Kadernota & Herstelagenda 2022-2025.pdf
Tekst van het document
Bestaanszekerheid gaat om voldoende inkomen, zekerheid over werk en meedoen in de samenleving, en ook een betaalbare en geschikte woning en een veilige omgeving. Kansengelijkheid betreft goede kinderopvang en onderwijs, een sluitende aanpak voor jongeren en jongvolwassenen, en de aanpak van laaggeletterdheid. Allemaal opgaven waaraan wij in dit programma werken. 2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten? Participatie De reguliere dienstverlening voor inwoners met een participatiewet-uitkering wordt uiteraard voortgezet. Daarbij blijven we ernaar streven dat zoveel mogelijk mensen uitstromen naar werk, zonodig met een loonkostensubsidie. We werken aan sterke team-ontwikkeling, met (nieuwe) gebiedsgerichte benadering en implementeren de Samenwerkwijze. Speerpunten zijn:
Uitvoering van de TOZO, gekoppeld ook met een van-werk-naar-werk-traject voor de ondernemers die daarin geïnteresseerd zijn. Zij worden dan begeleid naar werk in een dienstverband.
Per 2022 wordt de Wet Inburgering ingevoerd. De voorbereiding loopt; inkoop van de leerroutes en afspraken met partners over maatschappelijke begeleiding worden nog dit jaar uitgevoerd/gemaakt. Een opinienota met de belangrijkste beleidskeuzes wordt rond de zomer 2021 in de gemeenteraad besproken.
Jongeren zijn hard getroffen als gevolg van COVID-19. Veel jongeren werkten met tijdelijke en flexibele contracten, die zijn in deze COVID-19 als eerste beëindigd. Zij hebben nauwelijks WW opgebouwd. Het aantal jongeren met een bijstandsuitkering is fors gegroeid en krijgt –ook vanuit oogpunt van preventie- prioriteit.
Het IBN partnership is na een intensief traject met 11 gemeenten en IBN opnieuw bekrachtigd en heeft een nieuwe inrichting en financiering gekregen. De implementatie daarvan vraagt nog aandacht.
45
We zijn een project Digitalisering Sociaal Domein gestart voor verbeteringen in onze digitale processen en uitbreiding van onze digitale dienstverlening in het brede sociale domein. Voor datagesteund werken en digitalisering werken we aan een meerjarige visie en agenda, en werken we tegelijkertijd aan concrete projecten als dashboards, robots in administratieve processen en verkennen we bijvoorbeeld de mogelijkheid van één portaal voor inwoners. De komende jaren gaat dit extra investeringen vragen in menskracht en middelen.
Arbeidsmarkt We blijven actief participeren in het regionale Werkgeversservicepunt en Noordoost Brabant Werkt en werken daarbij aan gezamenlijke aanpak jeugdwerkloosheid en stageproblematiek, aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en versterking leven lang ontwikkelen. Wij hebben daarbij de volgende speerpunten:
In de regio wordt een Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) ingericht voor trajecten van-werk-naar-werk voor mensen die als gevolg van corona werkloos zijn of dreigen te worden. Hierin werken UWV, vakbonden, VNO/NCW, SBB en gemeenten samen om zoveel mogelijk mensen naar werk te begeleiden, zonodig met omscholing richting kansberoepen.
Lokaal blijven we werken aan Oss als lerende stad. De Talentencampus is daarin de spil voor de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt. Specifiek wordt er nu ingezet op Leven Lang Ontwikkelen en de ontwikkeling van Open Badges daarvoor.
Wij stellen een MBO-agenda op. Het MBO is een belangrijke voorziening voor de arbeidsmarkt in onze gemeente. Vanwege de terugloop van het aantal leerlingen (demografie) staat ROC De Leijgraaf onder druk. Zij fuseren daarom met Koning Willem I College. Wij willen heldere afspraken maken voor doorontwikkeling van het MBO in onze gemeente.
We hebben aandacht voor de arbeidsmigranten in onze gemeente. Dit vraagt een integrale aanpak gericht op wonen, welzijn, gezondheid en arbeidsmarkt. We werken daarbij regionaal samen en sluiten aan bij de Brabantse aanpak arbeidsmigratie.
Armoede en schulden De ondersteuning in armoedesituaties en bij schulden worden uiteraard voortgezet. Ook hier werken aan sterke teamontwikkeling, met een (nieuwe) gebiedsgerichte benadering en implementeren we de Samenwerkwijze. Speerpunten zijn:
De uitvoering van de TONK, voor tegemoetkoming van de noodzakelijke woonlasten bij inkomstenterugval als gevolg van COVID-19.
Wij ontwikkelen schuldhulpverlening voor ondernemers. Deze nieuwe wettelijke taak vraagt specifieke kennis, die we nog aan het opbouwen zijn. We bieden het nu al actief aan bij mensen die TOZO ontvangen en mogelijk schulden hebben.
Wij werken er bij schuldhulpverlening aan dat de basis op orde is, dat betekent dat er ruimte moet zijn voor professionalisering en outreachend werken, voor een goede ondersteuning aan onze inwoners. Gebiedsgericht werken in sociale teams en de implementatie van de Samenwerkwijze kost 1 fte (€ 78.000 euro) extra. Wij financieren dat uit tijdelijke middelen. In 2022 evalueren wij hoe ver de implementatie is gevorderd en er sprake is van reguliere werkzaamheden passend binnen het budget.
Sinds 2021 is vroegsignalering een nieuwe wettelijke taak bij schuldhulpverlening. Wij ontvangen hiervoor geen extra Rijksmiddelen. Wij hebben een systeem waarop relevante organisaties kunnen melden als er sprake is van betalingsachterstanden. Wanneer deze signalen er zijn, sturen wij de betreffende inwoner een bericht met het aanbod om hierover in gesprek te gaan. Voor een effectieve aanpak is meer nodig. Wij willen actief op huisbezoek gaan bij de inwoners in de meest problematische situaties. Dit kost extra capaciteit (3 fte) bij het team Schuldhulpverlening, waarvoor wij extra middelen nodig hebben. We bekijken in de aanloop naar de programmabegroting of we hiervoor ruimte kunnen creëren binnen de bestaande formatie. We gaan uit van een extra investering voor 5 jaar. Na die periode verwachten wij resultaten en afname te kunnen zien, waardoor wij een kostenreductie krijgen voor de uitvoering van schuldhulpverlening Fase 2.
46
De kosten voor bewindvoering zijn fors en groeiend, en lastig te beïnvloeden door de gemeente. Wij hebben het voornemen om met bewindvoerders in Oss en regio een convenant te sluiten en met elkaar kwalitatief goede en passende ondersteuning te bieden. Er zijn inwoners die ook geholpen zijn met budgetbeheer e.d. en waarbij bewindvoering niet (meer) nodig is. Deze nieuwe manier van werken (gezamenlijke gesprekken) vraagt extra capaciteit (0,6 fte) bij het team Schuldhulpverlening. Deze financieren in 2022 tijdelijk uit de crisismiddelen SHV en reserve Participatiebevordering.
Opvang, onderwijs en onderwijshuisvesting Wij blijven ons actief inzetten op het terugdringen van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. We werken hiervoor actief regionaal samen binnen de Jongerenaanpak van Noordoost Brabant Werkt.
Samen met het onderwijs hebben wij een project voor schoolweigeraars –jongeren die in deze tijd van corona niet meer naar school komen en geen digitale lessen volgen- opgezet.
We bekijken samen met het onderwijs wat er nodig en mogelijk is vanuit het Nationaal Programma Onderwijs, gericht op het herstel en de ontwikkeling van het onderwijs tijdens en na corona.
Het Onderwijsachterstandenbeleid en onze VVE-aanpak worden voortgezet. Speerpunt is passende opvang: ondersteuning van kwetsbare kinderen in de kinderopvang. Kinderopvang werkt hierin samen met CJG, GGD en jeugdhulpaanbieders om bij zorgsignalen tijdig ondersteuning te kunnen bieden.
Voor onderwijshuisvesting zijn diverse projecten in onderzoek en uitvoering: Nicolaasschool, Korenaer/Kennedy. Speerpunten zijn de ontwikkeling de huisvesting van een integrale voorziening voor speciaal basisonderwijs en een integrale specialistische voorziening Voortgezet Onderwijs. Ook werken we aan een vervangend gebouw voor de scholen in Haren/Megen/Macharen.
