MPG 2021-2024 Eindversie incl kaft.PDF

Aan de noordrand van Oss ligt de nadruk op versterking van (de overgang naar) het landschap. In Berghem zijn grootschalige uitbreidingen vanwege de kleinschalige infrastructurele ontsluitingsstructuur niet goed mogelijk. Daarnaast moet de groene verbinding tussen en Oss en Berghem gewaarborgd worden. In Geffen wordt gewerkt aan woningbouwplannen voor het oude Gemeentehuis en zijn er gebieden aangewezen met een WVG-bestemming. Zoals reeds benoemd worden momenteel kansrijke uitbereidingsmogelijkheden in beeld gebracht. Een deel van deze kansen liggen aan de overkant van het spoor nabij spoorkwartier (sportvelden en de Bendelaar), maar ook nabij de Elleboogstraat en mogelijk op termijn de Zwarteweg. Bij toekomstige woningbouwontwikkelingen is het van belang dat er wordt aangesloten bij het karakter van de desbetreffende kernen en het draagvermogen van het lokale landschap. Ook valt op dat wonen in het Osse buitengebied steeds populairder wordt. Hier liggen dan ook kansen voor het ontwikkelen bijzondere, innovatieve en groene woonclusters. Hierbij is wel van belang dat er een goede balans ontstaat tussen wonen en de andere functies in het buitengebied. Zoals reeds beschreven wordt een snelle uitgifte van de gronden in het bedrijventerrein Heesch-West voorzien.

Daarom is het urgent dat vastgehouden wordt aan het vraaggericht ontwikkelen en het in kaart brengen van nieuwe potentiële ontwikkel locaties. Uitgaande van een aanhoudende vraag, zal er per jaar circa. 6 hectare nodig zijn. Dit betekent dat er de komende 15 jaar een vraag van circa. 90 hectare wordt verwacht. Naar verwachting kan deze vraag nog oplopen wegens de explosieve groei en inbreiding van de Pharmasector en distributiecentra. Heesch West zal naar verwachting 25 hectare van deze vraag opvangen. Voor de gemeente Oss ligt er dan ook een belangrijke opgave om mogelijkheden te onderzoeken zodat de overige vraag van circa 65 hectare in de toekomst opgevangen kan worden. Om deze opschaling te kunnen verwezenlijken is er een taskforce woningbouw en bedrijventerreinen opgericht om na te denken over hoe de ambities kunnen worden bereikt. Waarbij tevens rekening wordt gehouden met de Osse identiteit en de inpassing in het Osse landschap. Zo wordt de Raad dan ook gevraagd om projecten zoals Raadhuislaan Zuid Oss, Oss West en Stationskwartier Ravenstein vast te stellen als IMVA.

Gemeente Oss, MPG 2021–2024

pagina 23 van 34

Bijlage I Cijfers op projectniveau

Bijlage I Cijfers op projectniveau I. Details verkopen – woningbouw De hieronder staande tabel geeft de gerealiseerde verkoop van bouwkavels voor woningbouw van de afgelopen twee jaar en de prognose voor de komende vier jaar per project weer. Het betreft grondbedrijfcomplexen die de status van BIE hebben. Het gaat hier om bouwkavels die de gemeente verkoopt aan particulieren (zelfbouwers) en aan ontwikkelaars (projectmatige bouw). Gronden die marktpartijen op eigen grond, in eigen beheer ontwikkelen, nemen we niet mee in dit overzicht.

Naast de lopende grondexploitaties zijn er ook projecten in voorbereiding (IMVA’s). Dit zijn nog zachte plannen waar nu aan gewerkt wordt.

Gemeente Oss, MPG 2021–2024

pagina 24 van 34

II.

Details verkopen - industrie

Industriegrond In de onderstaande tabel staat de gerealiseerde verkoop van het aantal vierkante meters industriegrond van de afgelopen 2 jaar en de prognose voor de komende vier jaar. Het betreft grondbedrijfcomplexen die de status van BIE hebben.

III.

Boekwaarden complexen

Een positief bedrag betekent dat er meer kosten dan opbrengsten zijn en een negatief bedrag betekent dat er meer opbrengsten zijn dan kosten. Boekwaarde (beheercomplexen) gerealiseerd (2020) Boekwaarde 1 januari 2020 mutatie 2020 1 januari 2021 274.530 274.530 7.968.636 7.968.636 21.409.890 -343.778 21.066.112 3.790.298 395.318 4.185.616

Beheercomplexen Verhuurde gronden en gebouwen Beheerscomplexen Erfpachtsgronden industrieterreinen Erfpachtsgronden woningbouw totaal

