MPG 2022-2025.PDF

Daarmee is ook de bouwvrijstelling van kracht gegaan voor onder andere woningbouw, utiliteitsbouw, energieprojecten en activiteiten in de grond-, weg-, en waterbouw en de sloop van bouwwerken. Deze vrijstelling geldt niet voor de gebruiksfase, zo kan het zijn dat voor de stikstofdepositie die wordt veroorzaakt door het verkeer op een aan te leggen weg nog altijd een natuurvergunning nodig is. PFAS In de zomer van 2019 zijn de regels rond PFAS aangescherpt. Bij iedere activiteit waarbij grondverzet nodig is, is uitgebreid onderzoek nodig. De normen waaraan grond maximaal mag voldoen zijn laag. Door het uitgebreide gebruik van PFAS in het verleden, komt deze stof op veel plekken voor. Door de aangescherpte richtlijnen moet bij de ontwikkeling nieuwe locaties altijd rekening worden gehouden met PFAS. In theorie zou dit plannen kunnen vertragen, wat mogelijk leidt tot extra kosten. Hierdoor kan het zijn dan de gemeente extra voorzieningen zal moeten treffen om deze werkzaamheden uit te kunnen voeren. Ondertussen kan dit echter gezien worden als standaard procedure en wordt niet verwacht dat dit problemen zal leiden. Taskforce versnelling woningbouw en bedrijventerreinen De gemeente realiseert zich dat er de komende jaren een belangrijke opgaven te wachten staat. Zo wil de gemeente voldoen aan de nog altijd hoge vraag naar woningen en industrieterreinen.

Tevens heeft de gemeente als ambitie om te groeien naar een robuuste ‘100.000-plus’ gemeente. Om deze ambities te realiseren zal een opschaling in de jaarlijkse uitgiften/ realisatie plaats moeten vinden. Om deze reden heeft de gemeenteraad in 2020 de taskforce woningbouw en bedrijventerreinen in het leven geroepen. Het doel hiervan is dat de gemeente kan onderzoeken hoe de gemeente kan groeien naar een uitgifte van circa 600 woningen per jaar. Waarbij rekening wordt gehouden met de Osse identiteit en de inpassing in het Osse landschap. De Taskforce is bezig geweest met het beeld brengen van kansrijke uitbereidingsmogelijkheden in beeld gebracht. Een belangrijke opgave waar de Taskforce mee bezig is geweest in de ontwikkelingen rondom Oss West. Naar verwachting zullen hier de komende jaren circa 3.000 woningen kunnen worden gerealiseerd. Tevens ligt een deel van deze kansen in Ravenstein aan de overkant van het spoor nabij spoorkwartier (sportvelden en de Bendelaar), maar ook nabij de Elleboogstraat en mogelijk op termijn de Zwarteweg. Bij toekomstige woningbouwontwikkelingen is het van belang dat er wordt aangesloten bij het karakter van de desbetreffende kernen en het draagvermogen van het lokale landschap. Er wordt een snelle uitgifte van de gronden in het bedrijventerrein Heesch-West voorzien.

Daarom is het urgent dat vastgehouden wordt aan het vraaggericht ontwikkelen en het in kaart brengen van nieuwe potentiële ontwikkel locaties. Uitgaande van een aanhoudende vraag, zal er per jaar circa. 6 hectare nodig zijn. Dit betekent dat er de komende 15 jaar een vraag van circa. 90 hectare wordt verwacht. Naar verwachting kan deze vraag nog oplopen wegens de explosieve groei en inbreiding van de pharmasector en distributiecentra. Heesch West zal naar verwachting 25 hectare van deze vraag opvangen. Voor de gemeente Oss ligt er dan ook een belangrijke opgave om mogelijkheden te onderzoeken zodat de overige vraag van circa 65 hectare in de toekomst opgevangen kan worden.

Gemeente Oss, MPG 2022–2025

pagina 26 van 38

De komende jaren staat er veel te gebeuren in Oss. Met name op het gebied van woningbouw zullen de komende jaren naar verwachting nieuwe locaties ontwikkeld gaan worden. Voorbeelden hiervan zijn Oss West en Stationskwartier Ravenstein. Daarnaast wordt er ook gewerkt aan verschillende herstructureringsopgave zoals Raadhuislaan Zuid en worden mogelijke ontwikkelingen zoals Euterpelaan onderzocht. 6.4 Grondprijsbeleid en nota kostenverhaal In december heeft de raad de nieuwe nota grondbeleid en grondprijsbeleid samen met de nota kostenverhaal vastgesteld. Dit betekent dat er vanaf nu fondsafdrachten in de vorm van bovenwijkse voorzieningen en netwerkvoorzieningen gaan plaatsvinden. Hier is een reserve bovenwijkse voorzieningen voor gevormd. De bijdragen die we als gemeente vanuit de grondexploitatiecomplexen in deze reserve storten, mag vanuit verslaggeving (BBV) niet als kosten binnen de grondexploitatie projecten toegerekend worden. We verwerken deze daarom in 2 stappen. Omdat we deze kosten niet op de projecten mogen toerekenen, zullen de winsten binnen de projecten wat hoger zijn. Die winsten worden gestort in de ABR. Vanuit de ABR worden dan de fondsafdrachten uit de projecten gestort in de reserve bovenwijkse voorzieningen. Voor 2021 zijn er nog geen fondsafdrachten.

In bijlage VI Verloop reserves en voorzieningen is onder 1.19 de afdracht vanaf 2022 te zien in verband met de nota kostenverhaal. Verder werken we nu met een vaste grondprijs. In de grondexploitaties waarbij nog geen afspraken liggen omtrent de grondprijs is nu gerekend op basis van de nieuwe grondprijzen. Hierdoor wordt de winst van een aantal projecten een stuk hoger.

