Programma-evaluatie 2020.PDF
Tekst van het document
-
Wij hebben voor het onderwijs en de kinderopvangsector een tolkendienst gefaciliteerd, om anderstalige leerlingen en hun ouders zo goed mogelijk te bereiken. Deze dienst zetten we voort tot de zomervakantie van 2021.
24
-
Het RBL BNO heeft samen met de leerplicht Den Bosch en de GGD Hart voor Brabant een tijdelijk protocol (ziekte)verzuim opgesteld voor regels tijdens periode van noodopvang.
-
Het RMC heeft naast de reguliere dienstverlening, alle voortijdig schoolverlaters opnieuw aangeschreven met een aanbod voor trajectbegeleiding op afstand.
-
We startten naar aanleiding van COVID-19 samen met het VO, het Samenwerkingsverband VO, Het CJG en een Jeugdhulpaanbieder het project/experiment ‘schoolweigering’ om een kwetsbare groep jongeren in het VO in beeld te houden en te begeleiden om uitval te voorkomen.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Wij willen dat iedereen mee kan doen in onze samenleving. Onderwijs en werk zijn belangrijk voor participatie. Wij werken aan een duurzame plek op de arbeidsmarkt voor onze inwoners. Daarom streven we naar een startkwalificatie bij een zo groot mogelijke groep inwoners en gaan uitval uit onderwijs tegen. We ondersteunen mensen met een uitkering om passend werk te krijgen en te houden. We werken aan erkende certificaten en praktijkverklaringen waarmee kennis en vaardigheden beter aantoonbaar zijn. Leven lang ontwikkelen is een belangrijk uitgangspunt. De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, geen honger, kwaliteitsonderwijs, duurzame energie, fatsoenlijk werk en gezonde economie, ongelijkheid verminderen en partnerschappen. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2017
2018
2019
2020
Streefwaarde
Vrijwilligers
Waarstaatje
36%
50%
gemeente.nl Voortijdig schoolverlaters Oss
vsvverkenner.nl
Bereik VVE doelgroep
TOV jaarverslag
Bereik doelgroep armoedebeleid
WISZ
1,6%
1,94%
81,7%
82,6%
Bereik huishoudens p-wet WISZ
< 2,0% 100%
Bereik huishoudens 120%
Percentage stijging
2,11%
1%
-5%
86,4%
84,3%
81,6%
78,3%
91,1%
90,2%
-3,4%
5%
85%
-2%
bijstandsuitkeringen
25
3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Absoluut verzuim onderwijs per 1.000 leerlingen (niet
1,1
1,9
2019
12
26
2019
2,1%
2,0%
2019
ingeschreven op school) Relatief verzuim onderwijs per 1.000 leerlingen (wel ingeschreven, niet aanwezig) Voortijdig schoolverlaters (VO en MBO) Kinderen in uitkeringsgezin Personen > 18 jaar met een bijstandsuitkering per
5%
6%
2018
311,9
436,8
2020
2%
2%
2019
207,7
198,5
2019
69,2%
68,6%
2019
70,2%
74,4%
2020
10.000 inwoners Werkloze jongeren 16-22 jaar Personen 15-64 jaar met lopend re-integratietraject per 10.000 inwoners Netto arbeidsparticipatie (aandeel beroepsbevolking met baan) Demografische druk (verhouding tussen nietproductieve leeftijdsgroepen < 20 jaar en > 65 jaar en productieve groep 20-64 jaar)
4. Wat zouden we anders kunnen doen? -
De ondersteuning aan ondernemers in deze COVID-19 crisisperiode is vanuit Werk en Inkomen en Economie in afstemming uitgevoerd. Het is goed om de krachten blijvend te bundelen voor een impuls van de lokale arbeidsmarkt.
-
In de crisistijd is veel in samenwerking opgepakt, over kokers heen; onderwijs, opvang en CJG bijvoorbeeld. Daarop bouwen we voort. In het belang van het kind en gezin.
26
Programma 3. Ontmoeten, sport en cultuur
27
1. Inleiding In het afgelopen jaar is nadrukkelijk gebleken hoe we de activiteiten op het gebied van sport, cultuur en ontmoeten waarderen, nodig hebben en missen als het aanbod niet beschikbaar is. Een groot gedeelte van het jaar zijn veel activiteiten niet of maar gedeeltelijk beschikbaar geweest. Sommige voornemens die we in 2019 hebben gemaakt zijn in 2020 naar de achtergrond gedrongen vanwege de COVID-19 crisis. Vanzelfsprekend is er veel aandacht is uitgegaan naar het zo goed mogelijk steunen en overeind houden van onze vele organisaties in dit domein. Hierbij werden we gesteund door de raad door de oproep 'om te doen wat nodig was'. Gelukkig hebben diverse ontwikkelingen wel hun voortgang gehad en zijn er stappen gezet naar een eigentijds en toegankelijk voorzieningenniveau, passend bij een gemeente van onze omvang en onze positie in de regio. Dat doen we vanuit de overtuiging dat we ook in deze tijden moeten blijven investeren in een vitaal en eigentijds voorzieningenpakket. 2. Programma-onderdelen 2.1 Ontmoeten Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Er zijn voldoende mogelijkheden voor laagdrempelig ontmoeten op buurt- en wijkniveau in de gemeente Oss
-
Ons evenementenbeleid is actueel en sluit goed aan bij de verschillende behoeften
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We hebben dit jaar een belangrijke stap kunnen zetten met de vaststelling van de visie op laagdrempelig ontmoeten. Daarmee hebben we een richting bepaald, waardoor onze ontmoetingsaccommodaties de ruimte gaan krijgen om nog meer wijk- en dorpsgericht te programmeren naar de behoefte die er is. Op termijn gaat dat een andere manier van organiseren en aanbieden opleveren, waarmee we betere toekomstbestendige exploitaties zullen krijgen. Ook het beleid ten aanzien van evenementen is geactualiseerd. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Steeds meer inwoners zijn afhankelijk van passende mogelijkheden in de eigen leefomgeving. Dorps en buurthuizen bieden hiervoor een belangrijke plek als het gaat om ontmoeting en passende activiteiten. In september is de visienota thuis in de buurt vastgesteld in de raad.
-
In een zogeheten domeinbijeenkomst zijn de wijk- en dorpshuizen hierover voor een eerste keer met elkaar aan de slag gegaan. Wat zou het concept voor 'hun' accommodatie kunnen betekenen?
-
Er doen 5 buurt- en dorpshuizen mee met een pilot waarin de behoeften en mogelijke samenwerkingspartijen worden opgehaald. Deze worden vertaald in een sociaal ondernemersplan waarbij er wordt gewerkt aan een positieve exploitatie. Dit betreffen vooralsnog de accommodaties Oss Noordwest, MFA Oijen, MFC Meteoor en Dorpshuis de Berchplaets. De vijfde pilotdeelnemer is nu nog niet bekend.
-
Daarnaast zijn met diverse buurt- en dorpshuizen intensiever samenwerkingstrajecten gestart die aansluiten bij de lokale ontwikkelingen. Zoals in Geffen, waarbij de samenwerking is verstevigd tussen het Oude Klooster, de Koppellinck, de Dorpsraad , Geffen Zorgt en betrokken medebewoners. In Macharen is een traject gestart met de werkgroep Ontmoeten, samen met het bestuur van de Bongerd. De bedoeling is om de maatschappelijke vraag te inventariseren en tot een activiteiten- en organisatieconcept te komen als onderlegger voor een nieuw te realiseren voorziening voor ontmoeten. In Ravenstein en Herpen is gestart met de lokale stakeholders met de invulling van de hernieuwde ontmoetingsfunctie voor de gemeenschap.
-
Met de inwoners van Neerloon, Overlangel en Keent (NOK) hebben we een basisplan gemaakt voor de huisvesting van ontmoeten en sport op de locatie van korfbalvereniging TOG. We stellen hiervoor een totaalkrediet van € 708.000 beschikbaar. De gemeenschap NOK werkt vanuit een beheerstichting (i.o.) het basisplan verder uit tot een investeringsplan en is verantwoordelijk voor de realisering.
