Document · PDF

Economische Strategie Oss 'Innovatieve Maakstad' 2026-2032 en Uitvoeringsagenda, incl. bijlage

Gemeenteraad 22 januari 2026, gemeente OssBij agendapunt: A Economische Strategie Oss 'Innovatieve Maakstad' & Uitvoeringsagenda incl. bijlage Economische Analyse18.523 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten, passen we voor monitoring de GPR-

innovatie in de logistieke sector, gerelateerd aan de goederenstromen in de Haven

methode toe, stellen we sloopbeleid op, doen we kennis op over circulair bouwen

van Oss. Denk aan een pilot met Pilot met zero-emissie stadslogistiek of smart

en werken we aan de circulaire economie op de gemeentelijke opslagplaats.

corridors naar haven/bedrijvenpark. Koppeling met digitalisering en data-uitwisseling (bijv. via SmartwayZ.NL). iv. Stimuleren van diverse agri-food innovaties op vlak van automatisering, robotisering, verduurzaming, vermindering van uitstoot (o.a.) stikstofuitstoot van stallen e.d. en cross-overs met andere sectoren (o.a. vrijetijdseconomie en

b. Voor ‘Voedsel’ werken we samen met de HAS en stichting Samen tegen Voedselverspilling aan MKB bewustwording en tools voor het tegengaan van voedselverspilling. c. Voor ‘chemische materialen en pharma’ ondersteunen en verbinden we onderlinge samenwerkingen waarin bedrijven al actief zijn.

d. Algemeen: als gemeentelijke organisatie gaan we daarnaast de komende tijd inzetten

1. We geven uitvoering aan de acties uit het Arbeidsmarktbeleid Oss

op circulair inkopen via actieplan MVOI, onze eigen circulaire data op orde brengen

‘Van Werkvloer tot Wereldstad’, volgens de drie pijlers

en proberen we te blijven pionieren en onderzoek te doen, om op de hoogte te blijven

a. ‘Leven Lang Ontwikkelen’: Leerfestival in 2027, meting impact LLO in 2028, verkenning

van de laatste ontwikkelingen. Hier gaan we samen met onze partners mee aan de

duurzame LLO-structuur, ontwikkeling flexibele leerroutes door onderwijs,

slag.

versterking basisvaardigheden en LLO is onderdeel van werkgeversbeleid.

Voor een meer uitgebreide beschrijving van bovenstaande acties verwijzen we naar de Koersnota Circulaire Economie.

2. Brabant-breed onderzoek circulaire hub We werken mee aan het Brabantse onderzoek naar circulaire hubs (een plek waar

b. ‘Elk Talent Telt’: Het Talent Atelier van KW1C als broedplaats, bouwen aan Talentcommunity, Loopbaanoriëntatie HUB, een gemeenschappelijk taal voor talent, Scheikunde Olympiade, tegengaan van ondermijning voor jongeren, Talent benutten via de Participatiewet en verkenning open badges. c. ‘Werkgevers fit voor de toekomst’: versterken leer- en werksystemen, opbouw en

materiaalstromen samenkomen en uitgewisseld worden en er onderzoek gedaan wordt

versterken Learning community Arbeidsmarkt Oss, afstemmen communicatie

naar de circulaire economie). Als er potentieel haalbare locaties in Oss blijken te zijn,

bedrijven op jongeren, samenwerking hoger onderwijs en campussen, betere

werken we hieraan mee. Daarmee leggen we – indien dit voor Oss kansrijk blijkt - de

aansluiting traineeships en duale routes op praktijk, Fit & Vitaal aan het werk en

verbinding tussen onze sterke bouwsector en de circulaire ambities. Bij een dergelijke

Arbeidsmigranten & arbeidsmobiliteit.

circulaire hub kan ook een database voor bouwmaterialen en materiaalpaspoorten

Voor een meer uitgebreide beschrijving van bovenstaande acties verwijzen we naar het

opgezet worden indien hiervan meerwaarde is (wat uit onderzoek nog moet blijken).

arbeidsmarktbeleid ‘Van Werkvloer tot Wereldstad’ van de Gemeente Oss (2026).