Gemeente Oss, MPG 2022–2025

pagina 27 van 38

Bijlage I Cijfers op projectniveau

Bijlage I Cijfers op projectniveau I. Details verkopen – woningbouw De hieronder staande tabel geeft de gerealiseerde verkoop van bouwkavels voor woningbouw van de afgelopen twee jaar en de prognose voor de komende vier jaar per project weer. Het betreft grondbedrijfcomplexen die de status van BIE hebben. Het gaat hier om bouwkavels die de gemeente verkoopt aan particulieren (zelfbouwers) en aan ontwikkelaars (projectmatige bouw). Gronden die marktpartijen op eigen grond, in eigen beheer ontwikkelen, nemen we niet mee in dit overzicht. Lopende grondexploitaties Gronduitgifte in aantal kavels 80110 Bergoss & Sheddaken 80120 Koornstraat Begijnenstraat 80140 Elzeneind Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus Oss 80210 Macharen 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat Haren 80240 De Kolk Ravenstein 80260 Wal Kwartier Oss 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2-4 80390 Soos 66 80420 Spaander Straatsche Akkers 80430 Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat 80520 Horzak- Noord 80530 Oijense Zij Noord 80590 Restcomplex woningbouw 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpshart Oijen 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82110 Centrumplan Geffen 82310 Oude Baan 82320 Verlengde De Run 82330 Weverstraat 82340 Den Herd Geffen 82350 Leiweg 3 Geffen 82360 Heesterseweg Geffen 82370 Uitbreiding t'Veld Geffen

2020 197 6

2021 222

2022 367

2023 115

2024 2025 en verder 102 151

15 25 40 61

10

2 40

4

88 6

1 14

135 1 9

9

9

24

5

6

40

86

87

87

36 16 191

25

15

10

19 9

12 1

1 0

5 2 2

Naast de lopende grondexploitaties zijn er ook projecten in voorbereiding (IMVA’s). Dit zijn nog zachte plannen waar nu aan gewerkt wordt. IMVA 80410 Schaepskooi 80440 Voormalig belastingkantoor 80460 Gebiedsontwikkeling Raadhuislaan zuid 80540 Het Brand Oss 80550 Sportpark Marcharen 80560 Oss West 81150 Hooghuis Ravenstein 81160 Vidi Reo 81460 Stationskwartier Ravenstein

Gemeente Oss, MPG 2022–2025

2021 0

2022 161 6 120

14

2023 494

2024 566

2025 en Verder 3.494

20 206 8 200

100 206 7 200

300 413 22 2.600

7 53

53

159

21

pagina 28 van 38

II.

Details verkopen - industrie

Industriegrond In de onderstaande tabel staat de gerealiseerde verkoop van het aantal vierkante meters industriegrond van de afgelopen 2 jaar en de prognose voor de komende vier jaar. Het betreft grondbedrijfcomplexen die de status van BIE hebben. Industrieterreinen Gronduitgifte in m2 80310 Piekenhoef 80620 De Geer Oost-Zuid 80630 Vorstengrafdonk 80660 De Bulk 2-3 80690 Danenhoef Zuid 80720 Crematorium Oss 80790 Restcomplex industrie

III.

2020 213.556 4.500 34.955 162.862 11.239

2021 98.611 8.000 14.262 74.696

2022 32.270 4.203

2023 26.462 3.203

23.259

23.259

2024 1.883 1.883

2025 en verder 0

1.653 4.808

Boekwaarden complexen

Een positief bedrag betekent dat er meer kosten dan opbrengsten zijn en een negatief bedrag betekent dat er meer opbrengsten zijn dan kosten. Boekwaarde (beheercomplexen) Beheercomplexen Verhuurde gronden en gebouwen Beheerscomplexen Erfpachtsgronden industrieterreinen Erfpachtsgronden woningbouw

1 januari 2021 274.530 7.968.636 21.066.112 4.185.616

totaal

Boekwaarde (IMVA) IMVA

62401 herstructureringsplannen 80260 Restant voorbereidingskosten Centrum 80410 Schaepskooi 80440 vm belastingkantoor 80460 Gebiedsontwikkeling Raadhuislaan zuid 81150 & 81160 Hooghuis & Vidi Reo Ravenstein 82120 Gemeentehuis Geffen 62201 woningbouwcomplexen 80540 Het Brand Oss 80550 Herontwikkeling sportvelden Macharen 80560 Oss West 81460 Stationskwartier Ravenstein 82370 Uitbreiding Geffen Leiweg Brempad totaal

mutatie 2021

0 -23.240 674.094 2.135.548

1 januari 2022 274.530 7.945.396 21.740.206 6.321.164

33.494.894

2.786.402

36.281.296

1 januari 2021

mutatie 2021

1 januari 2022

307.054 62.267 336.229 45.556 363.257 91.442 27.458 26.529 1.259.793

475 2.118 344.567 121.045 20.177 -363.257

307.529 64.385 680.796 121.045 65.733 -

16.763 56.537 581.702 163.462 -26.529 917.059

108.205 83.995 581.702 163.462 2.176.852

Boekwaarde (Heesch-West) Heesch-West 62302 industrieterreinen Heesch-West* subtotaal totaal

Gemeente Oss, MPG 2022–2025

1 januari 2021

mutatie 2021

1 januari 2022

21.445.444 21.445.444

1.087.621 1.087.621

22.533.065 22.533.065

21.445.444

1.087.621

22.533.065

pagina 29 van 38

Boekwaarde (BIE) per 1 januari 2021

Bouwgrond in exploitatie (BIE) 62401 herstructureringsplannen 80110 Bergoss 80120 Koornstraat 80140 Elzeneind-Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus Oss 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat Haren 80240 De Kolk Ravenstein 80260 GREX Wal Kwartier 80290 De Ruwert 80390 Soos 66 80420 Spaander Straatsche Akkers 80430 Kapelaan Nausstraat 80450 Schelversakker 1 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpshart Oijen 82110 Centrumplan Geffen 82110 Centrumplan Geffen (afsluiting BIE) subtotaal

