Gemeente Oss, def. accountantsverslag versie 20-5-2025 CB
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Oss Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Oss Postbus 5 5340 BA OSS Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Kenmerk: Verslag d.d. 20 mei 2025 Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Oss, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 11 juni 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij zijn voornemens u op 20 mei 2025 te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.
drs. B. (Barry) Smeenk RA Director Audit
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Raadsaandachtspunten 6. Actuele ontwikkelingen 7. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden per saldo onttrokken
Mutatie reserves
2024
-19.412
Weerstandscapaciteit (* € 1.000) 2024
-19,4
27.100
2023
-14.360
28.400
2023
MILJOEN EURO Gerealiseerd saldo baten en lasten
2022
-20.209
Gerealiseerd resultaat
19.065
59%
34,30 MILJOEN EURO
2022
MILJOEN EURO 34.295
2023
2023
Solvabiliteit
2024
Schuldquote
0%
12.900 10.900
Weerstandsratio 2022
2023
12.200
2023
7.085
2022
Risico's totaal
54%
39.274
21.445
52.136
2024
14,88
14.883
2022
60%
2022
0% 2024 2023 -3%
1%
2024
2,22 2024
2,22
2023
2,20
2022
4,78
2022
2024
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024. Het college heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Oss invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal controleverschillen/tekstuele aanpassingen. Deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Wij constateren dat de jaarrekening van de gemeente Oss een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten. Er resteren geen ongecorrigeerde fouten of onzekerheden.
De onzekerheden binnen het sociaal domein zijn als gevolg van de aangepaste regionale bekostiging dit jaar niet meer van toepassing. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Oss voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
pagina | 6
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting
Het boekjaar 2024 sluit met een financieel resultaat van € 14,9 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Oss bedraagt € 266,6 miljoen (2023: € 232,4 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 60% (2023: 59%). De vermogenspositie is dan ook zeer gezond te noemen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de incidentele weerstandscapaciteit toereikend is. De structurele weerstandscapaciteit is van onvoldoende omvang om de structurele risico's te kunnen opvangen. Gelijk aan voorgaand jaar heeft het college de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening. Met betrekking tot de rechtmatigheidsverantwoording concludeert het college dat voor een bedrag van € 4.092.000 aan verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit bedrag blijft binnen de door de raad vastgestelde verantwoordingsgrens van € 4.760.000. Tevens merkt het college op dat deze begrotingsoverschrijdingen acceptabel zijn volgens de afspraken die door het college en de raad in de financiële verordening zijn vastgelegd. Zoals het college heeft toegelicht op pagina 271 van de jaarrekening heeft de commissie BBV de wet- en regelgeving ten aanzien van de overschrijdingen van de lasten verduidelijkt ten opzichte van voorgaand jaar.
Daarbij is verduidelijkt dat het niet is toegestaan om de begrotingsoverschrijdingen, die acceptabel zijn volgens uw verordening, niet mee te wegen in het oordeel van het college. Op basis van de verduidelijkte regelgeving concludeert het college dat de conclusie bij de jaarrekening 2023 had moeten zijn dat dat de gerapporteerde begrotingsoverschrijdingen ter hoogte van € 4.445.000 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. Deze situatie benadrukken wij in, in lijn met de nadere instructies vanuit onze beroepsorganisatie, door middel van een paragraaf ter benadrukking van bepaalde aangelegenheden - toelichting inzake fouten in rechtmatigheidsverantwoording 2023. Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is opgenomen. Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering en de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren.
pagina | 7
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 4.760.000
• De jaarrekening.
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 14.280.000
• Bijlagen.
Rapporteringstolerantie
€ 238.000
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 11 juni 2024 heeft u ons opdracht
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in
gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van
uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de
onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is
controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde
gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een
rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende
beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting
toleranties:
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Goedkeuringstolerantie fouten
5% van de goedkeuringstolerantie
verwijzen wij tevens naar het op 23 augustus 2024 door ons uitgebrachte controleplan. Goedkeuringstolerantie fouten
Overzicht toleranties
Rapporteringstolerantie
Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 4.760.000
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 100.000
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 4.760.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 25 januari 2024 vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2024.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Er resteren geen ongecorrigeerde fouten en onzekerheden uit de controle.
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
Interne beheersing
• Schattingsposten en veronderstellingen van het management;
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing
• Waardering van de grondexploitaties;
inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de
• Marktconformiteit van de grond- aankopen en -verkopen;
jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden
• De rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende
hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter
verantwoordelijkheden voor u); • Onterechte betalingen waardoor de lasten ten onrechte zijn verantwoord;
hebben wij op 8 oktober 2024 uitgebracht en is toegelicht in de rekeningcommissie van 21 november 2024.