Arbeidsmigranten Wij hebben al langer aandacht voor arbeidsmigranten. We werken daarbij regionaal samen en sluiten bestuurlijk aan bij de Brabantse aanpak arbeidsmigratie. Sinds 2020 werken wij in Oss aan de bestuursopdracht Arbeidsmigratie.
De kern hiervan is het ontwikkelen van een integraal beleid voor arbeidsmigranten waarin aspecten als leefbaarheid, veiligheid, inschrijving BRP, kwaliteit van wonen, integratie en participatie worden opgenomen. Wij volgen hierin de adviezen van de commissie Roemer.
Huisvesting is een belangrijk vraagstuk met dimensies van veiligheid en leefbaarheid. Veel actiepunten zijn daarop gericht.
Ook belangrijk is een goede informatievoorziening. Vanuit de Regio Deal Noordoost Brabant wordt in samenwerking met de provincie Noord-Brabant het Brabants Migratie Informatie Punt opgezet. Oss neemt deel in het provinciale onderzoek. In aansluiting op het rapport bekijken we wat er in onze gemeente nog nodig is.
47
Programma 3. Ontmoeten, sport en cultuur
48
1. Wat willen we bereiken? We willen goede en goed bereikbare voorzieningen voor iedereen op het gebied van sport, cultuur en ontmoeten. Voorzieningen die goed aansluiten op wat inwoners kunnen en willen. En die gedragen worden door inwoners en de vele gemeenschappen in Oss. Ook de komende jaren staan we voor forse inspanningen om onze maatschappelijke voorzieningen goed aan te laten sluiten op de veranderende behoeften en inzichten. Hoe borgen we een breed aanbod van ontmoeten, sport en cultuur voor de toekomst zonder de vorm/structuur in beton te gieten? Voor een deel voorzien we hierin met het beleidskader Thuis in de Buurt. We gaan de komende jaren –samen met het programma Zorg & Welzijn- versterkt inzetten op een gebiedsgerichte benadering, waarbij we inwoners meer regie willen geven op wat er in hun leefomgeving wordt aangepakt. De ambities en eisen op het gebied van duurzaamheid vragen om investeringen en aanpassingen in de bestaande voorraad. Verduurzamen van het maatschappelijk vastgoed doen we volgens de door de raad vastgestelde uitgangspunten, benoemd in de opinienota Verduurzamen van het Maatschappelijk Vastgoed. 2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten? Sport Zwembad van de Toekomst De gemeenteraad heeft zich uitgesproken voor de realisatie van een nieuw zwembad.
We zetten de ingeslagen weg voort in samenwerking met het stichtingsbestuur van het Golfbad. In 2021 is er gewerkt aan fiscale en juridische kaders, de configuratie en het concept, de aanbesteding en de exploitatieopzet. In het najaar van 2021 wordt een voorbereidingskrediet aangevraagd. In 2022 is het helder wat we gaan bouwen en vergunnen we de opdracht aan een marktpartij. Het betekent dat we de definitiefase afronden en de ontwerpfase starten. De bestemmingsplanwijziging voor de gekozen locatie van het Zwembad van de Toekomst bereiden we voor. De onderzoeken die daarvoor nodig zijn, zijn in 2021 afgerond. De omgevingsdialogen starten in 2022. Er is een projectleider gebiedsontwikkeling gestart. Osse Sportakkoord Binnen het Osse Sportakkoord zijn we bezig met de uitwerking van de diverse programma’s. We willen zo werken om aan de ambities voor 2025. We hebben in 2021 en 2022 tijdelijke middelen voor de programma’s Buiten spelen is buiten Bewegen en Vitale Sportverenigingen. Nog in 2021 stellen we het beleidskader Vitale Sportverenigingen vast. De COVID-19 crisis heeft aangetoond hoe belangrijk voldoende bewegen is voor mensen. We willen daarom de financiering van deze programma’s doorzetten na 2022. Daarvoor kijken we naar mogelijkheden binnen de begroting van het lokale sportbeleid.
In 2021 is de verbinding gemaakt met het nationale preventieakkoord om zo de bewustwording van de gevolgen van roken, drankgebruik en overgewicht te vergroten. In 2022 loopt de rijksfinanciering van het programma GIDS (Gezond in de Stad) af. Ook hier hebben we de ambitie om dit succesvolle programma met lokale financiering voort te zetten. Vitale Verenigingen Het beleidskader Vitale Sportverenigingen ontwikkelen we verder. Tot eind 2022 zijn er in de begroting middelen gereserveerd voor de coördinatie van de uitvoering van dit beleidskader. Het beleidskader is onderdeel van het Osse Sport Akkoord dat tot 2025 doorloopt. Op basis van een evaluatie komen we met vervolgvoorstellen. Sportaccommodaties
We gaan een onderzoek uitvoeren naar clustering tennisvereniging VIP en voetbalvereniging Herpinia op sportpark Wilgendaal (Herpen): VIP en Herpinia willen op sportpark Wilgendaal samen met andere maatschappelijke organisaties intensief samenwerken. Hiervoor hebben de clubs het visiedocument ‘Samenwerken aan een vitale vereniging Herpen’ geschreven. We onderzoeken de haalbaarheid van een mogelijke clustering op het sportpark.
De capaciteitsproblemen bij voetbalvereniging Margriet pakken we aan door de aanleg van een kunstgrasveld op sportpark Amstelhoef.
Ook zijn we aan de slag met een onderzoek naar toekomstscenario’s voor sporthal Hoge Graaf in Ravenstein.
49
We nemen ontwikkelingen op het gebied van bewegingsonderwijs, sport en bewegen zoveel mogelijk mee in de nieuwbouw. Voorbeelden hiervan zijn de gymzalen Ruwaard II, Verdistraat, Grindlaan en Krakenburg en sportzaal Ussenstelt.
Sporten en bewegen in de openbare ruimte: Mensen willen steeds meer buiten verenigingsstructuren om en onafhankelijk van plaats- en tijd sporten. We zien nieuwe beweegvormen ontstaan, veelal in de openbare ruimte. Soms zijn hiervoor nieuwe faciliteiten nodig, maar er zijn ook mogelijkheden om bestaande voorzieningen breder te gebruiken. Initiatieven van inwoners die zelf een voorziening willen beheren zien we graag van de grond komen en faciliteren we waar mogelijk. We schakelen waar nodig met initiatieven uit "Mijn Buurt Oss".
Ontmoeten in Oss (Ver)nieuwbouw wijk- of dorpshuizen Wijk- of dorpshuizen spelen een belangrijke in al onze diverse gemeenschappen. Het is daarom belangrijk dat deze accommodaties goed zijn toegerust om ook goed te kunnen functioneren. We zijn met een aantal gemeenschapshuizen aan de slag om tot verbouw of nieuwbouw te komen. 't Slotje in Herpen, de Hille in Oss Noordwest, de Koppellinck in Geffen, VidiReo in Ravenstein, Ontmoeten in de NOK-gemeenschap en de Bongerd in Macharen. We zetten onverminderd in om samen met al deze gemeenschappen tot een goede uitwerking en realisatie te komen binnen de kaders die de raad ons heeft gegeven. We gaan ook een haalbaarheidsstudie uitvoeren naar een gezamenlijke accommodatie voor Ontmoeten in Oss Zuid in samenwerking met Cito en scouting Titus Brandsma. Laagdrempelig Ontmoeten In 2021 zijn we begonnen met het implementeren van de door de raad vastgestelde visie op laagdrempelig ontmoeten "Thuis in de Buurt". De provinciale ondersteuningsorganisatie 't Heft' heeft een leertraject voor gemeenschapshuizen opgezet om te komen tot een programmering die afgestemd is op de behoeften van de wijk/dorp. Waar ligt nu precies de behoefte van de buurt en hoe krijgen we antwoord op deze vraag? Hoe kunnen we wijkgericht samenwerken? Hier doen vijf à zes Oss wijk- of dorpshuizen aan mee. Ook maken we van hieruit de verbinding met de Wijkfoto/Wijkagenda.