28
-
We werkten in Oss Noord-West samen met een brede werkgroep aan scenario’s voor ontmoeten samen met BrabantWonen en BrabantZorg. De uitkomst hiervan is dat we studies doen naar ontmoeten op twee locaties: kleinschalig ontmoeten op de locatie de Hille en het servicecomplex Loovelt en grootschalig ontmoeten bij de nieuwe Ussenstelt. Het nieuwe bestuur voor ontmoeten in Oss Noord-West is een traject gestart om een exploitatiemodel te ontwikkelen voor ontmoeten op twee locaties, waarbij uitgegaan wordt van de in 2020 vastgestelde visie Thuis in de Buurt.
-
Het afgelopen jaar zijn we nog niet gestart met een nieuw vastgoedplan. Redenen hiervoor lopen uiteen van COVID-19, vacatures die kwalitatief niet goed ingevuld konden worden en andere prioriteiten die meer aandacht vroegen. In 2021 zal begonnen worden met een actualisatie van de portefeuille. Dit dient als uitgangspunt voor het nieuwe vastgoedplan.
-
In Ravenstein hebben we de eerste stappen gezet aan nieuwe scenario’s voor een gemeenschapshuis op de Bleek/het Hoornwerk. Dit vergt veel voorbereidende bodemonderzoeken en wordt in samenhang uitgevoerd met een subsidieaanvraag in het kader van de Erfgoeddeal. Naar verwachting kunnen in het laatste kwartaal van 2021 resultaten van de onderzoeken worden gepresenteerd.
-
In 2020 is gewerkt aan een besluit voor de renovatie van ’t Slotje, waarbij de leeggekomen bovenmeesterwoning wordt betrokken en een nieuw exploitatiemodel wordt ontwikkeld, dat is gebaseerd op de visie Thuis in de Buurt.
-
Op 17 december 2020 heeft de gemeenteraad het nieuwe evenementenbeleid vastgesteld. Hierin hebben we de ontmoetingsfunctie expliciet als waarde benoemd. In 2021 volgen de bijbehorende locatieprofielen.
-
Ondanks de COVID-19 beperkingen zijn we er in geslaagd om in 2020 in de stad Oss een succesvolle vervangende kermis te organiseren. Ook in diverse dorpen hebben er kermisvervangende activiteiten plaatsgevonden.
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
We hebben een centrale informatievoorziening (www.vrijwilligersorganisaties.nl) ingericht voor directe vragen en oplossen van problemen voor wijk- en dorpshuizen, jeugdaccommodaties, verenigingen en vrijwilligersorganisaties.
-
We hebben de communicatie geïntensiveerd via mail en de Whatsappgroep Ontmoeten voor wijk- en dorpshuizen, waardoor snelle uitwisseling van informatie mogelijk is.
-
We hebben zorgfaciliteiten ingericht in de wijk- en dorpshuizen
-
Ook gaven we ondersteuning bij de uitwerking van de kaders en richtlijnen van het RIVM en de Veiligheidsregio’s.
-
We voorkwamen financiële (liquiditeits)problemen bij een enkel wijk- of dorpshuis door ondersteuning bij de financiële gevolgen voor exploitatie als gevolg van COVID-19.
-
We wisselden kennis en informatie uit voor een COVID-19 proof activiteitenprogramma bijv. inrichting terras, streamingsactiviteiten, inkoop hygiëne en schoonmaak e.d.
2.2 Sport Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Sporten en bewegen zijn aantrekkelijk om te doen Er zijn geen (financiële) drempels om aan sporten en bewegen te doen Inwoners zijn zich bewust hoe sporten en bewegen bijdraagt aan hun welbevinden en welzijn
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Het afgelopen jaar hebben we ons (ook) gericht op een bestendig toekomstbeeld voor onze sportorganisaties. Het Osse Sportakkoord biedt hier mogelijkheden voor om samen met de sportorganisaties daar actief aan te werken. Zo hebben we stappen gezet voor het verbeteren van de toegankelijkheid, ook voor anders-valide sporters. En we houden onze basisinfrastructuur van sportvoorzieningen bij de tijd, bijvoorbeeld door actief te werken aan de voorbereidingen voor een nieuw zwembad.
29
Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben samen met het Sport Expertise Centrum ondanks de beperkende COVID-19 maatregelen toch meer partijen aan het Osse Sportakkoord weten te binden. Bij ondertekening zaten we op ongeveer 50 partijen, inmiddels is dit gegroeid naar ongeveer 75 verbonden partijen.
-
We reikten samen met het Sport Expertise Centrum 18 stimuleringsbudgetten uit aan partijen die soms ondanks, soms dankzij COVID-19 initiatieven ontplooiden die bijdroegen aan de doelstellingen van het Osse Sportakkoord.
-
We zijn gestart met de uitwerking van het idee om de sportaccommodatie De Rusheuvel als centrale Uniek Sporten locatie te benoemen voor de gemeente Oss. Hierbij willen we samen met de sportaanbieders op De Rusheuvel onderzoeken wat een volgende stap kan zijn in onze gemeente op het gebied van andersvalide sporten. Dit zou onder andere voordelen kunnen bieden rondom de afstemming van vraag en aanbod, maar bijvoorbeeld ook op het gebied van deskundigheidsbevordering. Naast de sportaanbieders op de Rusheuvel zijn ook partijen als de provincie en het Sport Expertise Centrum hierbij betrokken.
-
We zorgden dat onze sportaccommodaties bereikbaar, schoon, heel en veilig zijn.
-
In maart 2020 besloot de gemeenteraad tot een locatie voor de bouw van het nieuwe zwembad: de Osseweg in Berghem. In augustus van datzelfde jaar besloot het college over een fiscaal juridische vorm voor het nieuwe zwembad: winstbeogend met BTW plicht. Een technisch beraad voor gemeenteraadsleden op 18 november bood tekst en uitleg hierover. Met het Golfbad (stichting en BV) is een intentieovereenkomst over de samenwerking in dit nieuwbouwproces gesloten. De planning voor het nieuwe zwembad loopt tot en met 2024.
-
Het beleidskader Vitale Verenigingen is een nadere uitwerking van het Osse Sport Akkoord en het huidige sportbeleid. De conceptfase is in 2020 afgerond. In het tweede kwartaal van 2021 zal het beleidskader ter besluitvorming voorliggen.
-
We startten in 2020 bij voetbalvereniging OSS’20 met een praktijkonderzoek naar robotmaaiers. Daarin onderzoeken we de prestaties op het gebied van duurzaamheid, speelkwaliteit grasmat, kosten, onderhoud en beheer. De voorlopige ervaringen van de gebruiker zijn positief. Het is wel wat duurder dan traditioneel maaien. Om een goed totaalbeeld te krijgen monitoren we de prestaties over een langere periode bij normaal gebruik. Het afgelopen jaar was door de beperkingen vanwege COVID-19 niet representatief.
-
We vervingen in 2020 de experimentele non-infill kunstgrasmat op sportpark Rusheuvel. De non-infillmat hebben we als proef in 2018 aangelegd. De hoofdgebruiker OSS’20 had veel klachten over gladheid van het veld. De aannemer heeft verschillende maatregelen uitgevoerd om de klachten te verhelpen. Helaas leverde dit niet het gewenste resultaat op. In overleg met gebruiker en aannemer vervingen we de mat door een met kurk ingestrooide kunstgrasmat.
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
We ondersteunden onze vrijwilligersorganisaties door (gemeentelijke) huurkosten tijdens de perioden van lockdown kwijt te schelden.
-
Samen met het Sport Expertise Centrum zorgden we voor informatievoorziening rondom en coördinatie van de COVID-19 maatregelen.
-
Samen met het Sport Expertise Centrum zorgden we voor bewegingsonderwijs op de locaties waar noodopvang plaatsvond.
-
Tijdens de kerstvakantie organiseerden we samen met het Sport Expertise Centrum diverse beweegactiviteiten voor jeugd.
-
We onderhielden contacten met onder andere de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), regiogemeenten, NOC*NSF, sportbonden en sportondernemers om op de hoogte te zijn en te blijven van COVID-19ontwikkelingen in het sportieve veld.
