Jaarverslag en jaarrekening 2021.PDF
Tekst van het document
Maatschappelijke opgaven voor de openbare ruimte komen samen in een integrale aanpak van inrichting, beheer en onderhoud. We zetten in op reductie en circulariteit van grondstoffen. Afvalverwerking is een van de onderdelen daarvan. 2. Programma-onderdelen 2.1 Energietransitie Doelstellingen Via raadsbesluiten hebben we, mede op grond van de opgedane ervaringen, onze oorspronkelijke ambitie bijgesteld en vertaald naar de volgende doelstellingen: -
Oss reduceert CO2 emissie met 49% in 2030 in vergelijking tot 1990
-
Energietransitie: De input van Oss voor ons deel van het RES-bod is:
-
o
Besparing 11% in 2030 in vergelijking tot 2017
o
Grootschalige opwekking: 0,93 PJ duurzame energie in 2030; vergund in 2025
o
Volledig energieneutraal in 2050
Oss realiseert 7.500 aardgasvrije woningen in 2030 en is volledig afgekoppeld van het gasnet in 2050
Deze zijn vertaald naar “de hoe en wat vraag”. In dat kader heeft de gemeenteraad belangrijke besluiten genomen. Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Gemeenten staan voor grote uitdagingen met betrekking tot de energietransitie. Met de Regionale Energie Strategieën (RES) heeft het Rijk gemeenten opdrachten gegeven voor de gebouwde omgeving en elektriciteit. Ook zijn verplichtingen opgelegd voor de bijdrage aan de warmtetransitie. Politiek-maatschappelijk ligt de energietransitie zeer gevoelig wat onder meer leidt tot veel weerstand tegen grootschalige opwekking en beperkte inzet van inwoners en bedrijven op energiebesparing en “van het gas af komen”. Dit heeft ook consequenties voor juridische procedures en uitspraken. Bovendien is de netwerkcapaciteit een groot knelpunt dat nog jarenlang kan opspelen. Kort na de zomer kreeg de discussie een geheel nieuwe dimensie toen de gasprijzen enorm stegen, enkele energieleveranciers omvielen en energie-armoede een beladen thema werd. Daarmee is de warmtetransitie vol geland op de keuken- en bestuurstafels. Afgelopen jaar hebben we de beleidslijnen die eerder zijn uitgezet en de verkenningen die daarvoor zijn gedaan, concreet gemaakt richting uitvoering. Daarbij werken wij steeds vanuit de onderlinge verwevenheid van de drie pijlers van de energietransitie: besparing, grootschalige opwekking en de warmtetransitie.
75
We hebben de Uitvoeringsagenda Energiebesparing verder uitgerold. De gemeenteraad heeft belangrijke besluiten genomen over grootschalige opwekking. We hebben voldaan aan de verplichting om een TransitieVisie Warmte vast te stellen. We hebben meer middelen en mankracht beschikbaar gesteld voor de energietransitie. We hebben nauw samengewerkt met allerlei stakeholders waaronder de woningcorporaties, Brabant Woont Slim en Buurkracht. In allerlei overkoepelende verbanden hebben wij actief deelgenomen om onze belangen te dienen zoals in de RES NOB, de G40 en de VNG. Wat hebben we hiervoor gedaan? Regionale Energie Strategie In de zomer van 2021 is het definitieve RES 1.0 bod voor de regio Noordoost Brabant ingediend. Daarin is ook bepaald wat het “fair share” is dat elke gemeente daaraan bijdraagt. Uitvoeringsagenda Energiebesparing In 2020 is het Uitvoeringsprogramma Energiebesparing door de gemeenteraad vastgesteld. Deze loopt tot en met 2023. Doel is om in deze periode ± 3,5% op het energieverbruik in Oss te besparen om in de periode tot en met 2030 11% te kunnen realiseren. Het afgelopen jaar hebben we vervolgstappen gezet. Onderdeel daarvan is de campagne "Oss schakelt door" die is gericht op bewoners (huur, koop en VvE), en bedrijven. Inwoners We doen aan advisering van inwoners, in algemene zin en op maat. We hebben vrijwillige energiecoaches opgeleid.
We hebben een project aanbesteed gericht op ontzorging bij de keuze en plaatsing van zonnepanelen, inkoopacties voor isolatie gevoerd en leningen verstrekt. We hebben een duurzaamheidsakkoord gesloten met de beide woningcorporaties en dit vertaalt naar activiteiten. Volgens gegevens van de netwerkbeheerder loopt het installeren van zonnepanelen op woningen in onze gemeente goed. Inmiddels is ruim 20% van de woningen voorzien van zon-pv. Ondernemers Vanuit de Uitvoeringsagenda hebben we ons ook gericht op ondernemers. Door middel van advies via de Kracht van New Business Oss, Stichting ESCOSS en de gemeente. Met het zgn adviserend toezicht door de Omgevingsdienst (ODBN) helpen we bedrijven te voldoen aan hun informatieplicht en energiebesparingsplicht. In samenwerking met Stichting ESCOSS hebben we het project Zon op je Bedrijfsdak vorm gegeven. Resultaat Ondanks de versnelling in de bereidheid van inwoners en bedrijven om te investeren in energiebesparing constateren we dat de gerealiseerde besparing sedert 2017 tot en met 2020 pas circa 1,75% is. We tekenen hierbij aan dat gerekend moet worden met de netto-besparing. Het toegenomen energieverbruik werkt negatief uit op het besparingspercentage. Dit geeft aan hoe uitdagend de op het oog beperkte besparingsdoelstelling van 11% is. Wij schatten in dat de warmtetransitie hier nog meer druk op zal zetten.
Het besparingstempo dient de komende jaren fors te worden verhoogd om de gestelde doelstelling in 2030 te halen.
76
Grootschalige opwekking van duurzame energie Windpark Elzenburg/de Geer Eind 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning voor windpark Elzenburg/de Geer. Daarmee wordt het voor de beide initiatiefnemers mogelijk om in totaal 4 windmolens te plaatsen met de mogelijkheid van een door de Raad te hanteren wijzigingsbevoegdheid van nog 2 windmolens. We hadden gehoopt dat in het afgelopen najaar tot de bouw kon worden overgegaan. Daarmee zou naar de nieuwe maatstaven voor ruim 22.000 huishoudens energie worden opgewekt. Met veel vertraging heeft de Raad van State eind juli uitspraak gedaan op de twee bezwaarschriften. Hoewel wij met het stellen van eigen normen wel hadden voldaan aan de eisen van het zgn. Delfzijl-arrest zijn onze besluiten onverwacht toch vernietigd op enkele kleine onderdelen. Op formele gronden werd reparatie via de zgn. bestuurlijke lus onmogelijk geacht. In goede samenwerking met de provincie Noord-Brabant en met medewerking van de gemeenteraad hebben wij eind december een aangepast bestemmingsplan en omgevingsbesluit vastgesteld. De vervolgstappen zijn nu afhankelijk van een eventuele nieuwe bezwaarprocedure. Resterende RES-opgave De RES-opgave voor Oss is 0,93 PJ.
Op basis van de Verkenning Duurzame Polder heeft de gemeenteraad eind januari besloten dat de resterende RES-opgave voor 2030 ingevuld gaat worden met windenergie op te wekken in de Duurzame Polder. En dus niet (ook) door windenergie in Stijbeemden en op grote zonnevelden, anders dan op reststroken. Daarbij zijn voorwaarden gesteld: niet meer opwekking dan de resterende RES-opgave en 2 km afstand tot de omliggende dorpen als uitgangspunt. Om een goed beeld te hebben van de resterende RES-opgave is om een nadere berekening gevraagd. Deze is gepresenteerd en bedraagt 0,514 PJ. Bestuursakkoord Duurzame Polder In december heeft de gemeenteraad besloten hoe de realisatie van windenergie in de Duurzame Polder vorm moet krijgen. Herhaald is dat de gemeente de regie moet voeren, samen met de gemeente Den Bosch voor het gezamenlijke gebied. Daarover hebben beide gemeenten stevig onderhandeld met de Provincie en het Rijk zijnde het huidig resp. oorspronkelijk bevoegd gezag. De uitkomst is een bestuursakkoord dat in december door de vier partijen is ondertekend. Daarin is afgesproken dat de beide gemeenten het bevoegd gezag krijgen onder de voorwaarden die zij hebben gesteld. Dit evenwel onder de conditie dat zij zorgen dat zij dit windpark voor 2025 hebben vergund.