33.443.354

51.540

33.494.894

Boekwaarde (IMVA) IMVA

1 januari 2020

62401 herstructureringsplannen 14210 Centrumplan Oss 80260 Restant voorbereidingskosten Centrum 80410 Schaepskooi 80430 Kap Nausstraat/de Singel 80440 vm belastingkantoor 81150 & 81160 Hooghuis & Vidi Reo Ravenstein 82120 Gemeentehuis Geffen 62201 woningbouwcomplexen 80530 Oijense Zij 80540 Het Brand Oss 80550 Herontwikkeling sportvelden Macharen 82370 Uitbreiding Geffen Leiweg Brempad 62302 industrieterreinen 80710 Binnenhaven Elzenburg (rijkssubsidie)

totaal

307.054 49.774 280.532 134.185 27.920 250.041

mutatie 2020

12.493 -280.532 202.044 17.636 113.216

1 januari 2021

307.054 62.267 336.229 45.556 363.257

515.538 24.426 14.694

-515.538 67.017 12.764 26.529

91.442 27.458 26.529

1.604.164

-344.371

1.259.793

Boekwaarde (Heesch-West) Heesch-West

1 januari 2020

62302 industrieterreinen Heesch-West* subtotaal

20.880.962 20.880.962

564.482 564.482

21.445.444 21.445.444

20.880.962

564.482

21.445.444

totaal

Gemeente Oss, MPG 2021–2024

mutatie 2020

1 januari 2021

pagina 25 van 34

Boekwaarde (BIE) per 1 januari 2021 Bouwgrond in exploitatie (BIE) 62401 herstructureringsplannen 80110 Bergoss 80120 Koornstraat 80140 Elzeneind-Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus Oss 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat Haren 80240 De Kolk Ravenstein 80260 GREX Wal Kwartier 80290 De Ruwert 80390 Soos 66 80420 Spaander Straatsche Akkers 80430 Kapelaan Nausstraat 80450 Schelversakker 1* 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpshart Oijen 82110 Centrumplan Geffen subtotaal

1 januari 2020

mutatie 2020

1 januari 2021

-870.831 -6.802 -338.542 -2.371.580 -1.498.393 -490.172 431.587 702.704 10.857.084 53.613 -170.328 -51.375

170.797 173.119 23.747 466.235 -285.845 101.414 -180.526 -1.028.711 413.363 105.581 22.255 15.205 646.390 130.096 172.263 19.894 4.001 969.277

-700.034 166.318 -314.795 -1.905.345 -1.784.238 -388.758 251.061 -326.007 11.270.447 159.194 -148.073 -36.169 646.390 1.826.832 772.119 -59.550 90.083 9.519.474

-2.566.048 -396.395 -715.965 2.380.593 333.225 -979.908 -366.370 -844 -219.585 30.684 117.283 1.370.664 -12.687 -1.025.353

-440.710 1.335.720 -1.821.377 2.380.593 -2 -1.004.653 680.325 -85.287 -31.095 120.053 791.430 1.370.664

871.875 9.410.408

263.177 576.614 28.498.449

-2.790.594 -13.984.457 -601.324 1 121.219 63.572 -17.191.583

1 384.396 640.187 11.306.866

totaal

41.369.659

-17.247.659

24.122.005

totaal grondbedrijf

97.298.139

-16.976.008

80.322.137

Totaal grondbedrijf Heesch-west Totaal excl. Heesch-west

97.298.139 20.880.962 76.417.177

-16.976.008 564.482 -17.540.491

80.322.137 21.445.444 58.876.692

62201 woningbouwcomplexen 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2-4 80520 Horzak- Noord 80530 Oijense Zij 80590 Restcomplex woningbouw 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82310 Oude Baan Geffen 82330 Weverstraat Geffen 82340 Den Herd Geffen 82350 Leiweg 3 Geffen 82360 Heesterseweg Geffen 82370 Geffen Leiweg-Brempad* subtotaal

1.696.736 599.856 -79.444 86.083 8.550.197

2.125.338 1.732.115 -1.105.412 -333.228 -24.745 1.046.695 -84.443 188.490 89.370 674.147 12.687 4.321.012

3.295.660

62302 industrieterreinen 80620 De Geer Oost-Zuid 80630 Vorstengrafdonk 80660 De Bulk 2-3 80690 Danenhoef Zuid 80710 Binnenhaven Elzenburg 80720 Crematorium Oss subtotaal

Gemeente Oss, MPG 2021–2024

3.662.469 23.394.865 601.324

pagina 26 van 34

IV. Winst- en verliesnemingen Hieronder staan de winst en verliesnemingen van projecten die in 2020 tot de BIE-complexen behoren. Negatieve bedragen in de onderstaande tabel zijn verliesnemingen waarvoor een voorziening is getroffen. De positieve bedragen zijn winstnemingen. BIE (uitvoeringsprojecten) 62401 herstructureringsplannen 80110 Bergoss 80120 Koornstraat-Begijnenstraat 80140 Elzeneindlocatie Slowcare 80190 Centrumplan Berghem 80200 Talentencampus 80220 Megen Zuid 80230 Groenstraat 80240 De Kolk Ravenstein 80260 Wal Kwartier 80290 De Ruwert 80390 Soos '66 80420 Spaander Straatsche Akkers 80430 Kapelaan Nausstraat 80450 Schelversakker 1 81120 Centrumplan Lith 81140 Dorpsplan Oijen 82110 Centrumplan Geffen subtotaal 62201 woningbouwcomplexen 80310 Piekenhoef 80330 Wilgendaal 2 Herpen 80520 Horzak-Noord 80530 Oijense Zij Noord 80590 Restcomplex woningbouw 81400 Lith Oost 81420 Liesdaal 2 en 3 82310 Oude Baan 82330 Weverstraat 82340 Den Herd Geffen subtotaal 62302 industrieterreinen 80620 De Geer Oost-Zuid 80630 Vorstengrafdonk 80660 De Bulk 2-3 80690 Danenhoef Zuid 80710 Binnenhaven Elzenburg 80720 Crematorium Oss subtotaal totaal Totaal winstneming Totaal verliesvoorziening