• Doorbreking van AO/IB door het management. Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de
Uitkomsten
interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring
daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een
te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde
eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren
controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de
zouden kunnen komen.
jaarrekening.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Geautomatiseerde gegevensverwerking
Inzet controleteam
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze
In onderstaande tabel geven wij inzicht in de geplande en gerealiseerde
bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de
urenbesteding van het controleteam. De uren zijn uitgesplitst naar
geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de
functieniveau.
jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en
Functie
Budget uren
Realisatie uren
Partner / externe accountant
100
140
Manager
160
36
gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze
Controleleiders
640
748
managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de
IT-auditors
80
82
Overige teamleden
600
630
1.580
1.640
continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde
IT-omgeving opgenomen.
Totaal
pagina | 11
2. Opdracht, scope en uitkomsten Verloop van de opdracht
niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. Deze situatie benadrukken wij, in lijn
We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is
met de nadere instructies vanuit onze beroepsorganisatie, door middel van
gelopen, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke
een paragraaf ter benadrukking van bepaalde aangelegenheden - toelichting
organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de
inzake fouten in rechtmatigheidsverantwoording 2023.
evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee. In hoofdstuk 4 lichten we de situatie nader toe. Ons oordeel is niet aangepast
Controleverklaring
als gevolg van deze aangelegenheid.
Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening.
Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar,
Overige aangelegenheden
een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot
Zoals het college heeft toegelicht op pagina 243 van de jaarrekening heeft de
fraude en een met betrekking tot continuïteit.
commissie BBV de wet- en regelgeving ten aanzien van de overschrijdingen van de lasten verduidelijkt ten opzichte van voorgaand jaar. Daarbij is
Frauderisico’s
verduidelijkt het niet is toegestaan om de begrotingsoverschrijdingen die
Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het
acceptabel zijn volgens uw verordening niet mee te wegen in het oordeel van
management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in
het college. Op basis van de verduidelijkte regelgeving concludeert het
staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze
college dat de conclusie bij de jaarrekening 2023 had moeten zijn dat dat de
financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te
gerapporteerde begrotingsoverschrijdingen ter hoogte van € 4.445.000
pagina | 12
2. Opdracht, scope en uitkomsten doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het
Aanvullend hebben we zoals ook in ons audit plan opgenomen een tweetal
college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere
frauderisico’s geïdentificeerd.
financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkend.
Enerzijds hebben we de marktconformiteit van de grondaankopen binnen onze controle als frauderisico aangemerkt, daar er sprake is van een
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden
omvangrijke transactie met een hogere mate van subjectiviteit. Om dit
verricht:
frauderisico te ondervangen hebben wij de totstandkoming van de prijs
• Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde
beoordeeld en vastgesteld dat de kaders van de raad juist zijn toegepast. Voor
journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de
2024 betroffen dit voornamelijk de grondaankopen in het kader van het project
nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
Amsteleind.
• Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het
Anderzijds hebben we als frauderisico geïdentificeerd het risico dat er onterechte (handmatige) betalingen zijn verantwoord, doordat onjuiste
college of management zoals de waardering van de grondexploitaties,
mutaties doorgevoerd worden in crediteurenstamgegevens. Om vast te stellen
vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen.
dat dit risico zich niet heeft voorgedaan hebben we onder andere data-analyse
Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico
uitgevoerd op de uitgaande betalingen en de mutaties van de
van vooringenomenheid van het college bij deze posten;
crediteurenstamgegevens.
• Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; • Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad.
Uit onze controle zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen.
pagina | 13
2. Opdracht, scope en uitkomsten Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is
kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het
om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in
hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid
de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder
van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de
aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.
controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of
Gemeente Oss beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de
vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van
samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid
belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar
aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers.
taken te vervullen. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van Corruptie en omkopingsrisico’s
dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:
Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie
• Gemeente Oss heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat
vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel
de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels
transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over
en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben
marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent
steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd.
zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed,
• Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen welke in
constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als
rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door
aandachtspunt in onze controle meegenomen.
de tegenpartij.
pagina | 14
2. Opdracht, scope en uitkomsten • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt.
Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Oss tot 2028 een sluitende meerjarenbegroting heeft, daarna ontstaat er mede als gevolg van de korting op de algemene uitkering vanuit het rijk een verwacht structureel tekort. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Oss kent een robuuste financiële positie.
pagina | 15
3
Financiële positie
pagina | 16
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
Analyse van het resultaat
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het
31 december 2024 volgens de jaarrekening € 266,6 miljoen.
gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 14,9 miljoen positief. In de
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 1,7 miljoen positief.