De ondertekening met de toegezegde middelen en ondersteuning door de Provincie en het Rijk geven aan hoezeer beide partijen hechten aan het belang van de realisatie van dit gezamenlijke windpark. De eerstvolgende mijlpaal is de Nota Reikwijdte en Detailniveau als opstart van de MER-procedure. Grootschalige zonne-energie (SDE+ projecten) We stimuleren grootschalige zon-op-dak-installaties. Daaronder verstaan we de initiatieven met SDE+ subsidies. Volgens de meest recente cijfers wordt daarin voortgang geboekt. Inmiddels is ongeveer 30% van de potentieel geschikte grote daken voorzien van zonnepanelen. De afgesproken evaluatie van de ervaringen met de Nota Grootschalige opwekking van Zonne-energie uit 2019 is vastgesteld. Herbevestigd is het uitgangspunt dat voor zonnevelden alleen reststroken en gemengde gronden in aanmerking komen en aangescherpt is dat landbouwgrond alleen in aanmerking komt in niet-primair agrarisch gebied en onder de voorwaarde van meervoudig gebruik. De pilot Bekkers is een voorbeeld van dat laatste. De procedure is licht aangepast en er is ingestemd met de voorstelbaarheid van enkele nieuwe initiatieven zoals bij de rioolwaterzuivering, de geluidswal bij Herpen en enkele parkeerplaatsen. De Rechtbank heeft positief geoordeeld over zonnepark De Mun, dat daarmee op weg is om het eerste grote zonneveld in onze gemeente te worden.
Omgevingsparticipatie Wij hechten grote waarde aan een zorgvuldige procesparticipatie. De gemeenteraad stelt daaraan specifieke eisen met name voor de Duurzame Polder. Daarvoor zijn voorstellen gedaan ter bespreking in de gemeenteraad.
77
Financiële participatie De gemeenteraad heeft opiniërend gesproken over een algemeen kader voor financiële participatie bij grootschalige opwekking van duurzame energie. Verdere besluitvorming hierover vindt plaats in de nieuwe Raadsperiode. Warmtetransitie De warmtetransitie zien wij als de “olifant in de Kamer” qua complexiteit en ingrijpendheid. Elke gemeente moet in 2021 haar TransitieVisie Warmte hebben vastgesteld. In december heeft de gemeenteraad deze voor Oss vastgesteld. Op basis van de analyse van de huidige Osse situatie zijn hierin onze visie, ambitie, rol, invloedssfeer en benodigde instrumenten verwoord. Dit is uitgewerkt in een Uitvoeringsagenda voor 2022 die is gebaseerd op zes speerpunten: 1.
Vergroten van de algemene bewustwording en actiebereidheid.
2.
Samenwerking met woningcorporaties om sociale huurwoningen aardgasloos te maken.
3.
Stimuleren van woningeigenaren/VvE’s om eigen woningen aardgasloos te maken.
4.
Stimuleren van ondernemers om hun bedrijf aardgasloos te maken.
5.
Warmtetransitie voor het gemeentelijke vastgoed.
6.
Wijk-voor-wijk-aanpak – start van het Wijkuitvoeringsplan Schadewijk en verkennen van de aanpak van één dorp.
Op weg naar aardgasvrij is een belangrijke rol weggelegd voor het Besparingsprogramma. De komende tijd wordt dit programma meer gericht is op het voorbereiden van de bestaande bebouwing op de warmtetransitie door het nemen van besparingsmaatregelen en isolatiemaatregelen. Op deze wijze wordt de warmtebehoefte gereduceerd waardoor ook minder alternatieve warmtebronnen nodig zijn. Ambitieus maar realistisch Naar onze mening vraagt de energietransitie om een veel zwaardere regierol van de rijksoverheid. Om tot het gewenste resultaat te komen, zal ook de industrie als grootste gebruiker van warmte tot actie moeten worden aangezet, zal de boodschap indringender moeten zijn en zullen er betere randvoorwaarden moeten worden gecreëerd. Dat is en wordt ook door de VNG en G40 krachtig verwoord richting onze regering. Daarvoor lobbyen wij vanuit Oss in onze samenwerkingsverbanden. Gevraagd naar wat wij als gemeenten nodig hebben, hebben wij daarvoor de 8 M’en–oproep gedaan: minder machteloos met meer middelen, mankracht, mandaat en medewerking. Als dit van hogerhand niet beter wordt ingevuld, staan wij, ook in Oss, voor een onmogelijke opgave en blijven we ver af van de doelstellingen die we onszelf hebben opgelegd. In hoeverre de plannen van de nieuwe regering hieraan tegemoet komen en deze wellicht ook leiden tot een verzwaring van onze opgave, zal het komend jaar blijken.
In het Collegeprogramma “Kansen zien en kansen pakken” staat op pagina 20 “Wij houden vast aan de ambitie om zo duurzaam mogelijk te zijn en tot de koplopers in Brabant te behoren.” Op grond van de opgedane ervaringen hebben we onderweg onze ambitie met betrekking tot de energietransitie bijgesteld. Desondanks constateren we dat Oss met onze aanpak en de keuzes die onze gemeenteraad heeft gemaakt in brede kring tot de kopgroep in Brabant wordt gerekend. 2.2 Grondstoffentransitie Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Het verminderen van het gebruik van grondstoffen en afval: we willen alsnog zo snel mogelijk in de buurt komen van de landelijke afvaldoelstellingen 2020: 75% afvalscheiding en maximaal 100 kilo restafval per inwoner (de Osse doelstelling is 96 kilo)
-
We voldoen aan de landelijke afvaldoelstellingen voor 2025: 85% afvalscheiding en 30 kg restafval per inwoner per jaar
78
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In 2021 hebben we de eerste fase van het nieuwe inzamelsysteem voor huishoudelijk afval geïntroduceerd dat is gebaseerd op het principe van ‘afval scheiden loont’. Per januari 2022 is fase 2 ingevoerd, namelijk gedifferentieerde tarieven. Zo willen we de landelijke doelstellingen realiseren met tegelijkertijd een zo hoog mogelijk milieurendement en een goed serviceniveau voor onze burgers, tegen zo laag mogelijke kosten met kostendekkende tarieven. In de besprekingen over dit nieuwe systeem hebben we met elkaar inschattingen gemaakt over de mogelijk negatieve neveneffecten. Nadien hebben we regelmatig de reacties en signalen uit het veld besproken, waaronder bijplaatsingen bij ondergrondse containers, dumpingen, zwerfafval, de veranderingen bij het Duurzaamheidsplein en het ophaalbeleid door het kringloopbedrijf. Tussentijds hebben we daarvoor maatregelen getroffen. Door invoering van de nieuwe aanpak van huishoudelijk afval per 1 januari 2021 hebben we een flinke inhaalslag gemaakt richting de landelijke afvaldoelstelling van 100 kg restafval per inwoner per jaar. We hebben een vermindering van circa 50 kg restafval per persoon per jaar behaald. De hoeveelheid restafval per inwoner per jaar daalde van circa 209 kg in 2020 naar voorlopige raming 2021 van circa 157 kg.
De recyclebare stromen GFT-afval, PBD-afval en oud papier en karton zijn toegenomen, dankzij betere afvalscheiding door onze inwoners. Het percentage afvalscheiding is gestegen van 70% naar 71%. De nieuwe afvalaanpak is gebaseerd op het principe ‘Afval scheiden loont’. Hierbij streven we naar een zo hoog mogelijk milieurendement en een goed serviceniveau voor onze inwoners, tegen zo laag mogelijke kosten met kostendekkende tarieven. Per 1 januari 2022 start fase 2 en gaan we gedifferentieerde tarieven per lediging hanteren. Met de invoering van betalen per lediging/inworp per 1 januari 2022 verwachten we dat de hoeveelheid restafval nog verder afneemt en daarmee nog dichter de landelijke doelstelling benaderd wordt. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Vanaf 1 januari 2021 ging de nieuwe afvalaanpak in. Hierbij ontvingen alle huishoudens in de laagbouw (uitgezonderd huishoudens vanaf 6 personen) een kleine restafvalcontainer (140 liter). Het aantal inworpen in de ondergrondse restafvalcontainer bij hoogbouw werd beperkt tot maximaal 10 per maand. We zamelen het PBD-afval tweewekelijks in plaats van driewekelijks in. Het tweewekelijks inzamelen van GFT-afval gaat ook in de winterperiode door (dit was voorheen in deze periode 1 maal per maand). We hebben extra luier- en incontinentiecontainers geplaatst en de problemen ten aanzien van toegankelijkheid van deze containers opgelost.