Diverse werkgroepen zijn aan de slag om onderwerpen verder uit te werken. De praktijkervaringen van De Haard in de Ruwaard (die vooruitloopt op diverse ontwikkelingen) helpen ons hierbij. Ook verdiepen we ons in de mogelijkheden van het sturen op maatschappelijk rendement voor de exploitatie van gemeenschapshuizen. Hiervoor organiseren we diverse leersessies. Cultuur Warenhuis Eind 2020 is het rapport van de Kwartiermaker besproken in de raadscommissie. De raadscommissie heeft duidelijk richting gegeven op terreinen als beheer en organisatie, verbinding met het onderwijs en de centrale rol van Bibliotheek Oss (inclusief Stadsarchief Oss). We werken deze richting verder uit naar een duidelijk profiel met bijpassende programmering met Bibliotheek Oss als kartrekker en centrale speler in het Warenhuis. Theater De Lievekamp / Raadhuislaan Met het vaststellen van de kaders in de vorm van het positioneringsonderzoek naar theater De Lievekamp heeft de gemeenteraad het mogelijk gemaakt een vervolgstap te zetten in de voorbereiding van renovatie/(ver)nieuwbouw. De gemeenteraad stemde tevens in met een haalbaarheidsonderzoek naar een gebiedsontwikkeling op Raadhuislaan Zuid. We onderzoeken nu samen met de eigenaar van Raadhuislaan 4 en Theater De Lievekamp of een totale gebiedsontwikkeling kansrijk is. Dit biedt kansen op het gebied van wonen, werken en cultuur.
We nemen in deze ontwikkeling de huisvesting van Muzelinck (als medebewoner van het pand van theater De Lievekamp) uiteraard mee. De gemeenteraad besluit over de te zetten vervolgstappen inclusief de financiële consequenties die uit het haalbaarheidsonderzoek komen.
50
Collectiebeheer We zijn als gemeente eigenaar van een streekhistorische en kunsthistorische collectie. Als eigenaar hebben we de verantwoordelijkheid om deze collectie goed te beheren en te onderhouden. Alleen op die manier kunnen we deze collectie ook goed ontsluiten voor onze inwoners en publiek van buiten onze gemeente. Dit beheer en onderhoud hebben we uitbesteed (aan Museum Jan Cunen en Stadsarchief Oss). We concluderen dat we het beheer en onderhoud op sommige punten niet goed hebben geactualiseerd. Om onze collectie goed te kunnen ontsluiten en deze goed toegankelijk te houden voor onze inwoners zijn feitelijk extra financiële middelen nodig. We gaan zoeken naar mogelijkheden om dit binnen het programma op te lossen. Evenementen/verenigingen/subsidies Ook dit jaar is het een bijzonder jaar, waarbij veel evenementen geen doorgang konden vinden. Het ziet er nu naar uit dat in het najaar weer meer mogelijk is op dit vlak. Veel is al doorgeschoven naar de tweede helft van dit jaar. Daarbij zullen we er goed op moeten letten dat er voldoende spreiding blijft van de evenementen. Daardoor kan het noodzakelijke toezicht ook gewaarborgd blijven en is de eventuele belasting voor de omgeving beter gespreid.
51
Programma 4. Dynamisch stadscentrum
52
1. Wat willen we bereiken? Een gemeente als Oss heeft een bruisend centrum nodig, daar zijn we het allemaal over eens. Een centrum voor inwoners uit de eigen gemeente en bezoekers uit de regio. Dit aantrekkelijke centrum bestaat uit een mix van winkels, horeca, wonen, dienstverlening, cultuur, werken en andere functies die publiek aantrekken. Door deze mix versterken we de ontmoetingsfunctie van het centrum voor onze inwoners. Dat willen we bereiken door in te zetten op een ruimtelijk compact(er) centrum, met een meer gevarieerd aanbod (naast winkels en horeca ook andere activiteiten zoals cultuur en wonen) in een eigen authentieke sfeer. We zetten ons in voor de nieuwe ontwikkeling van het Walkwartier. Daarnaast hebben we oog voor vergroening om het hart als verblijfsgebied aantrekkelijker te maken. Een levendig en verrassend centrum vraagt blijvende aandacht en inspanningen van alle partijen; vastgoedeigenaren, ondernemers, bezoekers, bewoners en de gemeente. We hebben grote waardering voor ondernemers en pandeigenaren die hieraan een belangrijke bijdrage leveren. De visie op het centrum van Oss staat in de Koers Stadshart Oss. Het dynamische stadscentrum is veel groter dan het ‘stadshart’ zoals in de Koers Stadshart beschreven.
In de ring rond het stadshart vindt in de komende jaren een transformatie plaats; aan de Raadshuislaan, rondom het station, het golfbad en op het bedrijventerrein Euterpelaan. Wij geven in dit programma prioriteit aan het stadshart om zo de realisatie van de Koers mogelijk te maken. Bereikbaarheid is toegevoegd aan de speerpunten. 2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten? Realisatie Walkwartier met Warenhuis De ontwikkeling van het Walkwartier draagt bij aan een toekomstbestendig centrum, een levendig centrum met een versterkte ontmoetingsfunctie gericht op beleving, verrassing en sfeer. We hebben belangrijke stappen gezet naar de realisatie van het Walkwartier. Zo is het bestemmingsplan vastgesteld. Daarnaast is er een strategische werkgroep voor het Warenhuis die werkt aan de doorontwikkeling van het concept, de programmering etc. Zijn we in gesprek over het herinrichten van het TBL terrein. Ook is gestart met de sloop van het voormalige V&D gebouw en het OCP gebouw. Kortom alles is erop gericht om eind 2021 te starten met de bouw van het Walkwartier. De huiskamer van Oss In de Koers wordt het stadshart aangeduid als ‘de huiskamer’.
Een plek waar alle publieksgerichte functies, commercieel maar ook niet-commercieel te vinden zijn, waar evenementen plaats vinden, waar Ossenaren elkaar spontaan tegenkomen of met elkaar afspreken en waar mensen wonen, werken en recreëren. Helaas konden in het afgelopen jaar en ook nu geen evenementen en ontmoetingen hier plaats vinden vanwege COVID-19. Maar dat gaat veranderen. Intussen is het nieuwe evenementenbeleid vastgesteld. Voor de Heuvel, de Eikenboomgaard werken we locatieprofielen uit. We willen de Taskforce Stadshart gelden continueren. De Taskforce Stadshart bestaat sinds 2015. De gemeente werkt in deze samen met de centrumondernemers en vastgoedeigenaren. Met veel energie van ondernemers en extra middelen van de gemeente hebben we het centrum al veel impulsen gegeven. We zetten de gelden in voor projectmatig extra activiteiten voor communicatie en de evenementen coördinator, die door CMO is ingehuurd. We maken ons zorgen over de overlast die scooters geven in het centrum. We bekijken of cameratoezicht op kentekens van scooters kan helpen. Transitieopgave en leegstand We willen het stadshart van Oss aantrekkelijk, levendig en verrassend houden. Dit doen we voor een deel door het stadshart compacter te maken. We zetten in op een gevulde pit met centrumfuncties en op transformatie van de schil naar een aantrekkelijk stedelijk woon-werkmilieu.
Dit is een aanzienlijke transitieopgave. Om de transitie in gang te zetten gaat een coach voor een periode van drie jaar ondernemers en vastgoedeigenaren benaderen. Hierbij kan de coach gebruik maken van regelingen; gericht op het verplaatsen van winkels naar de pit en het transformeren van deze leegkomende panden naar een stedelijk woon-werkmilieu. Meer woningen en (in mindere mate) bedrijvigheid hebben een positieve impact op levendigheid van het stadshart.
53
Voor de transitieopgave is de inzet van de vastgoedeigenaren in het stadshart belangrijk. Een aanbeveling uit het rapport ‘Stadshart Oss 2025’ is dat de vastgoedeigenaren zich verenigen in een vastgoedcollectief. Het collectief kan als partner van de gemeente Oss acteren, met als doel het stimuleren van de verdere ontwikkeling van het stadshart. De eerste stappen om te komen tot een vastgoedcollectief worden gezet door de vastgoedeigenaren, onder begeleiding van CMO en de gemeente. Daarnaast gaan we door met het ondersteunen van Gevelverbetering en de aanpak Volop. Volop bemiddelt een tijdelijke invulling met verrassende, lokale initiatieven voor leegstaande panden. Wonen en groen rondom het stadshart In het kader van de beleidsnotitie “Vergroenen stadshart Oss” werken we de komende jaren aan een aantrekkelijk en leefbaar centrum door vergroening. Dit draagt bij aan een betere leefomgeving. Maar draagt ook bij aan klimaatrobuustheid en biodiversiteit van de gemeente. In juni starten de werkzaamheden op het plein bij Terwaenen. Aansluitend wordt de pit (Heuvel, Heuvelstraat, Kruisstraat) aangepakt. Momenteel voeren we gesprekken, met o.a. de ondernemers, over de inrichting van de Heuvel. De werkzaamheden op de Heuvel gaan in het najaar plaatsvinden.