-
We organiseerden een centraal loket voor vrijwilligersorganisaties voor hun vragen.
-
We organiseerden een webinar voor vrijwilligersorganisaties om ze te informeren over ontwikkelingen en compensatieregelingen vanuit het rijk.
30
2.3 Cultuur Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Culturele activiteiten zijn aantrekkelijk en laagdrempelig om aan deel te nemen of om er van te genieten Ons subsidiebeleid is rechtvaardig en sluit goed aan op het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Ondanks de bijzondere omstandigheden dit jaar hebben we toch stappen gezet om de doelstellingen in het cultuurdomein dichterbij te brengen. We hebben vooruitgang geboekt in de opgave om onze belangrijke professionele cultuurorganisaties toekomstbestendig te maken en te houden. Cultuurpodium Groene Engel is in rustiger vaarwater geloodst. Voor de Lievekamp werken we aan de mogelijkheden voor herhuisvesting, ingebed in een vitalisering van de Raadhuislaan. Net na het verstrijken van dit boekjaar zijn de eerste contouren hiervan zichtbaar geworden. In het Uithuisdossier is vooruitgang geboekt. Daarnaast hebben we ook invulling kunnen geven aan de motie van de raad om met een nieuwe cultuurnota de toekomst in te gaan. Deze is net voor het verstrijken van het jaar gereed gekomen. We hebben de subsidieregels aangepast (i.c. weegfactoren), maar zijn door de omstandigheden niet toegekomen aan een fundamentele herbezinning van ons subsidiestelsel. Vanwege de omvang van de afweging schuiven we dit door naar een volgende collegeperiode. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
De gemeenteraad heeft ingestemd met het nieuwe businessplan en de nieuwe richting van Cultuurpodium Groene Engel. Daarbij wordt onder andere de organisatie anders ingericht, wordt themaprogrammering leidend en is de brasserie afgestoten door het cultuurpodium. Inmiddels is de brasserie weer verhuurd aan een commerciële horecaondernemer. Het nieuwe businessplan kan nu (verder) geïmplementeerd worden.
-
We hebben het positioneringsonderzoek naar theater De Lievekamp afgerond. Dit positioneringsonderzoek wordt voorgelegd aan de gemeenteraad om als kader vastgesteld te worden voor het vervolg van het huisvestingsvraagstuk. Op dat gebied deed zich in 2020 een nieuwe ontwikkeling voor naar aanleiding van gesprekken met de eigenaar van het gebouw op Raadhuislaan 4. We zien kansen op verschillende fronten (o.a. cultureel, duurzaamheid, woningbouw) als er door samenwerking een gebiedsontwikkeling tot stand kan komen. We maakten afspraken in de vorm van een intentieovereenkomst over het vervolg.
-
Eind 2020 stelden we een nieuwe cultuurnota op. In de periode september – november 2020 werkten we aan deze nieuwe cultuurnota. Belangrijke input hiervoor is het document de Waarde van Cultuur van de instellingen van de cultuurtafel. We hebben in de cultuurnota gekozen voor twee belangrijke pijlers; Behoudt van de culturele infrastructuur en Cultuur Verbindt (focus voor Cultuureducatie en Cultuurparticipatie).
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
We hebben kort na het uitbreken van de crisis een e-mailadres opengesteld voor alle vrijwilligersorganisaties. Met een kleine groep kijken we wekelijks welke reacties daarop binnenkomen en hoe we daar het beste op kunnen reageren. Zo houden we de vinger aan de pols.
-
We hebben in oktober 2020 een webinar gehouden voor de vrijwilligersorganisaties over hoe om te gaan met de gevolgen van de beperkende maatregelen. Hieraan namen meer dan 130 organisaties deel.
-
We hebben vrijwel wekelijks contact met de professionele cultuurinstellingen om de vinger aan de pols te houden.
31
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid We geven op het gebied van duurzaamheid zelf het goede voorbeeld. Daarom gaan we met de gebruikers van gemeentelijke gebouwen en onze partners de maatschappelijke vastgoed portefeuille verduurzamen. Denk aan de realisatie van het Golfbad en de renovatie van theater Lievekamp. We volgen daarbij het Klimaatakkoord zoals beschreven in de Nota Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed en streven naar een CO2 arme portefeuille in 2050. De gemeentelijke regeling voor de verduurzaming van buitensportaccommodaties blijft van kracht. Ieder jaar zal in de paragraaf Integraal voorzieningenbeleid verslag worden gedaan van de voortgang van de verduurzaming. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2017
2018
2019
2020
Streefwaarde
Tevredenheid inwoners over
Waarstaatjegemeente.
voorzieningen
nl
Inzet burgers voor leefbaarheid in Waarstaatjegemeente. de buurt
nl
Actief in verenigingsleven
Waarstaatjegemeente.
76%
74%
73%
24%
21%
22%
65%
56%
63%
nl Volwassenen die voldoen aan
GGD Brabantscan.nl
60%
GGD Brabantscan.nl
12%
norm gezond bewegen Mensen met ernstig overgewicht
3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Niet-sporters
48,1%
51%
2016
4. Wat zouden we anders kunnen doen? We zagen en zien dat verschillende verenigingen/sportaanbieders tijdens de COVID-19 beperkingen actiever waren om aanbod te organiseren dan anderen. Dit zegt iets over hun vitaliteit en maatschappelijke betrokkenheid. Dit nemen we mee bij het beleidskader voor vitale verenigingen en de prioritering in ondersteuning. De manier waarop we nu met (problemen van) onze maatschappelijke vastgoedaccommodaties omgaan, is veelal gebaseerd op het kost wat kost in stand houden. We willen echter beter kijken naar de maatschappelijke opgave die er in het betreffende gebied gelden en de manier waarop de maatschappelijke vastgoedaccommodatie daarop kan aansluiten. Bijvoorbeeld vanuit Thuis in de Buurt, Vitale verenigingen, het Sportakkoord et cetera.
32
Programma 4. Dynamisch stadscentrum
33
1. Inleiding Een bruisend hart van de gemeente Oss, waar bezoekers uit de hele gemeente en uit de regio graag komen, verblijven en elkaar ontmoeten. Waar het prettig wonen en werken is, dichtbij de aanwezige voorzieningen en levendigheid. Dat willen we bereiken door in te zetten op een ruimtelijk compact(er) centrum, met meer gevarieerd aanbod (naast winkels en horeca ook cultuur en wonen) in een eigen authentieke sfeer. Het is juist nu een extra uitdaging om sfeer tot stand te brengen, om bezoek te stimuleren en consumenten te verleiden om meer dan alleen de noodzakelijke aankopen te doen. En dit allemaal op een veilige manier, rekening houdend met de maatregelen die de verspreiding van het COVID-19 moeten beperken. We zetten in op een ontwikkelingsstrategie om nieuwe functies toe te voegen, te concentreren, meer wonen en aandacht voor verduurzaming met groen. Daarvoor hebben we een investeringsfonds gevormd, de Reserve Investeringsfonds Stadshart Oss. In onze aanpak werken we samen met de centrumondernemers en vastgoedeigenaren. De Koers Stadshart Oss vormt de basis. Het dynamische stadscentrum is veel groter dan het stadshart zoals in de Koers Stadshart beschreven. Ook andere gebieden in het centrum vragen aandacht. Wij geven echter prioriteit aan het stadshart om de realisatie van de Koers mogelijk te maken. 2.
Programma-onderdelen 2.1 Realisatie Wal Kwartier met het UIThuis Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We willen een aantrekkelijk centrum met veel verschillende functies en activiteiten, de cultuur en ontmoetingsfunctie van het Warenhuis is hiervan een voorbeeld
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De realisatie van het Wal Kwartier en voorbereidingen van het Warenhuis liggen op schema. Het bestemmingsplan is gereed verder hebben we gewerkt aan de voorbereidingen voor de sloop en bouw, inrichting openbare ruimte, gesprekken over stadssportpark en openbare fietsenstalling en oplevering inzichten kwartiermaker van het Warenhuis. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
De bestemmingsplanprocedure voor het Wal Kwartier is gestart en bijna klaar. Het plan heeft ter inzage gelegen. De reacties die hierop gekomen zijn, zijn behandeld. In januari 2021 heeft de raad het plan vastgesteld.