-
In de aanloop naar de invoering van de nieuwe afvalaanpak per 1 januari 2021 zijn we in oktober 2020 met een campagne gestart, waarin we de veranderingen aankondigden en uitleg hierover gaven. Deze campagne liep in 2021 door. o
Dit deden we onder andere via Oss Actueel, artikelen in wijk- en dorpskranten, onze websites, de app afvalwijzer en borden op de vuilniswagens.
o
Onze huishoudens zijn individueel geïnformeerd over de wijzigingen via een brief, waarin de omruil van de containers is opgenomen. Ook de huishoudens in de hoogbouw zijn individueel geïnformeerd over het limiteren van het aantal stortingen in de ondergrondse containers en bij sommige locaties is extra informatie gegeven over vervanging van de bovengrondse verzamelcontainer door een ondergrondse container met toegangspas.
o
Om meer bekendheid te geven aan de verzamelcontainers voor luiers en incontinentiemateriaal hebben we een campagne hiervoor uitgevoerd.
o
We hebben via een campagne meer bekendheid geven aan de afvalstromen die gratis ingeleverd kunnen worden op het Duurzaamheidsplein Oss.
o
De veranderingen op het Duurzaamheidsplein Oss zijn gecommuniceerd en er is een speciale folder opgesteld, waarin de tarieven en de uitleg over de nieuwe voorwaarden zijn opgenomen.
-
Met ingang van 1 januari 2021 zijn de nieuwe voorwaarden bij het Duurzaamheidsplein Oss ingegaan, onder andere verscherpte controle op inwonerschap via identiteitscontrole en marktconforme en objectieve poorttarieven. Dit heeft geleid tot een daling van het aantal bezoekers aan het duurzaamheidsplein en een forse daling van het bouw- en sloopafval.
79
-
De knelpunten rondom de inzameling van huisraad door het Kringloopbedrijf Maasland zijn opgelost. Deze knelpunten ontstonden door wijziging in de ophaalcriteria. Er zijn nieuwe afspraken gemaakt met het Kringloopbedrijf Maasland ten aanzien van het ophalen van herbruikbare en niet-herbruikbare huisraad en deze zijn per 15 september 2021 ingegaan. Het Kringloopbedrijf Maasland haalt alle spullen aan huis op, ook al is minder dan 70% van deze spullen verkoopbaar. De onverkoopbare spullen worden meegenomen tegen betaling. De nieuwe afspraken met het kringloopbedrijf ten aanzien van het ophalen van herbruikbare en niet-herbruikbare huisraad per 15 september 2021 zijn gecommuniceerd via persberichten, website en de app afvalwijzer.
-
We zijn met de voorbereidingen en communicatie voor een pilot 2-2-2 gestart, waarbij we bij één inzamelroute (deel van de wijk Ussen) tweewekelijks restafval inzamelen. In de pilot onderzoeken we of inwoners hierdoor nog gemakkelijker een inzamelronde kunnen overslaan met het betalen per lediging, zodat inwoners die hun afval goed scheiden financieel beloond kunnen worden. Deze pilot evalueren we in 2022 in relatie tot de hoeveelheden restafval en kosten van de nieuwe afvalaanpak 3-2-2.
-
We hebben ingezet op extra controle en handhaving bij een aantal hotspot locaties waar regelmatig bijplaatsingen/afvaldumpingen plaatsvinden. Door het capaciteitsbeslag van de controle op naleving van COVID-19 maatregelen is deze extra inzet van boa’s in de praktijk niet optimaal geweest. In 2022 verscherpen we deze aanpak.
-
We hebben de Afvalstoffenverordening aangepast en in lijn gebracht met de nieuwe afvalaanpak. Daarnaast is nu het opleggen van bestuurlijke handhaving in de vorm van bestuurlijke boetes in de Afvalstoffenverordening gemeente Oss 2022 opgenomen. Daarmee is niet langer een heterdaadvaststelling nodig om te kunnen beboeten.
-
Voor het scheiden van GFE(Groente, fruit, etensresten)-afval bij hoogbouw hebben we een pilot voorbereid. Deze start begin 2022. Hiermee onderzoeken we of het voor hoogbouw mogelijk is om GFEafval te scheiden en daardoor minder restafval te hebben. Er worden op drie proeflocaties verzamelcontainers voor GFE-afval geplaatst.
-
Het huidige verwerkingscontract voor restafval liep per 1 januari 2021 af. Dit contract hebben we in 2020 met vier jaar verlengd tot 1 januari 2025. Gelet op de prijzen van nieuwe contracten, is verlenging van het huidige contract dat een gunstig tarief kent, een goede deal.
-
In 2021 hebben we samen met de gemeenten Den Bosch, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Helmond, Meierijstad, Valkenswaard en samen met de provincie Noord-Brabant stappen gezet in het nascheidingsinitiatief. Daarbij kijken we samen of nascheiding van huishoudelijk afval een extra bijdrage kan leveren aan de realisatie van de gezamenlijke afvaldoelstellingen. In 2022 gaan we hier samen mee door.
-
Zwerfafval en dan met name in het centrum van Oss is een groeiend probleem. In de programmabegroting 2021-2024 hebben we extra opruimactiviteiten overwogen. In de prioritering hebben we destijds besloten daarvan af te zien. In 2021 is in de programmabegroting 2022-2025 door de Raad incidenteel € 100.00 vrijgemaakt voor 2022.
-
Naast vrijwilligers heeft de speciale kinderclub Mikmakkers zich ingezet om zwerfafval op te ruimen. Het aantal Mikmakkers is flink gegroeid, van circa 600 leden naar 1850 leden. Dit vergroot de betrokkenheid en bewustwording van inwoners bij een schone leefomgeving.
-
In samenwerking met programma 6. Vitale Economie en relevante Osse bedrijven verkennen we een aanpak van de Osse plasticproblematiek.
-
Dankzij de positieve ontwikkelingen hebben we de financiële tekorten op de afvalverwerking om weten te buigen naar een positief saldo. Dit heeft het mogelijk gemaakt de inwoners met een korting op de afvalstoffenheffing 2022 te belonen.
80
2.3 Klimaatrobuuster en meer biodiversiteit Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We zijn in 2050 klimaatrobuust
-
We vergroten de biodiversiteit in onze leefomgeving
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In de gebiedsvisies in opmaat naar een Omgevingsvisie zijn onze ambities voor klimaatrobuustheid en biodiversiteitsherstel opgenomen. Klimaatrobuustheid en biodiversiteitsverbetering maken standaard onderdeel uit van projectvorming bij (her)inrichting van de openbare ruimte, natuurgebieden en nieuwe woon- en werklocaties. We stimuleren initiatieven van grondeigenaren en andere belangstellenden om hun eigen directe omgeving te vergroenen en klimaatrobuust in te richten. Afhankelijk van problematiek, beschikbare ruimte en middelen plannen we maatregelen en voeren die uit. Daarmee zetten we concrete stappen. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We zijn met partners (terreinbeheerders, overheden) in gesprek over uitbreiding van het natuurnetwerk Oss als aanvulling en aansluitend op het Natuurnetwerk Brabant. Uitbreiding van bos en riviernatuur maakt daar onderdeel van uit. We streven naar concrete uitvoeringsvoorstellen in 2022.
-
De waterveiligheidsmaatregelen langs de Maas gaan een enorme impuls geven aan onze riviernatuur zowel in flora als fauna. Uitvoering start naar verwachting in 2023. Met de al eerder gerealiseerde natuur in Keent, Hemelrijkse en Kesselse Waard ontstaat daarmee een uitgestrekt en omvangrijk natuurgebied in de gemeente. o
Door de plannen van het project Meanderende Maas ontstaat maar liefst 600 ha nieuwe natuur in onze gemeente Oss. Uitvoering wordt naar verwachting in 2023 opgestart. Een deel van deze ontwikkeling is afhankelijk van de verwerving van gronden in de uiterwaarden (zelfrealisatiegebieden).
o
Vanuit de Projectmatige Aanpak Grote Wateren (PAGW) is in het afgelopen jaar € 15 mln extra ter beschikking gesteld voor de ontwikkeling van riviergebonden natuur in de gehele Ossekamp en De Waarden om deze te ontwikkelen tot natuurgebied (100 ha van de 600ha).
o
Ook het uiterwaardengebied in de meander Dieden-Demen maakt onderdeel uit van eerdergenoemde maatregelen. Afgelopen jaar is de vergunning verleend. Dit voorjaar gaat de schop de grond in.
o
Voor het dijkverbeteringstraject Ravenstein-Cuijk zijn er vorderingen in de verkenning. Ook hier worden koppelkansen gezocht voor de gebiedsontwikkeling.