Verder werken we in de projecten Raadhuislaan, Euterpelaan en Fraterspark aan een nieuw woonmilieu in het groen, aansluitend op de structuur van het stadshart. En we stimuleren wonen in het centrum met de gelijknamige subsidieregeling. Pandeigenaren in het centrum ontvangen daarbij subsidie om hun winkel- of horecapand om te bouwen naar één of meer woonruimten. Bereikbaarheid Een goede bereikbaarheid draagt bij aan de aantrekkelijkheid van het centrum. In programma 7. Mobiliteit beschrijven we wat we doen om de bereikbaarheid in Oss, en dus ook het Osse centrum, te verbeteren en om kansen voor duurzame mobiliteit te benutten. Zo werken we aan een goede doorstroming op ons hoofdwegennet (waaronder ook de centrumring), en aan voldoende parkeergelegenheid in het centrum. We hebben oog voor de effecten van de transitie van winkels naar wonen op de parkeervraag en parkeerdruk. Naast goede autobereikbaarheid zoeken we naar kansen voor andere, meer duurzame vormen van vervoer. In het centrum gaat het om onder meer plaatsen van deelauto’s, verbeteren van fietsroutes naar en rondom het centrum, voldoende en veilige fietsenstallingen in het centrum, en een aantrekkelijke (loop)route naar het station (knooppunt van openbaar vervoer). De kwaliteit van station en stationsomgeving als knooppunt van openbaar vervoer laat te wensen over.
Ook de barrièrewerking van het spoor voor de bereikbaarheid binnen het stedelijke gebied verdient aandacht, net als de veiligheid.
54
Programma 5. Zuinig op ons klimaat
55
1. Wat willen we bereiken? De klimaatverandering vraagt versneld om ingrijpende maatregelen. De (inter)nationale afspraken daarover stellen de overheden op alle niveaus voor zware opgaven. We verwachten bijstellingen in de nieuwe kabinetsperiode. In Oss nemen we onze bijdrage uiterst serieus. We willen op z’n minst voldoen aan wat van hogerhand is opgelegd met betrekking tot o.a. waterveiligheid, klimaatadaptatie, CO2 reductie, energie, circulariteit, natuur/biodiversiteit. Daarnaast richten we ons op enkele specifieke onderwerpen waaronder het Schone Lucht Akkoord en de transitie van de landbouw. In onze aanpak kijken we steeds realistisch naar onze invloedssfeer, beschikbare technische mogelijkheden, consequenties, draagvlak en draagkracht binnen de samenleving. De klimaatmaatregelen gaan over het nu en over het straks voor de generaties na ons. Des te belangrijker is het dat wij de jeugd betrekken bij onze aanpak. Wij zien klimaateducatie dan ook behorend tot onze core business als gemeente. Daarop zullen wij versterkt inzetten. Voor een duurzame, groene, gezonde en toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte zetten we in op leefbaarheid, bereikbaarheid, bruikbaarheid, veiligheid, en efficiency. Maatschappelijke opgaven voor de openbare ruimte komen samen in een integrale aanpak van inrichting, beheer en onderhoud.
We zetten in op reductie en circulariteit van grondstoffen. Afvalverwerking is een van de onderdelen daarvan. 2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten? Energietransitie Onze ambitie met de energietransitie is al jaren een veel bediscussieerd thema in de gemeenteraad. Via raadsbesluiten is de oorspronkelijke ambitie bijgesteld en vertaald naar concrete doelstellingen. Daarbij sturen we op de samenhang van de 3 verschillende onderdelen: energiebesparing, energieopwekking en warmtetransitie. RES Noordoost Brabant De gemeenteraad heeft de RES-opgave geaccepteerd. Onder de voorwaarde dat wij niet meer energie opwekken dan nodig is voor onze eigen gemeente. Als toch wordt gevraagd meer te doen voor de regio of voor andere gemeenten, behoeft dat een uitspraak van de gemeenteraad. Voor Oss betekent dat : -
Reductie CO2 emissie : 49% in 2030 in vergelijking tot 1990
-
Energietransitie : ons deel van het RES-bod is :
-
-
Besparing : 11% in 2030 in vergelijking tot 2017
-
Grootschalige opwekking : 0,93 PJ duurzame energie in 2030; vergund in 2025
-
Volledig energieneutraal in 2050
Warmtetransitie -
7.500 Aardgasvrije woningen in 2030 en volledig afgekoppeld van het gasnet in 2050
1.
Energiebesparing
-
Hoewel er in toenemende mate initiatieven worden genomen gericht op energiebesparing, is de doelstelling van 11% netto besparing ambitieus. We zien namelijk tegelijkertijd een nieuwe groeiende behoefte aan energie.
-
Het Uitvoeringsprogramma Energiebesparing 2019-2023 is door de raad uitvoerig bediscussieerd en uiteindelijk goedgekeurd. Daarmee is bepaald welke activiteiten wij oppakken en hoe wij dat doen. Voor de realisatie van de doelstelling hanteren wij een doelgroepgerichte aanpak. We houden daarbij steeds de balans voor ogen tussen benodigde inspanning en het te bereiken resultaat.
2.
Energie-opwekking
-
Afhankelijk van de besluitvorming door de Raad van State en de inzet van de initiatiefnemers worden in 2022 windpark E/dG en zonneveld de Mun gerealiseerd. Dat levert een substantiële bijdrage aan de energie-opwekking op eigen grondgebied.
-
Dat geldt ook voor de gerealiseerde SDE+ zon-op-dak projecten van bedrijven voor zover het verder gaat dan eigen energiebesparing dwz dat meer energie wordt opgewekt dan nodig is voor het eigen gebruik.
56
-
Met de Nota Grootschalige opwekking van zonne-energie en de bijstelling op basis van evaluatie is het kader geschetst voor nieuwe zonne-energie projecten. Overigens verwachten wij dat de netwerkproblematiek een rem zal zetten op nieuwe initiatieven.
-
Op 28 januari 2021 heeft de gemeenteraad besloten om onze voor 2030 resterende RES-energieopgave te gaan realiseren door middel van windmolens in de Geffense en Lithse polder. En dus niet (ook) door grote zonnevelden in deze polder en/of door windmolens op Stijbeemden. Daarbij gaat de gemeente zich maximaal inspannen om de afstand van de bebouwde kommen tot de windmolens zo groot mogelijk te laten zijn, met als uitgangspunt 2 kilometer. Als dat laatste niet mogelijk blijkt, gaat de gemeenteraad zich nader beraden. Dat kan ook betekenen dat gekeken wordt naar mogelijkheden voor invulling van 50 hectare zonnevelden buiten de Geffense en Lithse polder. Om een goed beeld te hebben van de werkelijke restopgave wordt die opnieuw berekend per 1 januari 2022.
-
Met de afschaling van de omvang van het windinitiatief in de Duurzame Polder is opnieuw de vraag gerezen wie het bevoegd gezag is voor de behandeling van het initiatief van het Windcollectief. En hoe de 3 partijen, te weten de partijen gemeenten Oss, Den Bosch en de provincie Noord-Brabant, verder gaan in hun samenwerking. Wij verwachten dat dit in het derde kwartaal van dit jaar zal zijn uitgelijnd. De uitkomst zal sterk bepalend zijn voor onze aanpak en de daarmee gemoeide investeringen.
3.
Van het gas af
-
Nieuwbouw is inmiddels verplicht gasloos. Later dit jaar presenteren wij de concept Transitievisie Warmte die volgens landelijke voorschriften in 2021 moet worden vastgesteld. Daarbij werken we intensief samen met o.a. de woningcorporaties. Voor de bestaande bebouwing is dit onderdeel van de energietransitie als het ware de olifant in de kamer. De consequenties hiervan landen direct op iedere individuele keuken- en bestuurderstafel.