-
We hebben de voorbereidingen voor de sloop- en bouwactiviteiten gestart. Zo is er gewerkt aan de detail uitwerking van het ontwerp. Ook zijn er gesprekken gevoerd met bestaande huurders.
-
We hebben met het Titus Brandsmalyceum (Het Hooghuis en Carmel college) gesproken over de ontwikkeling van een stadssportpark en een openbare bewaakte fietsenstalling.
-
De kwartiermaker voor het Warenhuis heeft zijn advies uitgebracht om te komen tot een verdere invulling, samen met de toekomstige bewoners. Deze heeft zijn advies gepresenteerd in een podiumbijeenkomst in oktober 2020. Deze notitie is vervolgens besproken in de commissie. De geplaatste opmerkingen en de aanbevelingen worden vertaald in een aanpak.
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
Voor inspraak op het bestemmingsplan Wal Kwartier hebben we communicatiemiddelen ingezet, waaronder een film met toelichting. Met als doel dat mensen, ondanks de beperkingen door COVID-19, toch bezwaren kunnen indienen.
34
2.2 'De huiskamer van Oss': Ontmoeting, beleving en compacte stad Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Het stadshart is nog aantrekkelijker om te bezoeken door de inwoners uit de gemeente Oss en de directe omgeving
-
Er zijn meer nieuwe en vernieuwende functies gevestigd in het stadshart, in aanvulling op de bestaande detailhandel en horeca
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Bezoek aan het centrum is door de COVID-19 maatregelen in beperkte mate mogelijk geweest. Evenementen zijn geannuleerd. Daarbij komt dat veel mensen, om besmetting te voorkomen, plekken met publiek mijden. De COVID-19 crisis heeft de uitdagingen voor het centrum alleen maar groter gemaakt. Door de rijksoverheid zijn steunmaatregelen voor ondernemers beschikbaar gesteld. Deze zijn verder aangevuld met maatregelen vanuit de gemeente. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Het nieuwe evenementenbeleid is vastgesteld. In 2021 volgen de locatieprofielen voor de Geffense Plas, de Heuvel, de Eikenboomgaardstraat, het Eikenboomgaardplein en het Meester Gielenplein in Berghem. Deze gaan we in overleg met belanghebbenden samenstellen.
-
De motie Vergroening Stadshart Oss hebben we omgezet naar een aanpak. In overleg met de omgeving is er dialoog over de invulling. Zo hebben we gesprekken gevoerd over Terwaenen, is gestart met overleg over de Heuvel en werken we m.b.v. co-creatie aan de Burgwal.
-
De aanpak Volop is ingezet in het centrum. Dit betekent dat leegstaande panden in het centrum van Oss gevuld zijn met nieuwe tijdelijke activiteiten en initiatieven op het vlak van cultuur, ambacht en ontmoeten. De begeleiding tijdens de opstart door de stichting Volop (gefinancierd door de provincie Noord-Brabant) heeft gewerkt. We gaan nu zelfstandig verder. Er zijn 14 initiatieven bemiddeld in het afgelopen jaar.
-
Het programma Sociale Meerwaarde is door de uitbraak van COVID-19 onderbroken. Met Sociale Meerwaarde, een initiatief van de Retailagenda, werken ondernemers en eigenaren aan een merkstrategie vanuit sociale interactie in het winkelgebied. We hebben een advies opgesteld dat is gedeeld met ondernemers en CMO, om zelf te gebruiken. In een online sessie in het najaar 2020 hebben we de ervaringen ook gedeeld met geïnteresseerden in het hele land.
-
We hebben 5 projecten, die gebruik maken van de regeling ’Wonen in het centrum’, de eindsubsidie uitgekeerd. Er zijn 8 nieuwe aanvragen in behandeling genomen.
-
We hebben 3 projecten, die gebruik maken van de regeling ‘Gevelverbetering’, subsidie uitgekeerd. En we hebben 3 toezeggingen gedaan. Het beschikbare budget is volledig benut. Er is nog steeds interesse in de regeling. Daarom dat we opnieuw budget beschikbaar stelden voor de komende 3 jaren.
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
We steunen de campagne Winkelier van hier van CMO. Alle medewerkers van het gemeentehuis hebben een tegoedbon ontvangen die lokaal kopen stimuleert.
-
Budget voor CMO voor het evenement Living Statues is ingezet voor een online activiteit. Het budget voor Winterland hebben we doorgeschoven naar het nieuwe jaar.
-
We hebben parkeergelden een deel van het jaar niet geheven in het centrum.
-
We hebben niet handhavend opgetreden bij fietsen door het centrum, een deel van het jaar.
-
We hebben extra ruimte gecreëerd zodat bestaande terrassen (waar mogelijk) zijn uitgebreid en voldeden aan de 1,5 meter-maatregel.
-
We hebben aanpassingen gedaan aan de markt zodat bezoekers de 1,5 meter maatregel konden opvolgen. Ook zijn een tijd lang alleen food kramen aanwezig geweest op de markt.
-
De zandbak op het Walplein is vernieuwd en er zijn banken van beton met houten zitjes geïnstalleerd.
35
-
We hebben looplijnen aangebracht en éénrichtingsroutes zodat het gemakkelijker is voor bezoekers om de 1,5 meter afstand te kunnen houden.
-
We hebben een extra openbaar toilet georganiseerd toen de horeca gesloten was.
-
We hebben uitstel van betaling van gemeentelijke belastingen ingezet.
-
We hebben uitstel van gemeentelijke betalingen (inclusief de OZB) ingezet.
-
We hebben kwijtschelding precariobelasting ingezet voor de periode 1 maart - 1 september.
2.3 Transitieopgave en leegstand Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Er is minder leegstand in het stadscentrum van Oss
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In het afgelopen jaar hebben we eigenaren van vastgoed in het centrum bevraagd in het project Steengoed om te bepalen hoe ze de toekomst zien van het stadshart. We hebben voorbereidingen getroffen voor het inzetten van een transitiecoach. Deze gaat verplaatsing naar het centrum bevorderen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben een verkenning gedaan onder eigenaren van het vastgoed in het stadshart met de titel Steengoed. In deze verkenning is een overzicht opgenomen over wie zijn de eigenaren, hoe kijken zij aan tegen hun bezit in Oss en de tegen de toekomst van het stadshart. Deze verkenning ligt aan de basis van de ‘Ontwikkelagenda stadshart’;
-
Gemeente, centrummanager en CMO trekken samen op bij vragen van eigenaren binnen het stadscentrum en van ondernemers die willen verplaatsen naar het stadshart. Echter COVID-19 beheerst het afgelopen jaar en dus zijn er weinig ontwikkelingen geweest.
-
We hebben budget beschikbaar gesteld voor het inzetten van een transitiecoach, inclusief benodigde instrumentarium. Nadere uitwerking volgt rond de zomer 2021. De coach gaat dit jaar aan de slag met het stimuleren van verhuizen van ondernemers naar het stadshart.
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? Helaas zijn vanwege COVID-19 de geplande bijeenkomsten van Steengoed in eerste instantie geannuleerd en later omgezet naar onlinebijeenkomsten. Dat heeft vertraging gegeven maar desondanks is het eindrapport tijdig opgeleverd. 3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de Duurzaamheidscirkel: -
Arbeid: Door te streven naar behoud en zo mogelijk uitbreiding van werkgelegenheid leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren, zoals besteedbaar inkomen, armoede en jeugdwerkloosheid.
-
Maatschappelijke participatie en wonen: we gaan in het stadscentrum een diversiteit aan functies creëren. We versterken de woonfunctie in het Wal Kwartier, voegen cultuur toe en geven ruimte aan starters en tijdelijke functies voor bv. creatieve beroepen. We stimuleren evenementen in het centrum en de kernen, deze worden veelal georganiseerd door lokale verenigingen.