-
De bosontwikkeling in ons deel van de Maashorst is, ondanks de discussies over de verzelfstandiging van Herperduin, gewoon doorgegaan inclusief de heraanplant. Biodiversiteitsopnamen tonen mooie uitkomsten zoals bijvoorbeeld de aanwezigheid van de raaf en andere bijzondere vogels.
-
Met het waterschap hebben we een belangrijke fase van inrichting van de Ecologische Verbindingszone langs de Hertogswetering afgerond. Daarmee is deze wetering over de hele lengte binnen het grondgebied van Oss voorzien van een EVZ (ecologische verbindingszone).
-
In Geffen hebben we door aankoop van grond aanvullende mogelijkheden gecreëerd voor uitbreiding van de Groene Long in de zuidelijke geledingszone.
-
Klimaatrobuustheid en biodiversiteitsherstel wordt in de projectontwikkeling voor nieuwe woon- en bedrijfslocaties meegewogen zoals in Geffens Veld, Oss West, Raadhuislaan Noord en Ravenstein.
-
In 2021 is fase 2 in de aanplant van 1500 nieuwe bomen ter versterking van de boomstructuren in uitvoering gegaan. Circa 500 bomen zijn in de winter-periode extra geplant, naast reguliere aanplant door uitval bij ziekte/afsterven en vervanging van bestaande bomen in renovaties. In 2020 is fase 1 uitgevoerd. Eind 2022 voeren we de laatste fase uit.
-
Vanaf 1 januari 2022 geven we invulling aan de motie om te kappen bomen duidelijker in beeld te brengen zowel met een markering op de boom als met informatie op onze website en in Oss Actueel.
81
-
Met deelname aan het NK Tegelwippen, aanleg van 110 geveltuinen (met de mooiste uit de wedstrijd in de Koekoekstraat) van tiny forests en ondersteuning van diverse initiatieven van bewoners/bewonersgroepen gaven we aandacht aan bewustwording en handelingsperspectief van bewoners in het vergroenen/klimaatrobuuster inrichten van de eigen woonomgeving.
-
De in 2021 geïntroduceerde website www.mijnbuurtoss.nl informeert en stimuleert bewoners steeds vaker om tot vergroeningsacties over te gaan. Via een gezamenlijke subsidieregeling (As50+ partners) ondersteunen we eigen acties. In 2021 maakten circa 25 inwoners hiervan gebruik.
-
Wij stimuleren de vergroening van schoolpleinen, niet alleen vanwege de bijdrage aan onze natuur maar ook vanuit de educatieve waarde. Diverse scholen hebben hier ook in het afgelopen jaar op ingespeeld. Het plan van Hooghuis TBL werd het afgelopen jaar door de provincie Noord-Brabant in een wedstrijd uitgeroepen als beste en ontving voor de realisatie daarvan € 5000. Ook een beleeftuin op de PiusX school ondersteunden we.
-
We nemen deel aan een initiatief van VNO/NCW en OIK voor verduurzaming van bedrijventerrein Moleneind/Landweer. Met name aspecten vergroening en klimaatrobuustheid zijn concrete acties die worden beschouwd met de partners.
-
Met de vaststelling van de toekomstvisie op de agrarische sector, met circa 70% de verreweg grootste grondeigenaar binnen onze gemeente, hebben we de gesprekken over natuurinclusieve landbouw geïntensiveerd.
-
Met de Regio Noord Oost Brabant en de watersamenwerking As50+ verkennen en ontwikkelen we instrumenten en maatregelen ten behoeve van klimaatrobuuste (her)inrichting, waaronder een toolbox klimaatadaptatiemaatregelen en subsidies, planologische en juridische instrumenten voor klimaatbestendige bedrijventerreinen en bouwstenen voor de omgevingsvisie.
-
We nemen voor een periode van drie jaar (2021-2023) deel aan de provinciale STILA regeling, met name gericht op natuuruitbreiding en biodiversiteitsherstel.
-
Met de regio0 As50+ hebben we een beroep gedaan op Impulsgelden van het Rijk voor versnelling van klimaatadaptatiemaatregelen. Bekende knelpunten ten aanzien van wateroverlast bij hevige regen zijn maatregelen die we daarmee naar voren halen (IUP). We verwachten in het voorjaar van 2022 uitsluitsel.
-
Met een Raadsinformatiebrief informeerden wij de gemeenteraad in november over de ontwikkelingen met betrekking tot natuurinclusief bouwen.
2.4 Kansgestuurd beheren van de openbare ruimte Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
De tevredenheidsscore voor onderhoud op de Veiligheidsmonitor is 70% of meer
-
Beheer en onderhoud zijn doelmatig en toekomstbestendig
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? In de veiligheidsmonitor 2019 oordeelt 77,5% van de inwoners tevreden te zijn over onderhoud van de openbare ruimte (NB gegevens 2021 zijn in maart 2022 beschikbaar). Daarmee voldoen we ruim aan de doelstelling (minimaal 70%). De beleidsschouw 2021 op de onderhoudskwaliteit laat een nagenoeg zelfde resultaat zien als in 2020. Voor alle gebieden, met uitzondering van de centra, voldoen we daarmee aan het vastgestelde uitgangspunt. In de centra voldoen we niet aan het beoogde niveau van Goed. Dat levert voor de komende jaren een aandachtspunt op voor de uitvoering. Duurzaamheid is bij ontwerp, aanbesteding en uitvoering een zwaarder wegend item geworden. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
In 2021 lagen we op schema met uitvoering van het IUP (Integraal UitvoeringsPlan). We hebben voor een nieuwe periode het IUP geactualiseerd met projecten in de openbare ruimte voor de komende jaren. In het plan hebben we enkele verbeteringen doorgevoerd waarmee met name meer inzicht op de maatschappelijke effecten van projecten ontstaat. Via een separate voortgangsrapportage is de raad geïnformeerd.
82
-
COVID-19 maatregelen hebben ook in 2021 extra druk gelegd op beheer en onderhoud. We hadden opnieuw te maken met meer zwerfafval en zwerfafvalmeldingen dan voor de pandemie. Dit resulteerde in extra opruimrondes, met name ook in enkele weekenden in het centrumgebied.
-
Via de programmabegroting 2022-2025 en op basis van een integraal beheerplan openbare ruimte voorzien we met een hoger budget in toenemende vervangingsinvesteringen van met name verhardingen en openbaar groen.
-
We beëindigden de pilot belevingsbestek Berghem met de aannemer zonder een gewenst resultaat. Doelstelling was tevreden bewoners, behoud van kwaliteit, bevorderen van participatie en het ontzorgen van de opdrachtgever. Aan de hand van prestatie-indicatoren (KPI'S) hebben we geconstateerd dat de aannemer met deze nieuwe aanpak in onvoldoende mate resultaat boekte.
-
Met de in 2021 gelanceerde website www.mijnbuurtoss.nl geven we een nieuwe impuls aan bewonersparticipatie en betrokkenheid bij de inrichting, het beheer en gebruik van de eigen woonomgeving.
2.5 Een veilige en gezonde leefomgeving Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Een adequate invulling van wettelijk milieutaken
-
Verbetering van lucht-, bodem- en waterkwaliteit
-
Een integrale, gebieds- en ontwikkelingsgerichte benadering van milieutaken, afgestemd op maatschappelijke opgaven
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Adequate invulling van onze wettelijke taken hangt nauw samen met aanpassingen door invoering van de Omgevingswet. We vorderen hierin conform planning. Vanuit de gedachte dat de luchtkwaliteit in onze regio zorgen baart en dat luchtverontreiniging zich niet aan gemeentegrenzen houdt, is Oss de initiatiefnemer en voortrekker van de regionale aanpak van het Schone Luchtakkoord in Noordoost-Brabant. Voor verbetering van lucht, bodem en waterkwaliteit zijn ambities in de gebiedsvisies aangescherpt. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Ambities voor milieuaspecten bodem, water, lucht zijn opgenomen in de gebiedsvisies in voorbereiding op de integrale benadering in de Omgevingsvisie.