-
Onze ambitie op dit onderdeel is beperkt. We doen wat we moeten doen en dat doen we goed. We haken aan op wat al staat te gebeuren. We verwachten in de komende jaren nieuwe inzichten die gaan helpen. We volgen goed wat er op dit terrein gebeurt. Met ons energiebesparingsprogramma leggen we de link met de warmtetransitie door in te steken op reductie van het gasgebruik o.a. door het stimuleren van ander gedrag, isoleren en elektrisch verwarmen.
Samenwerking Samenwerking is belangrijk op dit complexe terrein. We werken samen in RES-verband en vervullen daarin een voortrekkersrol. We hebben met de woningcorporaties een Duurzaamheidsakkoord gesloten en meerjarige prestatieafspraken gemaakt. We zijn actief in het Duurzaamheidsberaad van de G40, mede vanuit de bijzondere samenstelling van onze gemeente met haar 3 gebieden waardoor vele energievraagstukken bij ons samenkomen. In de Duurzame Polder werken we samen met Den Bosch en de provincie Noord-Brabant. Ook het Rijk en het Nationaal Programma RES zijn hierbij betrokken. Begrotingsconsequenties Onderzoeksrapporten laten steeds weer zien dat de energietransitie in Nederland stagneert. Het beroep dat op gemeenten wordt gedaan, overstijgt de benodigde instrumenten zoals expertise, geld, personele capaciteit en mandaat. Bovendien is de voedingsbodem voor maatregelen bij het publiek en bedrijven maar matig vruchtbaar. Om onze doelstellingen te kunnen realiseren, zijn extra geld en personele capaciteit nodig. Afwachten is wat het Rijk aan extra middelen voor uitvoering van de RES-sen, voor energiebesparing, duurzame opwek en de warmtetransitie gaat bijdragen. De vertraging in de realisatie van windpark Elzenburg/de Geer betekent dat wij pas later de beschikking krijgen over de middelen uit het Duurzaamheidsfonds.
Voor wat betreft de personele capaciteit moeten we er rekening mee houden dat het hier om nieuwe uitdagingen gaat waarmee in gemeenteland nog weinig ervaring is opgedaan en dat de arbeidsmarkt ook op energiegebied overspannen is. Grondstoffentransitie De neveneffecten van onze consumptiemaatschappij en grondstoffenschaarste zijn onderwerpen die groeiende aandacht trekken en tot overheidsmaatregelen leiden. We zetten in Oss al langer in op de zogenoemde Ladder van Lansink: reduce, re-use, recycle. Daarmee verbinden we de opgave aan de voor- en achterkant.
57
Afvalinzameling We werken stapsgewijs toe naar een bestendig inzamelsysteem waarmee we de landelijke afvaldoelstellingen halen. We streven naar een zo hoog mogelijk milieurendement en een goed serviceniveau voor onze burgers, tegen zo laag mogelijke kosten met kostendekkende tarieven. Per 1 januari 2022 zetten we een volgende stap met het invoeren van een vorm van Diftar (betaling per lediging). Daarnaast gaan we dan ook de pilot 2-2-2 uitvoeren. In het najaar evalueren we de resultaten. Met een aantal andere gemeenten doen we vervolgonderzoek naar nascheiding als aanvulling op bronscheiding. Dit richt zich met name op restafval afkomstig uit hoogbouw en stedelijke gebieden. Gelet op de huidige marktomstandigheden wordt gekeken naar een eventuele exploitatie en realisatie van een nascheidingsinstallatie (NSI) in Oost-Brabant. De eerste gedachten zijn dat met nascheiding zo’n 15-30% meer herbruikbare grondstoffen kunnen worden gerealiseerd. Circulaire economie We gaan met het bedrijfsleven in gesprek over hoe we de afspraken uit het Grondstoffenakkoord vertalen naar Oss. Een en ander wordt uitgewerkt in het programma Vitale Economie (programma 6). We pakken samen met het bedrijfsleven de plasticproblematiek aan. Openbare ruimte We hechten aan een aantrekkelijke, duurzame, groene, gezonde, veilige openbare ruimte. Dat is onderdeel van ons visitekaartje.
In de inrichting daarvan houden we rekening met de eisen van de tijd en zoeken we naar toekomstbestendigheid. Noodzakelijk groot onderhoud en vervanging vragen om een groeiend budget en bieden kansen om opgaven voor klimaat, biodiversiteit, energie en mobiliteit te combineren. Betrokkenheid en zorg van inwoners voor de eigen woonomgeving vinden we belangrijk. We stimuleren en faciliteren inzet hierop, onder andere via de website https://www.mijnbuurtoss.nl. Veilige en gezonde leefomgeving Een goede bewaking en borging van de kwaliteit van bodem, water en lucht vinden we een belangrijke basisvoorwaarde voor een veilige en gezonde leefomgeving. De invoering van de Omgevingswet, veranderende bodemtaken en actualiteit vragen meer aandacht en inspanning op projecten en op de vertaalslag van wet- en regelgeving dan beschikbaar. Een herijking op personele inzet voor de milieu-thema's lucht, geur, geluid, externe veiligheid, bodem en water is nodig. Klimaatrobuuster en meer biodiversiteit We anticiperen op klimaatverandering en houden rekening met een toename van extreme regen-, hitte- en droogteperiodes. Generiek betekent dat meer aandacht voor klimaatrobuust bouwen en (her)inrichten en meer ruimte en aandacht voor water en groen in nieuwe en bestaande wijken. We hebben hierbij ook aandacht voor verbetering van de biodiversiteit door meer natuurinclusieve inrichting.
Via de maatregelen in het integraal Uitvoeringsplan (IUP) krijgt dit invulling. Als uitwerking van de routekaart Groen Blauw Natuur voeren we versterking van het bomenbestand uit, verkennen we uitbreiding van het natuurnetwerk en brengen we kansen voor natuurinclusiviteit in beeld. We zetten in op klimaatbewustzijn en gezondheid met handelingsperspectief en concrete acties voor meer groen en water en minder verstening. Inwoners, instellingen en bedrijven hebben met veel eigen bezit ook een belangrijke eigen rol hierin. We stimuleren groene daken, vergroening en afkoppelen van regenwater (Steenbreek acties, subsidieregeling As50+ gemeenten en waterschap Aa en Maas enz.). Voor verbetering van de waterveiligheid vanuit de Maas wordt via het project Meanderende Maas de verdere voorbereiding voor uitvoering afgerond. Uitvoering start in 2023. Vooruitlopend daarop wordt dit jaar gestart met de werkzaamheden voor de meander Diemen-Deden. Een verkenning voor de aanpak van het traject Cuijk-Ravenstein wordt begin 2023 met de vaststelling van een voorkeursalternatief afgerond. In al deze trajecten zoeken we naar koppelkansen.
58
Programma 6. Vitale economie
59
1. Wat willen we bereiken? Binnen het programma Vitale Economie staat toekomstbestendige werkgelegenheid en toekomstbestendige economische structuur voor de inwoners van Oss centraal. Want het hebben van werk stelt mensen in staat om hun bestaan zelf vorm te geven en mee te doen in de maatschappij. Met de COVID-19, waarvan we het effect op de werkgelegenheid op dit moment nog niet in de volle omvang kunnen overzien, is deze opgave actueler dan ooit. Hoewel de klappen tot nu toe nog mee lijken te vallen, weten we niet welke golf er nog komt wanneer bijvoorbeeld de COVID-19 steun van de Rijksoverheid stopt. Randvoorwaarde voor duurzame economische ontwikkeling en werkgelegenheid is een arbeidsmarkt die goed functioneert en aansluit bij de vraag en ontwikkelbehoefte van het bedrijfsleven. Ook het versnellen van de transitie naar een circulaire economie en het verminderen van onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is belangrijk. Zo snijdt het mes aan twee kanten; nieuwe ontwikkel- en groeikansen voor onze bedrijven én een bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Wij vinden het belangrijk dat nieuwe én al in Oss gevestigde bedrijven hier goed uit de voeten kunnen. Daar richten we onze acquisitie op en ook ons accountmanagement. Oss is dé maakstad in de regio Noordoost Brabant en daar zijn we trots op.