-
Natuur en Landschap: We gaan het centrum vergroenen om de effecten van hittestress tegen te gaan.
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, duurzame steden en gemeenschappen en leven op het land.
36
3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2017
2018
2019
2020
Streefwaarde
Leegstand aantal verkooppunten
Locatus
15,8%
16,9%
15,3%
15,4% 17,5 % in 2019 15 % in 2022
Leegstand winkelvloeroppervlak
Locatus
18,8%
21,3%
17%
16%
Geen
Omvang winkelvloeroppervlak in
Locatus
44.664
42.898
42.557
42.345
Geen
Locatus
311
302
287
286
Geen
m2 Aantal verkooppunten
NB1 - We beschikken niet meer over accurate bezoekersaantallen. Deze indicator hebben wij weggelaten. NB2 - De leegstandcijfers hebben betrekking op het stadshart, dat bestaat uit de pit en de schil (Koers Stadshart Oss). Cijfers in eerdere begrotingen gingen nog uit van een groter gebied dan alleen het stadshart. 3.3 Waar staat je gemeente Niet van toepassing. 4. Wat zouden we anders kunnen doen? We zien sinds het opstellen van de Koers Stadshart dat de krimp sneller gaat dan we hadden verwacht. Het afgelopen jaar met de COVID-19 crisis heeft het centrum zwaar getroffen. Daar gaan we komend jaar nog de gevolgen van zien, ook wanneer de steunmaatregelen afgebouwd worden. Dat doet ook de vraag opkomen of het centrum niet nog compacter mag zijn, we gericht moeten aansturen op transformatie van winkelpanden buiten het centrum naar een andere functie (zoals wonen).
37
Programma 5. Zuinig op ons klimaat
38
1. Inleiding We willen het evenwicht tussen mens, natuur en economie (People, planet, profit) veilig stellen, zodat wij nu, en straks ook onze kinderen en kleinkinderen, goed kunnen leven. We zijn ervan overtuigd dat dit alleen maar kan met een integrale en duurzame aanpak. Duurzaamheid is een structureel onderwerp in alle beleidssectoren. Veranderingen in het klimaat en (inter)nationale duurzaamheidsdoelstellingen dwingen ons om snel grotere stappen te zetten. Daarbij kijken we steeds realistisch naar beschikbare technische mogelijkheden, draagvlak en draagkracht binnen de samenleving. In dit programma ligt de focus op de pijler planet. Voor een duurzame, groene, gezonde en toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte zetten we in op leefbaarheid, bereikbaarheid, bruikbaarheid, veiligheid, en efficiency. Maatschappelijke opgaven voor de openbare ruimte komen samen in een integrale aanpak van inrichting, beheer en onderhoud. We zetten in op besparing, reductie en circulariteit van energie en grondstoffen. COVID-19 maatregelen hebben uiteenlopende effecten op klimaatdoelstelling. Wat dat onder de streep betekent is niet te zeggen. Datzelfde geldt voor de gevolgen van de onzekere economische situatie op investeringsbeslissingen van particulieren en bedrijven gericht op verduurzaming. Al enige tijd staat er druk op de manier waarop we doelstellingen willen bereiken.
Participatie- en samenwerkingstrajecten vragen door COVID-19 maatregelen om aanpassingen of uitstel. Dat roept ook politieke en maatschappelijk reacties op. 2. Programma-onderdelen 2.1 Energietransitie Doelstellingen De ambitie van ons als gemeente met de energietransitie is al jaren een veel bediscussieerd thema in de gemeenteraad. Via raadsbesluiten hebben we de oorspronkelijke ambitie bijgesteld en vertaald naar de volgende doelstellingen: -
Oss reduceert CO2 emissie met 49% in 2030 in vergelijking tot 1990
-
Energietransitie: De input van Oss voor ons deel van het RES-bod is:
-
o
Besparing 11% in 2030 in vergelijking tot 2017
o
Grootschalige opwekking: 0,93 PJ duurzame energie in 2030; vergund in 2025
o
Volledig energieneutraal in 2050
Oss realiseert 7.500 aardgasvrije woningen in 2030 en is volledig afgekoppeld van het gasnet in 2050
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? -
Het concept RES-bod (Regionale Energie Strategie) is uitgebracht in de zomer van 2020. Aan onze input voor RES 1.0 is invulling gegeven door het raadsbesluit van 28 januari 2021.
-
De raad heeft de Nota verkenning Duurzame Polder vastgesteld en besloten is om de invulling van het restant van de RES- opgave door middel van windenergie in de Duurzame Polder te concentreren.
-
De Raad heeft de Nota grootschalige opwek zonne-energie vastgesteld en een 4-tal zon-pv projecten zijn in behandeling genomen waarvan ondertussen het project zonneveld De Mun is vergund.
-
Het Uitvoeringsprogramma Energiebesparing 2019-2023 is vastgesteld en we hebben acties opgestart voor energiebesparing bij woningen. Binnenkort starten we acties voor bedrijven en in najaar 2021 meten we de resultaten.
-
We hebben prestatieafspraken gemaakt met woningcorporaties gericht op verduurzaming van hun woningbezit.
-
Bij verschillende inkooptrajecten hebben we duurzaamheids- en circulariteiteisen gesteld.
-
De raad heeft de Nota verduurzaming eigen vastgoed van de gemeente vastgesteld.
-
De Transitievisie Warmte is in voorbereiding.
39
Wat hebben we hiervoor gedaan? RES – bod -
Vanuit het Klimaatakkoord staan gemeenten, samen met andere partners, aan de lat voor de energietransitie in de bebouwde omgeving en voor elektriciteit. Daartoe is Nederland in 30 regio’s verdeeld. Oss maakt deel uit van de regio Noordoost-Brabant.
-
Wij hebben actief mede richting gegeven aan de regio-gezamenlijke ambitie en aanpak van onze RES. Kern van de afspraken is dat elke gemeente haar eigen aandeel invult. Voor energiebesparing is dat 11% in vergelijking tot 2017 en voor opwekking is dit voor Oss berekend op 0,93 PJ.
-
De gemeenteraad heeft deze opgave geaccepteerd. Onder de voorwaarde dat wij niet meer energie opwekken dan nodig is voor onze eigen gemeente. Als toch wordt gevraagd meer te doen voor de regio of voor andere gemeenten, behoeft dat een uitspraak van de gemeenteraad.
-
Op 28 januari 2021 heeft Oss na een intensief raadsproces als een van de eerste gemeenten in onze regio haar inzet voor het RES-bod concreet gemaakt.
Overige samenwerking De energietransitie vraagt om samenwerking op allerlei niveaus. We hebben met de woningcorporaties een Duurzaamheidsakkoord gesloten en meerjarige prestatie-afspraken gemaakt. We werken samen in de RES NOB. We zijn actief in het Duurzaamheidsberaad van de G40, mede vanuit de bijzondere samenstelling van onze gemeente met haar 3 gebieden waardoor vele energievraagstukken bij ons samenkomen. In de Duurzame Polder werken we samen met Den Bosch en de provincie Noord-Brabant. Ook het Rijk is hierbij betrokken als bevoegd gezag. We onderhouden contacten met enkele Brabantse gemeenten die met windenergie te maken hebben en met enkele gemeenten verspreid over ons land waarmee we ervaringen uitwisselen. Energiebesparing -
Het Uitvoeringsprogramma Energiebesparing voor de periode 2019-2023 is door de raad uitvoerig bediscussieerd en uiteindelijk goedgekeurd. Het realiseren van minimaal 11% netto besparing vraagt naar evenredigheid omgerekend voor de jaren 2020 tot en met 2023 minimaal 3,3% netto energiebesparing.
-
Uit recente data is gebleken dat deze ambitie ambitieus is. Over de jaren 2014-2017 hebben we in Oss slechts 0,5% in totaal bespaard. Weliswaar zijn en worden er in toenemende mate initiatieven genomen gericht op energiebesparing, maar daar staat een groeiende behoefte aan energie tegenover. Voldoende betrouwbare cijfers over 2018 – 2020 zijn nog niet beschikbaar. De landelijke cijfers geven geen optimistisch beeld.