1 januari 2021

1 januari 2022

210.632 139.431 -66.057 244.093 2.435.855 55.343 11.626 24.135 2.859.876 -364.820 119.310 36.169 96.928 122.713 -242.411 11.826 129.345 -219.428 5.604.567

489.401305.749 380.8521.661.252651.617 333.415262.687 301.87214.130.323 205.62728.7630743.318 1.949.545 529.709 47.724219.428 219.42815.124.041

599.035 527.593 322.060 -9.401.521 2 277.729 345.890 85.288 15.326 38.503 143.441 21.116 3.170.432 -3.855.106

158.326 1.863.313 1.499.3177.020.929726.9231.026.215 0 15.769158.557 934.871 1.391.780 3.170.432 -559.446

1 384.396 640.187 11.306.866

-1.061.838 -6.117.264 0 -1 135.262 89.567 -6.954.274

189.9633.293.144 0 0 519.658 729.754 4.352.592

totaal

24.122.000

-5.204.813

18.917.193

totaal grondbedrijf

80.322.131

-413.731

79.908.406

Totaal grondbedrijf Heesch-west Totaal excl. Heesch-west

80.322.131 21.445.444 58.876.687

-413.731 1.087.621 -1.501.352

79.908.406 22.533.065 57.375.341

62201 woningbouwcomplexen 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2-4 80520 Horzak- Noord 80530 Oijense Zij 80590 Restcomplex woningbouw 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82310 Oude Baan Geffen 82330 Weverstraat Geffen 82340 Den Herd Geffen 82350 Leiweg 3 Geffen 82360 Heesterseweg Geffen 82370 ’t Veld Geffen subtotaal

-700.034 166.318 -314.795 -1.905.345 -1.784.238 -388.758 251.061 -326.007 11.270.447 159.194 -148.073 -36.169 646.390 1.826.832 772.119 -59.550 90.083

mutatie 2021

9.519.474

-440.710 1.335.720 -1.821.377 2.380.593 -2 -1.004.653 680.325 -85.287 -31.095 120.053 791.430 1.370.664 3.295.660

62302 industrieterreinen 80620 De Geer Oost-Zuid 80630 Vorstengrafdonk 80660 De Bulk 2-3 80690 Danenhoef Zuid 80710 Binnenhaven Elzenburg 80720 Crematorium Oss subtotaal

Gemeente Oss, MPG 2022–2025

871.875 9.410.408

pagina 30 van 38

IV. Winst- en verliesnemingen Hieronder staan de winst en verliesnemingen van projecten die in 2021 tot de BIE-complexen behoren. Negatieve bedragen vanaf 2022 in de onderstaande tabel zijn verliesnemingen waarvoor een voorziening is getroffen. De positieve bedragen zijn winstnemingen. Negatieve bedragen kunnen in 2021 ook bijstellingen van eerder genomen winsten zijn, dan horen ze bij de winsten en niet als verlies. Dit geldt voor de projecten Elzeneind slowcare, de kolk Ravenstein, restcomplex woningbouw en Horzak Noord. Het enige project waarop in 2021 een verlies is genomen is het project Centrumplan Geffen. Gerealiseerd 2021

BIE (uitvoeringsprojecten) 62401 herstructureringsplannen 80110 Bergoss 80120 Koornstraat-Begijnenstraat 80140 Elzeneindlocatie Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat 80240 De Kolk Ravenstein 80260 Wal Kwartier 80290 De Ruwert 80390 Soos '66 80420 Spaander Straatsche Akkers 80430 Kapelaan Nausstraat 80450 Schelversakker 1 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpsplan Oijen 82110 Centrumplan Geffen subtotaal

2023

-452.638 -93.082

768.595

-21.970

52.044 -38.183 14.437

35.600

-219.429 -298.881

62201 woningbouwcomplexen 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2 Herpen 80520 Horzak-Noord 80530 Oijense Zij Noord 80590 Restcomplex woningbouw 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82310 Oude Baan 82330 Weverstraat 82340 Den Herd Geffen 82350 Leiweg 3 Geffen 82360 Heesterseweg Geffen 82370 Uitbreiding t'veld Geffen subtotaal 62302 industrieterreinen 80620 De Geer Oost-Zuid 80630 Vorstengrafdonk 80660 De Bulk 2-3 80690 Danenhoef Zuid 80710 Binnenhaven Elzenburg 80720 Crematorium Oss subtotaal totaal Totaal winstneming Totaal verliesvoorziening

2022

€ €

Gemeente Oss, MPG 2022–2025

-145.236

-1.809.920 -460.325 169.230

226.044 -270.314

-153.544

prognose 2024

2025

2026 ev.