300.000 250.000
In het samenvattend financieel beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de
200.000
afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder
150.000
gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de
100.000
begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van
50.000
baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
0 2021 Algemene reserve
2022 Bestemmingsreserve
2023
2024
Het jaarrekeningresultaat is € 13,2 miljoen voordeliger dan begroot.
Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 251,8 miljoen is € 28,2 miljoen
De belangrijkste afwijkingen zien toe op:
opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is
•
Hogere inkomsten uit leges omgevingsvergunningen € 3,9 miljoen;
ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 12,8 miljoen, omdat ten laste
•
Hogere algemene uitkering € 1,7 miljoen;
van de algemene reserve een aantal bestemmingsreserves zijn versterkt om
•
Lagere kosten/hogere inkomsten bijstandsuitkeringen € 1,2 miljoen.
de toekomstige renterisico’s op te kunnen vangen. Per saldo is gedurende 2024 € 19,4 miljoen gedoteerd aan de (bestemmings)reserves. Het gerealiseerde resultaat in 2024 bedraagt € 14,9 miljoen.
pagina | 17
Financiële positie Vervolg Analyse van het resultaat •
Uittredingsvergoeding Duurzaamheidsplein van de gemeente Maashorst
geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
€ 1,1 miljoen; •
Overige voordelen € 7,6 miljoen;
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de
•
Hogere kosten jeugdhulp € 2,1 miljoen;
financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt
•
Overige nadelen € 2,5 miljoen.
wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de
Een groot deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium
ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.
voorzien worden, enkele afwijkingen ons inziens mogelijk gedeeltelijk wel. We adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om meer
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de
aandacht te hebben voor het tijdiger signaleren van voordelen, dan wel
landelijke ontwikkelingen weergegeven:
onderschrijdingen. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren
Gemeente Oss
waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.
Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en
Landelijk
Provincie Noord-Brabant
Kengetal
2024
2023
2024 (B)
2023
2024 (B)
2023
Netto schuldquote
6,0
8,0
56,5
37,6
55,1
32,6
Netto schuldquote gecorrigeerd
-0,4
0,8
51,4
32,3
52,9
29,5
Solvabiliteit
60,2
59,0
35,2
39,1
36,4
41,1
Grondexploitaties
0
0
5,6
7,4
7,8
8,5
Belastingcapaciteit
87,8
88,3
100,8
99,7
94,6
93,1
Structurele exploitatieruimte
3,1
7,4
2,0
3,3
1,7
3,0
pagina | 18
Financiële positie Vervolg Weerstandsvermogen en financiële kengetallen
Belastingcapaciteit: de lastendruk in de gemeente Oss ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 87,8%.
We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Oss op alle punten beter zijn dan zowel het landelijke gemiddelde als het Brabantse
Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte
gemiddelde.
structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen.
Het kengetal schuldquote is verder verbeterd en de netto schuldquote gecorrigeerd is in 2024 omgeslagen naar een negatief saldo wat feitelijk
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
betekent dat de gemeente een positieve financieringsbalans kent.
In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente.
De solvabiliteit stijgt ten opzichte van 2023 en bedraagt 60% in 2024. De VNG
Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij
hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de
rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt
bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed
berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde
aan te merken is. De gemeente Oss kent derhalve een gezonde
risico’s.
financieringspositie. We merken daarbij wel op dat deze positie, gezien het omvangrijke investeringsniveau van de gemeente Oss de komende jaren naar
Hierna is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een
verwachting zal dalen.
kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele
Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie
weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post
genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten, gezien het
onvoorzien.
feit dat er geen boekwaarde meer is bedraagt deze 0.
pagina | 19
Financiële positie 2024
De weerstandsratio kwalificeert zich als we kijken naar de incidentele ratio als
2023
2022
Structurele weerstandscapaciteit
€ 5.100.000
€ 5.100.000
€ 5.100.000
Incidentele weerstandscapaciteit
€ 27.075.000
€ 23.300.000
€ 47.036.000
De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn:
Structurele risico’s
€ 7,1 miljoen
€ 8,0 miljoen
€ 3,5 miljoen
−
Stijgende rente gekoppeld aan grote investeringen (structureel)
Incidentele risico’s
€ 9,2 miljoen
€ 4,9 miljoen
€ 7,4 miljoen
€ 0,14 miljoen (2023: € 2,7 miljoen);
Weerstandsratio structureel
0,71
0,63
1,46
Risico’s op overschrijdingen binnen jeugdhulp 2024 en verder
Weerstandsratio incidenteel
2,94
4,72
6,32
“uitstekend”, voor wat betreft de structurele ratio is deze “matig”.