-
Voor de realisatie van de doelstelling hanteren wij een doelgroepgerichte aanpak. Naast 'technische' maatregelen (isolatie, zonnepanelen, duurzame warmte, toezicht & handhaving bij bedrijven, etc.) zetten we in op gedragsverandering. Daartoe stimuleren en faciliteren we de Osse gemeenschap. We houden daarbij steeds de balans voor ogen tussen benodigde inspanning en te bereiken resultaat. Uiteraard benutten we het “laaghangend fruit”.
Om massa te kunnen maken, zijn onze speerpunten voor de periode 2019-2023: 1.
Algemene bewustwording en actiebereidheid vergroten Om de aandacht voor de noodzaak en mogelijkheden van energiebesparing te vergroten, zetten we de campagne “Oss schakelt door” in en nemen we allerlei initiatieven. Onderdeel daarvan is de wijk- en buurtgerichte aanpak en aandacht voor educatie aan jongeren.
2.
Woningeigenaren stimuleren om hun woningen energie te besparen We stimuleren eigenaren van koopwoningen om actief energie te besparen met inzet van duurzaamheidsleningen en andere subsidie-instrumenten. We zijn bezig om 1000 koopwoningen te voorzien van zon pv.
40
3.
Samenwerken met woningcorporaties om sociale huurwoningen energieneutraal te maken Zoals afgesproken voorzien de woningcorporaties in 2020 450 sociale huurwoningen van zon pv. Bij nieuwbouw, renovatie en comfortverbetering verduurzamen zij woningen bijv. door isolatie, toepassing van hybrideketels en collectieve duurzame warmtevoorzieningen. In het Duurzaamheidsakkoord en de daarop gebaseerde prestatieafspraken zijn en worden afspraken gemaakt voor de vervolgperiode.
4.
Ondernemers bewegen energie te besparen We zijn bezig om op de geschikte bedrijvendaken zon pv installaties te realiseren. Dat is nu 40% van het totaal aan bedrijfsdaken waarvan circa de helft nog onbenut is. Voor de top 100 bedrijven in Oss hanteren we actief adviserend toezicht op basis van de energiebesparingsverplichtingen en informatieplicht.
5.
Energie besparen op eigen gemeentelijke activiteiten We verduurzamen ons eigen vastgoed en onze openbare ruimte zoals met de gemeenteraad afgesproken.
Monitoring De voortgang in de realisering van deze ambities volgen we via de terugkoppelingen die de bovengenoemde projecten met betrekking tot de door hen bereikte resultaten gaan leveren. Om de twee jaar vindt monitoring van de overall bereikte resultaten plaats middels de CE Delft-onderzoeken. Energie-opwekking -
In 2019 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het bestemmingsplan voor Windpark Elzenburg-De Geer. Mede door de COVID-19-maatregelen is de behandeling van de twee bezwaren door de Raad van State vertraagd. Naar verwachting wordt in het 2e kwartaal van 2021 uitspraak gedaan. De eerdere afspraken met de initiatiefnemers Pure Energie en De Wachtmeesters zijn nader uitgewerkt.
-
De Nota Grootschalige opwekking van zonne-energie is door de gemeenteraad vastgesteld. En op basis daarvan zijn vier initiatieven in behandeling genomen. Dit heeft geresulteerd in een pilot project van meervoudig grondgebruik en de verlening van de vergunning voor zonneveld De Mun van 6 hectare zonneveld op een totaal oppervlak van 11 hectare. Afgesproken is dat de ervaringen worden geëvalueerd en dat deze samen met een nieuwe tranche van zon-op-land wordt voorgelegd aan de gemeenteraad.
-
De gezamenlijke verkenning met gemeente Den Bosch en de provincie Noord-Brabant van de mogelijkheden voor grootschalige energie-opwekking in de Duurzame Polder is afgerond met een rapport dat ter kennis is gebracht van de gemeenteraad. Deze Adviesnota Verkenning Duurzame Polder en het voorstel van het College hebben politiek en maatschappelijk veel stof doen opwaaien. Er heeft een uitvoerig besluitvormingsproces in de gemeenteraad plaatsgevonden. Onderdeel daarvan waren twee qua vorm unieke hoorcommissies : een met initiatiefnemers en tegenstanders en een met externe deskundigen van verschillende disciplines.
-
Door de beperkingen als gevolg van COVID-19 is de behandeling vooruitgeschoven. Op 28 januari 2021 heeft de gemeenteraad na een lange en bewogen vergadering besloten om onze voor 2030 resterende energieopgave te gaan realiseren door middel van windmolens in de Geffense en Lithse polder. En dus niet (ook) door grote zonnevelden in deze polder en/of door windmolens op Stijbeemden. Daarbij gaat de gemeente zich maximaal inspannen om de afstand van de bebouwde kommen tot de windmolens zo groot mogelijk te laten zijn, met als uitgangspunt 2 kilometer. Als dat laatste niet mogelijk blijkt, gaat de gemeenteraad zich nader beraden. Dat kan ook betekenen dat gekeken wordt naar mogelijkheden voor invulling van 50 hectare zonnevelden buiten de polder.
-
Om een goed beeld te hebben van de werkelijke restopgave wordt die opnieuw berekend per 1 januari 2022.
41
Van het gas af Nieuwbouw in Oss is inmiddels verplicht gasloos. We hebben voorbereidingen getroffen voor het presenteren van de concept Transitievisie Warmte die in 2021 moet worden vastgesteld. In dat kader hebben informatiebijeenkomsten voor politiek en publiek plaatsgevonden. Daarbij werken we intensief samen met onder andere de woningcorporaties die als startmotor fungeren voor dit transitieproces. Inkoop Naast het in samenwerking met regiogemeenten inkopen van duurzame energie voor eigen gebruik zijn de inkooptrajecten en de inkoopvoorwaarden waar mogelijk voorzien van duurzaamheidseisen zoals energielabels voor voertuigen, circulariteitseisen voor materiaal (bestrating, beschoeiing, rioolbuizen), temperatuureisen voor asfalt. Eigen vastgoed Eind 2020 heeft de raad het beleid voor verduurzaming van het eigen vastgoed vastgesteld. De beleidslijn is dat de gemeente voldoet aan de wettelijke regels en normen en dat we verduurzaming van vastgoed op natuurlijke momenten (vernieuwbouw en/of renovatie) doorvoeren. In de Openbare Ruimte zijn allerlei duurzaamheidsmaatregelen getroffen. Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
De COVID-19 maatregelen hebben uiteenlopende macro-effecten op de klimaatdoelstelling. Wat dat onder de streep betekent – en voor Oss – is niet te zeggen. Zo is de CO2-uitstoot van bijvoorbeeld mobiliteit beduidend minder. Het energieverbruik daarentegen door particulieren als gevolg van het meer thuis zijn, is toegenomen. Zij het dat dit door gunstige weersomstandigheden deels wordt gemitigeerd. De hogere energierekening kan voor degenen die zich oriënteren het beslissende duwtje zijn om te investeren. De onzekere economische situatie daarentegen kan investeringsbeslissingen van particulieren en bedrijven ook negatief beïnvloeden.
-
De beperkende maatregelen van COVID-19 hadden grote invloed op onze uitgelijnde initiatieven en aanpak. Ook in financieel opzicht. De voorziene inwonerparticipatie-trajecten en besluitvormingsprocedures zijn onder druk gekomen. De fysieke beperkingen en besluiten tot uitstel dan wel behandelen, hebben tot veel commotie geleid. Dat vroeg veel ambtelijke en bestuurlijke aandacht en heeft tot forse extra kosten geleid.
-
Om energiebesparing te stimuleren hebben we energiecoaches (vrijwilligers uit Oss) opgeleid. Zij richten zich op: keukentafelgesprekken en warmtewandelingen. Voor beide activiteiten was veel belangstelling maar zij waren niet uitvoerbaar. Gevolg is een langere looptijd van dit project en hogere kosten. Hetzelfde probleem is ook aan de orde bij het project Zon op dak. Dit project ondervindt vertraging bij het bereiken van haar doelstellingen (1000 woningen voorzien van zon-pv) als gevolg van COVID-19. Het bedrijf dat dit project uitvoert, moet extra inspanning leveren en hogere kosten maken. In totaal belopen de kosten voor zover nu bekend ruim € 50.000.