-148.519 -1.903.495

-13.503.744

-380.347

-1.901.996

-578.161

-15.555.757

1.393.762 599.491 -160.207 901.720 -949 98.173 478.532 6.325

708.201 952.856 54.443 2.473.516

236.169 177.065

139.870 611.529

554.622

923.967

154.600

176.306

52.059 120.888

9.645 117.574

9.650 192.617

181.316

2.180.361

3.316.847

4.456.055

1.851.890 3.316.310

2.065.108 3.173.373

2.255.720 3.167.964

2.603.781 4.857.852

882.491 3.580.246 -1.898 219.118

-32.634 1.356.929

1.282.959

4.679.957

-646.726 -11.038 666.531

1.282.959

3.436.640

928.266

4.021.108

-12.291.004

-12.291.004

906.664

7.917.352 € 219.429- €

-95.315 302.911 -115.584 2.080

7.028.190 € 4.825.314 € 3.173.373 € 3.807.600- € 804.205- € 15.555.757- €

3.167.964 -

73.710

€ €

4.857.852 -

pagina 31 van 38

V. Totaalresultaat (eindwaarde) Betreft de winst- en verliesneming per project. Dit betreft zowel het verleden (boekwaarde) als de toekomst. Toelichting op genoemde waarde in het MPG 2022-2025 en de programmabegroting 2022-2025: • Een negatief bedrag betekent dat de kosten hoger zijn dan de opbrengsten (een verlies). • Een positief bedrag betekent dat de opbrengsten hoger zijn dan de kosten. (een winst). Toelichting op verschil: • Een negatief bedrag betekent dat het resultaat zoals berekend bij de programmabegroting 2022-2025 verslechterd is ten opzichte van het resultaat berekend bij het MPG 2022-2025. • Een positief bedrag betekent dat het resultaat zoals berekend bij de programmabegroting 2022-2025 verbeterd is ten opzichte van het resultaat berekend bij het MPG 2022-2025 De grote afwijkingen > € 0,5 miljoen • Wilgendaal 2 Herpen: Bijstelling grondprijzen en winstneming. • Oijense Zij Noord: Bijstelling grondprijzen. • Liesdaal 2 en 3: Bijstelling grondprijzen. • ’t Veld Geffen: Is overgegaan van IMVA naar BIE.

Project Begroting 62401 Herstructureringsplannen -5.443.906 Totaal 80110 Bergoss Totaal 80120 Koornstraat Begijnenstraat -325.676 Totaal 80140 Elzeneindlocatie Slowcare 1.191.604 Totaal 80190 centrumplan Berghem -5.399.282 Totaal 80200 Talentencampus -1.656.454 Totaal 80220 Megen Zuid -1.136.055 Totaal 80230 groenstraat haren -1.124.264 Totaal 80240 De Kolk Ravenstein 92.951 Totaal 80260 Walkwartier -13.148.856 Totaal 80290 Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ru -287.498 Totaal 80390 Soos 66 Oss -140.204 Totaal 80420 Spaander Straatsche Akkers 45.620 Totaal 80430 Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat -344.227 Totaal 80450 Schelversakker 1 -1.803.010 Totaal 81120 Centrumplan Lith -1.268.975 Totaal 81140 Dorpsplan Oijen -1.882.420 Totaal 82110 Centrumplan Geffen -3.363.477 subtotaal -35.994.128

-5.530.346 -384.912 1.394.003 -5.392.178 -1.903.495 -1.127.551 -956.197 65.124 -13.503.744 -153.544 -145.236 45.434 -380.347 -1.809.920 -1.164.303 -1.844.577 -3.357.599 -36.149.388

-86.440 -59.235 202.399 7.104 -247.040 8.503 168.067 -27.827 -354.888 133.954 -5.033 -186 -36.120 -6.910 104.672 37.843 5.878 -155.259

62201 Woningbouwplannen Totaal 80310 Piekenhoef Totaal 80330 Wilgendaal 2 Herpen Totaal 80520 horzak-noord Totaal 80530 Oijense Zij noord Totaal 80590 restant complexen Totaal 81400 Lith Oost Totaal 81420 Liesdaal 2 en 3 Totaal 82310 Oude Baan Geffen Totaal 82330 Weverstraat Geffen Totaal 82340 Den Herd Geffen Totaal 82350 Leiweg Geffen Totaal 82360 Heesterseweg Geffen Totaal 82370 Uitbreiding t'Veld Geffen subtotaal

34.622.450

28.063.774 3.810.430 825.384 4.635.223 575.505 245.635 3.308.809 -22.311 -1.667.516 302.911 -115.584 2.080 8.776.499 40.077.846

450.741 808.001 -219.313 897.141 -620 53.783 3.268.958 6.062 -86.048 194.033 -58.542 27.697 8.776.499 14.118.391

62302 Industrieterreinen Totaal 80620 de geer oost-zuid Totaal 80630 vorstengrafdonk Totaal 80660 de bulk 2-3 Totaal 80690 Danenhoef Zuid Totaal 80710 Binnenhaven Elzenburg (rijkssubsidie) Totaal 80720 Crematorium Oss subtotaal

12.051.148 31.729.592 4.009.795 330.997 -480.182 -120.017 47.521.334

12.162.293 31.591.719 4.009.503 331.195 -646.726 -11.038 47.436.947

111.145 -137.873 -292 197 -166.544 108.979 -84.387

46.149.656

51.365.405

13.878.745

totale winst- en verliesneming

Gemeente Oss, MPG 2022-2025

pagina 32 van 38

27.613.034 3.002.430 1.044.697 3.738.083 576.125 191.852 39.851 -28.373 -1.581.468 108.879 -57.042 -25.617

MPG

Verschil

VI.

Verloop reserves en voorzieningen (totaaloverzicht) 2021 beginstand

Bedrijfsreserv es 1 Algemene bedrijfsreserv e (0720.7721./.72095) 1.1 Winstnemingen woningbouw