−
(structureel) € 2,25 miljoen (2023 € 1,125 miljoen); −
Ontwikkeling gemeentefonds (structureel) € 2,1 miljoen (2023 niet opgenomen);
−
Hogere inflatie (structureel) € 0,45 miljoen (2023: € 0,45 miljoen);
−
Risico’s binnen het grondbedrijf (incidenteel) € 8,3 miljoen (2023: € 4,4 miljoen). Deze toename ziet met name toe op de nieuw in exploitatie genomen projecten.
We merken op dat in de incidentele weerstandscapaciteit voldoende is om de incidentele risico’s op te vangen. De structurele weerstandscapaciteit is van
Weerstandsratio
Betekenis
>= 2.0
Uitstekend
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
1.0 < 1.4
Voldoende
0.8 < 1.0
Matig
0.6 < 0.8
Onvoldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
onvoldoende omvang om de structurele risico's te kunnen opvangen.
pagina | 20
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
decentrale overheden (BADO) bevatten voor 2024 nog niet de verplichting
Inleiding
tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording. De gemeente heeft
Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de
er evenwel voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de
Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant
jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering
om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds
onderdeel te laten zijn van het jaarverslag. Dat is ook zo vastgelegd in de
voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de
gemeentelijke financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet) d.d. 12
jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf
december 2024. Op deze wijze heeft de gemeente invulling gegeven aan de
verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een
aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de
oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de
wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling gegeven aan de lokale
balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad
afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de
vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en
aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de toezichthouder en het Rijk
de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet-
gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
en regelgeving. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de
u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 4.760.000) worden in de
jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en
rechtmatigheidsverantwoording benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het
oordeelsvorming in de controleverklaring is in april 2025 bekrachtigd voor
getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten
boekjaren 2025 en verder. Het Besluit begroting en verantwoording
als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de
provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole
rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid
pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van
rechtmatigheidsfouten.
invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de
Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de
rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie
jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria
rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die
(kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van
ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het
baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de
voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik.
samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten
Begrotingscriterium
van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en
De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het
samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de
(politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U
jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan
overschrijdingen op individuele kredieten, het totaal van bestedingen in het
dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de
kader van het IUP past binnen de door de raad vastgestelde middelen.
paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een
Daarmee is de overschrijding acceptabel, lees passend binnen de afspraken
begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en
tussen raad en college.
het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt
Voorwaardencriterium
(1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door
Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de
de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten
uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen
of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de
voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten
begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3).
zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor
Wij hebben vastgesteld er lasten overschrijdingen ten opzichte van de
zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u
geautoriseerde begroting zijn voor een bedrag van € 3.488.000. Zoals het
vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde
college heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering op pagina 199 van de
wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende
jaarstukken zijn de overschrijdingen weliswaar onrechtmatig, maar wel
voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een
acceptabel. Acceptabel houdt in dat deze passen binnen de spelregels, die
onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de
het college met de raad heeft vastgelegd in de financiële verordening. De
rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van
overschrijdingen op de kredieten bedroegen € 604.000, dit zijn
individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van
rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden
de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving
gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het
is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen.
kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de
De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een spendanalyse
gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook
uitgevoerd. Uit deze spendanalyse blijken geen bijzonderheden, de
toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de
gemeente concludeert dat ten aanzien van het voorwaardencriterium geen
jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is dus hiervoor
bevindingen zijn geconstateerd. Wel constateert u zelf dat niet in alle
niet noodzakelijk.
gevallen het interne inkoopbeleid wordt nageleefd. Daar dit beleid geen onderdeel is van het normenkader wegen de consequenties hiervan niet
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
mee. Wij hebben vastgesteld dat deze conclusie terecht is getrokken.
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om
Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen mogelijke financieel gevolg aan is
overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag
verbonden. Dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze
aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal
situatie doet zich ook voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en
samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido).
Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Het
Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de
college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt
subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie-BBV
nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen
betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele
zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden.