-
We hebben een uitvoeringsprogramma Schone Lucht Akkoord opgesteld en geven daar invulling aan. Voor de bronnen Mobiliteit, Mobiele Werktuigen, Landbouw, Industrie, Havens en Houtrook zijn de te nemen maatregelen met een verwacht tijdspad bepaald. Voorbeelden zijn actievere voorlichting over verantwoord hout stoken onder andere via de webpagina "Oss is gezond" en het registreren van klachten over houtrook. Er worden 3 walstroomvoorzieningen aangelegd in de haven van Oss met subsidie van het Schone Lucht Akkoord.
-
In regio verband (RNOB) werken we samen aan schone lucht op het gebied van mobiliteit, mobiele werktuigen en landbouw en delen kennis over meetprojecten luchtkwaliteit.
-
De verkenning voor een gebiedsgerichte aanpak grondwaterbeheer (GGB) in de stad met de provincie Noord-Brabant en bedrijven heeft niet geleid tot realisatie. Er werd geen consensus bereikt over de overname van verontreinigingspluimen. Oss zal zelfstandig een monitoringsprogramma grondwater opstellen.
-
De voorbereidingen voor overdracht van bodemtaken en invoering van de Omgevingswet zijn verder gevorderd.
-
Met de Veiligheidsregio en Omgevingsdienst hebben we inzichtelijk gemaakt wat de actualisering van de omgevingsveiligheid voor Oss gaat betekenen. Dit brengen we in in het project Omgevingsplan.
-
We nemen deel aan de pilot energie uit mest (project RegioDeal) en Bokashi (structuurverbeteraar uit bermmaaisel) ter stimulering van kringloop binnen de landbouw.
83
-
Onze gemeente heeft deelgenomen aan de landelijke Week van de asbestvrije schuurtjes. Huiseigenaren en bedrijven met mogelijk een asbestdak zijn aangeschreven. Tevens is een webpagina opgesteld met actuele informatie over asbestdaken.
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid In dit programma staan de duurzaamheidsinspanningen in de pijler Planet centraal. Daarbij wordt de combinatie gezocht met mogelijkheden vanuit de beide andere pijlers People en Profit. Voorbeelden daarvan zijn de aandacht voor de economie en voorwelzijn en veiligheid in de inrichting van de openbare ruimte, de inschakeling van vrijwilligers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en het creëren van een aantrekkelijke woon- en vestigingsomgeving. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals) die bij dit programma horen zijn: goede gezondheid en welzijn, schoon water en sanitair, duurzame energie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, klimaatactie, leven op het land en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2017
2019
2020
2021
Streefwaarde
Tevredenheid onderhoud
Veiligheidsmonitor
77,1%
77,5%
1)
2)
>= 70%
Gemeente,
Basis
Basis
Basis
Basis
Centra Goed
beleidsmonitor
Basis
Basis
Basis
Basis
Overig Sober
Plan Watertaken
100%
100%
100%
99%
100%
verhardingen, groen Onderhoudsniveau
Kostendekkende rioolheffing
1) Landelijke Veiligheidsmonitor vanaf 2017 tweejaarlijks 2) gegevens over 2021 worden omstreeks maart 2022 verwacht (Veiligheidsmonitor) 3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Voor hernieuwbare energie gebruiken we de gemiddelde waarde van geheel Nederland omdat gemiddelde gemeente naar grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners ontbreekt. Indicator Omvang huishoudelijk restafval per inwoner Hernieuwbare elektriciteit
Oss
Referentie
Jaar
161 kg
156 kg
2019
8,2%
20,0%
2019
84
4. Wat heeft het gekost? + is nadeel: hogere uitgaven/lagere inkomsten - is voordeel: lagere uitgaven/hogere inkomsten bedragen x € 1.000 Omschrijving
Afvalverwijdering
Begroting
Begroting
Rekening
2021
2021 na
2021
Verschil Voordeel/ Nadeel
primitief
wijziging
Lasten
12.920
11.632
10.689
-943
V
Baten
-15.401
-15.821
-16.869
-1.049
V
Saldo
-2.480
-4.189
-6.180
-1.991
V
Lasten
282
283
265
-18
V
Baten
-204
-204
-222
-18
V
Saldo
78
79
43
-35
V
Lasten
504
529
487
-42
V
Baten
-533
-558
-590
-32
V
Saldo
-29
-29
-103
-74
V
particulieren
Begraafplaatsen en crematoria
Afvalverwijdering bedrijven
Riolering
Openbaar groen
Milieubeheer
Projecten milieu en
Lasten
6.875
6.875
6.769
-106
V
Baten
-8.204
-8.204
-8.433
-229
V
Saldo
-1.329
-1.329
-1.664
-335
V
Lasten
6.928
7.101
7.560
459
N
Baten
-85
-191
-254
-64
V
Saldo
6.843
6.910
7.305
395
N
Lasten
1.871
1.848
1.909
61
N
Baten
0
0
-4
-4
V
Saldo
1.871
1.848
1.905
57
N
Lasten
1.831
2.576
2.152
-424
V
buitengebied
Hondenwacht
Wegen, straten en pleinen
Projecten openbare ruimte
Totaal programma
Stortingen reserves Onttrekkingen reserves Totaal mutaties reserves Resultaat
Baten
-100
-674
-489
185
N
Saldo
1.731
1.902
1.663
-238
V
Lasten
340
340
349
8
N
Baten
-535
-535
-538
-3
V
Saldo
-195
-195
-189
5
N
Lasten
9.189
9.713
9.563
-150
V
Baten
-472
-838
-1.381
-542
V
Saldo
8.716
8.874
8.182
-693
V
Lasten
124
551
334
-217
V
Baten
0
0
0
0
-
Saldo
124
551
334
-217
V
Lasten
40.865
41.448
40.077
-1.370
V
Baten
-25.534
-27.025
-28.780
-1.755
V
Saldo
15.331
14.423
11.297
-3.125
V
480
992
3.474
2.481
N
-1.291
-1.924
-1.611
313
N
-811
-932
1.863
2.794
N
14.520
13.491
13.160
-331
V
85
Toelichting op afwijkingen groter dan € 100.000 Afvalverwijdering particulieren We hebben lagere kosten van € 943.000 en hogere opbrengsten van € 1.049.000. Per saldo geeft dat een voordeel van € 2 miljoen. De begrote storting in de reserve afvalstoffenheffing bedroeg € 662.000. In werkelijkheid is er een overschot van € 2,6 miljoen. We storten dit in de reserve afvalstoffenheffing. We hebben dus een fors voordeel. De diverse doorgevoerde wijzigingen in ons afvalbeleid van 2021 hebben een groter financieel effect dan we bij de programmabegroting 2022 hadden verwacht. De belangrijkste oorzaken hiervoor zijn: 1)
Nieuwe afvalbeleid (volumevermindering restafval, vaker Plastic verpakkingsafval ophalen en het aanpassen van het reglement van het Duurzaamheidsplein) zorgt voor lagere uitgaven en hogere inkomsten.
-
We hebben een voordeel van € 52.000 op verwerkings- inzamel- en overslag- en transportkosten.
-
Er zijn grotere hoeveelheid gescheiden afvalstoffen zoals gft, glas, papier en plastic verpakkingsafval t.o.v. 2020 aangeleverd. Voor de verwerking van deze stoffen hebben we extra kosten van € 40.000 gemaakt als gevolge van deze hogere hoeveelheden. Daartegen over staat dat we voor glas, papier en PBD (plastic verpakkingsafval) hogere inkomsten hebben van € 572.000.
-
Ten opzichte van 2020 zien we minder bouw en sloopafval en minder grof huishoudelijk afval. Dit zorgt voor lagere kosten bij het duurzaamheidsplein. De hoeveelheid bouw en sloopafval is in 2021 met 107 kilo per persoon t.o.v. 2020 afgenomen. Dit zorgt voor een voordeel van € 215.000.
-
De hoeveelheid ingezameld oud papier is t.o.v. 2020 gelijk gebleven. Afzettend tegen de landelijke tendens is dit opvallend omdat deze o.a. door de digitalisering elke jaar lager wordt.
-
De opbrengsten van het Duurzaamheidsplein door betalende bezoekers zijn door het aanpassen van de tarieven hoger. Dit geeft extra opbrengsten van € 181.000.