Onze opgave is het om samen met het bedrijfsleven, het onderwijs en de regio telkens weer te komen tot vernieuwingen en zo te bouwen aan een vitale economie, klaar voor de toekomst. Daarom zijn we ook zeer actief in Oss en in de regio op het gebied van economische structuurversterking. In Oss met de Kracht van Oss, en de Talentencampus, bijvoorbeeld met Learning Communities. In de regio via Regio Noordoost-Brabant (RNOB), Agrifood Capital (AFC), Vijsterren Logistiek en Ondernemerslift+ bouwen we aan een economische profilering en ontwikkeling van sectoren die toekomst hebben op zowel economisch als duurzaamheidsvlak. Via AFC en de regiodeal komen er ook middelen beschikbaar voor deze structuurversterking. Overheid, onderwijs en ondernemers (3O) werken daarbij nauw samen. Meer daarover is te vinden in programma 10. In samenwerking met 's-Hertogenbosch en Bernheze werken we aan de ontwikkeling en realisatie van een duurzaam bedrijventerrein Heesch-West voor Logistieke en grootschalige bedrijven en bedrijven in de sector Life Sciences. Ons paradepaardje op het gebied van sectorenbeleid blijft Life Sciences en de verdere doorontwikkeling van Pivot Park. Daarom willen we van 2022/2023, met de terugkeer van Organon in Oss en de historische betekenis van Farma en life sciences voor Oss, een bijzonder jaar maken.
2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten? Ruimte voor bedrijven We willen voldoende ruimte voor bedrijven in Oss en de regio creëren. Door tijdig in te spelen op de vraag zowel in kwantitatieve als in kwalitatieve zin creëren we ontwikkelkansen voor bedrijven in Oss. Daarbij zijn voorzieningen genoemd in programma 7 zoals haven, spoor en infrastructuur belangrijk. Ook spelen de bedrijventerreinen een belangrijke rol, omdat 42% van de werkgelegenheid in Oss op bedrijventerreinen zit. Vorstengrafdonk is een up-todate bedrijventerrein. Heesch-West, Pivot Park, maar ook het multimodaal ontsloten terrein aan de haven van Oss hebben potentie om zich verder door te ontwikkelen tot duurzame en toekomstbestendige terreinen die veel werkgelegenheid bieden. Op Moleneind onderzoeken we concreet stappen op gebied van verduurzaming. We zien dat voor bedrijven het vinden van passende ruimte onder druk staat. Daar zetten we komende periode fors op in. Natuurlijk moet er ook buiten de bestaande bedrijventerreinen ruimte zijn om te ondernemen. Daarbij kijken we vooral naar mogelijkheden en werken de gedachte voor het juiste bedrijf op de juiste plaats verder uit. Of het ODE (Onderzoekscentrum Duurzame Eiwitten) daadwerkelijk in Oss landt is niet zeker. Dat is mede afhankelijk van de investeringsbereidheid van de sector. Het haalbaarheidsonderzoek loopt nog.
Inmiddels staan er echter alweer nieuwe ontwikkelingen op stapel bijvoorbeeld op het gebied van duurzame verpakkingen. Dit koppelen we ook aan het circulair Food Centre in Meierijstad. Zo blijft Oss verbinden en innoveren. De toename van bedrijven en groei van bedrijventerreinen, vergroot de vraag naar arbeidskrachten. Voor de economische ontwikkeling is het van belang om voldoende arbeidskrachten beschikbaar te hebben in Oss. Arbeidsmigranten zijn hiervoor een oplossing. Tegelijkertijd brengt dit andere vraagstukken rondom huisvesting en veiligheid met zich mee. Plannen hiervoor zijn opgenomen in programma 2. Werk, inkomen en onderwijs.
60
Aantrekken en behouden van talent Om koploper te blijven in de verschillende economische sectoren in Oss is het aantrekken en behouden van talent voor de bedrijven belangrijk. Naast een aantrekkelijk woon- en leefklimaat met voorzieningen als een centrum en levendig verenigingsleven is onderwijs op alle niveaus daarvoor vaak cruciaal. Oss beschikt wel over een instelling voor MBO, die zij heel graag wil behouden en waarvoor inzet wordt gepleegd via programma 2. Zij beschikt echter niet over een hoger onderwijsinstelling. Daarom maken we binnen dit programma 6 extra werk van het aantrekken en interesseren van studenten en hoger opgeleid talent voor het lokale bedrijfsleven in Oss. Hoger opgeleid talent brengt nieuwe kennis, die nodig is om te innoveren en te verduurzamen. Maar ook om groei mogelijk te maken, zoals in de sector Life Sciences. De vraag en het aanbod van personeel moeten bij elkaar aansluiten. Dit is een samenspel tussen arbeidsmarkt, onderwijs, bedrijfsleven en een aantrekkelijke leefomgeving. De talentencampus, de gemeente en het bedrijfsleven spelen hierin een belangrijke rol. Het gezamenlijke initiatief om een lerende stad te willen zijn op alle niveaus krijgt steeds meer vorm. Transitie naar een circulaire economie Om in 2050 energieneutraal en volledig circulair te zijn moeten nog grote stappen worden gezet.
Door te faciliteren en stimuleren dagen we het Osse bedrijfsleven uit hierin stappen te zetten en tot nieuwe businessmodellen te komen. Hierin speelt de inzet van de Kracht van Oss een belangrijke faciliterende rol. Topsectoren Voor een vitale economie is een diversiteit aan economische sectoren nodig zodat economie weerbaar en minder kwetsbaar is in tijden van crisis. Dat betekent dat we in onze dienstverlening oog moeten hebben voor alle ondernemers, groot en klein, om daarmee netwerken te bouwen en te onderhouden. Er zijn echter 3 landelijk als zodanig erkende topsectoren prominent aanwezig in Oss die op regionaal/landelijk niveau aandacht krijgen en in de picture staan in het kader van een vitale economie. Deze krijgen om die reden in Oss extra aandacht o.a. via portfolio's en social media. Dat zijn Life Sciences, Logistiek en Agrifood. Daarnaast wordt in Oss de sector bouw en installatie ook nadrukkelijk genoemd en herkend als topsector en krijgt deze sector om die reden ook die bijzondere aandacht. We blijven Oss profileren als maakstad.
61
Programma 7. Mobiliteit
62
1. Wat willen we bereiken? Oss is goed aangesloten op de landelijke infrastructuur. Via het spoor, de Maas en het rijkswegennet (A50/A59) zijn we goed bereikbaar. Deze bereikbaarheid willen we waarborgen, ook als de stad zich verder ontwikkelt. Het is daarbij van belang om zowel de individuele als de collectieve verplaatsingen goed te faciliteren. We beschouwen de mogelijkheden om ons te verplaatsen als vanzelfsprekend. Een goede bereikbaarheid stelt ons in staat te werken, te recreëren, voor onszelf en anderen te zorgen. Maar onze verplaatsingen kunnen ook onwenselijke effecten hebben in onze omgeving, zoals onveiligheid en overlast in de vorm van geluid of parkeerdruk. De COVID-19 crisis heeft laten zien dat verplaatsingen ook niet altijd nodig zijn of op een andere, alternatieve manier kunnen. In Oss willen we de verplaatsingen mogelijk maken maar wel met een goede balans tussen bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid.
2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten? Waarborgen van de bereikbaarheid Om een goede bereikbaarheid te waarborgen werken we verder aan de aanpak van de knelpunten op de A50 en aan een betere doorstroming op de hoofdwegen. Hierbij vinden we het ook belangrijk om te onderzoeken of we de veiligheid op en rond het spoor te verbeteren en de barrièrewerking van het spoor te verminderen. Ook vinden we een verbetering van de kwaliteit van de stations belangrijk, net als een comfortabel fietsroutenetwerk en goede bereikbaarheid van het centrum.
Aanpak doorstroming op de A50/knooppunt Paalgraven: we blijven aangehaakt bij het MIRT-onderzoek en nemen deel aan de Corridoraanpak A50 voor flankerende maatregelen.
Bereikbaarheid Oss-Noord: we bereiden de uitvoering van fase 1 en 2 van de ontsluitingsweg Oss-Noord voor.
Doorstroming hoofdwegennet: we brengen de toekomstige knelpunten in ons wegennet in beeld, rekening houdend met grootschalige woningbouwontwikkelingen (onder meer Oss-West). Op basis van de knelpuntenanalyse doen we onderzoek naar een robuuste en duurzame ontsluiting voor Oss-West. Dit moet leiden tot een actualisatie van ons mobiliteitsplan, waarbij we ook de kansen voor duurzame mobiliteit meenemen.