Gemeente Oss, MPG 2021–2024

Gerealiseerd 2020

2021

2022

prognose 2023

2024

2025 ev.

-326.417 -40.846 13.140

305.746

16.041 -247.852 -1.142.887

-2.984 72.657

19.124

-204.318 1.962 -12.602.833 -145.992

1.271

-146.240 1.901 -835.396 -1.769.064 -504.678 118.183

87.068

3.721.748 190.111 180.271 5.114 256.645

-196.683 -345.553

-2.341.873

-1.229.240

-13.786.565

709.967 259.595 70.381 343.466

505.415 135.637 3.985 646.583

338.842 145.062

404.512 150.504

517.941

775.476

956.391

366.369

9.826

10.170

4.638

4.156 22.354

-10.132 42.320 1.425.423

62.869 1.364.659

1.264.018

755.373 1.948.845

1.828.045

1.965.690

9.990.471

-482.686 -158.180 2.063.351

1.828.045

1.965.690

14.431.428

3.143.222

850.831

2.000.468

4.353.889

2.154.906 6.914.507 923.314 -2.256

€ 14.433.683 € € 2.256- €

1.515.563

906.664

-12.271.002

906.664

4.466.544 € 3.328.890 € 3.229.708 € 1.515.563 € 1.323.323- € 2.478.059- € 1.229.240- € 13.786.565- €

906.664 -

pagina 27 van 34

V. Totaalresultaat (eindwaarde) Betreft de winst- en verliesneming per project. Dit betreft zowel het verleden (boekwaarde) als de toekomst. Toelichting op genoemde waarde in het MPG 2021-2024 en de programmabegroting 2021-2024:  Een negatief bedrag betekent dat de kosten hoger zijn dan de opbrengsten (een verlies).  Een positief bedrag betekent dat de opbrengsten hoger zijn dan de kosten. (een winst). Toelichting op verschil:  Een negatief bedrag betekent dat het resultaat zoals berekend bij de programmabegroting 2021-2024 verslechterd is ten opzichte van het resultaat berekend bij het MPG 2021-2024.  Een positief bedrag betekent dat het resultaat zoals berekend bij de programmabegroting 2021-2024 verbeterd is ten opzichte van het resultaat berekend bij het MPG 2021-2024

Project Begroting 62401 Herstructureringsplannen Totaal 80110 Bergoss -5.366.714 Totaal 80120 Koornstraat Begijnenstraat -277.352 Totaal 80140 Elzeneindlocatie Slowcare 819.631 Totaal 80190 centrumplan Berghem -5.337.022 Totaal 80200 Talentencampus -1.129.875 Totaal 80220 Megen Zuid -1.179.595 Totaal 80230 groenstraat haren -1.149.942 Totaal 80240 De Kolk Ravenstein 146.262 Totaal 80260 Walkwartier -12.620.459 Totaal 80290 Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ruwert-287.198 Totaal 80390 Soos 66 Oss -149.335 Totaal 80420 Spaander Straatsche Akkers 12.093 Totaal 80430 Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat -776.870 Totaal 80450 Schelversakker 1 -1.766.359 Totaal 81120 Centrumplan Lith -1.153.288 Totaal 81140 Dorpsplan Oijen -1.895.529 Totaal 82110 Centrumplan Geffen -3.278.383 subtotaal -35.389.936

-5.404.125 -277.239 814.234 -5.369.717 -1.142.887 -1.182.579 -1.122.332 93.474 -12.602.833 -145.992 -146.240 11.735 -835.396 -1.769.064 -1.208.656 -1.895.623 -3.334.853 -35.518.094

-37.411 113 -5.397 -32.695 -13.011 -2.984 27.610 -52.788 17.627 141.206 3.094 -358 -58.527 -2.705 -55.368 -94 -56.470 -128.158

62201 Woningbouwplannen Totaal 80310 Piekenhoef Totaal 80330 Wilgendaal 2 Herpen Totaal 80520 horzak-noord Totaal 80530 Oijense Zij noord Totaal 80590 restant complexen Totaal 81400 Lith Oost Totaal 81420 Liesdaal 2 en 3 Totaal 82310 Oude Baan Geffen Totaal 82330 Weverstraat Geffen Totaal 82340 Den Herd Geffen subtotaal

26.306.757 1.806.433 823.245 3.103.031 502.713 -108.389 54.857 -28.636 -1.572.200 114.282 31.002.092