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Totaal conclusie rechtmatigheid
volgens het college overigens een bedrag van € 4.092.000 terecht
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de door het college
aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken.
geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft. (x € 1.000) Overschrijdingen lasten programma’s Overschrijdingen kredieten Overige begrotingsonrechtmatigheden
Toelichting foutherstel 2023 Zoals ook al in onze managementletter welke wij in november aan u hebben
Onrecht -matig
Acceptabel
3.488
3.488
-
604
604
-
-
-
-
Saldo
toegelicht, aangegeven, is de regelgeving omtrent de
basis van deze verduidelijking wijst de commissie BBV erop dat begrotingsoverschrijdingen altijd onrechtmatig zijn, ook al waren deze op basis van de afspraken tussen college en raad acceptabel.
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
-
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
-
-
-
Totaal
rechtmatigheidsverantwoording ten opzichte van 2023 nader verduidelijkt. Op
Net als vele andere gemeenten heeft de gemeente Oss deze overschrijdingen wel toegelicht in de jaarrekening 2023, maar niet meegenomen als
4.092
4.092
-
onrechtmatigheid. De commissie BBV heeft een nadere instructie gegeven dat
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening
indien sprake is van een materiële fout in een rechtmatigheidsverantwoording
verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig
in een reeds vastgestelde jaarrekening de gemeenteraad geïnformeerd dient
tot stand zijn gekomen bedrag € 4.092.000 bedraagt. Dit is lager dan de
te worden over de onjuistheden in deze rechtmatigheidsverantwoording. Het
daarvoor gestelde grens van € 4.760.000. Van de niet rechtmatig tot stand
college heeft deze situatie in lijn met de instructie toegelicht op pagina 271
gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is
van de jaarrekening.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen Grondexploitaties
Verliesvoorziening
Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post
De voorziening verlieslatende complexen is ten opzichte van 2023 met
grondexploitatie gewijzigd van -/- € 24.000 naar -/- € 2.401.000. De wijziging
€ 6.334.000 afgenomen. Deze afname ziet grotendeels toe op het feit dat het
van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten:
project Walkwartier is afgesloten met een verlies ter hoogte van € 14,2 miljoen, nagenoeg in lijn met de inschatting bij de jaarrekening 2023. De
(x € 1.000)
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
(24)
(4.881)
Investeringen
15.407
7.002
een verlies verwacht waardoor de voorziening met € 7,5 miljoen is
Grondverkopen
(14.906)
(5.968)
opgehoogd. (Verwachte) tegenvallers in de kosten dan wel opbrengsten
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
(9.212)
4.215
Mutatie verliesvoorziening
6.334
(392)
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
Boekwaarde per 31 december
(2.401)
(24)
Het gerealiseerde resultaat van het grondbedrijf bedroeg € 9,2 negatief. Dit
daling wordt deels te niet gedaan door de voeding van de voorziening voor de nieuwe grondexploitatieprojecten. Op alle vier nieuwe complexen wordt
leiden tot een verslechtering van het verwachte resultaat.
verlies heeft grotendeels betrekking op de afboeking van het complex Waardering inclusief specifieke projectrisico’s
Walkwartier (€ 14,2 miljoen), dit verlies was in voorgaande jaren al voorzien.
De bestaande grondexploitaties van de gemeente Oss lopen steeds meer
Op de andere projecten is per saldo (tussentijds) een winst van € 5,0 miljoen
richting het einde van hun looptijd, daarmee daalt de boekwaarde ten
gerealiseerd. De grootste winstneming zag toe op het project
opzichte van voorgaande jaren. Gedurende 2024 zijn er ook vier nieuwe
Vorstengrafdonk (€ 2,5 miljoen).
grondexploitaties geopend. Te weten Ravenstein Stationskwartier, Macharen - Sportvelden, Ravenstein Hooghuis, Raadhuislaan Noord.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
Kostenstijging
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke
van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s
prijsindexcijfers. De gemeente Oss heeft voor het prijspeil 2024 rekening
stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn
gehouden met een inflatie van 4% en houdt voor de komende jaren op basis
opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en
van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend van 4% in 2025
uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente
tot 3,5% in 2026 en 2027 en 2% voor verdere jaren. We achten dit een
gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
realistisch uitgangspunt.