-
De hoeveelheid afvalstoffen per inwoner zijn sterk verminderd. De totale hoeveelheid afvalstoffen per inwoner is in 2021 afgenomen met 162 kilo t.o.v. 2020.
2)
De effecten van de mondiale COVID-19 pandemie zorgen voor hogere opbrengsten. Wereldwijd is er een grote vraag naar grondstoffen. Hierdoor is de opbrengst van deze afvalstoffen hoger. Gevolg is dat er hogere inkomsten zijn voor papier en metalen.
-
Het opbrengsttarief van oud papier wordt maandelijks vastgesteld. Hierdoor fluctueert de prijs sterk gedurende een kalenderjaar. In 2021 heeft de papierprijs sterk gefluctueerd. In februari 2021 zat deze op het laagste tarief van de afgelopen 10 jaar waarna deze gedurende 2021 is gaan stijgen. Gemiddelde opbrengst stijging oud papier 2021 was 75%. Hierdoor is er een voordeel van € 445.000. Het betreft hier al het ingezamelde huishoudelijke oud papier dus incl. Duurzaamheidsplein).
-
De opbrengsten van metalen ( oud ijzer Duurzaamheidsplein) wordt per maand bepaald. Hierdoor fluctueert de prijs sterk gedurende een kalenderjaar. Gemiddelde opbrengst stijging metalen 2021 was 50%. Hierdoor hadden we in 2021 een voordeel van € 35.000.
3)
Organisatorisch doorgevoerde wijzigingen. Dit komt doordat de kwaliteit van het (grove) restafval van het Duurzaamheidsplein is verbeterd ( homogenere samenstelling). Hierdoor wordt het tegen een prijstechnisch lager tarief verwerkt. In 2021 hebben we hierdoor een voordeel van € 420.000.
Riolering We hebben € 106.000 aan lagere kosten en € 229.000 aan hogere opbrengsten, per saldo geeft dit een voordeel van € 335.000. We hebben lagere kosten vanwege minder preventieve reiniging en inspectie van riolen. Verder was er minder correctief onderhoud van riolering noodzakelijk en hadden we minder kosten aan inhuur. We hebben hogere opbrengsten vanwege hogere heffingen door een hoger aantal eenheden dan we hadden begroot en naheffingen over 2020.
86
Openbaar Groen We hebben € 459.000 aan hogere kosten en hogere opbrengsten van € 64.000, per saldo hebben we een nadeel van € 395.000. We hebben hogere kosten voor het groot onderhoud van groen. Het gaat om een bedrag van € 361.000. We hebben dit verrekend met de reserve IUP. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de voortgangsrapportage IUP. Daarnaast hebben we hogere kosten van € 143.000 door hogere opruimkosten door stormschade van het voorjaar 2021. Verder hadden we hogere stortkosten voor composteerbaar groen en door meerwerk van bestekken. Projecten Milieu en buitengebied We hebben € 424.000 aan lagere kosten en € 185.000 aan lagere opbrengsten, per saldo een voordeel van € 238.000. Dit kunnen we verklaren door de volgende afwijkingen. Allereerst zijn de kosten voor de RREW en RRE (Reductie regeling energie) lager uitgevallen dan verwacht, in totaal afgerond € 250.000. Dit zijn subsidieregelingen en we gaan het budget volgend jaar besteden. Omdat de kosten lager zijn, zijn ook de opbrengsten doorgeschoven naar 2022. Daarnaast hebben we minder kosten gemaakt voor de Duurzame polder, namelijk € 195.000. Duurzame polder is een samenwerking met de provincie Noord-Brabant en de gemeente 's-Hertogenbosch, we hebben een deel van de kosten bij hen in rekening gebracht. Ook dit project overstijgt het kalenderjaar en het beschikbare budget in 2022 worden besteed.
We hebben hiervoor ook minder onttrokken uit de reserve. Wegen, straten en pleinen We hebben € 150.000 aan lagere kosten en € 542.000 aan hogere opbrengsten. Dit heeft een aantal oorzaken: -
We hebben lagere kosten doordat we de bijgestelde aankoop van wegenzout te hoog hadden ingeschat. Daarnaast hebben we lager onderhoudskosten en minder en uitgestelde werkzaamheden/storingen door COVID-19. Ook hadden we lagere kosten op het veegbestek.
-
Voor openbare verlichting hadden we lagere onderhoudskosten door een aanbestedingsvoordeel en meevallende aantallen van storingen. Daarnaast hadden we fors hogere energiekosten omdat bij inventarisatie en aanpassing naar slimme meters is gebleken dat diverse schakelstations niet in rekening waren gebracht.
-
We hebben € 63.000 aan lagere kosten voor openbare verlichting doordat een aantal werkzaamheden zijn doorgeschoven naar 2022.
-
De eerder verwachte hogere uitvoerings- en toezichtkosten voor het project glasvezel vallen mee.
-
We hebben vanuit diverse overheidsinstanties subsidies voor verkeersveiligheid ontvangen, voor onder andere de Hazenkamplaan. Het gaat om een bedrag van € 341.000. Dit is verrekend met de IUP projecten en het overschot is hebben we gestort in reserve IUP.
-
We hebben hogere inkomsten door de doorberekening van beheerkosten en de degeneratievergoedingen aan de nutsbedrijven.
-
We hebben extra leges ontvangen voor het project glasvezel (€ 76.000).
Projecten Openbare ruimte We hebben € 217.000 aan lagere kosten. Dit jaar hebben we slechts een termijn, in plaats van alle 3 termijnen, als bijdrage betaald voor werkzaamheden aan de Hertogswetering. Dit project heeft ook in 2021 vertraging opgelopen. Het gaat om € 72.000 in plaats van de begrote € 262.5000. We hebben daarom ook minder onttrokken aan de reserve Groenfonds landelijk gebied. Daarnaast hebben we minder kosten gemaakt voor projecten voor milieu en klimaat. Dit budget is bedoeld voor advies, ondersteuning en onderzoek en nu gebundeld voor de beleidsvelden openbare ruimte, klimaatadaptatie, en milieuaspecten. In 2021 hebben we weinig kosten gemaakt, met name als gevolg van COVID-19. Onttrekkingen en stortingen reserves -
We hebben een bedrag van € 2,6 miljoen in plaats van € 662.000 in de reserve Afvalstoffenheffing gestort. Dit is het positieve resultaat wat we daar hebben behaald.
87
-
We hebben € 361.000 extra onttrokken aan de reserve IUP vanwege hogere kosten van het groot onderhoud van groen. Daarnaast hebben we € 369.000 gestort vanuit groot onderhoud van wegen, straten en pleinen. Ook hebben we een extra bedrag van € 87.000 in de reserve IUP gestort door de degeneratievergoeding van nutsbedrijven. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de voortgangsrapportage IUP.
-
We hebben een bedrag onttrokken uit de reserve riolering, het gaat om een bedrag van € 69.000. We hadden een onttrekking begroot van € 389.000. Doordat we een voordelig resultaat van € 320.000 voor riolering hebben we een bedrag van € 69.000 onttrokken omdat dit het werkelijke tekort is.
-
We hebben € 230.000 minder onttrokken voor de Duurzame polder uit het investeringsfonds Duurzaamheid.
-
We hebben € 190.000 minder onttrokken aan de reserve Groenfonds landelijk gebied voor de EVZ Hertogswetering.
-
We hebben € 93.000 meer onttrokken aan de reserve voor verkeersregelinstallaties.
-
We hebben € 63.000 gestort in de reserve openbare verlichting.
Lasten per product In de volgende figuur hebben we voor 2021 de totale lasten per product in beeld gebracht (bedragen x € 1.000).