24.257.046

rente

2022 beginstand

mutaties

261.976

1.2 Winstnemingen herstructurering

-123.718 3.316.846

24.395.304

rente

mutaties

282.986

-13.396.768 4.666.955

2023 beginstand 11.281.522

rente 130.866

mutaties 2.608.502 3.316.310

-79.452

1.004.306

226.044

1.3 Winstnemingen industrie

4.679.957

1.324.295

1.282.959

1.4 Mutatie voorziening te verwachten exploitatieverliezen

-1.426.202

1.5 Bijstelling voorziening IMVA

-917.059

2024 beginstand 14.020.890

2025 rente 162.642

mutaties 2.956.306 3.161.777

beginstand

rente

17.139.838

mutaties

198.822

Eindstand

2.969.104 3.167.964

20.307.764

-790.000

1.6 Bijstelling verlengde de Run 1.7 Verkoop beheersgronden // verkoop verh panden // verzk.

592.659

1.8 Campagne "Wonen in Oss"

-329

-2.500

-2.500

-2.500

1.9 Storting in de bestemmingsreserve tbv de Brede School

-1.710.000

1.10 Koepelcomplex gronden

-169.737

1.11 Storting reserve strategische aankopen 1.12 Afroming overschot ABR naar reguliere begroting

-5.698.000

-18.174.000

1.13 Afroming ontwikkeling Kapelaan Nausstraat 1.14 Hooghuis Ravenstein (gebouw)

0

1.15 Niet verhaalbare kosten Heesch West 1.16 Taskforce versnelling woningbouw

-146.931

1.17 Structuurvisies / Gebiedsvisies

-165.923

0

1.18 Haalbaarheidsonderzoek gebiedsontwikkeling Raadhuislaan-zuid 0 1.19 Nota kostenverhaal -1.401.778

-357.189

-147.123

-147.123

-202.970

-198.860

1.20 Rentekosten grondaankoop het Brand 1.21 Afboeking IMVA Gemeentehuis Geffen (geen IMVA meer) -275.471 Totaal bedrijfsreserv es

24.257.046

261.976

289.000

-123.718

24.395.304

282.986

-13.396.768

11.281.522

130.866

2.608.502

14.020.890

162.642

2.956.306

17.139.838

198.822

2.969.104

20.307.764

Ov erige reserv es 2 Reserv e planeconomische risico's (0720.7722./.72133) 2.1 Afboeking ivm beëindiging reserver bij begroting 2019 1.733.700

1.733.700

1.733.700

1.733.700

5.100.000 5.100.000

5.723.700

5.723.700

5.723.700

5.723.700

5 Reserv e binnenstedelijke transformatie

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

6 Reserv e bov enw ijkse v oorzieningen

4.475.778

4.475.778

6.1 Storting vanuit de ABR

3.074.000

3 Reserv e risico's Heesch West (0720.7722./.72186)

2.042.205

-308.505

1.733.700

4 Reserv e strategische aankopen (0720.7722./.72134) 4.1 Storting vanuit de ABR

1.000.000

-376.300

623.700

4.2 Afboeking gronden Ravenstein

-376.300

6.2 Nota kostenverhaal

357.189

1.401.778

4.832.967

202.970

357.189

Totaal overige reserves

3.042.205

-684.805

2.357.400

19.575.778

21.933.178

7 Voorziening IM VA (0710./7710./.72156) 7.1 - Bijstelling MPG ten laste van de ABR

1.259.793

917.059 917.059

2.176.852

790.000 790.000

2.966.852

19.132.459

-3.774.966 -452.638

15.740.143

357.189

5.035.937

198.860 198.860

202.970 22.290.367

202.970

5.234.797

22.493.337

198.860

22.692.197

Voorzieningen 2.966.852

2.966.852

2.966.852

- Bijstelling plankosten bestaande IMVA's 7..2 - Correctie voorziening 7.3 - Afboeking voorziening IMVA 8 Voorziening te v erw achten ex ploitatiev erliezen (0710.7710./.71146) 80110 Bergoss (extra mutatie) 80120 Koornstraat Begijnenstraat 80190 centrumplan Berghem 80200 Talentencampus 80220 Megen Zuid 80230 groenstraat haren

17.574.202 320.016

351.484 6.400

1.206.773 117.346

37.736

755

101.462

382.649 8.875 2.799

233.557

4.671

21.589

5.196

5.300

1.055.851

21.117

716.738

35.874

36.592

2.925

59

-2.984

0

196.384

3.928

-162.877

749

232.861

848.949

254.498

80290 Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ruwert

137.572

2.751

7.259

2.952

80390 Soos 66 Oss

143.373

2.867

-3.852

2.848

787.212

15.744

-437.379

7.312

1.700.369

34.007

40.055

35.489

80710 Binnenhaven Elzenburg

473.222

9.464

151.359

12.681

80720 Crematorium Oss

155.079

3.102

-147.359

216

-11.038

81120 Centrumplan Lith

485.080

9.702

-43.483

9.026

-460.325

1.869

-95.315

2.266

-115.584

80420 Spaander Straatsche Akkers 80430 Kapelaan Nausstraat 80450 Schelversakker 1

81400 Lith Oost 82110 Centrumplan Geffen (extra mutatie)

82110 Weverstraat Geffen (extra mutatie)

305.015

-15.555.757

2.912

-148.519

37.323

-1.903.495

264.779

-13.503.744

-2

-0

0

-2

-270.314

-38.183 259.588 3.011

-153.544

7.458

-380.347

-145.236

-1.809.920 -646.726

0 192.826

3.857

22.746 -219.429

9.933

199

0

82350 Leiweg 3 Geffen (Extra mutatie) 9 Voorziening te v erw achten ex ploitatiev erlies Heesch West (0710.7710./.72 9.1 - Overheveling van reserve risico's Heesch West

15.250.740

0

82110 Centrumplan Geffen 82330 Weverstraat Geffen

-804.205

2.855

11.643.069

80260 Wal Kwartier

314.803

83.315 0

0

113.318

13.105.794

13.105.794

9.2 - Bijdrage Algemene Reserve 9.3 - Uitbetaling voorziening aan GR

-13.105.794

10 Risicov oorziening Erfpachtov ereenkomsten (0710.7710./.71136) 10.1 - Bijstelling MPG 2015 11 Voorziening Afw aarderingen (I)M VA (0710.7710.72231) 11.1