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in
Opbrengstenstijging
opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden
De grondverkopen zijn ingerekend op basis van de actuele grondprijsbrief,
uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattings-
dan wel daadwerkelijke overeenkomsten. Voor 2025 wordt niet gerekend met
onzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.
een opbrengstenstijging, daar de opbrengsten al zijn ingerekend tegen de
Parameters
Rente Kostenstijging Opbrengstenstijging
MPG 2025
MPG 2024
Schatting 2024
Schatting 2023
1,1%
1,17%
4%, aflopend naar 2%
4%, aflopend naar 2%
4%, aflopend naar 2%
2,5% en 2% in 2027 en verder
grondprijs die tenminste geldt tot half 2025. Voor de jaren daarna wordt gerekend voor 2026-2027 met 4% opbrengstenstijging en voor verdere jaren met 2% gerekend. We achten dit een realistisch uitgangspunt.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Beheersing grondexploitaties
Ravenstein Stationskwartier. Binnen dit nieuw vastgestelde project dienen
In lijn met voorgaande jaren constateren we een steeds strakkere beheersing
nog omvangrijke kosten gemaakt te worden en opbrengsten gerealiseerd te
van de grondexploitaties. Dit blijkt ook uit het feit dat de afwijkingen van de
worden. Gezien het feit dat dit project verlieslatend is heeft elke
schattingen ten opzichte van voorgaand jaar in absolute en relatieve zin een
schattingswijziging onmiddellijk effect op de hoogte van de getroffen
stuk beperkter is. We moedigen u aan deze lijn door te zetten.
verliesvoorziening, zowel in positieve als in negatieve zin.
Schattingsonzekerheden grondexploitaties De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complexen. Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen. Belangrijke elementen hierbij zijn: • Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen. • Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid.
Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de jaarrekening op pagina’s 225 en 226 in toereikende mate deze onzekerheden weergeeft. Daarnaast is op advies van ons een aanvullende toelichting opgenomen inzake het project
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein De gemeente Oss voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij
Voor een deel van de uitvoering van de Jeugdzorg heeft de gemeente via
taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een
centrumgemeente ‘s-Hertogenbosch op regionaal niveau contracten
overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze
afgesloten met zorgaanbieders. De accountant van de gemeente
werkzaamheden uitgevoerd worden:
‘s-Hertogenbosch heeft voor deze kostenstromen een goedkeurende
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
IBN
Vaste bijdrage op basis van de begroting
Jeugdwet
Via centrumgemeente ‘sHertogenbosch (overige)/ zelfstandig (ZiN)
Afrekening op basis van werkelijke lasten gebaseerd voornamelijk op budgetfinanciering
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
WMO
controleverklaring afgegeven bij de verantwoording.
Voor een deel van de kosten die binnen de regio verdeeld wordt, zijn de kosten lokaal gemaakt. De betreffende gemeente is daarbij zelf verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering. Ten opzichte van voorgaand jaar is daarbij gewijzigd dat de gemeente enkel nog de kosten voor excessieve jeugdzorg (zorgtrajecten > € 200.000) met elkaar in het kader van de solidariteit verrekenen. De gemeente Oss ontvangt doordat
PGB’s
zij verhoudingsgewijs meer van zulke trajecten heeft een vergoeding vanuit
Jeugdwet
de regio. De gemeente heeft zelf de prestatielevering aan kunnen tonen. Er
De gemeente Oss voert de Jeugdwet inmiddels grotendeels zelfstandig uit.
resteren derhalve geen onzekerheden meer ten aanzien van de levering van
We hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles
zorg.
op de juistheid van de facturatie van de zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen WMO
echter onder ruimschoots onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het
De gemeente Oss voert de WMO zelfstandig uit. We hebben vastgesteld dat
de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten
de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de
aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de
facturatie van de zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert. Uit onze
gemeente Oss aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en
controle volgen geen materiële fouten of onzekerheden. Vorig jaar was er
rechtmatig verantwoord zijn. Uit onze beoordeling van dit onderzoek
nog sprake dat één zorgaanbieder geen toereikende verklaring had
concluderen we dat de kosten PGB getrouw verantwoord zijn in de
opgeleverd. Dit leidde toen nog tot een beperkte onzekerheid.
jaarrekening 2024.
PGB’s De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stroom Jeugdwet ontvangen en met betrekking tot de WMO een goedkeurende verantwoording (2023 en voorgaande jaren was dit een verklaring met beperkt). De verantwoording inzake WMO bevat echter wel materiële bevindingen met betrekking tot de rechtmatigheid. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Oss blijven
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2024 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen: Schatting
Beoordeling Beoordeling Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve 2024 2023 omvang
Waardering van (im)materiële vaste activa
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.
De waardering van de langlopende vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.
De waardering van grondexploitaties
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.
De waardering van debiteuren en vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.
De waardering van de voorzieningen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen. We hebben daarbij onder andere specifiek gekeken naar de risico’s uit hoofde van het project Heesch-West.
32
4. Belangrijkste bevindingen Juiste afgrenzing kosten 2024
Deze bevindingen hebben geleid tot aanvullende werkzaamheden zowel in
In het kader van onze jaarrekeningcontrole voeren wij een voortgezette
de organisatie als door het controleteam, welke noodzakelijk waren om het
controle uit, waarbij wij vaststellen of er in de administratie van boekjaar
risico op afwijkingen terug te brengen naar een aanvaardbaar laag niveau.
2025 geen facturen zijn opgenomen welke betrekking hebben op 2024.
Ook in deze werkzaamheden hebben we nog een fout geconstateerd, welke
Gezien de bevindingen vorig jaar heeft de organisatie aanvullende acties
toe zag op één nota op hetzelfde budget als de fout in de eerste steekproef.
ondernomen om een betere afgrenzing te kunnen borgen.
Ook dit heeft tot aanvullende werkzaamheden geleid. Op basis van deze aanvullende werkzaamheden hebben we vastgesteld dat het risico op een
De organisatie heeft voor alle facturen > € 5.000 ontvangen in de eerste vijf
materiële fout in de jaarrekening zeer beperkt is. Het effect van de
weken van 2025, beoordeeld of hier sprake is van een last welke in het
geconstateerde bevindingen op zichzelf vallen beneden de door met u
boekjaar 2024 thuis hoort. Wij hebben op deze controle een steekproef
afgesproken controletolerantie.
uitgevoerd. Daarnaast hebben we een steekproef uitgevoerd op de overige in 2025 ontvangen facturen.
Hoewel de acties naar aanleiding van onze bevindingen bij de jaarrekeningcontrole 2023 in opzet toereikend waren om een juiste
Uit onze controle constateren we enerzijds dat uit de massa die door de
afgrenzing te borgen, bleek in werkelijkheid dat er onjuiste afweging is
gemeente zelf gecontroleerd is één nota die ten onrechte in 2025 is
gemaakt. Wij adviseren u voor boekjaar 2025 nogmaals de budgethouders
verantwoord, terwijl de kosten in 2024 thuis horen. Eenzelfde bevinding
en de financiële administratie te instrueren om een betere afgrenzing van de
hebben we geconstateerd voor de tweede massa van de later ontvangen
lasten tussen de boekjaren te borgen.
facturen.
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag
Verbonden partijen
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties
zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus
met verbonden partijen van gemeente Oss. In het kader van onze controle
niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de
hebben wij vastgesteld dat:
accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn
jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de
toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen.
balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen.
• Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude.
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen
• Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist.
Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het
Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze
jaarverslag opgenomen:
controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 34
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Vereisten BBV Verenigbaar Overeenstemming
Onze waarneming Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2024 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen, behoudens de paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De
Paragrafen
inhoud welke in de paragraaf Openbaarheid zou moeten staan is wel opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. De commissie BBV heeft echter geadviseerd om vooruitlopend op de gewijzigde BBV hiervoor al een aparte paragraaf voor op te nemen.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.
pagina | 35
4. Belangrijkste bevindingen SiSa
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke
verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande
uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen
elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een
accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en
voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten
onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen
aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage.
te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is.
opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar
• 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk
het CBS.
aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
pagina | 36
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet
de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van
normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de
de WNT.
bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het
wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en
nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere
de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen
organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen)
zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024, behoudens de wijziging
overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De
van de functie gemeentesecretaris geen wijzigingen voorgedaan.
WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
pagina | 37
5
Raadsaandachts punten
pagina | 38
5. Raadsaandachtspunten Totstandkoming van de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement
Het standpunt van het college is daarbij dat de risico’s zo concreet mogelijk
De accountant rapporteert in het accountantsverslag over de totstandkoming
het risico concreet is, maar niet kwantificeerbaar dan wordt er voor gekozen
van de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement. Daarbij gaat
om het risico als PM op te nemen.
opgenomen dienen te worden en ook objectief te kwantificeren zijn. Indien
de accountant onder andere in op de wijze waarop de college risico’s uit hoofde van projecten en het sociaal domein inschat en kwantificeert.