27.544.508 2.049.896 1.005.515 3.093.399 576.454 104.899 59.875 -28.636 -1.582.332 105.189 32.928.767

1.237.751 243.463 182.270 -9.632 73.741 213.288 5.018 0 -10.132 -9.093 1.926.675

62302 Industrieterreinen Totaal 80620 de geer oost-zuid Totaal 80630 vorstengrafdonk Totaal 80660 de bulk 2-3 Totaal 80690 Danenhoef Zuid Totaal 80710 Binnenhaven Elzenburg (rijkssubsidie) Totaal 80720 Crematorium Oss subtotaal

11.962.032 31.066.689 4.003.628 114.333 -398.351 -147.667 46.600.664

12.067.809 31.114.165 4.011.401 112.077 -482.686 -158.180 46.664.586

105.777 47.476 7.773 -2.256 -84.335 -10.513 63.922

42.212.820

44.075.259

1.862.439

totale winst- en verliesneming

Gemeente Oss, MPG 2020-2023

pagina 28 van 34

MPG

Verschil

VI.

Verloop reserves en voorzieningen (totaaloverzicht) 2020 beginstand

Bedrijfsreserv es 1 Algemene bedrijfsreserv e (0720.7721./.72095) 1.1 Winstnemingen woningbouw

13.177.895

rente 158.135

1.2 Winstnemingen herstructurering

mutaties 10.921.015 4.355.160

2021 beginstand 24.257.045

rente 242.570

mutaties -2.272.147 1.435.555

2022 beginstand 22.227.468

rente 222.275

mutaties 3.180.188 1.482.843

2023 beginstand 25.629.931

rente 256.299

mutaties 1.468.754 1.264.018

85.797

324.870

18.003

1.3 Winstnemingen industrie

9.990.471

2.704.218

1.828.045

1.965.690

1.4 Mutatie voorziening te verwachten exploitatieverliezen

-585.709

1.5 Bijstelling voorziening IMVA

344.371

-559.750

-146.202

-48.454

1.6 Bijstelling verlengde de Run

-3.000 -2.500

-2.500

1.7 Verkoop beheersgronden // verkoop verh panden // verzk.

27.354.984

rente 273.550

mutaties 1.513.063 1.515.563

eindstand 29.141.597

2.522.044

1.8 Campagne "Wonen in Oss"

-2.464

-2.500

1.9 Storting in de bestemmingsreserve tbv de Brede School

-2.500

-1.710.000

1.10 Koepelcomplex gronden

196.612

1.11 Storting reserve strategische aankopen

-500.000

1.12 Afroming overschot ABR naar reguliere begroting

-2.950.000

1.13 Afroming ontwikkeling Kapelaan Nausstraat

-700.000

1.14 Afroming maatschappelijk vastgoed Hooghuis

-1.726.140

1.15 Niet verhaalbare kosten Heesch West

-18.981

1.16 Taskforce versnelling woningbouw

-87.146

-5.675.000 189.981 -312.854

1.17 Structuurvisies / Gebiedsvisies

-250.000

1.18 Haalbaarheidsonderzoek gebiedsontwikkeling Raadhuislaan-zuid

-126.667

Totaal bedrijfsreserv es

2024 beginstand

13.177.895

158.135

10.921.015

24.257.045

242.570

-2.272.147

22.227.468

222.275

3.180.188

25.629.931

256.299

1.468.754

27.354.984

273.550

1.513.063

29.141.597

Ov erige reserv es 2 Reserv e planeconomische risico's (0720.7722./.72133) 2.1 Afboeking ivm beëindiging reserver bij begroting 2019 3 Reserv e risico's Heesch West (0720.7722./.72186) 4 Reserv e strategische aankopen (0720.7722./.72134) 4.1 Storting vanuit de ABR

2.042.205

2.042.205

500.000

500.000 500.000

1.000.000

-376.300

4.2 Afboeking gronden Ravenstein

2.042.205

2.042.205

2.042.205

2.042.205

623.700

623.700

623.700

623.700

2.665.905

2.665.905

2.665.905

2.014.199

2.014.199

-376.300

Totaal ov erige reserv es

2.542.205

500.000

3.042.205

-376.300

2.665.905

5 Voorziening IM VA (0710./7710./.72156) 5.1 - Bijstelling MPG ten laste van de ABR

1.604.164

-344.371 -344.371

1.259.793

559.750

1.819.543

Voorzieningen

- Bijstelling plankosten bestaande IMVA's

146.202

559.750

1.965.745

48.454

146.202

48.454

5.2 - Correctie voorziening 5.3 - Afboeking voorziening IMVA 6 Voorziening te v erw achten ex ploitatiev erliezen (0710.7710./.71146) 80110 Bergoss