Verbeteren infrastructuur (MipMo/IUP): we voeren projecten uit die bijdragen aan de doelstellingen van ons mobiliteitsbeleid op het gebied van doorstroming, verkeersveiligheid en leefbaarheid. Denk hierbij aan de herinrichting van de Hertogensingel en Paganinistraat en een goede ontsluiting van het bedrijventerrein Vorstengrafdonk. Op de Dorpenweg nemen we maatregelen om de overlast van vrachtverkeer terug te dringen.
Spoorzone: samen met andere partners zoals NS, Prorail provincie en Rijk verkennen we kansen en mogelijkheden om het gebruik van het spoor/de trein te verbeteren, de kwaliteit van de stations te verbeteren, de veiligheid op en rond spoor te verbeteren en barrièrewerking van het spoor in Oss te verminderen.
Waarborgen van de verkeersveiligheid en leefbaarheid We streven naar minder of het liefst geen verkeersslachtoffers en ongevallen. Dit vraagt om de aanpak van onveilige of risicovolle locaties, maar ook om blijvende aandacht voor het gedrag van verkeersdeelnemers. We stimuleren het gebruik van de fiets, openbaar vervoer en andere vormen van duurzame mobiliteit, zoals deelauto’s. Dit zorgt voor minder overlast in de vorm van geluidshinder, verbeterde luchtkwaliteit en lagere parkeerdruk. Bovendien dragen we zo bij aan een aantrekkelijker en gezonder leefklimaat.
Openbaar vervoer: we zijn als een van de trekkers aangehaakt bij het provinciale/regionale proces rondom gedeelde mobiliteit (als vervolg op de huidige busconcessie). Hierbij komen ook onderwerpen als overstappunten voor vervoer (hubs), flex- en deelsystemen, Mobiliteit als Dienst aan de orde. De wijkbus in Oss is voor veel inwoners, met name ouderen, de enige manier om ergens te komen. Bovendien is het een plek om anderen te ontmoeten. We vinden het daarom belangrijk dat de wijkbus behouden blijft. We kijken op welke manier de wijkbus onderdeel kan worden van het systeem van gedeelde mobiliteit. Tot die tijd willen we de wijkbus net als afgelopen jaren blijven steunen in de vorm van een subsidie. Hiervoor vragen we extra middelen in de begroting.
Fiets: we zijn aangehaakt bij het Nationaal Toekomstbeeld Fiets en kijken of we onze snelfietsroutes en het lokale fietsnetwerk moeten uitbreiden of aanpassen. Hierbij houden we ook rekening met de ontsluiting van nieuwe woonwijken en werklocaties. Zo willen we het Sibeliuspark en Talentencampus op een veilige manier verbinden door de aanleg van fietstunnels. We onderzoeken nog of het nodig is om één of twee fietstunnels te realiseren. Ook willen we het fiets parkeren goed faciliteren. We onderzoeken samen met Prorail wat er nodig is om de fietsenstalling bij het station op te waarderen. 63
Gedragsprojecten en verkeerseducatie: We werken steeds meer vanuit de risicogestuurde aanpak, waarbij we kijken naar risicolocaties en risicodoelgroepen. Denk aan plekken waar de inrichting nog niet op orde is of waar te hard wordt gereden. Of aan projecten gericht op (oudere) fietsers of jongeren in het verkeer. Waar mogelijk pakken we thema’s regionaal op (bijvoorbeeld projecten gericht op alcohol en drugs, afleiding in het verkeer).
Parkeerbedrijf: De focus voor parkeren ligt op het gezond krijgen van de exploitatie van het Parkeerbedrijf. We kijken vooral of we de kosten voor het parkeerbedrijf kunnen beperken en onderzoeken de mogelijkheid van een scan auto bij de handhaving van het parkeren.
Duurzame mobiliteit: we zien om ons heen de ontwikkelingen rondom dit onderwerp, denk aan elektrische voertuigen, deelmobiliteit, mobiliteit als dienst en de ontwikkelingen rondom schoon vervoer. We spelen hier op in door bij nieuwe ontwikkelingen te kijken naar kansen voor duurzame mobiliteit, door deel te nemen aan de proactieve uitrol van laadinfrastructuur in Brabant, en door het uitvoeren van gedragsprojecten, zoals de werkgeversaanpak.
64
Programma 8. Aantrekkelijk wonen in Oss
65
1. Wat willen we bereiken? De woningbouwopgave is groot. Dit geldt niet alleen voor Oss, ook regionaal en landelijk staat dit thema hoog op de agenda. Oss heeft veel te bieden voor de eigen inwoners en is met deze kwaliteiten ook interessant voor toekomstige inwoners vanuit een grotere regio. In het buitengebied loop je van de Maas via de polder naar de bossen. Wonen kun je in de historische kerkdorpen aan de Maas, in de landelijke kernen, de groene suburbane woonwijken en het stedelijk centrum. Oss vormt zo haar eigen streek met eigen kwaliteiten en voorzieningen en goede bereikbaarheid. In Oss voelen we veel urgentie om juist met deze kwaliteiten bij te dragen aan de grote woningbouwopgave. Daarom is in het coalitieakkoord afgesproken om in te zetten op verhoging van de jaarlijkse woningproductie en we zien dat we erin slagen om dit te realiseren. De komende jaren is het van groot belang om te blijven inzetten op de realisatie van voldoende en passende woningen, zowel via inbreidingslocaties als op een aantal uitbreidingslocaties. We nemen regie bij (grotere) woningbouwontwikkelingen en via de Intaketafel hebben we ook één loket waar we initiatieven voor o.a. woningbouw vanuit de samenleving beoordelen. Randvoorwaarden zijn voldoende capaciteit om deze ontwikkelingen vorm te geven en daarbij geldt dat het soms nodig is om keuzes te maken.
Bij de programmabegroting komen we daar verder op terug. De woningmarkt verandert qua behoefte. De vraag groeit nog steeds. Met als gevolg een groot woningtekort, sterk gestegen prijzen van bestaande huizen en van bouwkosten. Daarmee staat de primaire levensbehoefte van een passende woongelegenheid onder druk. Dat maakt “wonen” tot een van onze topprioriteiten. We streven naar een beter evenwicht tussen vraag en aanbod en daarom werken we op vele fronten aan de ontwikkeling van woningbouwplannen. We hebben extra aandacht voor wonen en zorg, betaalbaarheid en verduurzaming. We investeren in de voorbereiding op de Omgevingswet. Naast de wettelijke verplichting om aan deze wet te voldoen zien we de Omgevingswet als een kans om onze ambities waar te maken. In woonvisie van 2020 zijn de volgende doelen beschreven:
We zijn een complete woongemeente.
We hebben een comfortabele woningvoorraad. Dat geldt voor nieuwbouw maar ook voor ontwikkelingen in de bestaande woningvoorraad, een voorbeeld is mantel(zorg)wonen. We signaleren dat daar veel behoefte aan is en we werken in 2021 verder aan een visie en beleid op Wonen, Welzijn en Zorg waar dit een onderdeel van is. We zorgen ervoor dat de woningen duurzaam en toekomstbestendig zijn, om de doelen uit het Klimaatakkoord te halen.
Een (t)huis van alle groepen inwoners.
We versterken de woonfunctie van Oss, ook in regionaal opzicht.
We zorgen voor een aanpak ter versnelling van de woningbouwproductie en daaraan wordt invulling gegeven via de Taskforce versnelling woningbouw en bedrijventerreinen.
We willen een vitaal en multifunctioneel buitengebied behouden, waarin een nieuw en duurzamer evenwicht ontstaat. Met een daarbij passende verbinding tussen stad en ommeland. Lange tijd was die relatie vanzelfsprekend. Maar ook die is onder druk komen te staan. In ons buitengebied vinden veel grote ontwikkelingen plaats. Rondom de agrarische sector, energie en waterveiligheid. Het is onze rol als gemeente om die ontwikkelingen een goede plek te geven. Per deelgebied onderscheiden we specifieke kwaliteiten, waarden en belangen. Op basis daarvan wegen we de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde af en benutten we de kansen die zich voordoen. We moeten schakelen op 2 assen. Horizontaal hebben we het over de benutting en verdeling van de ruimte. In de verticale kolom hebben we te maken met de effecten van het gebruik op lucht, water (boven en onder de grond) en bodem. Die op hun beurt onder meer gezondheid en veiligheid raken. We moeten keuzes maken voor beide assen afzonderlijk en vanuit hun onderlinge interactie. Niet alleen in ons eigen belang, maar ook in dat van de generaties na ons. Dit vraagt grote veranderingsbereidheid.