5. Overzicht subsidies We geven hier een overzicht van de subsidies binnen dit programma per product. Voor meer detailgegevens over de subsidies per instelling verwijzen we naar de website https://financien.oss.nl/. Bedragen x € 1.000 Omschrijving
Rekening
Begroting
Rekening 2021
2020
2021
Projecten milieu en buitengebied
243
260
260
Totaal programma 5. Zuinig op ons klimaat
243
260
260
88
Programma 6. Vitale economie
89
1. Inleiding Binnen het programma Vitale Economie staat toekomstbestendige werkgelegenheid en toekomstbestendige economische structuur voor de inwoners van Oss centraal. Want het hebben van werk stelt mensen in staat om hun bestaan zelf vorm te geven en mee te doen in de maatschappij. Met de COVID-19, waarvan we het effect op de werkgelegenheid op dit moment nog steeds niet in de volle omvang kunnen overzien, is deze opgave actueler dan ooit. De klappen vallen selectief, we breken op dit moment zelfs het banenrecord in Oss. Tegelijkertijd weten we niet welke golf er nog komt wanneer bijvoorbeeld de COVID-19 steun van de Rijksoverheid stopt. Randvoorwaarde voor duurzame economische ontwikkeling en werkgelegenheid is een arbeidsmarkt die goed functioneert en aansluit bij de vraag en ontwikkelbehoefte van het bedrijfsleven. Ook het versnellen van de transitie naar een circulaire economie en het verminderen van onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen is belangrijk. Zo snijdt het mes aan twee kanten; nieuwe ontwikkel- en groeikansen voor onze bedrijven én een bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Wij vinden het belangrijk dat nieuwe én al in Oss gevestigde bedrijven hier goed uit de voeten kunnen. Daar richten we onze acquisitie op en ook ons accountmanagement. Oss is dé maakstad in de regio Noordoost Brabant en daar zijn we trots op.
Onze opgave is het om samen met het bedrijfsleven, het onderwijs en de regio telkens weer te komen tot vernieuwingen en zo te bouwen aan een vitale economie, klaar voor de toekomst. Daarom zijn we ook zeer actief in Oss en in de regio op het gebied van economische structuurversterking. In Oss met de Kracht van Oss, en de Talentencampus, bijvoorbeeld met Learning Communities. In de regio via Regio Noordoost-Brabant (RNOB), Agrifood Capital (AFC), Vijsterren Logistiek en Ondernemerslift+ bouwen we aan een economische profilering en ontwikkeling van sectoren die toekomst hebben op zowel economisch als duurzaamheidsvlak. Via AFC en de regiodeal (initiatief van Rijk, Provincie en Regio) komen er ook middelen beschikbaar voor deze structuurversterking. Overheid, onderwijs en ondernemers (3O) werken daarbij nauw samen. Meer daarover is te vinden in programma 10. In samenwerking met 's-Hertogenbosch en Bernheze werken we aan de ontwikkeling en realisatie van een duurzaam bedrijventerrein Heesch-West voor Logistieke en grootschalige bedrijven en bedrijven in de sector Life Sciences. Ons paradepaardje op het gebied van sectorenbeleid blijft Life Sciences en de verdere doorontwikkeling van Pivot Park.
Daarom zijn we de voorbereidingen gestart om van 2022/2023, met de terugkeer van Organon in Oss en de historische betekenis van 100 jaar Farma en life sciences voor Oss, een bijzonder jaar te maken. Een jaar waarin Pivot Park 10 jaar bestaat. 2. Programma-onderdelen 2.1 Versterken van een toekomstbestendige arbeidsmarkt Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Bedrijven in Oss beschikken op het juiste moment over de juiste hoeveelheid mensen, met de juiste kwalificaties op de juiste plek. Meetbaar in een lagere werkloosheid en een afname van het aantal en de looptijd van vacatures
-
We brengen talentontwikkeling en valorisatie tussen onderwijsinstellingen en (MKB)bedrijven tot stand
-
We interesseren hoger opgeleid talent voor onze lokale arbeidsmarkt
Voor overige arbeidsmarkt-doelstellingen zie programma 2. Werk, inkomen en onderwijs.
90
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De werkloosheid in Oss is de laatste jaren flink gedaald van 4,4% naar 2,2% (tot onder het landelijke gemiddelde). Het aantal banen is boven de 43.000 gestegen. Het aantal vacatures loopt op. Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Ondernemers moeten steeds meer moeite doen om gekwalificeerd personeel te vinden en te houden. Vanuit ons team economische zaken we meer dan 100 hbo studenten gestimuleerd om naar Oss te komen door ze via stages en masteropleidingen te verbinden aan het bedrijfsleven. Binnen het programma vitale economie begeleiden we zelf ook studenten voor onderzoek naar de kansen van de haven en het spoor, duurzame verpakkingen en agrifood. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We namen deel aan een aanvraag voor ondersteuning uit het Rif (regionaal investeringsfonds van ministerie) voor ROC's op het gebied van data awareness. Deze is toegekend en hiervoor wordt een leerlijn ontwikkeld op mbo niveau die leerlingen opleidt voor data gedreven beroepen in de toekomst.
-
In 2020 startten we als gemeente al met steun voor het project Open Badges. Dit project is een voorbeeldproject in Brabant op het gebied van talentontwikkeling op basis van vaardigheden. Dit project wordt uitgevoerd door de Talentencampus. Dit jaar kregen we subsidie van de provincie Noord-Brabant om het project Open Badges verder uit te breiden.
-
We ontvingen subsidie van de provincie Noord-Brabant voor het project Digitale Werkplaatsen Oss. Dit project wordt uitgevoerd door de Talentencampus. Met dit project wordt digitalisering, robotisering en automatisering bij bedrijven gestimuleerd door de inzet van studenten.
-
We startten het project hybride leeromgeving Pivot Park op. Daarvoor kregen we subsidie van de provincie Noord-Brabant en gaven vanuit dit programma ook een bijdrage aan dit project. In een hybride leeromgeving wordt een omgeving gebouwd bij bedrijven of op campussen, waarin studenten ter plaatse vaardigheden kunnen opdoen in bepaalde vakgebieden. Op deze manier worden onderwijs en bedrijfsleven fysiek verbonden om daarmee aantrekkingskracht van hoogopgeleid talent te vergroten. De Talentencampus voert dit project uit.
-
We hebben Oss op de kaart gezet via deelname aan online events en campagnes als aantrekkelijke woonen werkstad bij studenten.
-
We hebben studenten begeleid met minor opdrachten en stages.
-
Er is via een bestuursopdracht speciale aandacht besteed aan huisvesting en integratie van arbeidsmigranten. Voor het onderdeel huisvesting is een plan van aanpak opgesteld en een planning gemaakt. Er wordt zowel beleidsmatig als m.b.t. passende locaties gewerkt aan grootschalige(re) huisvesting in de gemeente Oss. Overbewoning wordt in kaart gebracht en waar mogelijk aangepakt. Beleid wordt opgesteld om verkamering terug te dringen, overlastsituaties aan te pakken en er wordt gewerkt aan een veilige en leefbare omgeving. Het onderdeel Integratie en Participatie van internationale werknemers is regionaal opgepakt vanuit de Regio Deal. Er zijn drie scenario’s ontwikkeld voor een Migratie Informatiepunt om integratie en participatie van internationale werknemers te bevorderen. Over de financiering hiervan zijn/worden gesprekken gevoerd met het ministerie van BZK en de VNG. Het dienstverleningsconcept (in ontwikkeling) voor integratie en participatie voor de gemeente Oss sluit in 2022 aan bij het landelijk (voorkeur want één benchmark) of Brabant breed gekozen scenario.
91
2.2 Versnellen van de transitie naar een duurzame circulaire economie Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Het bedrijfsleven in Oss voldoet aan het Nationaal Energieakkoord en het Nationaal Grondstoffenakkoord. Dit houdt in dat Oss in 2050 energieneutraal en volledig circulair is
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Via adviserend toezicht door ODBN en het project Zon op bedrijfsdak bevorderen we de kennis en de mogelijkheden van energiebesparing en energieopwekking bij bedrijven. Met behulp van regiodealprojecten en innovatieprogramma's stimuleren we de innovatie bij bedrijven op het gebied van circulaire economie. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
We stimuleerden het plaatsen van zonnepanelen op bedrijfsdaken d.m.v. studentenproject. Met deze actie hebben 4 bedrijven meegedaan.
-
We bieden adviserend toezicht door ODBN aan bedrijven en rapporteren over de resultaten. Zie hiervoor ook programma 5. Zuinig op ons klimaat.
-
We voerde een haalbaarheidsonderzoek naar ODE (onderzoekscentrum duurzame eiwitten) uit. De verkenning is afgerond. In stap twee worden partners samengebracht en een gezamenlijke aanpak geformuleerd.
-
We onderzochten de mogelijkheden m.b.t. verduurzaming bedrijventerreinen Moleneind-Landweer. Het onderzoek is afgerond en het vervolg wordt gedefinieerd met VNO-NCW.