15.969.111 247.354

319.382

80120 Koornstraat Begijnenstraat

1.285.709 67.715

467.944

-243.746

80200 Talentencampus

967.830

68.663

80220 Megen Zuid

212.837 -326.417

18.138.523

362.770

-2.478.059

16.023.234

320.465

-2.827.460

13.516.239

270.325

206.456

-14.202 -16.284

80290 Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ruwert

231.661

-98.723

80390 Soos 66 Oss

143.536

-3.034

-13.786.565

-2

-40.846 -247.852 -1.142.887

2.925 11.430.738

80260 Wal Kwartier

351.484

37.736

80190 centrumplan Berghem

80230 groenstraat haren

17.574.202

-2.984 -204.318 -12.602.833 -145.992 -146.240

80420 Spaander Straatsche Akkers 80430 Kapelaan Nausstraat

700.000

80430 Kapelaan Nausstraat, bijstelling 2020

87.212

80450 Schelversakker 1 80710 Binnenhaven Elzenburg

-742.846 -92.550

1.606.580

61.657

-1.769.064

170.496

299.316

-482.686

57.546

96.381

-158.180

302.418

176.614

80710 Binnenhaven Elzenburg 80720 Crematorium Oss 80720 Crematorium Oss 81120 Centrumplan Lith

-504.678

81150 Hooghuis Ravenstein

1.536.159

-1.598.220

81400 Lith Oost 82110 Centrumplan Geffen

136.551

82330 Weverstraat Geffen

53.545

-196.683

9.933

-10.132

82110 Centrumplan Geffen 7 Voorziening te v erw achten ex ploitatiev erlies Heesch West (0710.7710./.72158)13.105.794 7.1 - Overheveling van reserve risico's Heesch West

13.105.794

-13.105.794

7.2 - Bijdrage Algemene Reserve 7.3 - Uitbetaling voorziening aan GR

-13.105.794

8 Risicov oorziening Erfpachtov ereenkomsten (0710.7710./.71136) 8.1 - Bijstelling MPG 2015 9 Voorziening strategische gronden 9.1

376.300

Strategische gronden Ravenstein

Totaal v oorzieningen Totaal generaal Grondbedrijf

Gemeente Oss, MPG 2020-2023

376.300

376.300

376.300

376.300

376.300

30.679.070

319.382

941.338

31.939.790

351.484

-11.956.908

20.334.366

362.770

-2.331.857

18.365.279

320.465

-2.779.006

15.906.738

270.325

-13.786.565

2.390.498

46.399.170

477.517

12.362.353

59.239.040

594.054

-14.605.355

45.227.739

585.045

848.331

46.661.115

576.764

-1.310.252

45.927.627

543.875

-12.273.502

34.198.000

pagina 29 van 34

Bijlage II Risicomanagement

Bijlage II Risicomanagement Basisuitgangspunt nieuwe risicomethode De Algemene Bedrijfsreserve (ABR) wordt gevuld vanuit de grondexploitaties. Per project gaan we specifiek bekijken welke kansen en risico’s wij verwachten en wat de impact daarvan is bij het betreffende project. De afwijkingen in de algemene parameters (rente, kosten- en opbrengstenstijging en looptijd) gelden wel voor alle projecten. Bandbreedtes bij de benoemde risico’s De meeste benoemde risico’s vallen binnen bandbreedtes. Een risico kan zich voordoen. En als het risico zich voordoet, dan zijn de kosten tussen X en Y. Voorbeeld: de kans op een saneringsopgave is 50% en de kosten liggen tussen de € 50.000 en € 100.000. Daarnaast kunnen de bedragen in de grondexploitatie hoger of lager uitvallen. De kosten voor b.v. infrastructurele werken worden geschat op een bedrag X. Deze kosten kunnen echter fluctueren binnen een bepaalde bandbreedte (b.v. ± 5%). Ook de parameters kunnen fluctueren binnen bandbreedtes. De langetermijnrente hebben we op dit moment bepaald (op basis van de voorschriften van het BBV) op 1,0% per jaar. Dit percentage kan in de toekomst hoger worden of wellicht nog lager. Monte-Carlo methode Het maximale risicoprofiel bepaal je door uit te gaan van de maximale kans en het maximale bedrag.

Het is echter niet reëel om dit maximale risicoprofiel als uitgangspunt te kiezen voor je risicoreservering. Een goede methode om te bepalen hoe hoog het risicoprofiel is, is de Monte-Carlo methode. De MonteCarlo methode is een simulatietechniek waarbij grondexploitatie niet één keer maar 10.000 keer wordt doorgerekend. Elke simulatie gaat uit van andere uitgangspunten. Deze uitgangspunten komen voort uit de bandbreedtes die bij de risico-inventarisatie zijn bepaald. Het resultaat van deze verzameling simulaties is een verdelingsfunctie die het hele gebied van mogelijke uitkomsten weergeeft. Op deze wijze krijg je de uitkomsten van 10.000 scenario’s in beeld. De theorie geeft vervolgens aan dat als je 84% van alle simulaties moet kunnen afdekken voor een goede risicobeheersing.