66
2. Wat zijn de komende periode de belangrijkste speerpunten? Voldoende en passende woningen De woningmarkt maakt dat wij onze ambitie sterk hebben vergroot. De Taskforce Woningbouw en Bedrijventerreinen heeft de voorzet daarvoor gedaan die door de gemeenteraad is vastgesteld. De komende 15 jaar willen we 8200 woningen bouwen. Dit is 1900 meer dan de prognose voor de behoefte voor onze eigen inwoners want we willen met onze onderscheidende woonmilieus ook bijdragen aan de regionale opgave. Dit komt neer op de toevoeging van 500 tot 600 woningen per jaar. Naast inbreidingsplannen zetten we nu ook zwaar in op uitbreiding. Daarvoor hebben we door aankoop en gebruik te maken van de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (WVG)grootschalig grondposities genomen in Oss –West, Geffen en Ravenstein. De Taskforce versnelling woningbouw en bedrijventerreinen is medio 2020 ingesteld om hier invulling aan te geven, zie ook speerpunt 3. We ontwikkelen plannen zowel in het stedelijk gebied als aan de randen van de stad, in Ravenstein, Geffen en in de andere kernenclusters. Bestaande projecten lopen door. Piekenhoef bijvoorbeeld zal in 2021 zo goed als zijn afgerond. In Oijense Zij Noord is in 2020 de verkoop van woningen gestart en de voorinschrijving voor de koopwoningen in Walkwartier is medio 2021 van start gegaan onder grote interesse.
In 2021 en 2022 werken we verder aan ontwikkeling van verschillende grotere projecten: Fratershof, Euterpelaan, Oss West, locatie Belastingkantoor, Raadhuislaan-Zuid, Geffen ’t Veld aan de oostkant van het dorp en aan ontwikkeling van het Stationskwartier Ravenstein. Het heeft onze prioriteit om voor de grotere locaties te komen tot plannen met een formele status waarvoor een bestemmingsplanprocedure kan worden opgestart. Voor de meeste van de genoemde ontwikkelingen zijn we daar goed mee op koers om na de zomer van 2021 formele procedures te kunnen starten. In 2022 worden een aantal procedures afgerond en komen we tot onherroepelijke plannen, waarna de realisatie van woningen kan starten. Naast grotere projecten wordt ook gewerkt aan planontwikkeling op maat op diverse kleinere locaties, vaak samen met de kernen zelf. Voorbeelden zijn te vinden in Macharen, Lithoijen, Herpen en Overlangel. Van belang is per project het goede programma aan te bieden, in lijn met de uitgangspunten uit de Woonvisie die in 2020 is vastgesteld. In de prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties is vastgelegd dat we bij uitbreidingsprojecten en grootschalige herontwikkelingen uitgaan van circa 30% sociale huur in het stedelijk gebied. We zetten, onder meer ter bevordering van doorstroming, ook in op een groter aandeel middeldure huurwoningen. In de kleine kernen zetten we o.a.
in op kleinere woningen (inclusief appartementen), met name voor starters en voor ouderen. Aandachtspunt is de personele capaciteit om plannen te maken en om projecten te realiseren Ambtelijk kunnen we niet alles tegelijk doen. Ook de capaciteit van aannemers is beperkt. Per project kijken we goed naar welke rol we als gemeente het best kunnen vervullen en wat we over kunnen laten aan ontwikkelaars, particulieren en bouwinitiatieven. Dit past in de lijn van de Omgevingswet, waarin meer inspanningen van initiatiefnemers worden verwacht. Waar mogelijk ondersteunen we nieuwe woonconcepten. Sinds eind 2020 worden in de Intaketafel, wekelijks initiatieven van o.a. particulieren gericht op woningbouw besproken. In die Intaketafel vindt een integrale beoordeling plaats op de wenselijkheid vanuit ons beleid, waardoor initiatiefnemers sneller duidelijkheid hebben over of en zo ja onder welke condities zij met hun plannen verder kunnen. Naast de intake van initiatieven is dit ook een centraal loket wat ons helpt om signalen of trends te herkennen waarop we mogelijk onze werkwijze of beleidsuitgangspunten kunnen aanpassen, daarom evalueren we regelmatig. Taskforce Versnelling woningbouw en bedrijventerreinen De Taskforce woningbouw en bedrijventerreinen heeft de volgende vijf actielijnen aan de gemeenteraad voorgelegd: 1.
Het ontwikkelen van een Strategische Agenda als hulpmiddel richting het behalen van de ambitie van ondernemende woon- en werkgemeente met ruim 100.000 inwoners.
2.
ProjectenPortfolioManagement en de versterking van de uitvoeringsorganisatie.
3.
Het zetten van vervolgstappen met een nieuw woongebied Oss-West.
4.
Financiële (en/of juridische) instrumenten die kunnen worden ingezet om te komen tot de ontwikkeling van nieuwe bouwlocaties en het investeren in de noodzakelijke bovenwijkse voorzieningen.
5.
Het inzetten van lobby en profilering om het profiel van Oss te versterken. Hiervoor stellen we in 2021 een lobby agenda op.
67
Voor alle actielijnen geldt dat hier de komende jaren stappen worden gezet om de ambities te realiseren. De Taskforce is geen doel op zich maar brengt versnelling in de opgaven die door de organisatie worden opgepakt. Voorbeelden zijn het actualiseren van de nota grondbeleid en het opstellen van de nota kostenverhaal (initiatiefnemers van nieuw te ontwikkelen vastgoed een bijdrage betalen voor bovenwijkse voorzieningen) medio 2021, de projectgroep Oss-West die koerst op een ontwerp-bestemmingsplan aan het eind van 2021 en doorlopend inzet op lobby en profilering. Oss-West De realisatie van Oss-West is de komende jaren een belangrijke stap in de ontwikkeling van de stad, na afronding van de Piekenhoef, het Reut, de Oijense Zij en Horzak Noord. In het perspectief van de urgente woningbouwopgave is de toekomstige wijk meer dan een toevoeging aan de bestaande wijken aan de westzijde van de stad. De ontwikkeling zal – naast dat het voorziet in de Osse behoefte – ook van betekenis zijn voor een grotere regio. In combinatie met diverse binnenstedelijke opgaven zal Oss-West voorzien in een groot deel van de woningbehoefte voor de komende 15 jaar en voegt een nieuw woonmilieu toe dat moet aansluiten op de wensen en ambities van deze tijd.
Samen met externe adviseurs werken we aan een gebiedsconcept en aan de noodzakelijke stappen om te komen tot een ontwerpbestemmingsplan wat de ruimte biedt voor een adaptief, duurzaam en inclusief nieuw woongebied met logische aansluiting op de bestaande stad en het omliggende landschap. Het planconcept en de ontwikkelstrategie moeten richting geven aan uiteindelijke locatiekeuzes en fasering. Voor de totale ontwikkeling van deze nieuwe woonwijk gaan we uit van circa 2.500 tot 3.000 woningen tot 2035. Uitgangspunt is dat de bouw in Oss-West in 2023 kan starten. Het gebiedsconcept moet als raamwerk dienen waarin ook opgaven worden meegenomen die de gebiedsontwikkeling voor Oss-West overstijgen zoals infrastructuur, stedelijke voorzieningen, woningbouwprogrammering en de relatie met bestaand stedelijk gebied. Duurzaam en betaalbaar, toekomstbestendige woningvoorraad Naast de realisatie van voldoende woningen zijn in Woonvisie Oss 2020 opgaven benoemd binnen andere thema’s. Veel van deze opgaven zijn ook geland in de meerjarenprestatieafspraken, die in december 2020 zijn getekend met de woningbouwcorporaties. Afgesproken is aan welke thema’s we in de komende jaren werken en op welke wijze. Er is altijd ruimte voor tussentijdse aanpassingen als maatschappelijke ontwikkelingen of ontwikkelingen op de woningmarkt daar aanleiding voor geven. We hebben zes thema’s uitgewerkt: