Koersdocument inwoner psychische kwetsbaarheid 2024-2028 versie 6 juni 2023.PDF

bemoeizorg, preventie verslavingszorg en preventie GGZ.

de Maatschappelijke Opvang richt zich op het vergroten van de zelfredzaamheid en het bevorderen van participatie in de

Sociaal domein

samenleving.

Het domein dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Wmo 2015, Participatiewet en Jeugdwet

Meldpunt Zorg en Overlast Centraal meld- en adviespunt voor meldingen van (bezorgde)

Steunstructuren

burgers en professionals in de regio Brabant Noordoost-oost.

Hiermee bedoelen we een maatschappelijk steunsysteem

Het meld- en adviespunt is 24/7 bereikbaar. Het meld- en

dat ontstaat als sociale teams, zorgaanbieders, welzijnswerk,

adviespunt heeft 1 telefoonnummer voor alle meldingen in het

woningcorporaties, cliëntenorganisaties, huisartsen/POH GGZ,

kader van:

wijkagenten, ervaringsdeskundigen en vrijwilligersorganisa-

•

Meldpunt niet-acuut

ties samen met familie, vrienden en andere naastbetrokkenen

•

Wvggz

gerichte inspanningen leveren voor het wonen in de wijk en

•

Maatschappelijk interventie en consulatie team (MICT)

het versterken van de participatie van mensen met een psy-

•

Team Bemoeizorg

chische kwetsbaarheid.

Aan de hand van triage wordt bepaald waar de melding wordt Stichting Barka

opgepakt.

Deze Poolse Stichting heeft de expertise, spreekt de talen Medisch domein

en werkt met vrijwilligers om arbeidsmigranten uit Midden

Het domein dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de

en Oost Europa met passend maatschappelijk werk terug te

Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg.

begeleiden naar het land van herkomst of naar een nieuwe werkplek met bijbehorend onderdak. Barka wordt preventief

Overlegtafel Wmo

ingezet bij al dan niet (dreigende) dak- of thuisloze arbeidsmi-

Op objectieve criteria door de gemeenten geselecteerde ge-

granten in de regio.

contracteerde Wmo-aanbieders, die overige gecontracteerde aanbieders in de regio vertegenwoordigen en overleg hebben

Time-out voorziening

met de gemeenten over de organisatie van de inkoop en de

Een vangnetvoorziening met kortdurend verblijf voor mensen

inhoudelijke koers van de inkoop.

met een psychische kwetsbaarheid die zelfstandig wonen,

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 32

maar tijdelijk een ‘time-out’ in een prikkelarme omgeving nodig hebben, om de thuissituatie te de-escaleren of omdat tijdelijk meer zorg en toezicht nodig is, om kort te de-escaleren in een beschermde woonvorm of ter overbrugging naar andere passende woon-/zorgvorm. Uitstroom Uitstroom uit een intramurale voorziening naar de wijk. Veiligheidsdomein Het domein dat verantwoordelijk is voor openbare orde en veiligheid. Beschermd Thuis Een lokaal (nog te ontwikkelen) inkoopproduct, met als doel afschaling vanuit intramuraal, ook wel tussenvorm in de doordecentralisatie genoemd, waarbij scheiden van wonen en zorg is doorgevoerd en waarbij er altijd minder dan 24-uurs ondersteuning nodig is. De beoogde ondersteuning is intensiever dan bij het product individuele ondersteuning. Wmo. De bekostiging vindt plaats vanuit de lokale Wmo middelen. Zelfredzaamheid In staat zijn tot het uitvoeren van de noodzakelijke algemene dagelijkse levensverrichtingen en het voeren van een gestructureerd huishouden.