Strategische gronden Ravenstein

11.2

Hooghuis Ravenstein (gebouw) Totaal v oorzieningen

Totaal generaal Grondbedrijf

Gemeente Oss, MPG 2022-2025

1.726.140

376.300

2.102.440

2.102.440

2.102.440

2.102.440

2.102.440

376.300

33.665.930

351.484

2.500.132

36.517.546

60.965.180

613.460

1.691.609

63.270.250

382.649

-2.984.966

20.809.435

314.803

-804.205

20.320.032

305.015

-15.555.757

5.069.290

-0

0

5.069.290

665.635

3.194.044

54.024.135

445.669

2.161.486

56.631.289

467.657

-12.396.481

44.702.465

198.822

3.167.964

48.069.251

pagina 33 van 38

Bijlage II Risicomanagement

Bijlage II Risicomanagement Basisuitgangspunt nieuwe risicomethode De Algemene Bedrijfsreserve (ABR) wordt gevuld vanuit de grondexploitaties. Per project gaan we specifiek bekijken welke kansen en risico’s wij verwachten en wat de impact daarvan is bij het betreffende project. De afwijkingen in de algemene parameters (rente, kosten- en opbrengstenstijging en looptijd) gelden wel voor alle projecten. Bandbreedtes bij de benoemde risico’s De meeste benoemde risico’s vallen binnen bandbreedtes. Een risico kan zich voordoen. En als het risico zich voordoet, dan zijn de kosten tussen X en Y. Voorbeeld: de kans op een saneringsopgave is 50% en de kosten liggen tussen de € 50.000 en € 100.000. Daarnaast kunnen de bedragen in de grondexploitatie hoger of lager uitvallen. De kosten voor b.v. infrastructurele werken worden geschat op een bedrag X. Deze kosten kunnen echter fluctueren binnen een bepaalde bandbreedte (b.v. ± 5%). Ook de parameters kunnen fluctueren binnen bandbreedtes. De langetermijnrente hebben we op dit moment bepaald (op basis van de voorschriften van het BBV) op 1,0% per jaar. Dit percentage kan in de toekomst hoger worden of wellicht nog lager. Monte-Carlo methode Het maximale risicoprofiel bepaal je door uit te gaan van de maximale kans en het maximale bedrag.

Het is echter niet reëel om dit maximale risicoprofiel als uitgangspunt te kiezen voor je risicoreservering. Een goede methode om te bepalen hoe hoog het risicoprofiel is, is de Monte-Carlo methode. De MonteCarlo methode is een simulatietechniek waarbij grondexploitatie niet één keer maar 10.000 keer wordt doorgerekend. Elke simulatie gaat uit van andere uitgangspunten. Deze uitgangspunten komen voort uit de bandbreedtes die bij de risico-inventarisatie zijn bepaald. Het resultaat van deze verzameling simulaties is een verdelingsfunctie die het hele gebied van mogelijke uitkomsten weergeeft. Op deze wijze krijg je de uitkomsten van 10.000 scenario’s in beeld. De theorie geeft vervolgens aan dat als je 84% van alle simulaties moet kunnen afdekken voor een goede risicobeheersing.

Dit voorbeeld geeft een uitkomst weer van een willekeurige simulatie. Uitgaande van de ingevoerde bandbreedtes en risico’s, leidt de methode in dit specifieke geval bij ca. 1.900 simulaties tot een positiever resultaat dan waar nu van uit wordt gegaan in de grondexploitatie (gele lijn). In het slechtste scenario (simulatie 10.000) is het resultaat in dit voorbeeld ca. € 160.000 slechter ten opzichte van de huidige exploitatie (rode lijn). De kans dat dit scenario zich voor gaat doen is echter zeer klein. Als we 84% (zwarte lijn) van de berekende scenario’s moeten afdekken, dan moeten we in dit voorbeeld rekening houden met een reservering van ca. € 70.000. Gemeente Oss, MPG 2022-2025

Pagina 34 van 38

Uitgangspunten Monte-Carlo analyse Wij gaan in onze berekeningen uit van de volgende uitgangspunten voor de wijzigingen van de parameters en de looptijd van de grondexploitaties. parameter Rente Kostenstijging Opbrengstenstijging Looptijd

Reguliere exploitaties Normaal scenario 1,16% 4,0% 3,0% Project specifiek

Uitgangspunten Monte-Carlo methode positief scenario Slecht scenario 1,20% 2,5% (vanaf 2022) 2,0% 2,50% 2,00% 1,00% ½ jaar versnelling 2 jaar vertraging

Daarnaast hebben we per project gekeken naar de specifieke risico’s en de bandbreedtes. Deze worden in de volgende tabel per project weergegeven. Deze inschatting wordt gemaakt in samenspraak met de projectleider. De bandbreedtes hangen af van de geraamde kosten, ervaringen bij andere projecten, de looptijd van een project, de gesloten overeenkomsten, enz. en variëren per project. In de regel hanteren we een bandbreedte bij de volgende exploitatieposten: • Plankosten • Openbare werken • Verwervingen • Sanering • Verkopen Verder komen bij de verschillende projecten nog project specifieke risico’s voor, zoals een mogelijke verkoop van een specifiek perceel wat niet (nadeel) of juist wel (voordeel) kan plaatsvinden. Ook kan het voorkomen dat voor bepaalde planonderdelen nog een keuze gemaakt moet worden in de inrichting. Dat is ook een projectspecifiek risico. Uitkomsten Monte-Carlo analyse Onderstaande tabel geeft de uitkomsten weer van alle berekeningen per project. De nog te nemen winsten en verliezen staan weergegeven op prijspeil 1-1-2022 (nominale waarde). Nog te nemen winst/verlies

project Bergoss Koornstraat Begijnenstraat Elzeneindlocatie Slowcare centrumplan Berghem Talentencampus Megen Zuid groenstraat haren De Kolk Ravenstein Wal Kwartier Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ruwert Piekenhoef Wilgendaal 2 Herpen Soos 66 Oss Spaander Straatsche Akkers Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat, vaststelling grex Schelversakker 1 horzak-noord Oijense Zij Noord restant complexen de geer oost-zuid vorstengrafdonk de bulk 2-3 Danenhoef Zuid Binnenhaven Elzenburg (rijkssubsidie) Crematorium Oss Centrumplan Lith Dorpsplan Oijen Lith Oost Liesdaal 2 en 3 Centrumplan Geffen Oude Baan Geffen Weverstraat Geffen Den Herd Geffen Leiweg 3 Geffen Heesterseweg Geffen Uitbreiding t'Veld Geffen Totaal