-
De energietransitie in Nederland stagneert zoals allerlei onderzoeksrapporten laten zien. Het beroep dat op gemeenten wordt gedaan overstijgt de benodigde instrumenten zoals geld, personele capaciteit en mandaat. Bovendien is de voedingsbodem voor maatregelen bij het publiek en bedrijven maar matig vruchtbaar. Tegenstrijdige onderzoeksresultaten en meningen van deskundigen, politici en Rijk en Provincie werken daarbij averechts. Dat ervaren wij in Oss indringend met betrekking tot de energieopwekking. Daarom pleiten wij voor een Deltaplan. En wij waren mede-initiatiefnemer vanuit het Duurzaamheidsberaad van de G40-gemeenten om een dringend beroep op de VNG en het Rijk te doen om substantiële ondersteuning op al die terreinen. Dus ook financieel. Anders kunnen wij onze opdracht niet vervullen. Met alle gevolgen van dien op de leefbaarheid nu en in de toekomst.
42
2.2 Grondstoffentransitie Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Het verminderen van het gebruik van grondstoffen en afval: we willen alsnog zo snel mogelijk in de buurt komen van de landelijke afvaldoelstellingen 2020: 75% afvalscheiding en maximaal 100 kilo restafval per inwoner (de Osse doelstelling is 96 kilo)
-
We voldoen aan de landelijke afvaldoelstellingen voor 2025: 85% afvalscheiding en 30 kg restafval per inwoner per jaar
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De doelstellingen zijn op dit moment nog ver weg. In 2020 zijn we niet dichterbij gekomen en lopen we zelfs iets verder van de doelstellingen weg. In 2020 hebben we meer afval ingezameld en verwerkt dan in 2019. De hoeveelheid huishoudelijk restafval per inwoner is gestegen naar circa 209 kg restafval (voorlopige raming 2020, 172 kg fijn restafval en 37 kg grof restafval). Het percentage afvalscheiding is met 70% gelijk gebleven. De COVID-19 crisis zorgde voor een toename van het aanbod van restafval. Doordat mensen meer thuis waren is er meer afval geproduceerd dan wij hadden verwacht. Dat constateert ook het Ministerie in algemene zin. Tegelijkertijd zijn de vergoedingen die gemeenten voor recyclebare stromen ontvangen, gedaald wat druk heeft gezet op onze financiële resultaten. Afgelopen jaar verhoogden we de afvalstoffenheffing (ASH) met 15 %. Deze verhoging was nodig om een groot deel van de gestegen kosten te kunnen betalen. We hadden een groter tekort verwacht, maar door incidentele voordelen hebben we dat op kunnen vangen. In 2020 is, na eerdere vergeefse pogingen in eerdere jaren, besloten tot een nieuwe aanpak van huishoudelijk afval. Per 1 januari 2022 gaan we de afvalstoffenheffing verrekenen op basis van vastrecht en betalen per lediging.
Vooruitlopend daarop gaan we in 2021 de ophaalfrequenties veranderen en de grijze (rest) container verkleinen en alvast gereed maken voor betalen per lediging en zelfs voor tarifering op gewicht. Daarmee is de verwachting dat we de landelijke doelstelling (75% afvalscheiding en maximaal 100 kilo restafval per inwoner) alsnog versneld gaan realiseren. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
In september 2020 stelden we de nieuwe aanpak voor huishoudelijk afval vast. Vanaf januari 2021 gaat de nieuwe aanpak in, waarmee we naar verwachting de landelijke afvaldoelstellingen dichter benaderen.
-
Daarnaast zijn voor 2021 nieuwe poorttarieven en een gewijzigd reglement voor het Duurzaamheidsplein Oss vastgesteld. De nieuwe poorttarieven zijn in lijn met de tarieven in de regio en kostendekkend. Het aangepaste reglement moet het aantal bezoekers van buiten de gemeente en van bedrijven/ZZP’ers flink terugbrengen en daarmee ook de hoeveelheid afval die hier gebracht wordt.
-
We startten eind 2020 na vaststelling van de nieuwe afvalaanpak een communicatiecampagne waarin we de veranderingen bekend maakten bij onze inwoners. We kenden daarnaast diverse acties door middel van communicatieactiviteiten ten behoeven van de bewustwording.
-
Het Duurzaamheidsplein heeft in 2020 veel toestroom gekregen. Enerzijds door een groter aanbod als gevolg van de COVID-19 beperkingen, anderzijds door de aangekondigde tariefsverhogingen. Dat is goed opgevangen. We hebben extra ingezet op toezicht op afvalscheiding op het Duurzaamheidsplein en daardoor hebben we met een groot aantal bezoekers daar toch een positief financieel resultaat gehaald. Daarnaast zijn we in het 3e kwartaal met een pilot gestart om grof restafval op het duurzaamheidsplein te bewerken zodat het voldoet aan de eisen om als fijn restafval te kunnen laten verwerken. Voor het fijn restafval geldt een lager tarief.
-
Samen met zeven andere Brabantse gemeenten en de provincie Noord-Brabant, zijn we in 2020 een onderzoek gestart met de vraag: Kan nascheiding van huishoudelijk afval naast bronscheiding een extra bijdrage leveren aan de realisatie van onze doelstellingen? Om daarmee voor Oss te bekijken of we verdere kostenstijging kunnen beperken en meer milieurendement kunnen realiseren.
43
-
We kenden diverse acties voor zwerfafval. Daarbij heeft de speciale kinderclub de MikMakkers zich ingezet om zwerfafval op te ruimen.
-
We bezochten scholen en bewoners om hen te informeren over afval en het belang van scheiden daarvan.
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
Het college heeft besloten om de activiteiten met betrekking tot afval als cruciaal te bestempelen. We hebben extra maatregelen getroffen zoals onder andere voor persoonlijke beschermingsmiddelen zoals mondkapjes, handschoenen en huur van extra voertuigen (onder andere omdat beladers in verband met noodzakelijk afstand houden niet met zijn drieën in één vrachtauto konden zitten).
-
Het Duurzaamheidsplein Oss is open gebleven. Er ontstond een grote toeloop, wat leidde tot veel meer afval en daarmee tot meer handelingen met betrekking tot afvoer en afzet van dit afval De Kringloopwinkel sloot in deze periode, maar het sorteren van de gebrachte spullen via het Duurzaamheidsplein ging door. Daarnaast is er bedrijfsafval ingezameld, omdat een aantal bedrijven tijdens COVID-19 hun bedrijven hebben gerenoveerd/vernieuwd.
-
Sommige afvalstromen konden door stagnatie in de afzetmarkt, zoals bij textiel, door COVID-19 niet meer afgevoerd worden. Hiervoor zijn oplossingen gevonden.
-
Een aantal inzamelroutes oud papier en karton is niet uitgevoerd door verenigingen, doordat vrijwilligers het niet veilig vonden. Hiervoor is eigen personeel ingezet/hierdoor is een aantal routes tijdelijk niet ingezameld.
-
Ook is er minder zwerfafval door vrijwilligers en MikMakkers opgeruimd om reden van veiligheid (mondkapjes, eten- en drankverpakkingen die mogelijk besmet zijn).