Op basis van onze algemene kennis van de gemeente Oss, de controleinformatie vanuit onze jaarrekening en benchmarkgegevens van andere
Proces ten aanzien van inschatting
gemeenten constateren we dat de bij de jaarrekening in de paragraaf
Periodiek inventariseert de organisatie bij de begroting en de jaarrekening de
weerstandsvermogen en risicomanagement, benoemde risico’s in lijn met
risico’s als vast onderdeel van het reguliere planning & controlproces, dit is
andere gemeenten liggen. Op één punt zien we daarbij wel een afwijking.
een vast, routinematig onderdeel van het opstelproces van de begroting en
We constateren dat andere gemeenten ook financiële risico’s benoemen als
de jaarrekening. Daarbij wordt op basis van de gesprekken tussen de
gevolg van risico’s calamiteiten, bijvoorbeeld rampen, maar ook op het vlak
financieel consulenten met hun afdelingen, de business controllers en
van cybersecurity. Bijvoorbeeld risico’s op hacks, dan wel gegevensverliezen
directeuren een inventarisatie van de risico’s gemaakt. De details van de
etc. Daar dergelijke risico’s niet concreet zijn en ook niet objectief te
risico-inventarisatie wordt vervolgens verder integraal door de afdeling
kwantificeren zijn, worden deze niet opgenomen. Wij begrijpen dit standpunt,
control besproken, objectiveerbaar onderbouwd en in onderlinge samenhang
bij de beoordeling van het weerstandsvermogen dient u echter wel rekening
bezien.
te houden met een buffer voor dergelijke onvoorziene risico’s.
pagina | 39
5. Raadsaandachtspunten Zoals binnen de rekeningcommissie besproken gaan we daarnaast verder in
het totaalrisico op deze projecten als PM gekwantificeerd. We adviseren het
detail in op de inschatting van de risico’s op het vlak van de beheersing van
college daarbij wel op het moment dat projecten een volgende fase in gaan,
grote projecten en het sociaal domein. Op basis van de jaarrekening heeft
hier aparte risico’s voor te benoemen.
het college de volgende risico’s opgenomen ten aanzien van de projecten en het sociaal domein.
Sociaal domein: - Jeugdhulp 2025 en verder structureel risico van € 2,25 miljoen. Dit
Projecten
risico is opgenomen gebaseerd op het tekort op basis van de werkelijke
- Exploitatierisico’s grote projecten Warenhuis / nieuw zwembad en
cijfers 2024. Op basis van een interne analyse is daarbij rekening
ontwikkeling Theater Lievekamp-Muzelinck structureel risico ter hoogte
gehouden met enkele, in verhouding beperkte, incidentele effecten. De
van PM.
kans is, gezien feit dat tekorten zich al voordoen, op 90% ingeschaald. - Volumegroei WMO structureel risico van € 975.000. Dit risico is
Op basis van inlichtingen en inspectie van onderliggende documenten zien
opgenomen op basis van het werkelijke tekort op WMO begeleiding, in
we dat de organisatie de grote projecten nauwgezet volgt en de risico’s
2024 nog gedekt vanuit het budget doordecentralisatie begeleid wonen. Er
afdoende in beeld brengt. We constateren dat de raad ook recent is
is echter wel sprake van een structureel tekort. De kans op voordoen is
bijgepraat op het financiële beeld van het project Lievekamp en de
geschat op 75%. Hoewel er al sprake is van een tekort wordt ingeschat
aanwezige risico’s. Gezien de fase van de projecten, de keuzemogelijkheden
dat op andere posten binnen de WMO ruimte zit om het tekort deels te
die er nog zijn en het feit dat risico’s nog niet objectief kwantificeerbaar zijn is
kunnen afdekken.
pagina | 40
5. Raadsaandachtspunten Overige risico’s, de volgende overige risico’s > € 1 miljoen zijn door het
We constateren dat de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing
college opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en
op een consistente wijze tot stand komt en dat uitgangspunten die
risicobeheersing.
gehanteerd worden grotendeels objectief onderbouwd kunnen worden door
- Ontwikkeling gemeentefonds structureel risico van € 2,1 miljoen. Dit
de organisatie. Omdat er in een aantal gevallen een dergelijke objectieve
risico is nieuw ten opzicht van voorgaande jaren, doordat de
onderbouwing niet aanwezig is en generieke risico’s niet mee te wegen zijn
verdeelsystematiek is aangepast. Qua indexering van het gemeentefonds
is het zorg om deze aspecten wel mee te nemen in de weging van de
zal het rijk aansluiten op de mutatie van het Bruto Binnenlands Product
toereikendheid van het weerstandsvermogen. Daarbij merken we overigens
(BBP). De inschatting van het college is dat de werkelijke inflatie (met
wel op dat de gemeente Oss een zeer gezonde vermogenspositie heeft om
name als gevolg van de loonontwikkeling) hoger zal liggen. Het
dergelijke incidentele risico’s op te vangen.
ingeschatte verschil op basis van historische cijfers en toekomstige verwachtingen zal rond de 1%-punt verschil liggen. Op basis van de ingerekende inflatie in de begroting is het effect van dit verschil gewogen. De kans van 75% is een gebaseerd op een professionele inschatting en verder niet objectief te onderbouwen.