Dit voorbeeld geeft een uitkomst weer van een willekeurige simulatie. Uitgaande van de ingevoerde bandbreedtes en risico’s, leidt de methode in dit specifieke geval bij ca. 1.900 simulaties tot een positiever resultaat dan waar nu van uit wordt gegaan in de grondexploitatie (gele lijn). In het slechtste scenario (simulatie 10.000) is het resultaat in dit voorbeeld ca. € 160.000 slechter ten opzichte van de huidige exploitatie (rode lijn). De kans dat dit scenario zich voor gaat doen is echter zeer klein. Als we 84% (zwarte lijn) van de berekende scenario’s moeten afdekken, dan moeten we in dit voorbeeld rekening houden met een reservering van ca. € 70.000. Gemeente Oss, MPG 2021-2024

Pagina 30 van 34

Uitgangspunten Monte-Carlo analyse Wij gaan in onze berekeningen uit van de volgende uitgangspunten voor de wijzigingen van de parameters en de looptijd van de grondexploitaties. parameter Rente Kostenstijging Opbrengstenstijging Looptijd

Reguliere exploitaties Normaal scenario 1,0% 2,0% 1,50% Project specifiek

Uitgangspunten Monte-Carlo methode positief scenario Slecht scenario 1,20% 2,5% (vanaf 2022) 2,0% 2,50% 2,00% 1,00% ½ jaar versnelling 2 jaar vertraging

Daarnaast hebben we per project gekeken naar de specifieke risico’s en de bandbreedtes. Deze worden in de volgende tabel per project weergegeven. Deze inschatting wordt gemaakt in samenspraak met de projectleider. De bandbreedtes hangen af van de geraamde kosten, ervaringen bij andere projecten, de looptijd van een project, de gesloten overeenkomsten, enz. en variëren per project. In de regel hanteren we een bandbreedte bij de volgende exploitatieposten:  Plankosten  Openbare werken  Verwervingen  Sanering  Verkopen Verder komen bij de verschillende projecten nog project specifieke risico’s voor, zoals een mogelijke verkoop van een specifiek perceel wat niet (nadeel) of juist wel (voordeel) kan plaatsvinden. Ook kan het voorkomen dat voor bepaalde planonderdelen nog een keuze gemaakt moet worden in de inrichting. Dat is ook een projectspecifiek risico. Uitkomsten Monte-Carlo analyse Onderstaande tabel geeft de uitkomsten weer van alle berekeningen per project. De nog te nemen winsten en verliezen staan weergegeven op prijspeil 1-1-2021 (nominale waarde). In het project Elzeneindlocatie Slowcare is een positief bedrag zichtbaar, omdat hier een potentiële kans op hogere winst gerealiseerd kan worden.

project

Nog te nemen winst/verlies

Bergoss € 326.417- € Koornstraat Begijnenstraat € 40.846- € Elzeneindlocatie Slowcare € 334.927 € centrumplan Berghem € 247.852- € Talentencampus € 1.142.887- € Megen Zuid € 2.984- € groenstraat haren € 204.318- € De Kolk Ravenstein € 93.743 € Wal Kwartier € 12.602.833- € Gebiedsontwikkeling winkelcentrum De Ruwert € 145.992- € piekenhoef € 5.680.483 € Wilgendaal 2 Herpen € 1.398.850 € Soos 66 Oss € 146.240- € Spaander Straatsche Akkers € 3.172 € Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat € 835.396- € Schelversakker € 1.769.064- € horzak-noord € 254.637 € Oijense Zij Noord € 3.093.399 € restant complexen € 256.645 € de geer oost-zuid € 2.910.279 € vorstengrafdonk € 12.657.087 € de bulk 2-3 € 923.314 € Danenhoef Zuid € 2.256- € Binnenhaven Elzenburg € 482.686- € Crematorium Oss € 158.180- € Centrumplan Lith € 504.678- € Dorpsplan Oijen € 118.183 € Lith Oost € 28.790 € Liesdaal 2 en 3 € 22.354 € Centrumplan Geffen € 196.683- € Oude Baan Geffen € 0 € Weverstraat Geffen € 10.132- € Den Herd Geffen € 105.189 € Leiweg 3 Geffen € 0- € Heesterseweg Geffen € 0 € totaal € 9.061.609 €

Gemeente Oss, MPG 2021-2024

Uitkomst Monte Carlo Analyse 81.530342.23754.153 147.535970.56450.13682.42988.260909.722361.353123.986295.39311.47410.54457.291354.12936.908732.930140.408545.57824.389410.9708.985225.1064.82673.455505.869748 1.5288043.81345.38772.2116.664.849-

Berekende risico's leiden tot minder winst 81.530- € 342.237- € € 54.153 147.535- € 970.564- € 50.136- € 82.429- € € 88.260909.722- € 361.353- € € 123.986€ 295.39311.474- € 7.372- € 3.17257.291- € 354.129- € € 36.908€ 732.930€ € 140.408€ 545.578€ 24.389€ 410.970- € 8.985- € 225.106- € € 4.82644.665- € 28.790483.515- € 22.354748 € 1.528- € 0804- € € 3.81345.387- € 72.211- € 04.668.194- € 1.996.655-