-
We voeren het project duurzame verpakkingen (regiodeal) uit. De komende drie jaar onderzoeken we samen met HAS Hogeschool en verpakkingsproducenten mogelijkheden voor meer circulaire verpakkingen. De kennis delen we jaarlijks met een landelijk evenement. Het Innovatieprogramma maakt onderdeel uit van de Regiodeal Noordoost-Brabant. We werken hierbij nauw samen met het Circular Food Center in Meierijstad, dat zich richt op het tegengaan van voedselverspilling. In het innovatieprogramma komt ook de achterkant van de verpakkingsketen (afval) aan bod.
-
We ondersteunen vanuit de Kracht van Oss het uitvoeringsprogramma Kracht van New Business Oss. Dit uitvoeringsprogramma geeft praktische invulling aan onze economische duurzaamheidsambities door begeleiding van succesvolle MVO en PSO-trajecten bij bedrijven en door het uitreiken van vouchers voor innovatieve samenwerkingen. De rapportage over de resultaten volgt via de Kracht van new Business.
-
We zetten het traject Business Model Template (BMT) met de Kracht van New Business voort. Het BMT is een methode voor ondernemers om hun bedrijfsprocessen circulair te ontwerpen. De resultaten delen we in een jaarlijks evenement. Gekoppeld aan het BMT-traject faciliteren we voor de tweede jaar het HANproject Global Goals. Hierin begeleiden 25 studenten ondernemers bij hun keuze voor drie Global Goals, die leidend zijn voor hun bedrijf. De rapportage over de resultaten volgt via de Kracht van new Business.
2.3 Realiseren van voldoende en innovatieve werklocaties voor bedrijven in Oss Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
We hebben voldoende en geschikte mogelijkheden voor bedrijfshuisvesting op onze bedrijventerreinen
-
Bedrijventerrein Vorstengrafdonk is in 2022 volledig uitgegeven
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Het afgelopen jaar zijn de laatste kavels op bedrijventerreinen in Oss uitgegeven. Op Vorstengrafdonk dienen nog drie kavels notarieel te passeren. Deze zijn alle drie gereserveerd, direct beschikbaar is er niets meer. Daarnaast is er hard gewerkt aan het nieuwe bedrijventerrein Heesch-West. Net voor de jaarwisseling is het bestemmingsplan door het bestuur vastgesteld en aangeboden aan de gemeenteraden. Er is een studie gestart naar de mogelijkheden voor uitbreiding en toekomstbestendigheid van de huidige bedrijventerreinen. Dit
92
onderzoek wordt begin 2022 afgerond. Nieuwe bedrijventerreinen zijn niet eenvoudig voor handen. Verwacht wordt dat met de intensivering van het ruimtegebruik op bestaande terreinen en de vestiging van nieuwe bedrijven op de deze terreinen werkgelegenheid en ondernemerschap verzekerd wordt. Zeker als er ruimte vrijkomt doordat lokale bedrijven verplaatsen naar Heesch West. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
De accountmanagers blijven bestaande en nieuwe bedrijven begeleiden in de zoektocht naar geschikte ruimte om te ondernemen in Oss. Vanwege schaarste aan bedrijfsgrond is hier veel inspanning voor nodig. Denk aan het begeleiden van verplaatsingen o.a. op Moleneind.
-
Zowel intern (via de intaketafel) als extern (via 1-loket) worden complexe vragen met betrekking tot ruimte voor ondernemen steeds beter en completer beantwoord.
-
Het bestemmingsplan voor duurzaam bedrijventerrein Heesch-West is aangeboden aan de colleges en gemeenteraden.
-
Er is vanuit de taskforce wonen en werken een onderzoek gestart naar uitbreiding en toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen in Oss. Dit onderzoek wordt begin 2022 afgerond.
2.4 Samenwerking en profilering Doelstellingen We werken aan de volgende doelstelling(en): -
Oss staat in de top 5 van logistieke hotspots in Nederland
-
Oss wordt herkend als dé ‘Industrial hotspot’ voor medicijnontwikkeling en productie in Nederland
-
Oss is nationaal een krachtige speler binnen de sector Agrifood
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? De ontwikkeling van Pivot Park tot life science and health Campus voorloopt voorspoedig. Naamsbekendheid en interesse als vestigingsplaats voor medicijnontwikkeling en productie neemt toe. Op het gebied van Agrifood zijn de duurzame verpakkingen en de ontwikkeling van vlees naar vegetarische producten zeer succesvol. Op het gebied van logistiek doet Oss het op het gebied van wegvervoer nog steeds erg goed. De modal shift naar vervoer over water en spoor verloopt nog niet vlot en vraagt voor de toekomst grote investeringen in de infrastructuur en heldere keuzes. Oss stijgt daarom niet in de lijst met logistieke hotspots. Ook omdat er geen logistieke kavels meer uit te geven zijn. Wat hebben we hiervoor gedaan? -
Er is hard gewerkt aan de voorbereidingen voor het themajaar 100 jaar life sciences in Oss.
-
Voor de uitbreidingen op Pivot Park zijn leningen verstrekt door de provincie Noord-Brabant en de gemeente Oss. Tevens is gewerkt aan een groeifondsaanvraag voor de toekomstige uitbreiding van Pivot Park.
-
Over de toekomst van Vijfsterren logistiek hebben we gesprekken in de regio gestart en werken we ideeën uit.
-
Ontmoetingen met ondernemers (waaronder ook agrifood ondernemers) konden veelal niet fysiek doorgaan. Daarom is digitaal veel bekendheid gegeven aan ondernemerschap voor een door ondernemers in Oss. Bijvoorbeeld tijdens de dag van de ondernemer.
-
Via de kracht van Oss is een adviesprogramma voor en door ondernemers opgezet.
-
Diverse studentenprojecten hebben bijgedragen aan de bekendheid van Oss als maakstad.
93
3. Programma-informatie 3.1 Duurzaamheid Dit programma levert een bijdrage aan meerdere doelen uit de duurzaamheidscirkel, vooral aan de profit-kant, waarbij people en planet ook goede aandacht krijgen: -
Arbeid: Door te streven naar een maximale werkgelegenheidsfunctie leveren we een bijdrage aan meerdere indicatoren zoals besteedbaar inkomen, armoede, jeugdwerkloosheid en verhuissaldo.
-
Kennis: Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking en dus de aanwezigheid van hoger onderwijs is de sleutel tot de toekomst. We zetten dan ook maximaal in op samenwerking met bijvoorbeeld Avans, HAS, HAN en universiteiten in onze nabijheid.
-
Ruimtelijke vestigingsvoorwaarden: we kijken kritisch naar ons ruimtegebruik, onder andere door toepassing van de 'Ladder duurzame verstedelijking'. Bij de ontwikkeling van bedrijventerrein Heesch-West is dit een belangrijke factor. We hebben hier regionaal afstemming over.
-
Daarnaast ontwikkelen we projecten en activiteiten die de transitie binnen het bedrijfsleven naar een duurzame en circulaire economie moeten versnellen (zie paragraaf 2.2).
De global goals die bij dit programma horen zijn: geen armoede, kwaliteitsonderwijs, duurzame energie, fatsoenlijk werk en gezonde economie, duurzame industrie, innovatie en infrastructuur, duurzame steden en gemeenschappen, verantwoorde consumptie en productie en partnerschappen om doelen te bereiken. 3.2 Indicatoren Indicator
Bron
2017
2018
2019
2020
2021
Streefwaarde
Werkgelegenheid
OssStat*
Vestigingsklimaat
Peiling 'MKB
39.512
40.310
42.917
42.940 43.428**
41.310
7,2
7.0
vriendelijkste gemeente'*** Ranking 'Logistieke hotspots'
www.logistiek.nl
5
7
7
8
7
5
*Gebruikt zijn de LISA-cijfers, die zijn berekend op basis van KvK-gegevens aangevuld met steekproefonderzoek onder bedrijven. De cijfers zijn een schatting van de werkgelegenheid van halverwege het jaar ervoor. In landelijk LISA-verband wordt ervoor gekozen om jaarlijks de historie met terugwerkende kracht te actualiseren. De cijfers zijn terug te vinden in OssStat onder het kopje Economie. **voorlopig cijfer gebaseerd op peiling najaar 2020 *** De verkiezing vindt elke twee jaar plaats. In 2020 heeft Oss niet actief deelgenomen, vanwege COVID-19. In 2022 wordt dat wel weer gedaan. 3.3 Waar staat je gemeente In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. Om de cijfers van Oss te kunnen plaatsen hebben we daarnaast een referentiemeting opgenomen. We gebruiken hiervoor de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator