Jaarverslag en jaarrekening 2023
Tekst van het document
Het gaat om sportstimulering (€ 0,7 miljoen), volksgezondheid (€ 130.000), jeugdwerk (€ 319.000) en Wmo collectieve voorzieningen (€ 83.000). We hadden voor het merendeel van deze kosten al rekening gehouden in de begroting. IZA We hebben in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) een bedrag van € 0,7 miljoen ontvangen van de gemeente ’s-Hertogenbosch. De kosten IZA hebben we verantwoord binnen programma 1 en 3. Het gaat om Gezondheid (€ 118.000) en Beschermd Wonen (€ 590.000). Voor Beschermd Wonen gaat het om kosten voor de consultatiefunctie GGZ, Straatdokter en extra subsidie aan welzijnsorganisaties. Daarnaast hebben we binnen gezondheid nog lagere kosten van € 74.000. Dit komt doordat nog niet alle huisartsenpraktijken deelnemen aan POH GGZ, waardoor we hier minder kosten hadden. We hopen dat we de nog niet deelnemende huisartsenpraktijken snel kunnen toevoegen. Daartegenover staan hogere kosten voor de GGD (€ 130.000). We hebben wegens loonafspraken in de nieuwe CAO over 2023 nog hogere kosten. Sociaal-cultureel werk We hebben per saldo lagere kosten van € 1,8 miljoen en hogere opbrengsten van € 149.000. Per saldo hebben we een voordeel van € 2 miljoen. Dit zijn de belangrijke voordelen: −
Lagere kosten Ontmoeten Noord West (€ 1,1 miljoen). Voor Ontmoeten Oss Noord West was voor 2023 conform raadsbesluit een bijdrage geraamd voor "doos-in-doos" constructie met dekking uit de algemene reserve. Deze zal pas gedurende de werkelijke bouw gaan spelen en schuift dus door in de tijd. Hierdoor hebben we € 750.000 aan lagere kosten, dit onttrekken we daarom niet uit de algemene reserve. Daarnaast was € 450.000 beschikbaar voor het afwaarderen van het voorbereidingskrediet omdat we deze niet meer mogen activeren nu Brabant Wonen het gebouw bouwt. De werkelijke afboeking bedroeg € 119.000. Dit geeft een voordeel van € 331.000.
−
Lagere voorbereidingskosten Ontmoeten Ravenstein (nieuw Vidi Reo) (€ 132.000). De voorbereiding loopt, maar schuift door naar 2024. Hierdoor is niet het volledige budget benut, we hebben minder onttrokken aan de reserve IVB.
−
Lagere kosten verduurzaming gemeentelijk vastgoed (€ 204.000). Vanuit de reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed was budget beschikbaar gesteld voor onderzoekskosten, glas Jan Cunen en Oude Klooster en verduurzaming Avanti. Deze kosten zijn slechts gedeeltelijke besteed en lopen door in 2024. We hebben daarom minder aan de reserve onttrokken.
−
Lagere kosten Thuis in de Buurt (€ 60.000). De subsidieregeling Thuis in de buurt, die gemeenschapshuizen helpt bij de transitie richting een programmering voor laagdrempelig ontmoeten, is nog niet volledig benut. Eind 2023 hebben 15 huizen een beroep gedaan op deze regeling, waarvan 13
54
reeds beschikt zijn. Een viertal huizen wil nog een beroep doen. Een bedrag van € 60.000 resteert. Omdat enkele huizen nog een beroep willen doen op deze regeling stellen we voor om dit bedrag over te hevelen naar 2024. −
Lagere kosten Wijkcentrum Ruwaard (€ 70.000). De subsidie voor Stichting Wijkcentrum Ruwaard is niet beschikt. Deze subsidie was voor de Iemhof die na sloop vervangen is door De Haard. Op dit moment is nog onbekend of De Haard subsidie van de gemeente nodig heeft voor haar exploitatie.
−
Lagere energiekosten Groene Engel (€ 110.000). In 2023 is het gebouw de Groene Engel verkocht. Wij hadden in 2023 nog een bedrag begroot voor energiekosten die we niet hebben besteed nu het gebouw niet meer ons eigendom is.
−
Lagere kosten aanpak klimaatklachten de Meteoor en MFA Lith (€ 200.000). We hebben in 2023 budget gekregen voor de aanpak van klimaatklachten van De Meteoor, met dekking uit de reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed. Deze zijn in 2023 niet besteed en schuiven door naar 2024. Ook voor de aanpak van klimaatklachten in MFA Lith is in 2023 een bedrag beschikbaar gesteld uit de reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed. Dit project loopt, maar is nog niet afgerond en schuift door naar 2024.
−
Hogere opbrengsten energieafrekeningen en exploitatiebijdragen (€ 259.000): Wij hebben in 2023 enkele eindafrekeningen van energie opgelegd aan de gebruikers, in sommige gevallen ook met terugwerkende kracht voor eerdere jaren. Dit geldt voor Mozaiek, Noorderlicht en Meteoor. De opbrengst hiervan was circa € 100.000. Daarnaast hebben we exploitatiebijdragen vanuit schoolstichtingen voor de gebouwen Meander, Noorderlicht, Meteoor en de Koppelinck. De opbrengst hiervan was € 159.000.
Dit zijn de belangrijke nadelen: −
Hogere kosten naheffing Belastingdienst (€ 120.000): We hebben een naheffing van de belastingdienst van
−
Lagere huur inkomst Groene Engel (€ 70.000): We hadden in de begroting onterecht rekening gehouden
onterecht verrekende btw voor buurt- en wijkcentra. Dit geeft een nadeel van € 120.000 in 2023. met huur voor het volledige jaar van de Groene Engel terwijl we het gebouw gedurende 2023 hebben verkocht. We hebben hierdoor minder huurinkomsten ontvangen. Onttrekkingen reserves We hebben € 2,4 miljoen minder onttrokken aan reserves. Het gaat om de volgende posten: −
Lagere onttrekking uit de algemene reserve voor ontmoeten Noord West (€ 1,1 miljoen).
−
Lagere onttrekking uit de algemene reserve voor de voorbereidingskosten van het Zuiderstrandtheater (€ 0,5 miljoen).
−
Lagere onttrekking uit de reserve Integraal voorzieningenbeleid voor diverse projecten, zoals Oude Klooster en Koppelinck en de aandachtsexploitaties (€ 0,2 miljoen).
−
Lagere onttrekking uit de reserve Integraal voorzieningenbeleid voor Ontmoeten Ravenstein (nieuw Vidi Reo) (€ 132.000).
−
Lagere onttrekking uit de reserve verduurzaming gemeentelijk vastgoed voor de aanpak van klimaatklachten de Meteoor en MFA Lith en andere verduurzamingsprojecten (€ 0,4 miljoen).
55
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2023 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies Omschrijving
Rekening
Begroting
Rekening
2022
2023
2023
Evenementen en stadspromotie
150
246
143
Gezondheid
143
205
213
Kunst en Cultuur
3.613
4.512
3.922
Media
2.562
2.355
2.562
Overige bedrijfsmatige activiteiten
18
-
-
Sociaal-cultureel werk
424
420
404
Sportaccommodaties
437
0
1.527
Sportbeleid en activering
1.196
1.301
1.283
Totaal programma 3. Ontmoeten, sport en cultuur
8.334
9.245
10.054
56
Programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte
57
1. Inleiding Eén van de grote opgaven in het Osse coalitieakkoord 2022-2026 is de verduurzaming van onze samenleving. Naast duurzame opwek van energie en warmte moeten we voorbereid zijn op de negatieve effecten van klimaatverandering. In 2023 is de Koersnota Klimaatadaptatie 2050 vastgesteld. Daarmee is een stip op de horizon gezet: een klimaatrobuust Oss in 2050. Aanvullend zijn tussendoelen benoemd voor 2030. In 2024 zal het uitvoeringsprogramma 2024-2027 worden voorgelegd aan de raad. Met dit uitvoeringsplan intensiveren we de uitvoering van activiteiten. In Oss staan de energietransitie prominent op de agenda. Als gemeente moeten we nu keuzes maken om onze lange termijn doelstellingen te behalen: in 2050 zijn we als gemeente energieneutraal. Om dit doel te bereiken werken we de komende tijd aan de ontwikkeling van een Energievisie die de kaders stelt voor de periode 20302050. We zetten daarbij in op energiebesparing, aardgasvrije wijken en duurzame opwek. Daarnaast blijven we ons inzetten voor het realiseren van onze afvaldoelstellingen: minder restafval, meer grondstoffen scheiden en hergebruiken, de CO2-uitstoot beperken, de kosten van afvalbeheer beter beheersbaar maken en de dienstverlening aan de inwoners op peil houden. 2. Programma-onderdelen 2.1 Klimaat en duurzaamheid Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Waterveiligheid: We houden Oss – samen met onze partners - veilig bij hoog water Wateroverlast, hitte en droogte: Onze stad, stadjes en dorpen zijn beter toegerust op langere perioden van zware neerslag of grote hitte. We pakken knelpunten aan en we vergroenen de stad en de kernen We zetten in op het behoud, versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De koersnota klimaatadaptatie is vastgesteld in september 2023. Deze nota wordt nu verder uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma 2024-2027. Dit doen we samen met onze partners. Daarbij geven we samen verder invulling aan de maatregelen die nodig zijn voor waterveiligheid, wateroverlast, hitte en droogte en het behoud, versterken en creëren van klimaatrobuuste ecosystemen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
De koersnota klimaatadaptatie is in 2023 vastgesteld. We hebben ook de eerste stappen gezet voor uitvoering, vooruitlopend op het uitvoeringsprogramma 2024-2027. Zo werken we aan een Osse invulling van ‘de maatlat groene en klimaatadaptieve gebouwde omgeving’. Daarmee kunnen we per deelgebied eisen en wensen opstellen om klimaatadaptief te ontwikkelen.
-
De komst van een jeugd-klimaatburgemeester levert een belangrijke bijdrage in het slaan van bruggen tussen jongeren en educatie.
-
Huiseigenaren in de gemeente Oss hebben met onze subsidieregeling ‘klimaatbestendige maatregelen’ voor
-
Met het waterschap en gemeente Maashorst zijn gesprekken gestart over de invulling van de
ruim €47.000 aan groene daken, regenwateropvang en infiltratievoorzieningen aangelegd. landschapsverbinding Herperduin-Keent. -
Voor het Bos van Oss zijn de eerste gronden aangekocht en wordt een overall plan uitgewerkt. Het eerste deel Bos van Oss zal op 28 februari 2024 aangeplant worden.
58
2.2 Energietransitie Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Oss reduceert CO2 emissie met 49% in 2030 in vergelijking tot 1990 (aanpassing naar boven van deze
-
Energietransitie: wij realiseren ons deel van het RES-bod:
-
doelstelling naar 55% CO2 emissie-reductie is aanstaande) o
Besparing 11% in 2030 in vergelijking tot 2017
o
Grootschalige opwekking: 1,008 PJ duurzame energie in 2030, restant RES opgave 0,514 PJ
o
Volledig energieneutraal in 2050
vergund in 2025
Oss realiseert 7.500 aardgasvrije (bestaande) woningen in 2030 en is volledig afgekoppeld van het gasnet in 2050
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De realisatie van de doelstellingen van het programma Energietransitie wordt zoveel mogelijk op projectbasis/programma-onderdeel gemeten en bewaakt. De beschikbare cijfers lopen 1 tot 2 jaar achter. In de raadsbijeenkomst van 14 december 2023 is afgesproken de bestaande monitoring zo door te ontwikkelen dat deze voor iedereen hanteerbaar en voldoende actueel is. −
Besparing: het aardgasverbruik is in de periode 2018-2022 afgenomen met zo'n 23% (berekend op basis
−
Grootschalige duurzame opwek: vooral als gevolg van de groei van zonnepanelen tussen 2017 en 2023
−
Warmtetransitie (7.500 woningen): in 2023 is de methode voor participatie verder ontwikkeld en doorloopt
van het gemiddelde verbruik van koop- en huurwoningen samen)1. substantieel toegenomen. Oss wekte in 2017 2,4% van haar energievraag lokaal op en in 2023 18%2. de eerste buurt in Schadewijk het participatietraject. Begin 2024 zal het participatietraject in de eerstvolgende buurt starten, waarna ongeveer iedere twee maanden een buurt start met het participatietraject. Er zijn nog geen woningen aardgasvrij gerealiseerd. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
In 2023 zijn wederom een groot aantal acties gerealiseerd in het kader van het Uitvoeringsprogramma Energiebesparing 2019-2023. Het betreft o.a. o o
Energieadvies op maat (Brabant woont Slim)
o
Collectieve inkoopactie hybride warmtepomp en isolatie
o
o
Voucheracties energiebespaarmiddelen Duurzaamheidslening
o
VvE actie (VTCB)
o
Aanpak Energie-armoede (Klusbus, energiebespaarboxen)
o
-
Keukentafelgesprekken
Verduurzaming industrieterrein Moleneind Landweert
Daarnaast hebben we de meerjaren campagne "Oss schakelt door" in 2023 doorgezet. Dit is een brede campagne waarbij zowel bewoners als bedrijven worden geïnformeerd, geadviseerd en gestimuleerd aan de slag te gaan met de energietransitie.
-
Voor grootschalige duurzame opwek is voor de Duurzame polder is in 2023 een MER uitgevoerd. De resultaten daarvan worden in het eerste kwartaal van 2024 publiek gemaakt. Over de realisatie van 4 windmolens op Elzenburg-De Geer is ook in 2023 nog geen uitspraak gedaan door de Raad van State.
-
De realisatie van 5 zonnevelden bevind zich in verschillende fases: o
Het zonnepark bij de RWZI is gerealiseerd;
o
Het zonnepark De Mun is vergund maar nog niet gerealiseerd;
o
De pilot “gewassen telen onder zonnepanelen” aan de Brandstraat is gerealiseerd;
1 bron: waarstaatjegemeente.nl 2 Hierbij is uitgegaan van de SDE++ cijfers van juli 2023. 59
o -
o
Het zonnepark Valendonkstraat is nog in procedure; Het zonnepark Geluidswal Herpen zit nog in de voorbereiding.
Nieuwe zonneparken op land zijn op dit moment niet aannemelijk vanwege het provinciale beleid om zon op land zo veel mogelijk te beperken.
-
Zon op bedrijfsdaken is de afgelopen jaren verder toegenomen: van 0,147 PJ in 2021 naar 0,170 pJ in 2023. Dit nadert wel zijn verzadigingspunt. Onder andere door netschaarste, maar ook doordat niet alle daken constructief voldoende sterk zijn voor een pv-installatie. De vraag is of hier komende jaren een oplossing voor gevonden zal worden.
-
Voor de warmtetransitie is gestart in de Weidevogelbuurt in Schadewijk. De eerste ervaringen helpen de aanpak verder te verbeteren. Het team dat dit traject begeleidt is verder in opbouw De aanpak vraagt ook afstemming met de woningcoöperatie en andere programma's van de gemeente. Naast de gemeentelijke inspanningen om huizen van het aardgas af te krijgen, zien we een toename in particulieren die zelf initiatief nemen. Cijfers hiervan hebben we helaas (nog) niet.
2.3 Milieu en openbare ruimte Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
We verminderen zo veel mogelijk het ontstaan van afval door in te zetten op afvalscheiding via het inzamelsysteem met een financiële prikkel (afval scheiden loont!) en afval geschikt te maken voor recycling
-
en hergebruik We gaan door met onze initiatieven ons materiaalgebruik te verduurzamen. Onze initiatieven op het vlak van lage-temperatuur-asfalt (LTA) en andere duurzame materialen zetten we voort. Daarnaast zetten we via ons ontwerp in op materiaalbesparing en werken we zoveel als mogelijk volgens de circulaire
-
levenscyclus-benadering We maken een visie op het gebruik van onze ondergrond We passen ons beheer en onderhoud aan het veranderend gebruik van de openbare ruimte en het veranderende gedrag
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Gemeente Oss is trots op de afname van het restafval en beter scheiden van afval sinds invoering van het nieuwe afvalbeleid. De landelijke afvaldoelstelling wordt weliswaar nog niet behaald, maar we zien dat steeds meer ‘afval’ juist zo wordt aangeboden dat dit goed bruikbaar is als nieuwe grondstof. Met de ingebruikname van de grondstoffencentrale slaan we daarmee bijvoorbeeld steeds grotere slagen, maar ook inwoners bieden steeds meer bruikbare grondstoffen aan op het duurzaamheidsplein. Om te borgen dat duurzaamheid integraal in onze plannen, projecten en beheer en onderhoud mee wordt genomen, is een ‘Stappenplan Duurzaamheid in de Openbare Ruimte’ ontwikkeld. Het stappenplan geeft de processtappen en maatregelen die we kunnen nemen om duurzaamheid in onze projecten en beheer en onderhoud te realiseren. (zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en groen, ruimtegebruik (boven- en ondergronds), circulariteit, mobiliteit en materieel). Voor een visie op de ondergrond zijn in 2023 verkennende gesprekken gevoerd. In het eerste kwartaal van 2024 is een startbijeenkomst samen om de daadwerkelijke uitwerking van de visie te starten.
Daar waar gewenst passen we het beheer en onderhoud aan aan het veranderende gebruik en gedrag (bijvoorbeeld zwerfvuil) en onze ambities ten aanzien van duurzaamheid (bijvoorbeeld ecologisch bermbeheer). Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We hebben de effecten van 2,5 jaar afvalbeleid onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat we in Oss goede stappen hebben gezet, maar dat iedereen nog beter zijn best moet doen, om de nationale doelen te halen. Het landelijke doel is 100 kg restafval per inwoner per jaar en 75% afvalscheiding. We blijven steken op 144 kg restafval en 73% afvalscheiding.
60
-
In het nascheidingsinitiatief van een aantal Brabantse gemeenten, waaronder Oss onderzoeken we of nascheiding van PMD-afval uit het restafval bij de hoogbouw mogelijk en wenselijk is om te komen tot meer herbruikbare grondstoffen die nog in het restafval zitten. Op 22 mei 2023 vond in het provinciehuis een bijeenkomst plaats over dit nascheidingsinitiatief voor alle raadsleden van de betrokken gemeenten.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid In dit programma staan de duurzaamheidsinspanningen in de pijler Planet centraal. Daarbij wordt de combinatie gezocht met mogelijkheden vanuit de beide ander pijlers. Voorbeelden daarvan zijn de aandacht voor welzijn en veiligheid in de inrichting van de openbare ruimte, de inschakeling van vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het creëren van een aantrekkelijke woon- en vestigingsomgeving. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals) die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, schoon water en sanitair, duurzame energie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven op het land en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Tevredenheid onderhoud
Veiligheidsmonitor
1)
70,2%
1)
n.n.b.
>= 70%
Gemeente,
Basis
Basis
Basis
n.n.b.
Centra Goed
beleidsmonitor
Basis
Basis
Basis
Plan Watertaken
100%
100%
100%
verhardingen, groen Onderhoudsniveau
Kostendekkende rioolheffing
Overig Sober n.n.b.
100%
3.3 Waar staat je gemeente Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Omvang huishoudelijk restafval per inwoner
175 kg
168 kg
2020
Hernieuwbare elektriciteit
7.4%%
11.9%
2021*
*nog geen nieuwe cijfers beschikbaar dd 16-2-2024
61
4. Wat heeft het gekost? + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving
Hondenwacht
Openbaar groen
Projecten milieu en
Begroting
Begroting
Rekening
2023
2023 na
2023
primitief
wijziging
Verschil Voordeel/ Nadeel
Lasten
355
360
389
29
N
Baten
-535
-540
-587
-47
V
Saldo
-180
-180
-198
-18
V
Lasten
8.511
8.576
9.347
771
N
Baten
-80
-157
-218
-61
V
Saldo
8.432
8.419
9.129
710
N
Lasten
6.298
7.544
4.291
-3.253
V
Baten
-2.531
-5.147
-2.763
2.384
N
Saldo
3.767
2.397
1.529
-869
V
buitengebied
Afvalverwijdering bedrijven
Afvalverwijdering
Lasten
653
630
480
-149
V
Baten
-558
-535
-603
-68
V
Saldo
95
95
-123
-217
V
Lasten
14.601
14.681
14.006
-675
V
Baten
-16.199
-16.245
-16.381
-136
V
Saldo
-1.598
-1.564
-2.375
-811
V
particulieren
Riolering
Wegen, straten en pleinen
Begraafplaatsen en
Lasten
7.062
7.062
7.240
178
N
Baten
-8.803
-8.803
-8.993
-190
V
Saldo
-1.742
-1.742
-1.753
-12
V
Lasten
12.282
12.235
12.396
161
N
Baten
-472
-777
-1.095
-318
V
Saldo
11.810
11.459
11.301
-158
V
Lasten
319
318
277
-41
V
Baten
-239
-238
-198
40
N
Saldo
80
80
79
-1
V
Lasten
2.221
2.317
2.139
-178
V
Baten
0
0
-114
-114
V
Saldo
2.221
2.317
2.025
-292
V
Lasten
0
0
0
0
-
Baten
0
0
0
0
-
crematoria
Milieubeheer
Projecten openbare ruimte
Totaal programma
Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Totaal mutaties reserves Resultaat
Saldo
0
0
0
0
-
Lasten
52.301
53.722
50.565
-3.157
V
Baten
-29.416
-32.441
-30.951
1.490
N
Saldo
22.884
21.281
19.614
-1.667
V
990
905
1.021
116
N
-1.966
-2.400
-1.227
1.173
N
-976
-1.495
-205
1.289
N
21.908
19.786
19.409
-377
V
62
Toelichting per product Openbaar Groen We hebben € 0,8 miljoen aan hogere kosten en € 61.000 aan hogere opbrengsten. Per saldo geeft dit een nadeel van € 0,7 miljoen. Dit heeft een aantal oorzaken: -
Hogere kosten groot onderhoud groen (€ 0,4 miljoen). We hebben hogere kosten doordat we een aantal IUP (Integraal Uitvoeringsprogramma) projecten hebben uitgevoerd zoals de Sint Sebastianusstraat en Vergroenen Stadshart Fase 1. Deze kosten betalen we uit de reserve IUP.
-
Hogere kosten dagelijks onderhoud groen (€ 0,4 miljoen). Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door bestrijding van de berenklauw, de afvoer van diverse grondpartijen, extra snoei bosplantsoenen, inboet en aanpak achterstallig onderhoud opschot. Hiernaast gaven we meer uit aan onderhoud speeltoestellen, meer aangeleverd groenafval en kosten van stormschade in het najaar.
-
Hogere huur en pachtopbrengsten van € 25.000 en houtopbrengst € 30.000.
Projecten milieu en buitengebied We hebben € 3,3 miljoen aan lagere kosten en € 2,4 miljoen aan lagere opbrengsten. Per saldo een voordeel van € 0,7 miljoen. Dit heeft meerdere oorzaken. Binnen dit product vallen meerdere subsidies/regelingen die we van het Rijk hebben ontvangen waarvan we lagere kosten hadden in 2023. We mogen deze middelen ook in 2024 (en verder) inzetten. Daarom hebben we ook lagere opbrengsten verantwoord in 2023. Het gaat onder andere om de volgende subsidies/regelingen: −
Aanpak energiearmoede (€ 1,1 miljoen). We hebben de subsidie voor aanpak energiearmoede nog niet volledig uitgegeven. De voorbereiding van de witgoedregeling heeft meer tijd gevraagd om beoogde leveranciers te screenen. Deze actie start nu in februari 2024. Het nog niet bestede deel van € 1,1 miljoen schuiven we door naar 2024.
−
Uitvoeringsmiddelen klimaat en energie/CDOKE (€ 0,2 miljoen). We hebben in 2023 niet het volledige budget van € 1,5 miljoen uitgegeven. Het nog niet bestede deel van € 0,2 miljoen schuiven we door naar 2024.
−
Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (€ 0,2 miljoen). We hebben de subsidie voor Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie nog niet uitgegeven. Als gevolg van de natuurbeschermingswet is spouwmuur- en dakisolatie op dit moment niet mogelijk. Dit is een landelijk probleem waar in overleg met ministerie en provincies gezamenlijk een oplossing voor gezocht wordt. Het nog niet bestede deel van € 0,2 miljoen schuiven we door naar 2024.
−
Verduurzaming monumenten (€ 56.000). We hebben de subsidie voor Verduurzaming monumenten nog niet volledig uitgegeven. Door personele schaarste is het beoogde programma niet volledig uitgevoerd. Het nog niet bestede deel van € 56.000 schuiven we door naar 2024.
Daarnaast hebben we op een aantal onderdelen lagere kosten en daarom hebben we ook minder onttrokken uit reserves. Dat gaat om de volgende posten: −
Lagere kosten (€ 1,2 miljoen) en lagere opbrengsten (€ 0,9 miljoen) duurzame polder. We hebben lagere kosten voor de duurzame polder. We hebben daarom minder onttrokken aan het investeringsfonds duurzaamheid en we hebben we ook minder doorbelast aan de provincie Noord-Brabant. We hadden verwacht dat we € 1,5 miljoen zouden ontvangen, dat is maar € 0,6 miljoen geweest. Per saldo hebben we hierdoor € 0,9 miljoen aan lagere opbrengsten. Het participatieproces en de benodigde onderzoeken hebben meer tijd in beslag genomen.
−
Lagere kosten energietransitie (€ 0,3 miljoen). We hebben lagere kosten voor de energietransitie. We hebben daarom minder onttrokken aan het investeringsfonds duurzaamheid. We hebben afgelopen jaar gewerkt aan het opbouwen van het programma. Door personele wisselingen en openstaande vacatures, zijn projecten pas later gestart.
63
−
Lagere kosten warmtetransitie (€ 138.000). We hebben lagere kosten voor de warmtetransitie. Het ontwikkelen van de participatie-aanpak om wijken aardgasvrij te krijgen heeft meer tijd gevraagd. Daarnaast is gebleken dat het bepalen van de juiste volgorde van buurten meer tijd vraagt dan verwacht, vanwege de afstemming met woningcoöperaties en andere gemeentelijke programma’s. We hebben daarom minder onttrokken aan de reserve investeringsfonds duurzaamheid.
Verder hebben we nog lagere kosten voor klimaatadaptatie (€ 112.000). We zouden € 40.000 besteden aan inhuur expertise voor het vertalen van de landelijke maatlat. Dit is in 2023 niet uitgevoerd. Dit traject is in december 2023 gestart, maar nog niet afgerond en gefactureerd. Daarnaast hebben we € 72.000 niet uitgegeven aan reguliere kosten. We bekijken hoe we dit budget in 2024 optimaal gaan inzetten. Afvalverwerking bedrijven We hebben € 159.000 aan lagere kosten en € 68.000 aan hogere opbrengsten. Per saldo geeft dit een voordeel van € 217.000. We hebben lagere verwerkingskosten van € 100.000 en lagere personeelslasten van € 50.000 door minder inzet van medewerkers afvalinzameling. Veel bedrijven maken gebruik van de centrale inzamelvoorzieningen in het centrum. Daarnaast zijn de routes buiten het centrum geoptimaliseerd waardoor de hoeveelheid personeelskosten verminderd zijn.De hogere opbrengsten van € 70.000 worden verklaard door een toename van bedrijven en een prijsindexatie. Afvalverwijdering particulieren We hebben lagere kosten van € 0,7 miljoen en hogere opbrengsten van € 136.000. Per saldo geeft dit een voordeel van € 0,8 miljoen. Dit voordeel moet gesplitst worden in kosten afvalinzameling (voordeel van € 630.000) en compostering (een voordeel van € 160.000). Het voordeel vanuit afvalinzameling hebben we minder onttrokken uit de reserve afvalstoffenheffing.
We zien de volgende voordelen: -
Lagere kosten (€ 300.000) voor groot en dagelijks onderhoud, reiniging, overslag en transport,
-
Hogere inkomsten (€ 220.000) door een hogere vergoeding voor het inzamelen van PMD.
-
Lagere personeelskosten (€ 180.000) voor medewerkers op het duurzaamheidsplein omdat het personeel
-
Lagere inzamelkosten oud papier (€ 110.000) doordat er (circa 13%) minder oud papier is ingezameld ten
communicatie en afschrijvingskosten.
efficient is ingezet op de hiervoor vermelde overige afvalactiviteiten (waar we extra inhuurkosten hebben). opzichte van 2022. -
Lagere kosten (€ 93.000) door minder terugbetaling afvalstoffenheffing 2022 die in 2023 afgerekend is. Lagere kosten (€ 90.000) voor het afvoeren van het vervuild PMD doordat het afgekeurde PMD tegen een goedkoper tarief verwerkt wordt als restafval.
-
Lagere kosten (€ 90.000) voor huur, dagelijks onderhoud en afschrijvingskosten op het duurzaamheidsplein.
-
Overig: lagere inzamelkosten PMD-zakken (€ 60.000), hogere opbrengsten (€ 60.000) ingezameld wit - en bruingoed, lagere verwerkingskosten gft (€ 50.000) en lagere kosten (€ 40.000) voor drukwerk en publicaties.
We zien de volgende nadelen: -
Hogere kosten (€ 320.000) voor inhuur medewerkers afvalinzameling. Diverse vacatures zijn moeilijk in te vullen waarvoor uitzendkrachten ingehuurd zijn. Er waren er minder medewerkers met loonkostensubsidie beschikbaar en de loonkostensubsidies waren lager. Verder is er meer ingehuurd voor het opruimen van bijplaatsingen afval.
-
Lagere opbrengsten (€ 340.000) door correctie leegstand (volgens oude definitie CBS is leegstand lager en zijn opbrengsten hoger).
Compostering (buiten afvalstoffenheffing) -
Hogere opbrengsten € 160.000 door een hoger tonnage ingezamelde groenstromen als gevolg van een inhaalslag voor het onderhoud van de groenplantsoenen.
64
Riolering We hebben hogere kosten van € 178.000 door meer preventief en correctief onderhoud van gemalen en drukriolering en minder aangelegde nieuwe rioolaansluitingen. We hebben hogere opbrengsten van € 190.000 door naheffingen rioolheffing oude dienstjaar die door de BSOB alsnog zijn geïncasseerd. In de begroting hielden we rekening met een tekort van € 36.000. Het verschil van € 76.000 storten we in de reserve riolering. Wegen, straten, pleinen We hebben € 0,2 miljoen aan hogere kosten en € 0,3 miljoen aan hogere opbrengsten. Per saldo een voordeel van € 158.000. Dit heeft een aantal oorzaken: -
Lagere kosten groot onderhoud wegen IUP projecten (€ 1,1 miljoen). Een aantal IUP projecten zijn in uitvoering en lopen gedeeltelijk door naar volgend jaar. Op dit moment zijn er voor € 37,6 miljoen aan projecten IUP (inclusief haven) "onderhanden". Hiervan is in 2023 voor een bedrag van € 11,9 miljoen feitelijk besteed. Dit betekent dat openstaande werken nog € 25,7 miljoen bedraagt. Dit is ongeveer de omzet voor 2 jaar. Voorbeelden hiervan zijn de Oude Litherweg, Nieuwstraat Ravenstein, Dr. Wiegersmastraat e.o. en Civieltechnische kunstwerken vervangen. Een aantal projecten zullen later worden gestart zoals Berghem Centrum, Fietsverbinding Mondriaanlaan en Fietspad Heihoeksingel. Voorbeelden van projcten die zijn komen te vervallen zijn Vlinderstraat en Amsteleindstraat. Bij de Dr. Wiegersmastraat hebben we een aanbestedingvoordeel. Voor een gedetailleerde toelichting wordt verwezen naar de voortgangsrapportage IUP verderop in dit jaarverslag.
-
Hogere kosten (€ 1,2 miljoen) voor asfaltonderhoud door meer uitgevoerde projecten die vanwege schaalvoordeel gelijktijdig kunnen worden uitgevoerd. We hebben dit verrekend met de reserve IUP.
-
Lagere kosten (€ 160.000) voor inspectie onderzoek wegen en winterschades.
-
Hogere kosten (€ 0,2 miljoen) voor dagelijks onderhoud verhardingen door herstelwerkzaamheden in bermen door het natte najaar, inhaalslag inspectie kunstwerken die in 2022 vanwege capaciteitsproblemen niet uitgevoerd waren, omvorming asfalt naar vaste paden en onderhoud straatmeubilair.
-
Lagere kosten (€ 80.000) voor herbestrating.
-
Lagere kosten (€ 50.000) voor nutsbedrijven.
-
Hogere opbrengst (€ 200.000) voor Nutsbedrijven door een verhoging van de leges voor meldingen en vergunningen gedurende het jaar. Daarnaast is zijn er meer meldingen en meer aanvragen van vergunningen voor het aanbrengen van nutsvoorzieningen. De extra incidentele legesinkomsten Glasvezel (KPN) waren hoger dan verwacht.
-
Hogere opbrengst (€ 25.000) door lichtreclame openbare verlichting en opbrengsten derden.
-
Hogere opbrengst (€ 25.000) door een bijdrage van de provincie Noord-Brabant voor gladheidsbestrijding
Milieubeheer We hebben € 178.000 lagere kosten en € 114.000 hogere opbrengsten. -
We hebben lagere kosten (€ 113.000) omdat bodemsaneringsprojecten vertraagt zijn. Voor de realisatie van een aantal projecten werken we samen met externe partijen. Hierdoor is het moeilijker een concreet uitvoeringsjaar af te spreken. Projecten schuiven we door via de reserve bodemsanering. Per 2024 voeren we bevoegd gezag voor gesloten voormalige stortplaatsen, we zullen naar verwachting in 2024 starten met onderzoek.
-
Hogere opbrengsten (€ 84.000) door subsidieverrekening voor Geluidsanering Osseweg en extra invorderingsbedragen handhaving (€ 30.000).
Stortingen reserves We hebben € 116.000 meer gestort in reserves dan begroot. Dit heeft de volgende oorzaken: -
Hogere storting (€ 76.000) in de reserve IUP voor de degeneratievergoeding voor toekomstige herstelwerkzaamheden.
-
Hogere storting (€ 40.000) in de reserve IUP door de lagere kosten voor groot onderhoud van wegen, straten en pleinen.
65
Onttrekkingen reserves We hebben afgerond € 1,2 miljoen minder onttrokken aan verschillende reserves: −
Lagere onttrekking (€ 0,8 miljoen) aan het Investeringsfonds Duurzaamheid door de lagere kosten voor
−
Lagere onttrekking (€ 0,6 miljoen) aan de reserve Afvalstoffenheffing.
−
Hogere onttrekking (€ 0,4 miljoen) aan de reserve IUP voor Groenprojecten.
energiebesparing, de warmtetransitie en duurzame polder.
−
Lagere onttrekking(€ 0,1 miljoen) aan de reserve bodem voor bodembeheerprojecten.
−
Hogere onttrekking (€ 0,1 miljoen) aan de reserve IUP voor IUP projecten Megensebaan, Kapelstraat en Johannes Zwijsenlaan.
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2023 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies Omschrijving
Rekening
Begroting
Rekening 2023
2022
2023
Openbaar groen
24
41
24
Projecten milieu en buitengebied
249
258
258
273
299
282
Totaal programma 4. Klimaat, energie en openbare ruimte
66
Programma 5. Economie
67
1. Inleiding Binnen het programma Economie staat toekomstbestendige werkgelegenheid, ondernemerschap en een toekomstbestendige economische structuur voor de inwoners van Oss centraal. Een gezond ondernemersklimaat en voldoende arbeidspotentieel zijn essentieel om de toekomst van een welvarend en leefbaar Oss te waarborgen. Samen met het bedrijfsleven, het onderwijs, andere overheden en regionale en landelijke organisaties bouwen we aan een duurzame, vitale economie die klaar is voor de toekomst. Daarbij zetten we in op een goede afstemming tussen onderwijs en bedrijfsleven en een goed kwantitatief en kwalitatief aanbod van arbeid. Wij vinden het belangrijk dat nieuwe en gevestigde bedrijven zich in Oss kunnen blijven ontwikkelen en dat vraagt ook meer ruimte voor bedrijven, zoals op Heesch West. Daar richten we ons accountmanagement op. We zijn vertegenwoordigd in lokale, regionale en landelijke netwerken. Zo bouwen we aan een sterke economische profilering van Oss als moderne maakstad en vergroten we onze bestuurlijke slagkracht. 2. Programma-onderdelen 2.1 Ruimte voor bedrijven Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): In de economische strategienota 2021-2025 zijn de doelstellingen en actiepunten beschreven. Kort gezegd werken we aan de volgende doelstelling(en):
-
Stimuleren ondernemerschap (sector en gebiedsgericht) Uitbouwen economische ecosystemen (sector gericht) Inzetten op toekomstige arbeidsmarkt en talent (sector en gebiedsgericht) Stimuleren duurzaam en toekomstbestendig ondernemen (opgave gericht) Ruimte maken voor ondernemen (gebiedsgericht)
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In de nasleep van COVID-19, exploderende energieprijzen en hogere grondstoffenprijzen stonden de ondernemers in 2023 opnieuw voor grote uitdagingen zoals de krapte op de arbeidsmarkt en de krapte op het elektriciteitsnet. Door onze inzet op de Energietransitie, Circulaire Economie en Arbeidsmarkt hebben we de ondernemers ondersteund bij deze uitdagingen. Met het stimuleren van (innovatief) ondernemerschap, het uitbouwen van ecosystemen en het verkennen van nieuwe ruimte voor werklocaties bouwden we verder aan het fundament van onze nieuwe economie. Landelijk gelden dezelfde uitdagingen. We zijn daarom bestuurlijk stevig vertegenwoordigd in economische platformen, zoals VNG, G40 stedennetwerk, Agrifood Capital en Regio NOB. Ook deelden wij onze innovatieve projecten en kennis en droegen Oss zo uit als moderne innovatieve maakstad, bijvoorbeeld met het themajaar 100yearspharmafuture. De uitvoering van de strategienota Economie Moderne maakstad Oss 2021-2025 en het bijbehorende uitvoeringsplan ligt, de landelijke uitdagingen in ogenschouw genomen en ondanks dat er geen actieplan lag voor de toekomst van Life Science en Agrifood, op koers. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Het bedrijfsleven is bevraagd op de beschikbare en benodigde ruimte. Deze resultaten nemen we mee als input voor de in 2024 op te stellen Visie Bedrijventerreinen Oss. Deze visie haakt aan op de Omgevingsvisie en loopt parallel met de deelname vanuit Oss aan de regionale bedrijventerreinprogrammering en totstandkoming van het regionaal afsprakenkader daarbinnen.
-
Ondernemers hebben enorm veel belangstelling getoond voor kavels op Heesch West maar er ligt nog geen uitgifteprotocol waarin wordt beschreven op welke wijze we - mogelijk per deelgebied - de kavels zullen gaan toewijzen. Het bestemmingsplan is ook nog niet onherroepelijk.
-
We zijn gestart met het opzetten van parkmanagement voor het bedrijventerrein Elzenburg-De Geer.
68
-
De gemeenteraad heeft het plan goedgekeurd om de haven economisch aantrekkelijker te maken door het aanleggen van een kade en een aantal opstelsporen om de spoormogelijkheden te verbeteren.
-
We namen deel aan de verkenning van de samenwerking Life Sciences Regio Pharma Oss, Nijmegen en Land van Cuijk. Deze samenwerking gaat in 2024 van start. In deze samenwerking doen ook onderwijs- en kennisinstellingen mee, zoals Radboud Universiteit, Avans, HAN en mbo's KW1C en Rijn IJssel.
-
In 2023 hebben we diverse activiteiten georganiseerd en met onze partners mede mogelijk gemaakt in het kader van het themajaar #100YPF, zoals open dagen en het Experience Center van Organon, congressen zoals TOPX, Dutch Medicines Days en de Avond van de Chemie maar ook de Pharma-FutureBattle en het Weekend van de Wetenschap in de bibliotheek.
-
We hebben een pilot (in voorbereiding) voor intensivering van het ruimtegebruik op één bedrijventerrein. De pilot heeft als doel om ruimte te winnen door een slimmere benutting, om daarmee te kunnen voorzien in ruimtebehoefte van gevestigde en groeiende bedrijven. En daarmee van behoud van bedrijven op de locatie.
-
Om het MKB te helpen met het verduurzamen van hun pand hebben we energiescans aangeboden en is er een zakelijk energieloket beschikbaar. Daarnaast zijn we gestart met het verder verduurzamen van bedrijventerrein Moleneind (onder de noemer van het provinciaal project Grote Oogst).
-
We organiseerden in samenwerking met HAS green academy de landelijke Dag van de duurzame verpakking en sloten het Regiodeal-project Innovatieprogramma Circulaire verpakkingen Oss succesvol af.
-
Tot slot hebben we een onderzoek gestart naar een circulair ecosysteem bouw.
2.2 Landbouw Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
Een gebiedsgerichte aanpak per polder om te komen tot: o
Een economisch volhoudbare agrarische bedrijfsvoering door het mede mogelijk maken van
o
Een ecologisch verantwoorde agrarische sector waarbij verbetering van lucht, water, bodem en
o
Een agrarische sector die maatschappelijk verbonden is met de omgeving door ontwikkelingen in
nieuwe verdienmodellen biodiversiteit bereikt wordt samenspraak tot stand te brengen
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Het bereiken van deze doelstellingen vraagt om een doorlopende inspanning. We hebben in 2023 veel activiteiten ondernomen om deze doelen te bereiken. Een belangrijke stap daarin is de samenwerking tussen gemeente en agrarische ondernemers in Oss. Deze is stevig verankerd in “De Osse Aanpak”, waarbij we met een doelenbenadering de transitie maken naar kringlooplandbouw. Een aanpak die ook door de provincie en het Rijk met interesse wordt gevolgd. Wat hebben we hiervoor gedaan? −
We hebben samen met de boeren een uitvoeringsagenda (ook bekend als het Bod) voor de westelijke polder op hoofdlijnen opgesteld, met doelen voor bodem, water en natuur. Met de uitwerking in een convenant en een meerjarig uitvoeringsprogramma gaan we in 2024 aan de slag.
−
We zijn gestart met de project Bokashi voor verbetering van de biodiversiteit en bodemkwaliteit in de polder.
−
We hebben de waterkwaliteit gemeten in de polder om te bepalen welke ingrepen noodzakelijk zijn.
−
We hebben een actieve bijdrage geleverd bij de oprichting van een gebiedsorganisatie westelijke polder door hierin te participeren en een financiële bijdrage te leveren bij de oprichting.
−
We hebben onderzoek gedaan naar de verwerking van mest op het eigen bedrijf zodat deze gebruikt kan worden bij kringlooplandbouw.
−
We hebben een vervolg gegeven aan de pilot “energie uit mest” door een nieuw onderzoek te starten naar de werking van algen in mest met subsidie via de regiodeal.
69
−
We hebben een onderzoek gestart naar de milieu effecten van het bod door de boeren.
−
We zijn gestart met het opstellen van een planologisch kader waarmee we de transitie te kunnen faciliteren maken naar kringlooplandbouw en een economisch duurzame sector.
2.3 Recreatie en toerisme Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en):
-
We streven naar versterking van de vrijetijdssector (werkgelegenheid) We zetten in op voldoende (vrij toegankelijke) mogelijkheden om dichtbij huis te kunnen ontspannen We streven naar meer kwaliteit van het aanbod passend bij de lokale behoeften (tevredenheid over recreatieve voorzieningen) We werken aan een goede balans tussen natuurwaarden en recreatieve waarden door spreiding van recreatie in het gehele gebied We informeren, inspireren en enthousiasmeren inwoners en bezoekers samen met onze stakeholders recreatie & toerisme in het Platform TrefhetinOss om erop uit te gaan in de regio
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In sterke samenwerkingsverbanden en marketingcoalities werken we aan de versterking van de vrijetijdssector. Dit doen we met bekende partners buiten onze gemeentegrenzen zoals de Maassamenwerking. En we kijken actief naar nieuwe partners, bijvoorbeeld in Noordoost Brabant. Met de tien regiogemeenten in Noordoost Brabant startten we dit jaar een verkenning naar kansen voor samenwerking. Dit krijgt in 2024 een vervolg. We versterken onze vrije tijdsector ook met onze partners binnen de gemeentegrenzen. We werkten samen aan de marketingcommunicatie vanuit het Platform ‘Tref het in Oss’. We zetten routes en routestructuren in voor het spreiden van recreatie. En we faciliteren diverse (ondernemers)projecten ter versterking van recreatieftoeristische voorzieningen zoals de Lithse Ham, Jachthaven de Groot, Hoessenbosch en de Geffense Plas. De visie Verbinden & Vertellen is niet geëvalueerd maar bouwstenen voor evaluatie liggen er. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We brachten de pontjesdagen onder in de Maassamenwerking en werkten met Bureau Toerisme, de buurgemeenten en de netwerkorganisaties aan marketing en promotie van het Maasgebied.
-
We formuleerden met de tien regiogemeenten in Noordoost Brabant een uitvraag tot een verkenning naar samenwerkingskansen en stelden een kwartiermaker aan om deze kansen in beeld te brengen.
-
We ontwikkelden met het Platform Tref het in Oss nieuwe promotiemiddelen zoals banieren, tassen, routekaarten, we vulden de beeldenbank met professionele foto's en brachten het magazine Bij Ons Om de Hoek uit om inwoners en bezoekers te inspireren erop uit te gaan in onze regio.
-
We zetten met Routebureau Brabant en Stichting Landschapsbeheer Oss in op een kwalitatief goed (onderhouden) routenetwerk in onze gemeente en startte vanuit lokaal initiatief naar een verkenning om het routenetwerk uit te breiden met een ruiterroutenetwerk.
-
We droegen bij aan de zichtbaarheid van de Zuiderwaterlinie en ontvingen dit jaar de Expeditie Zuiderwaterlinie in Lith.
-
We startten met onze lokale partners een evaluatie naar de manier waarop we samenwerken en maakten een start richting een streefbeeld voor de toekomst dat in 2024 verder vervolg krijgt.
-
We vonden met de uitgezette prijsvraag een nieuwe exploitant voor de Geffense Plas.
-
De gebiedsvisie Maashorst is vastgesteld waarin het uitgangspunt voor Herperduin vastgelegd is in het houden van balans tussen recreatie en natuur. Hierin is het versterken van de recreatieve entree Hoessenbosch als een kans opgenomen. In 2024 gaan we deze verder onderzoeken.
-
Met de ontwikkelaar van de Lithse Ham zijn we in gesprek om voor de opwaardering van het vakantiepark, binnen onze randvoorwaarden, tot een (voorstel voor een) geactualiseerde visie en businessplan te komen. Wanneer de gemeente en ontwikkelaar daarover overeenstemming hebben bereikt, kunnen partijen een overeenkomst sluiten over onder meer de benodigde gronden, de uitwerking en uitvoering van het programma en het kostenverhaal.
70
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de duurzaamheidscirkel, vooral aan de profit-kant, waarbij people en planet ook goede aandacht krijgen: -
Arbeid: Door te streven naar een maximale werkgelegenheidsfunctie leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren zoals besteedbaar inkomen, armoede bestrijding, terugdringen jeugdwerkloosheid en verhuissaldo.
-
Kennis: Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking en dus de aanwezigheid van hoger onderwijs is de sleutel tot de toekomst. We zetten dan ook maximaal in op samenwerking met bijvoorbeeld Avans, HAS, HAN en universiteiten in onze nabijheid. Daarnaast zetten wij in op sterke verbindingen tussen het mboonderwijs en onze mkb-bedrijven. Deze jonge talenten behoren tot de ruggengraat van het mkb.
-
Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden: we kijken kritisch naar ons ruimtegebruik, onder andere door toepassing van de 'Ladder duurzame verstedelijking'. Bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Heesch-West is dit een belangrijke factor. We hebben hier regionaal afstemming over. Voor regionaal bedrijventerrein Heesch west wordt een gronduitgifteprotocol opgesteld.
-
Daarnaast ontwikkelen we projecten en activiteiten die de transitie binnen het bedrijfsleven naar een duurzame en circulaire economie moeten versnellen (zie paragraaf 2.2).
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, kwaliteitsonderwijs, duurzame energie, fatsoenlijk werk en gezonde economie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, verantwoorde consumptie en productie en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Werkgelegenheid
osstat*
42.940
43.970
45.726 Nog niet
41310
bekend MKB vriendelijkste gemeente Ranking logistieke hotspots
www.logistiek.nl
**
26
8
7
** 2
7 4
5
* Gebruikt zijn de LISA-cijfers, die zijn berekend op basis van KvK-gegevens aangevuld met steekproefonderzoek onder bedrijven. De cijfers zijn een schatting van de werkgelegenheid van halverwege het jaar ervoor. In landelijk LISA-verband wordt ervoor gekozen om jaarlijks de historie met terugwerkende kracht te actualiseren. De cijfers zijn terug te vinden in OssStat onder het kopje Economie. ** De verkiezing vindt elke twee jaar plaats. In 2020 heeft Oss niet actief deelgenomen. Vanwege de doorontwikkeling is er in 2023 geen landelijke ondernemerspeiling MKB-vriendelijkste gemeente uitgevoerd. 3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Oss
Referentie
Jaar
Functiemenging (verhouding tussen banen en
52,5
52,3
2022
Vestigingen bedrijven per 1.000 inwoners 15-64 jaar
157,6
161,6
2022
Banen 15-64 jaar per 1.000 inwoners
755,5
786,6
2022
woningen, 0 is alleen wonen, 100 is alleen werken)
Op moment van schrijven zijn er nog geen gegevens beschikbaar over 2023
71
4. Wat heeft het gekost? + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving
Industrieterreinen
Economische ontwikkeling
Haven
Recreatie en toerisme
Begroting
Begroting
Rekening
2023
2023 na
2023
primitief
wijziging
Verschil Voordeel/ Nadeel
Lasten
2.926
5.065
835
-4.230
V
Baten
-4.834
-8.637
-1.776
6.862
N
Saldo
-1.908
-3.572
-941
2.631
N
Lasten
2.240
2.574
2.132
-441
V
Baten
0
-415
-581
-166
V
Saldo
2.240
2.159
1.551
-608
V
Lasten
3.802
3.819
3.341
-478
V
Baten
-548
-548
-406
143
N
Saldo
3.253
3.271
2.935
-336
V
Lasten
1.217
1.055
1.047
-8
V
Baten
-22
-44
-51
-7
V
Saldo
1.195
1.011
996
-15
V
Lasten
10.185
12.513
7.355
-5.158
V
Baten
-5.405
-9.645
-2.814
6.831
N
Saldo
4.780
2.868
4.541
1.673
N
Stortingen reserves
1.522
7.246
4.454
-2.792
V
Onttrekkingen reserves
-2.981
-3.137
-2.560
578
N
Totaal mutaties reserves
-1.459
4.109
1.895
-2.214
V
Resultaat
3.321
6.976
6.436
-541
V
Totaal programma
Toelichting per product Industrieterreinen Industrieterreinen is een budgettair neutrale activiteit, onderdeel van het grondbedrijf. Het saldo van lasten en baten van alle industriecomplexen inclusief mutaties in reserves en voorzieningen wordt uiteindelijk verrekend met de grondvoorraad op de balans van de gemeente. Binnen industrieterreinen vallen twee onderdelen: -
Industrieterreinen;
-
Erfpachtsgronden.
De verschillen ten opzichte van de begroting zitten in: -
Industrieterreinen: we hebben lagere opbrengsten van € 7,8 miljoen doordat de geplande grondverkopen bij de Vorstengrafdonk in 2023 niet hebben kunnen plaatsvinden omdat de omgevingsvergunning nog niet is verstrekt. Gevolg hiervan is ook dat we € 2,9 miljoen minder winst hebben kunnen storten in de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf. Per saldo is de voorraad onderhanden werk industrieterreinen met € 0,6 miljoen toegenomen. Voor een uitgebreide toelichting op het rekeningresultaat van het grondbedrijf verwijzen we naar de paragraaf grondbeleid verderop en naar het Meerjarenprogramma Grondbedrijf (MPG).
-
Verwervingen en uitgegeven erfpachtsgronden: in 2023 hebben we een hoger eopbrengst van € 270.000 door verkopen erfpachtsgronden. Hiervan is ruim € 0,1 miljoen gestort in de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf, waardoor er sprake is van restant voordelig van € 160.000
72
Economische ontwikkeling We hebben lagere kosten van € 0,4 miljoen en hogere opbrengsten van € 0,2 miljoen. Per saldo hebben we een voordeel van € 0,6 miljoen. Dit heeft de volgende oorzaken: −
Hogere opbrengsten van € 350.000 door de verkoop van een bedrijf via de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM) waarin we als gemeente een belang hadden.
−
Lagere kosten verduurzaming Moleneind (project Groote Oogst) (€ 222.000). Het participatieproces heeft meer tijd in beslag genomen dan voorzien waardoor de gunning van externe opdrachten is vertraagd en de uitvoering pas begin 2024 is opgestart.
−
Lagere kosten voor het Themajaar Life Science (€ 185.000) en lagere opbrengsten van (€ 105.000). Door omstandigheden hebben we niet alles kunnen doen wat we van plan waren. We stellen daarom voor om het budget over te hevelen naar 2024, ter bevordering van de samenwerking van het Osse farma cluster. Ook het budget wat we vanuit de bedrijven Organon, MSD, Aspen en Pivot Park zetten we dan in, deze schuiven we door naar 2024. Samen met de gemeente vormen we de stuurgroep #100yearspharmafuture en bepalen we waar het budget voor ingezet wordt. Voor 2024 zijn dat nog het PharmaFuture diner, een congres dat we naar Oss halen, een talent event.
−
Hogere kosten innovatieprogramma circulaire verpakkingen (€ 113.000) en hogere opbrengsten (€ 55.000).
−
Lagere kosten voor inzet voor topsectoren (€ 57.000).
−
Lagere kosten voor inzet ruimte voor bedrijven (€ 50.000). Dit hebben we minder onttrokken uit de reserve economie.
−
Lagere kosten voor 50 energiescans MKB (€ 25.000). Dit hebben we ook minder onttrokken uit de reserve economie.
−
Hogere opbrengsten (€ 62.000) door hogere dividendbelasting van Bioconnection.
Haven We hebben € 0,5 miljoen aan lagere kosten en € 143.000 aan lagere opbrengsten. Per saldo een voordeel van € 0,3 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door: −
Lagere kosten baggeren haven (€ 0,5 miljoen). Het project van het baggeren van de haven is nog niet afgerond. Dit loopt door in 2024. We hebben daarom minder onttrokken aan de reserve Baggeren Haven.
−
Lagere opbrengsten voor de haven (€ 143.000) doordat er minder schepen waren dan verwacht. We verwachten dat we hier structurele lagere inkomsten hebben. We nemen dit mee in het beheerplan haven wat we in 2024 zullen voorleggen.
Stortingen reserves We hebben € 2,8 miljoen minder gestort in reserves dan verwacht. Dit heeft de volgende oorzaken: −
Lagere storting in de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf: € 2,9 miljoen (lagere verkopen Vorstengrafdonk).
−
Extra storting in de algemene bedrijfsreserve van het grondbedrijf: € 0,1 miljoen.
Onttrekkingen reserves We hebben € 0,6 miljoen minder onttrokken aan reserves dan verwacht. Dit heeft de volgende oorzaken: −
Minder onttrokken aan de reserve Baggeren haven (€ 0,5 miljoen) omdat dit project doorloopt in 2024.
−
Minder onttrokken aan de reserve Economie (€ 76.000) door lagere kosten voor de energiescans en ruimte voor bedrijven.
73
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2023 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies Omschrijving Economische ontwikkeling Recreatie en toerisme Totaal programma 5. Economie
Rekening
Begroting
Rekening
2022
2023
2023
370
362
373
75
76
75
445
478
449
74
Programma 6. Centrum
75
1. Inleiding In dit programma staat de ontwikkeling van ons stadshart centraal. De dynamiek in dit gebied is groot. We moeten steeds blijven anticiperen en meebewegen met de markt en op de ontwikkelingen in de maatschappij om kansen voor ons centrum te benutten. Het gaat goed met ons Osse stadshart. De leegstand is laag en het Walkwartier is volop in ontwikkeling. Landelijk worden we zelfs weleens als voorbeeld gebruikt. Maar dit betekent niet dat het werk gedaan is, er is blijvende inzet nodig om winkelpanden ingevuld te houden. Ook de opgaven voor klimaatadaptatie, de bereikbaarheid van het centrum en mobiliteit binnen de stad hebben onze aandacht nodig. Samen met de belanghebbenden in het centrum werken we de komende jaren door aan een bruisend, groen en toekomst bestendig stadshart. 2. Programma-onderdelen 2.1 Stadscentrum Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): We willen een stadshart met een bruisend en divers karakter, met veel aandacht voor ontmoeting. Daarbij zitten we in op de volgende ontwikkelingen:
-
Een aantrekkelijke binnenstad waarin mensen het fijn vinden om te verblijven Drie sterke deelgebieden in het centrum, die elkaar aanvullen, maar ieder een onderscheidend karakter hebben: Heuvel (Horeca), Walplein (zelfstandige winkels) en het Walkwartier (cultuur) Verbindende straten tussen de deelgebieden met winkels op de begane grond en daarboven publiekstoegankelijke functies of wonen Het wonen in het centrum bevindt zich vooral in de schil rondom het winkel- en uitgaansgebied Stevige vergroening Heuvel, Walplein en Walkwartier (zodanig dat evenementen mogelijk blijven) en groene verbindingen met de rest van Oss
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We zitten volop in de realisatiefase van het Walkwartier met het Warenhuis en de voltooiing in 2024 nadert. De werkzaamheden verlopen vooralsnog volgens planning. Ook de planologische procedure voor de ontwikkeling van het Stadssportpark TBL loopt voorspoedig. De bewaakte fietsenstalling aan de Oostwal wordt verplaatst naar het TBL terrein. De voorbereiding daarvan loopt. De oplevering van stadssportpark TBL is voorzien in het eerste kwartaal van 2026. In 2023 heeft de 'huiskamer van Oss' meer vorm gekregen door de laagste leegstand sinds 2019 en aandacht voor cultuur en evenementen in het centrum. In verschillende andere projecten hebben we invulling gegeven aan het karakter van de binnenstad door het faciliteren van binnenstedelijk wonen en aanplant van bomen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
De planologische procedure voor het TBL loopt.
-
Het project Walkwartier was in 2023 volop in aanbouw waarbij binnenkort op de bouw het hoogste punt zal worden bereikt. In totaal worden in het Walkwartier 131 woningen gerealiseerd. De bouw verloopt voorspoedig en naar verwachting zullen alle appartementen rond de zomer van 2024 worden opgeleverd. De oplevering van de winkels en de horecavoorziening zal later dat jaar plaatsvinden. Het vinden van geschikte ondernemers voor de winkelruimtes en voor de horeca verloopt minder voorspoedig dan de verkoop van de woningen. Extra inspanningen zijn in 2024 nog nodig om dit alsnog voor elkaar te brengen.
-
Belangrijk onderdeel in de gebiedsontwikkeling van het Walkwartier is de komst van het Warenhuis. Een multifunctioneel gebouw waarin onder meer de bibliotheek, het stadsarchief, de streekwinkel, het toeristisch informatiecentrum en het centrummanagement zal worden gevestigd. Het Warenhuis moet een echte ontmoetingsplek worden. Van Wanrooij projectontwikkeling zal het deel van het gebouw waarin het Warenhuis gevestigd wordt, rond de zomer aan de gemeente casco opleveren. Het ontwerp voor de inrichting is afgerond en de aanbesteding voor de vaste inrichting en de technische installaties is gestart.
76
-
Tot slot wordt ook het openbare gebied van het Walkwartier opnieuw ingericht, om het geheel een nieuwe uitstraling te geven. Het ontwerp is besproken met de belanghebbenden uit de omgeving en waar mogelijk aangepast aan hun wensen. De exacte fasering moet nog definitief worden gemaakt.
-
Voor de Galerij en Walplein 25 stelden we ontwerpbestemmingsplannen op om de initiatieven voor kwaliteitsverbetering en toevoegen van woningen mogelijk te maken.
-
We actualiseerden ons detailhandelsbeleid om de toekomstige ontwikkelingen van ons winkelgebied vorm te geven en te sturen. Dit beleid bespraken we met de stakeholders en ligt ter besluitvorming voor in de Gemeenteraad op 11 april 2024.
-
Er is een stofkam gehaald door de terrasregels en een eerste concept Horecabeleid opgesteld zodat de openbare ruimte op een goede manier kan worden benut. De afstemming met de afdeling Oss van Koninklijk Horeca Nederland (KHN) is nieuw leven ingeblazen. Besluitvorming is voorzien in de eerste helft van 2024.
-
Op 25 januari 2024 heeft de gemeenteraad het geactualiseerde evenementenbeleid vastgesteld. In dit beleid is een paragraaf opgenomen met de kermisvisie.
-
In 2023 zijn 6 locatieprofielen in het centrum vastgesteld en met 2 centrum locaties is een start gemaakt.
-
Het college heeft in haar vergadering van 30 mei/23 oktober 2023 nieuwe parkeernormen vastgesteld. Hierbij zijn ook fietsparkeernormen vastgesteld en kwaliteitseisen voor fietsenstallingen vastgelegd. Daarnaast is de Koersnota mobiliteit in juli door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin wordt het beleidskader geschetst voor het stimuleren van fietsgebruik. Het beleidskader wordt dit jaar (2024) uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma.
-
De relatiemanager Stadshart heeft een jaar lang diverse ketens benaderd met als doel om Oss als aantrekkelijke vestigingslocatie te promoten en contact te houden met gevestigde ketens in het stadshart. Dit heeft weinige concrete resultaten opgeleverd. Daarom is ervoor gekozen het contract met de relatiemanager niet te verlengen.
-
Vanuit de subsidieregeling Gevelverbetering hebben tot en met 2023 8 locaties subsidie ontvangen en is voor 2 projecten nog een bijdrage gereserveerd in 2024.
-
In het kader van de regeling Wonen in het centrum zijn er in 2023 wel projecten opgestart maar nog niet afgerond. Op dit moment is er nog voor 7 woningen geld gereserveerd maar nog niet uitgekeerd omdat de werkzaamheden nog niet zijn gestart en voor nog eens 7 woningen is geld gereserveerd en deels uitgekeerd omdat de werkzaamheden zijn gestart maar nog niet afgerond. In totaal is er vanaf 2018 tot en met 2023 voor 35 woningen de subsidie volledig uitgekeerd omdat het project is afgerond.
-
Tot slot zijn er verschillende inrichtingsplannen opgesteld en gerealiseerd om het stadshart te vergroenen en het centrum klimaatadaptiever te maken. Van de 9 beoogde locaties zijn er reeds 6 gerealiseerd, op één locatie lijkt realisatie niet mogelijk en bij de overige 2 locaties zijn we nog in gesprek met de omliggende pandeigenaren.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de Duurzaamheidscirkel: -
Arbeid: door te streven naar behoud en zelfstandig ondernemerschap mogelijk maken leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren, zoals besteedbaar inkomen, terugdringen armoede en verminderen jeugdwerkloosheid.
-
Maatschappelijke participatie en wonen: we gaan in het stadscentrum een diversiteit aan functies creëren. We versterken de woonfunctie in het Walkwartier, voegen cultuur toe, voegen met het stadssportpark een openbare sportfaciliteit toe en geven ruimte aan starters en tijdelijke functies. We stimuleren, wanneer het kan, evenementen in het centrum en de kernen, deze worden veelal georganiseerd door lokale verenigingen.
-
Natuur en Landschap: We vergroenen het centrum om de effecten van hittestress tegen te gaan en creëren daarmee een aantrekkelijke leefomgeving voor de bezoekers en inwoners van het stadscentrum.
77
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, duurzame steden en gemeenschappen en leven op het land. Door in te zetten op het compact maken van het stadshart, functiemenging, meer bezoekersbeleving, stimuleren lokaal en duurzaam, in samenwerking met belanghebbenden in de binnenstad. Zo bouwen we samen aan een duurzaam stadshart. 3.2 Indicatoren In 2023 zijn we gestart om naast de gegevens van Locatus de meer actuele gegevens van het CMO te hanteren. Vanaf 2024 zullen we alleen nog maar rapporteren aan de hand van de gegevens van het CMO. Gegevens van Locatus De gegevens van Locatus zijn een momentopname en afhankelijk van de afbakening van het werkgebied dat gehanteerd wordt. Hierdoor wijken de cijfers af van het dashboard dat het CMO gebruikt. Zo hebben de gegevens van het CMO alleen betrekking op de pit en de schil van het stadshart. Locatus rekent tot het centrum bijvoorbeeld ook de oostzijde van de Oostwal, zoals Klaphekkenstraat, Berghemseweg en Oostwal. Hetzelfde geldt o.a. voor het voorzieningencluster op het Burchtplein. Indicator
Bron
2020
2021
2022
2023
Streefwaarde
Bezoekers centrum (gemiddeld per
Locatus
*
*
Locatus
16,6%
16,5%