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 33

Bijlage 2 AVE

Afkortingenlijst

Aanpak Voorkoming Escalatie

BW Beschermd Wonen EPA

Ernstig psychiatrische aandoening

GGZ

Geestelijke gezondheidszorg

LVB

Licht verstandelijke beperking

MDO Multidisciplinair overleg MO Maatschappelijke Opvang PGB

Persoonsgebonden budget

POHO Wmo

Regionaal portefeuillehoudersoverleg Wmo

RAO BW+

Regionaal ambtelijk overleg Beschermd Wonen

en andere onderwerpen Wams

Wet aanpak meervoudige problematiek

sociaal domein Wlz

Wet langdurige zorg

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

Wvggz

Wet verplichte GGZ

ZIN

Zorg in natura

Wzd

Wet zorg en dwang

Zvw Zorgverzekeringswet

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 34

Bijlage 3

Monitor psychische kwetsbaarheid - in ontwikkeling

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 35

Bijlage 4

Basis op orde in elke gemeente

Elke gemeente in de regio bouwt aan passende steunstructuren in de wijk en randvoorwaarden om inwoners met een psychische kwetsbaarheid zo lang mogelijk thuis te kunnen laten wonen met ondersteuning dichtbij zodat gebruik van het specialistische vangnet in de regio voorkomen kan worden. Dit proces naar de juiste randvoorwaarden en het opbouwen van steunstructuren in gemeenten noemen we: ‘de basis op orde in elke gemeente’. Wat hiervoor nodig is, kan per gemeente verschillen. Hieronder is een niet-limitatieve lijst opgenomen met parameters voor de basis op orde in elke gemeente. Gemeenten kunnen zelf beslissen welke opgaven prioriteit hebben. Voor realisatie van de opgaven kan het lokale uitvoeringsbudget dat elke gemeente jaarlijks ontvangt, ingezet worden. Een niet-limitatieve opsomming van mogelijk uitgaven/investeringen voor de basis op orde in elke gemeente:

We hanteren de volgende thema’s voor de basis op orde voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, daarnaast zijn middelen inzetbaar voor de opgaven die in de ‘Ontwikkelagenda voor opvang, zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid’ zijn vastgesteld door de Raden in 2020/2021: Fijne leefomgeving

1. Het realiseren van draagvlak en steunstructuren voor sociale inclusie in wijken. 2. Stimuleren van participatie van inwoners onder andere door het versterken van de samenwerking tussen welzijn, zorg, ervaringsdeskundigen, clubs en verenigingen, het realiseren van inloopvoorzieningen en het toeleiden naar steunstructuren in de wijk. 3. Investeren in welzijnswerk om steunstructuren om de doelgroep te bouwen bij terugkeer van inwoners van een intramurale setting naar de wijk: de ‘zachte landing’. O.a. het scholen op, opstellen en uitvoeren van uitstroomplannen met daarin ketenafspraken, kennismaking met buren faciliteren, regelen crisis-/netwerkkaart, MDO’s te organiseren, outreachend werken/vingeraan-de-pols-contacten mogelijk maken, maatwerk mogelijk maken: extra maatschappelijk werk inzetten, afspraken met medisch domein inzake verstrekken medicijnen, ketenafspraken maken over snel op- en afschalen van zorg o.a. met het medisch- en veiligheidsdomein, etc. 4. In het verlengde van investeren in welzijn, ook draagvlak creëren in de wijk: bewustwordingsbijeenkomsten (preventief), inzet op antistigmatisering t.b.v. sociale cement en samenwerking tussen zorg, welzijn en ervaringsdeskundigen stimuleren. 5. Investeren in het versterken van sociale teams op de meest complexe doelgroep (verward, overlastgevend, zorgmijdend), o.a.

door scholing, deskundigheid bevorderen, werkprocessen en werkafspraken hierop aan te passen, opschalen mogelijk te maken. 6. Inzetten van buurtbemiddeling. 7. Versterken van samenwerking tussen sociaal team, welzijn, corporaties, zorg en politie in algemene zin. 8. Anti-stigmatiseringscampagne/bewustwordingscampagnes: inclusie en acceptatie van inwoners met een psychische kwetsbaarheid.

Waardevolle daginvulling

1. Stimuleren van dagbesteding of werk bij inwoners met een psychische kwetsbaarheid (soms moet de cliëntsituatie eerst gestabiliseerd worden). 2. Investeren in een doorlopende lijn van zorg naar werk (en vice versa). 3. Belemmeringen wegnemen in de overgang van zorg naar werk. 4. De ontwikkeling en bekostiging van ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding in samenwerking tussen zorg en sociaal werkbedrijf. 5. Investeren in en opzetten van een herstelacademie/zelfregiecentrum. 6. Het stimuleren van participatie in de wijk, onder andere door het versterken van de samenwerking tussen welzijn, zorg, ervaringsdeskundigen, buurtcentra, clubs en verenigingen. 7. Het vergroten van de toegankelijkheid van algemene voorzieningen in de wijk (“GGZ-vriendelijk”), bv. trainingen voor professionals of vrijwilligers in de wijk.

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 36

We hanteren de volgende thema’s voor de basis op orde voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, daarnaast zijn middelen inzetbaar voor de opgaven die in de ‘Ontwikkelagenda voor opvang, zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid’ zijn vastgesteld door de Raden in 2020/2021: Passende financiën

1. Toegang tot een bijstandsuitkering, dagbesteding (Wmo) of arbeidsintegratie voor de doelgroep. 2. Toegang tot schuldhulp. 3. Toegang tot minimaregelingen, o.a. ter bevordering van participatie, energiearmoede (ook bij BW kleinschalig: scheiden wonen-zorg waarbij cliënten onzelfstandige eenheden bewonen). 4. Het verstrekken van een briefadres en zorgverzekering bij (dreigende) dakloosheid, om de hulpverlening snel op te starten. 5. Indien een inwoner tijdelijk verblijft in een voorziening elders in de regio, korter dan 1 jaar, en terugkeer naar de eigen gemeente wordt verwacht, dan wordt een briefadres in de eigen gemeente aangehouden. De inwoner blijft dan gebruik maken van faciliteiten in de eigen gemeente (inkomensvoorziening, arbeidsreïntegratie, schuldhulp). Doel is de sociale binding intact houden en een succesvolle terugkeer te bevorderen. 6. Aandacht vanuit werk & inkomen voor overgang 18-/18+ vanuit jeugdzorg naar zelfstandig wonen of wonen met begeleiding (betaalbaarheid van een woning).

Passende ondersteuning

1. Beschikken over een goed functionerende lokale toegang en/of sociale teams die integraal kijken en werken vanuit de vraag en de leefwereld van de inwoner. 2. Inzetten op integrale ondersteuning op verschillende leefgebieden waarbij in eerste instantie er voor wordt gezorgd dat voorzien wordt in de primaire levensbehoeften (dak boven het hoofd, toegang tot zorg, inkomen, etc.). In de WvGGZ wordt in deze context gesproken over ‘essentiële voorwaarden’. 3. Beschikken over en opbouwen van voldoende toegankelijke basisvoorzieningen in de wijk, waaronder ontmoetings- en inloopfuncties voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, welzijnsvoorzieningen, sociale teams, begeleiding en dagbesteding, toegang tot eerstelijns zorg en POHO GGZ, onafhankelijke cliëntondersteuning, budgetcoaches, zelfregiecoaching, wijkagenten, maatschappelijke werk, inzet van ervaringsdeskundigen, preventieaanbod GGZ en preventieaanbod verslavingszorg. 4. Werken volgens de afspraken over op- en afschalen van casuïstiek binnen het sociaal domein, gebruikmakend van een escalatiemodel (zoals bijvoorbeeld AVE) en het scholen van medewerkers op dit terrein. 5. Scholen van Wmo-consulenten op het uitvoeren van de brede vraagverheldering voor Beschermd Wonen en opvang. 6.

Het scholen van medewerkers of ketenpartners in het werken met (of opstellen van) een uitstroomplan om duurzaam wonen in de wijk voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid mogelijk te maken. 7. Aansluiten van sociale teams en consulenten bij de regionale leersessies. 8. Aansluiten van procesregisseurs bij intervisiebijeenkomsten over complexe casuïstiek in de regio. 9. Intensief samenwerken met de regionale toegang tot het specialistisch vangnet. 10. Preventie GGZ en verslaving: deze wordt regionaal ingekocht, maar keuze bestaat om maat- of meerwerk in te kopen. 11. Inzet op positieve gezondheid, door werken aan herstel, zelfregie, eigen ervaringsdeskundigheid. 12. Extra investeringen in mantelzorgondersteuning, met name ook in gezinnen met GGZ-problematiek (KOPP/KOV/familiezorg etc.).

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 37

We hanteren de volgende thema’s voor de basis op orde voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, daarnaast zijn middelen inzetbaar voor de opgaven die in de ‘Ontwikkelagenda voor opvang, zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid’ zijn vastgesteld door de Raden in 2020/2021: Wonen gaat voor opvang

1. Het realiseren van ‘tussenvoorzieningen’ in de regio voor de doelgroep: een tijdelijke woonplek om te leren de stap te zetten naar zelfstandig wonen. Waar Wmo-ondersteuning op- en afgeschaald wordt. We verwachten in de komende jaren dat elke gemeenten minimaal één tussenvoorziening creëert in de eigen gemeente (of plekken inkoopt voor de kleinste gemeenten) om de uitstroom uit intramurale opvang/zorg voor eigen inwoners op gang te krijgen. Na de ‘tussenvoorziening’ krijgt de inwoner dan een plek ‘in de wijk’. Zo geven we vorm aan doorstroom vanuit het specialistisch vangnet naar de herkomstgemeente en aan de doordecentralisatie. 2. Elke gemeente geeft uitvoering aan het Regionale Plan van aanpak dak- en thuisloosheid. Welke accenten worden gelegd is een lokale afweging. Doel is investeren in preventieve woonoplossingen en het voorkomen dakloosheid. 3. Investeringen in de woningmarkt voor de doelgroep onder eigen inwoners. Nodig zijn de meest betaalbare 1- en 2-persoonswooneenheden of onzelfstandige wooneenheden (kamers). Dat is het deel van de woningmarkt met grote schaarste. 4.

Elke gemeente, woningcorporatie en zorgaanbieder werkt mee aan de uitvoering van de Urgentie+ regeling in de regio: voorrang aan eigen inwoners voor onderdak, om terugkeer naar herkomstgemeente te realiseren, om uitstroom uit intramurale voorzieningen te versnellen en herstel en normalisatie te bevorderen. 5. Versnellen van tijdelijke woonoplossingen, zoals bevordering van/bijdragen aan (onrendabele top) voor flexwonen of transformatie van bestaand vastgoed (bv. kantoor- of winkelpanden). 6. (Tijdelijke) uitbreiding van ambtelijke capaciteit om sociale woningbouw voor de doelgroep te faciliteren/versnellen. 7. Invoeren van Wonen Eerst voor de doelgroep en de ketenafspraken die hierbij horen. 8. Investeren en realiseren van betaalbare woningen voor de doelgroep, ook om de urgentie+ regeling uit te kunnen voeren. 9. Het faciliteren van woonzorgvoorzieningen BW en kleinschalige opvangvoorzieningen MO met een spreiding daarvan in de regio.

Zorg en Veiligheid

1. Versterken van de interne samenwerking tussen zorg en veiligheid binnen de gemeente. 2. Versterken van de samenwerking met ketenpartners tussen sociaal-, medisch- en veiligheidsdomein. 3. Binnen de gemeente beschikken over voldoende en deskundige procesregisseurs die in- en uitstroom in het specialistisch vangnet faciliteren, doorbraken bij vastgelopen casuïstiek realiseren, werkafspraken met ketenpartners in het medisch en veiligheidsdomein kennen, bereikbaar en beschikbaar zijn binnen kantoortijden voor ketenpartners en werken volgens het AVE-model. 4. Realiseren van GGZ consultatie in de wijken ter ondersteuning van consulenten, sociale teams, eerstelijns professionals en woningbouwcorporaties o.a. over psychiatrisch en/of psychosociale problematiek, behandelopties, gedragsproblematiek, toedienen medicatie, veiligheidsrisico’s, zorg in het kader van Zvw/Wlz/Wzd/Wvggz. 5. Investeren in huisvesting voor de overlastgevende doelgroep waarbij inclusief wonen in de wijk niet haalbaar is (skaeve huse e.d.). 6. Ten aanzien van de ketenveldnorm werken gemeenten aan: •

scholing en kennisbevordering onder eigen medewerkers via regionale leersessies;

•

het aanmelden van eigen inwoners bij de adviestafel ketenveldnorm;

•

de beschikbaarheid van een ‘gemeentelijke regisseur’ voor de ketenveldnorm.

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 38

We hanteren de volgende thema’s voor de basis op orde voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid, daarnaast zijn middelen inzetbaar voor de opgaven die in de ‘Ontwikkelagenda voor opvang, zorg en ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid’ zijn vastgesteld door de Raden in 2020/2021: Capaciteit

1. Beschikken over voldoende beleids- en uitvoeringscapaciteit binnen gemeenten om de ambities waar te maken. Dit gaat naast het sociaal domein, ook over capaciteit op afdelingen zoals wonen, veiligheid of op projectbasis zoals de invoering van de Wams, het realiseren van tussenvoorzieningen of woonprojecten voor de doelgroep. 2. Beschikken over voldoende capaciteit voor de uitvoering van de opgaven, zoals uitgewerkt in de Regionale Ontwikkelagenda of het Regionale plan van aanpak dak- en thuisloosheid. 3. Beschikken over voldoende capaciteit bij sociale teams en welzijn om bijvoorbeeld de zachte landing, ontmoetingsfuncties en GGZ samenwerking vorm te geven. 4. Voldoende beleidscapaciteit om de samenwerking tussen het sociaal-, medisch- en veiligheidsdomein vorm te geven. 5. Investeren in scholing, deskundigheidsbevordering, regionaal leren, intervisie op complexe casuïstiek, regionale werkgroepen specialistisch vangnet.

Koersdocument Inwoners met een psychische kwetsbaarheid 2024-2028 | 39