Berekende risico's leiden tot een negatief resultaat € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

Pagina 31 van 34

Het totaal aan berekende risico’s op basis van de Monte Carlo analyse bedraagt € 6,66 miljoen. Als gevolg van de berekende risico’s kunnen twee situaties gaan ontstaan: 1. Het berekende risico doet zich voor in een project met een negatief resultaat of zorgt ervoor dat dit projectresultaat negatief wordt. Kortom als de risico’s zich voordoen leidt dit tot een extra verliesneming. In onze berekening gaat dat om een bedrag van € 4,67 miljoen. 2. Het berekende risico doet zich voor in een project met een positief resultaat. Kortom als het risico zich voordoet leidt dat tot een lagere winstneming, het eindresultaat blijft echter positief. Het gaat hier om een bedrag van € 1,96 miljoen. Relatie met ABR Het onderscheid tussen de twee situaties is van belang gelet op de gevolgen voor de ABR. Uitgaande van de regels van het BBV moeten wij direct verlies nemen als een exploitatie negatief wordt. Dit bedrag moeten we dus altijd gereserveerd houden in de ABR, mocht zich het risico voordoen. Een lagere winst is een proces wat doorloopt over de hele looptijd van een project. Uiteindelijk sluit een complex met een lagere winst. Bij deze risico’s is het dan ook niet nodig om direct bij het berekenen van die risico’s, dit bedrag in te houden op de ABR. Het kan ook verdeeld worden over de looptijd van het project.

Reservering van de risico’s in de ABR Om de risico’s goed af te dekken in de ABR hanteren we altijd het berekende bedrag bij de negatieve exploitaties (bij voordoen berekende risico’s negatief) als minimale basis voor de stand van de ABR. Daarnaast is het voorstel om de risico’s die een verlaging van de winst tot gevolg hebben, te verdelen over de looptijd van de projecten. Voor het verdelen van de risico’s over de looptijd van de projecten sluiten we aan bij dezelfde methode van winstneming binnen de projecten. De winst nemen we conform de eisen van het BBV op basis van de POC-methode (Percentage of Completion). Volgens ditzelfde percentage reserveren we ook jaarlijks een deel van de bij het betreffende plan geprognotiseerde risico. Dus als we in een jaar 25% van de geprognotiseerde winst mogen nemen, nemen we ook 25% van het geprognotiseerde risico. Hiermee komt het totale geraamde risico uit op een bedrag van € 5,6 mln. Risico’s en nieuwe projecten Algemeen moet worden gesteld dat het hier altijd gaat om een prognose. Als de verkopen binnen de plannen mee- of tegenvallen, dan veranderen de cijfers. Verder kunnen de risico’s zich daadwerkelijk voor gaan doen. Als dat leidt tot een verlies in de grondexploitatie, moet dat worden gedekt uit de ABR. In dat geval daalt de ABR. Als het risico daarmee weg is, dan daalt uiteraard ook de benodigde risicobuffer.

Gemeente Oss, MPG 2021-2024

Pagina 32 van 34

Bijlage III Begrippen- en afkortingenlijst

Bijlage III Begrippen- en afkortingenlijst Afroming De bedragen die vanuit de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf naar andere zaken toegaan. ABR Algemene Bedrijfsreserve De algemene bedrijfsreserve is een algemene reserve van het grondbedrijf. Het grondbedrijf dekt conjuncturele risico’s af met deze reserve. Deze reserve dient als weerstandvermogen voor het grondbedrijf. De ABR wordt gevuld vanuit de winstnemingen binnen de exploitaties. De voorziening te verwachten exploitatieverliezen wordt gedekt vanuit de ABR. BBV Besluit Begroting en Verantwoording De Gemeentewet schrijft voor dat elke gemeente jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. BIE Bouwgrond In Exploitatie. Dit zijn alle actieve grondcomplexen. BW Boekwaarde Saldo van kosten en opbrengsten vanaf de start van een project tot nu (de peildatum); ook wel de waarde op de balans of geïnvesteerd vermogen. Contante waarde De waarde op dit moment van een bedrag dat in de toekomst beschikbaar komt, waarbij gecorrigeerd wordt voor de rentefactor. De eindwaarde is de tegengestelde bewerking van de contante waarde. EW Eindwaarde De waarde van een bedrag in de toekomst, waarbij gecorrigeerd wordt voor de rentefactor. De eindwaarde is de tegengestelde bewerking van de contante waarde.