2.3 Klimaatrobuuster en meer biodiversiteit Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We zijn in 2050 klimaatrobuust
-
We vergroten de biodiversiteit in onze leefomgeving
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Ruimtelijke gevoeligheden voor extreme neerslag, hitte en droogte zijn in de Osse klimaatatlas globaal in beeld gebracht. Op basis hiervan benutten we nu kansen in projecten en ontwikkelen we de strategie voor een klimaatrobuust bebouwd gebied op langere termijn. Dit laten we ook terugkomen in de Omgevingsvisie waaraan wordt gewerkt. In de verkennende nota Gebiedsvisie Vitaal Buitengebied zijn aanbevelingen opgenomen. Voor verbetering van de biodiversiteit is een ambitie en kansenkaart in ontwikkeling als uitwerking van de routekaart Groen Blauw Natuur en ten behoeve van kansen voor versteviging van natuur in projecten. Het project Meanderende Maas draagt bij aan het terugbrengen van risico's van mogelijke schade bij extreme afvoeren van de Maas. Voor ons grondgebied participeren wij hier in en zoeken we actief naar meekoppelkansen. Inmiddels is de planuitwerkingsfase begonnen. In het afgelopen jaar is de verkenning voor het volgende dijkversterkingstraject van Ravenstein naar Grave gestart. Wij participeren in het bredere overleg voor verbetering van waterveiligheid vanuit de gehele Maas. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Met de regio hebben we de klimaatatlas verder uitgebouwd (as50.klimaatatlas.net) en heeft overleg en studie plaatsgevonden naar aanpak, strategie en maatregelen.
-
In verschillende IUP projecten is de noodzaak en kans voor klimaatadaptatie en biodiversiteitsverbetering afgewogen en uitgevoerd. Het gaat dan vooral om het afkoppelen van regenwater van gemengde riolering, ruimte voor vasthouden van regenwater en invulling van klimaatrobuust groen.
44
-
Bij ruimtelijke inrichtingsplannen hebben we de noodzaak en/of kansen voor klimaatadaptatie en biodiversiteitsverbetering meegewogen. Op die manier bouwen we ervaring op die we bij herformulering van beleid gebruiken. Zo ook in de op te stellen Omgevingsvisie.
-
Samen met de As50+ partners zijn we aangesloten bij Operatie Steenbreek. Voor een derde keer hebben we het najaar met een regentonactie inwoners geïnformeerd over klimaatverandering en gestimuleerd hier zelf ook actie in te ondernemen.
-
Onze gemeente Oss was in de 2e week van oktober 2020 gastheer van de Nationale Groendag. Door de COVID-19 maatregelen was deze conferentie dit keer digitaal. Wij hebben hiermee de kans gepakt om te laten zien hoe groen Oss is en wat wij doen voor een groenere omgeving. Uit de reacties bleek dat dit voor de deskundige presentatrice en voor menige deelnemer een aangename verrassing was.
-
Enkele schoolpleinen hebben met ondersteuning van provinciale subsidie en gemeentelijke middelen schoolpleinvergroening uit kunnen voeren.
-
Uit het uitvoeringsprogramma 2020 van de Routekaart Groen Blauw Natuur is aanplant van bomen uitgevoerd respectievelijk voor een volgende fase voorbereid.
-
De vitaliteit van ons bomenbestand staat onder druk door verschillende ziekten (essensterfte, kastanjebloedingsziekte, iepenziekte), droogte en door veroudering van bomen. We worden in toenemende geconfronteerd met onderhoud-, overlast- en herinrichtingssituaties waardoor bomen moeten worden verwijderd. Dit vergroot de vervangingsopgave om een wenselijk groeiend bomenbestand te krijgen. Met de in de begroting opgenomen middelen willen we dit in de komende jaren opvangen.
-
Door COVID-19 maatregelen hebben we de projecten gericht op bewonersparticipatie in vergroening van de eigen woonomgeving niet actiever gepromoot.
-
In het waterveiligheidstraject Meanderende Maas zijn de nodige ontwikkelingen aan de orde geweest. In april werd in Oss door alle partners in de samenwerking een handtekening gezet voor aanpak van de planuitwerkingsfase.
-
Er is een verkenning voor dijkversterking van het traject Ravenstein-Cuijk opgestart waarin Oss voor het deel Ravenstein-Velp participeert .
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? COVID-19 maatregelen hebben beperkingen opgelegd aan de organisatie van participatie met bewoners en instellingen, in het voeren van risicodialogen ten behoeve van klimaatadaptatie en in het stimuleren en faciliteren van bewonersinitiatieven in de openbare ruimte.
2.4 Kansgestuurd beheren van de openbare ruimte Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
De tevredenheidsscore voor onderhoud op de Veiligheidsmonitor is 70% of meer
-
Beheer en onderhoud zijn doelmatig en toekomstbestendig
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In de veiligheidsmonitor 2019 oordeelt 77,5% van de inwoners tevreden te zijn over onderhoud van de openbare ruimte. Ten opzichte van de meting 2017 is dit een lichte stijging. Daarmee wordt dan aan de doelstelling (minimaal 70%) voldaan. De beleidsschouw op de onderhoudskwaliteit laat een nagenoeg zelfde resultaat zien als in 2019. Voor alle gebieden, met uitzondering van de centra, voldoen we daarmee ruim aan het vastgestelde uitgangspunt. In de centra voldoen we niet aan het beoogde niveau van Goed. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
In 2020 lagen we op schema met uitvoering van het IUP (Integraal UitvoeringsPlan). We hebben voor een nieuwe periode het IUP geactualiseerd met projecten in de openbare ruimte voor de komende jaren. In het plan hebben we enkele verbeteringen doorgevoerd waarmee met name meer inzicht op maatschappelijke effecten van projecten ontstaat.
45
-
De planmatige uitvoering van dagelijks en groot onderhoud heeft doorgang kunnen vinden met op onderdelen aanpassingen door COVID-19 maatregelen. We hebben extra inspanning gepleegd op met name zwerfafval. We zagen met name in het voorjaar een toename van zwerfafval en zwerfafvalmeldingen.
-
In het voorjaar hebben we het plaatsingsplan voor afvalbakken afgerond. Voor een betere grip op preventie van zwerfafval zijn op basis van geactualiseerde criteria afvalbakken herplaatst, verwijderd en vervangen.
-
Een aangepaste preventie en bestrijding van de eikenprocessierups heeft (in combinatie met andere klimatologische omstandigheden) tot aanzienlijk minder overlast geleid dan in voorgaande jaren.
Wat hebben we specifiek vanwege COVID-19 gedaan? -
Met name in het voorjaar was er sprake van toename van zwerfafval en zwerfafvalmeldingen door de combinatie van weer en COVID-19 maatregelen. Hierop hebben we extra inspanning gepleegd.
-
Ten behoeve van de veiligheid van bezoekers hebben we in het centrum (tijdelijke) maatregelen in de vorm van wegmarkeringen en bebording geplaatst.
2.5 Een veilig en gezonde leefomgeving Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Een adequate invulling van wettelijk milieutaken
-
Verbetering van lucht-, bodem- en waterkwaliteit
-
Een integrale, gebieds- en ontwikkelingsgerichte benadering van milieutaken, afgestemd op maatschappelijke opgaven
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De komst van de Omgevingswet betekent ook een wijziging van de milieuregelgeving en van de wettelijke taken. In 2020 zijn de wijzigingen verkend en we zijn gestart met de voorbereiding op de nieuwe bodemtaken, de overgang van externe veiligheid naar omgevingsveiligheid en binnen de werkgroepen van omgevingsplan en omgevingsvisie zijn de milieubeleidspunten ingebracht. In enkele concrete projecten werken we samen aan verbetering van lucht-, bodem- en waterkwaliteit. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Een raadsbesluit tot medeondertekening van het Schone Lucht Akkoord (SLA) hebben we vertaald door als Oss het initiatief te nemen voor een regionale aanpak. Dit is gelukt. De regio Noordoost-Brabant is de eerste regio in ons land die als zodanig meedoet. De gezamenlijke ambitie met betrekking tot luchtkwaliteit werken we uit in een concreet pakket van uitvoeringsmaatregelen.
-
Een handreiking voor toepassing van PFAS-houdende grond is vastgesteld waarmee een impasse in de voortgang van projecten werd doorbroken.
-
We hebben een intern advies opgesteld voor het intrekken van milieuvergunningen in relatie tot veehouderij en verlenen van bouwvergunningen en nieuwe bestemmingsplannen in relatie tot de stikstofdepositie.
-
Ontwikkelingen als stort van granuliet, aanpak stikstof, planMER mestbewerkingsinstallaties hebben we actief gevolgd en vertaald naar wat dat voor Oss betekent.