Gemeente Oss, MPG 2022-2025

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

452.638148.519901.557 270.3141.903.49552.044 38.1837.53313.503.744153.5442.466.405 2.969.273 145.23635.600 380.3471.809.920105.7644.630.109 949849.857 6.220.134 1.898219.118 646.72611.038460.325169.230 169.527 3.271.288 219.4296.325 95.315302.911 115.5842.080 8.776.499 10.571.458

Uitkomst Monte Carlo Analyse

Berekende risico's Berekende leiden tot een risico's leiden tot negatief resultaat minder winst

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

74.759340.818119.627968.99815.33191.25488.059353.381356.58254.291304.8555.68210.00083.783351.84728.610549.805266.175410.96911.094215.2853.58545.494540.7111.9763.71743.23060.742364.8935.765.553-

74.759340.818119.627968.99891.25488.059353.381356.5825.68283.783351.84728.610410.96911.094215.2851.9763.71743.23058.6623.608.333-

Pagina 35 van 38

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

15.33154.291304.85510.000549.805266.1753.58545.494540.7112.080364.8932.157.220-

Het totaal aan berekende risico’s op basis van de Monte Carlo analyse bedraagt € 5,8 miljoen. Als gevolg van de berekende risico’s kunnen twee situaties gaan ontstaan: 1. Het berekende risico doet zich voor in een project met een negatief resultaat of zorgt ervoor dat dit projectresultaat negatief wordt. Kortom als de risico’s zich voordoen leidt dit tot een extra verliesneming. In onze berekening gaat dat om een bedrag van € 3,61 miljoen. 2. Het berekende risico doet zich voor in een project met een positief resultaat. Kortom als het risico zich voordoet leidt dat tot een lagere winstneming, het eindresultaat blijft echter positief. Het gaat hier om een bedrag van € 2,16 miljoen. Relatie met ABR Het onderscheid tussen de twee situaties is van belang gelet op de gevolgen voor de ABR. Uitgaande van de regels van het BBV moeten wij direct verlies nemen als een exploitatie negatief wordt. Dit bedrag moeten we dus altijd gereserveerd houden in de ABR, mocht zich het risico voordoen. Een lagere winst is een proces wat doorloopt over de hele looptijd van een project. Uiteindelijk sluit een complex met een lagere winst. Bij deze risico’s is het dan ook niet nodig om direct bij het berekenen van die risico’s, dit bedrag in te houden op de ABR. Het kan ook verdeeld worden over de looptijd van het project.

Reservering van de risico’s in de ABR Om de risico’s goed af te dekken in de ABR hanteren we altijd het berekende bedrag bij de negatieve exploitaties (bij voordoen berekende risico’s negatief) als minimale basis voor de stand van de ABR. Daarnaast is het voorstel om de risico’s die een verlaging van de winst tot gevolg hebben, te verdelen over de looptijd van de projecten. Voor het verdelen van de risico’s over de looptijd van de projecten sluiten we aan bij dezelfde methode van winstneming binnen de projecten. De winst nemen we conform de eisen van het BBV op basis van de POC-methode (Percentage of Completion). Volgens ditzelfde percentage reserveren we ook jaarlijks een deel van de bij het betreffende plan geprognotiseerde risico. Dus als we in een jaar 25% van de geprognotiseerde winst mogen nemen, nemen we ook 25% van het geprognotiseerde risico. Hiermee komt het totale geraamde risico uit op een bedrag van € 4,4 mln op 1-1-2022. Risico’s en nieuwe projecten Algemeen moet worden gesteld dat het hier altijd gaat om een prognose. Als de verkopen binnen de plannen mee- of tegenvallen, dan veranderen de cijfers. Verder kunnen de risico’s zich daadwerkelijk voor gaan doen. Als dat leidt tot een verlies in de grondexploitatie, moet dat worden gedekt uit de ABR. In dat geval daalt de ABR. Als het risico daarmee weg is, dan daalt uiteraard ook de benodigde risicobuffer.

Gemeente Oss, MPG 2022-2025

Pagina 36 van 38

Bijlage III Begrippen- en afkortingenlijst

Bijlage III Begrippen- en afkortingenlijst Afroming De bedragen die vanuit de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf naar andere zaken toegaan. ABR Algemene Bedrijfsreserve De algemene bedrijfsreserve is een algemene reserve van het grondbedrijf. Het grondbedrijf dekt conjuncturele risico’s af met deze reserve. Deze reserve dient als weerstandvermogen voor het grondbedrijf. De ABR wordt gevuld vanuit de winstnemingen binnen de exploitaties. De voorziening te verwachten exploitatieverliezen wordt gedekt vanuit de ABR. BBV Besluit Begroting en Verantwoording De Gemeentewet schrijft voor dat elke gemeente jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. BIE Bouwgrond In Exploitatie. Dit zijn alle actieve grondcomplexen. BW Boekwaarde Saldo van kosten en opbrengsten vanaf de start van een project tot nu (de peildatum); ook wel de waarde op de balans of geïnvesteerd vermogen. Contante waarde De waarde op dit moment van een bedrag dat in de toekomst beschikbaar komt, waarbij gecorrigeerd wordt voor de rentefactor. De eindwaarde is de tegengestelde bewerking van de contante waarde. EW Eindwaarde De waarde van een bedrag in de toekomst, waarbij gecorrigeerd wordt voor de rentefactor. De eindwaarde is de tegengestelde bewerking van de contante waarde.