Voorbeeld: € 1.000 op 1 januari 2021, is over drie jaar op 1 januari 2024 als de rente 1,5% per jaar bedraagt € 1.000 x (1,015) x (1,015) x (1,015) = € 1.000 x (1,015)3 = € 1.045,68 waard. De eindwaarde geeft inzicht in de eindstand van een project, of: hoeveel winst/verlies hebben we als we het project te zijner tijd afsluiten. Dit bedrag gebruiken we om de stand van de ABR naar de toekomst toe te kunnen berekenen. Disconteringsvoet De disconteringsvoet is het rekenpercentage dat gebruikt wordt om toekomstige kasstromen contant te maken, om de contante waarde te bepalen. Vaak wordt deze waarde in de berekeningen ook aangeduid als rente of rendement. Vanuit het BBV is een verplichte disconteringsvoet voorgeschreven van 2%. Grondcomplex (afgekort complex) De term grondexploitatiecomplex is een synoniem voor grondexploitatie of, afgekort GREX. Een complex is een ruimtelijk plan, voorzien van een financiële vertaling. Het complex bevat de grondexploitatieopzet met daarin in elk geval opgenomen (a) een kaart van het grondexploitatiecomplex, (b) een beschrijving van de bouwkavels, de bestemming en toegestane bouwvolumes, de omschrijving van de werken en werkzaamheden voor het bouwrijp maken van het grondexploitatiecomplex, de aanleg van nutsvoorzieningen en het inrichten van de openbare ruimte in het grondexploitatiecomplex. Vanuit het BBV spreken we hier over een BIE.

IMVA Immateriële Vaste Activa. Dit zijn projecten waar vaak nog geen gronden of panden voor zijn aangekocht en waarbij het nog niet vast staat of het project in de toekomst een BIE wordt. Als voorbeeld geldt het herbestemmen van een voormalig schoolgebouw. Indien de gemeenteraad besluit tot wijziging van de bestemming (maatschappelijke doeleinden naar woonbestemming) alsmede tot een grondexploitatie dan wordt het een BIE. Eventuele voorbereidingskosten hieromtrent worden als IMVA verwerkt in de balans. Als binnen 5 jaar tot een BIE wordt besloten dan kunnen alle gemaakte onderzoekskosten van de IMVA ingebracht worden bij de grondexploitatie. Indien de termijn van 5 jaar wordt overschreden dan moet het deel van de kosten dat ouder is dan 5 jaar direct als verlies genomen worden.

Gemeente Oss, MPG 2021-2024

Pagina 33 van 34

Koepelcomplexen De bestaande stad, dus de gerealiseerde woonwijken en industrieterreinen, valt onder de koepelcomplexen. Eventuele kleine ontwikkelingen binnen de bestaande stad verantwoordt het grondbedrijf onder het betreffende koepelcomplex. Het uitgangspunt is dat iedere activiteit binnen de koepelcomplexen tenminste kostendekkend wordt uitgevoerd. Vanwege het incidentele karakter van de behaalde resultaten wordt in de prognoses voorzichtigheidshalve uitgegaan van een budgettair neutrale exploitatie. MVA Materiële Vaste Activa zijn gronden of panden (v.m. belastingkantoor Oss) waarvoor nog geen reëel en stellig voornemen is om te ontwikkelen. MVA’s kunnen administratief verhuizen van de Algemene Dienst naar een grondcomplex als de gemeenteraad besluit tot een grondexploitatie. Het kan ook voorkomen dat het strategische vastgoed ingezet wordt voor activiteiten van de gemeente buiten het grondbedrijf. NCW Netto contante waarde Verschil tussen de contante waarde van alle opbrengsten en de contante waarde van alle kosten van een project (complex). De NCW krijg je ook door de toekomstige eindwaarde contant te maken. De contante waarde krijg je door bedragen in de tijd terug te rekenen naar een datum (de zogenaamde peildatum) door te corrigeren voor de rentefactor (zie begrip contante waarde).

Door per project de netto contante waarde te berekenen, kunnen de resultaten van projecten met elkaar vergeleken worden. Voorbeeld: bij een complex verwachten we op 31 december 2024 een winst te kunnen nemen van € 1.000. De disconteringsvoet is 2%. De netto contante waarde op 1-1-2021 wordt dan als volgt berekend: € 1.000 euro / (1,02)^4 = € 923,85. Nominale waarde (ook wel startwaarde) Is de waarde zonder rekening te houden met de tijdsfactor. Het is de waarde op prijspeil heden. Residuele grondprijsberekening Methode om een grondprijsberekening te maken, waarbij de grondprijs het residu is van: de marktwaarde (v.o.n.) -/- btw -/- stichtingskosten (bouw- en bijkomende kosten) exclusief grond. Reserve Er zijn twee soorten reserves binnen het grondbedrijf, namelijk de algemene bedrijfsreserve en de bestemmingsreserves. De algemene bedrijfsreserve dient als weerstandsvermogen voor risico’s binnen het grondbedrijf. De bestemmingsreserves, bijvoorbeeld voor strategische aankopen, hebben een specifiek bestedingsdoel. Voorziening Het grondbedrijf treft voorzieningen om de te verwachten verliezen af te dekken en het verschil tussen de boekwaarde en de marktwaarde in huidige bestemming van de IMVA’s af te dekken. Voorzieningen zijn niet vrij te besteden.

Winstnemingen De (tussentijdse) winsten, die genomen worden in een grondexploitatie of verkoop van onroerende zaken (beheercomplexen) komen ten gunste van de algemene bedrijfsreserve grondbedrijf.

Gemeente Oss, MPG 2021-2024

Pagina 34 van 34