hebben vele adviezen gegeven op de intaketafel, principeverzoeken behandeld, onderbouwingen in bestemmingsplannen geschreven en meegewerkt aan de ontwikkeling van plannen waar ons projectenbureau een sturende rol heeft. Dit met als doel dat we de pijplijn blijven aanvullen met harde woningbouwplannen. Verder hebben we gewerkt aan beleidsstukken die ons helpen om de doelstellingen te realiseren. Het gaat daarbij om de Regionale Woondeal Noordoost-Brabant, het beleidskader centrale huisvesting internationale werknemers, de visie Wonen, Welzijn & zorg en de herinvoering van de Starterslening. Ook hebben we een start gemaakt met de actualisatie van de meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties. Zo wordt op vele fronten gewerkt aan een thuis van alle groepen inwoners. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We werkten aan de Regionale Woondeal en aan de Brabantse Verstedelijkingsstrategie. We zetten ons in voor het Osse belang, namelijk aandacht voor de ingezette versnelling en de grote opgave om zachte woningbouwplannen naar de eindstreep van een onherroepelijk bestemmingsplan te brengen, zodat er daarna bouwvergunningen kunnen worden aangevraagd en de bouw kan starten.
-
We stelden de visie Wonen, Welzijn & Zorg op. Deze is vastgesteld in oktober 2023.
-
We hebben het beleidskader huisvesting internationale werknemers op, het is vastgesteld 2023.