Voorbeeld: € 1.000 op 1 januari 2021, is over drie jaar op 1 januari 2024 als de rente 1,5% per jaar bedraagt € 1.000 x (1,015) x (1,015) x (1,015) = € 1.000 x (1,015)3 = € 1.045,68 waard. De eindwaarde geeft inzicht in de eindstand van een project, of: hoeveel winst/verlies hebben we als we het project te zijner tijd afsluiten. Dit bedrag gebruiken we om de stand van de ABR naar de toekomst toe te kunnen berekenen. Disconteringsvoet De disconteringsvoet is het rekenpercentage dat gebruikt wordt om toekomstige kasstromen contant te maken, om de contante waarde te bepalen. Vaak wordt deze waarde in de berekeningen ook aangeduid als rente of rendement. Vanuit het BBV is een verplichte disconteringsvoet voorgeschreven van 2%. Grondcomplex (afgekort complex) De term grondexploitatiecomplex is een synoniem voor grondexploitatie of, afgekort GREX. Een complex is een ruimtelijk plan, voorzien van een financiële vertaling. Het complex bevat de grondexploitatieopzet met daarin in elk geval opgenomen (a) een kaart van het grondexploitatiecomplex, (b) een beschrijving van de bouwkavels, de bestemming en toegestane bouwvolumes, de omschrijving van de werken en werkzaamheden voor het bouwrijp maken van het grondexploitatiecomplex, de aanleg van nutsvoorzieningen en het inrichten van de openbare ruimte in het grondexploitatiecomplex. Vanuit het BBV spreken we hier over een BIE.

IMVA Immateriële Vaste Activa. Dit zijn projecten waar vaak nog geen gronden of panden voor zijn aangekocht en waarbij het nog niet vast staat of het project in de toekomst een BIE wordt. Als voorbeeld geldt het herbestemmen van een voormalig schoolgebouw. Indien de gemeenteraad besluit tot wijziging van de bestemming (maatschappelijke doeleinden naar woonbestemming) alsmede tot een grondexploitatie dan wordt het een BIE. Eventuele voorbereidingskosten hieromtrent worden als IMVA verwerkt in de balans. Als binnen 5 jaar tot een BIE wordt besloten dan kunnen alle gemaakte onderzoekskosten van de IMVA ingebracht worden bij de grondexploitatie. Indien de termijn van 5 jaar wordt overschreden dan moet het deel van de kosten dat ouder is dan 5 jaar direct als verlies genomen worden.

Gemeente Oss, MPG 2022-2025

Pagina 37 van 38

Koepelcomplexen De bestaande stad, dus de gerealiseerde woonwijken en industrieterreinen, valt onder de koepelcomplexen. Eventuele kleine ontwikkelingen binnen de bestaande stad verantwoordt het grondbedrijf onder het betreffende koepelcomplex. Het uitgangspunt is dat iedere activiteit binnen de koepelcomplexen tenminste kostendekkend wordt uitgevoerd. Vanwege het incidentele karakter van de behaalde resultaten wordt in de prognoses voorzichtigheidshalve uitgegaan van een budgettair neutrale exploitatie. MVA Materiële Vaste Activa zijn gronden of panden (v.m. belastingkantoor Oss) waarvoor nog geen reëel en stellig voornemen is om te ontwikkelen. MVA’s kunnen administratief verhuizen van de Algemene Dienst naar een grondcomplex als de gemeenteraad besluit tot een grondexploitatie. Het kan ook voorkomen dat het strategische vastgoed ingezet wordt voor activiteiten van de gemeente buiten het grondbedrijf. NCW Netto contante waarde Verschil tussen de contante waarde van alle opbrengsten en de contante waarde van alle kosten van een project (complex). De NCW krijg je ook door de toekomstige eindwaarde contant te maken. De contante waarde krijg je door bedragen in de tijd terug te rekenen naar een datum (de zogenaamde peildatum) door te corrigeren voor de rentefactor (zie begrip contante waarde).

Door per project de netto contante waarde te berekenen, kunnen de resultaten van projecten met elkaar vergeleken worden. Voorbeeld: bij een complex verwachten we op 31 december 2024 een winst te kunnen nemen van € 1.000. De disconteringsvoet is 2%. De netto contante waarde op 1-1-2021 wordt dan als volgt berekend: € 1.000 euro / (1,02)^4 = € 923,85. Nominale waarde (ook wel startwaarde) Is de waarde zonder rekening te houden met de tijdsfactor. Het is de waarde op prijspeil heden. Residuele grondprijsberekening Methode om een grondprijsberekening te maken, waarbij de grondprijs het residu is van: de marktwaarde (v.o.n.) -/- btw -/- stichtingskosten (bouw- en bijkomende kosten) exclusief grond. Reserve Er zijn twee soorten reserves binnen het grondbedrijf, namelijk de algemene bedrijfsreserve en de bestemmingsreserves. De algemene bedrijfsreserve dient als weerstandsvermogen voor risico’s binnen het grondbedrijf. De bestemmingsreserves, bijvoorbeeld voor strategische aankopen, hebben een specifiek bestedingsdoel. Voorziening Het grondbedrijf treft voorzieningen om de te verwachten verliezen af te dekken en het verschil tussen de boekwaarde en de marktwaarde in huidige bestemming van de IMVA’s af te dekken. Voorzieningen zijn niet vrij te besteden.

Winstnemingen De (tussentijdse) winsten, die genomen worden in een grondexploitatie of verkoop van onroerende zaken (beheercomplexen) komen ten gunste van de algemene bedrijfsreserve grondbedrijf.

Gemeente Oss, MPG 2022-2025

Pagina 38 van 38