3. Toepassen bestaande kwaliteitsplan Heesch-West

2. Behoud van ons MBO & verbeteren relaties met HBO- en WO- instellingen

We hanteren duurzaamheidseisen ten behoeve van nieuwe bedrijvigheid/

We zetten ons in voor het behoud van een stevig aanbod van mbo-opleidingen (bij

bedrijfsgebouwen (zonnepanelen, dubbelgebruik, mobiliteit, waterbeheer etc.; in

het KW1C), passend bij onze sterke sectoren; voor zowel het regulier onderwijs als voor

navolging van de Motie van de gemeenteraad over de Donuteconomie) op Heesch-

omscholing en bijscholing. Daarbij gaan we ook door met onze samenwerkingen met

West, en we onderzoeken ook hoe we dit kunnen verankeren op onze bestaande

diverse andere hogere onderwijsinstellingen zoals de HAS, de HAN, Avans en de Radboud

bedrijventerreinen (waar nieuw-vestiging van bedrijven weinig voorkomt). Duurzame

Universiteit.

bedrijven zijn een pré.

Ambitie 3: lerende stad

3. Faciliteren relaties onderwijs – arbeidsmarkt We faciliteren het overleg tussen ondernemers en vervolgopleidingen om het aanbod van opleidingen mede af te stemmen op de opgaven (zoals innoveren, verduurzamen).

Lerende stad, met een wendbare, veerkrachtige en mensgerichte arbeidsmarkt. Een

Verder zetten we ons in om leerwerktrajecten te (blijven) ontwikkelen en

arbeidsmarkt die past bij de economische ambities van Oss en bijdraagt aan innovatie.

stagemogelijkheden te creëren. Dit is ook nodig voor de stimulering van innovatie.

4. Aantrekken & vasthouden van talent en kenniswerkers

verdichten en juiste bedrijf op de juiste plaats. Dit doen we ook in regionaal verband

We ondersteunen en stimuleren het aantrekken van talenten en kenniswerkers met

(loketfunctie). Het verbeteren van de organisatiegraad verdient ook aandacht in

meerwaarde voor de economische ambities van Oss. Een van de ideeën is om een online-

gebieden buiten formele werklocaties en in het Stadshart. Organisatiegraad verbeteren

afstudeerbank op te zetten door het lokale bedrijfsleven. Hier kunnen Osse bedrijven

doen we samen met ondernemers: we stimuleren en faciliteren hen hierin.

afstudeeropdrachten en stages uploaden, zodat diverse studenten hierop kunnen solliciteren. Dat versterkt onderwijs en arbeidsmarkt en bindt talent en kennis aan Oss.

2. Verder uitwerken Ondernemersfonds de komende tijd gaan we verder met het uitwerken van het initiatief om een ondernemersfonds op te stellen. Het ondernemersfonds kan een bijdrage leveren aan de organisatiegraad én het investeringsvermogen van het bedrijfsleven, zowel op bedrijventerreinen als daarbuiten. We willen de komende tijd de bestaande opzet verder uitwerken en hierover met ondernemers in gesprek gaan. De Gemeente Oss heeft het initiatief hiertoe genomen, maar het is de bedoeling dat het Ondernemersfonds op termijn voor én door ondernemers beheerd wordt.

3. Opstellen Visie & Beleid Bedrijventerreinen We formuleren onze visie, beleid en aanpak (en opstellen programma) voor de bedrijventerreinen. Er zijn diverse onderdelen: a. Juiste bedrijf op de juiste plek: voor optimalisering van het ruimtegebruik op basis van profilering van de werklocaties. b. Intensivering van het ruimtegebruik: In het bedrijventerreinenbeleid wordt ook aandacht geschonken aan intensivering, betere benutting (bouwvlak en

Ambitie 4: ruimte voor werken

bouwhoogte), en mogelijkheid tot stapeling en combineren van functies. c. Verduurzaming (energietransitie, klimaatbestendige inrichting en circulariteit). d. Prioritering van gebieden: met ondernemers onderzoeken we welk(e)

Ruimte voor werken, ondernemerschap en bedrijvigheid; optimaliseren van het ruimte-

bedrijventerrein(en) het meest kansrijk is (zijn) voor een snelle aanpak van

gebruik op bestaande locaties. Zoveel mogelijk stimuleren dat het juiste bedrijf op de juiste

herstructurering en intensivering van het ruimtegebruik. Hierin krijgt ieder

plaats gevestigd is. Ontwikkelen van nieuwe werklocaties.

bedrijventerrein uit de gemeente Oss specifieke aandacht.

1. Versterking organisatiegraad

e. Financiële constructies & haalbaarheid: We onderzoeken de behoefte aan al dan niet tijdelijke financiële ondersteuning voor herstructurering en intensivering van

We zetten ons in voor versterking van de organisatiegraad op onze bedrijventerreinen.

bedrijventerreinen. Afhankelijk van de uitkomsten van de onderzoeken maken

Dat zorgt voor een grote(re) betrokkenheid bij opgaven rondom herstructureren,

we daarvoor middelen vrij en zetten we ons (indien relevant en voortkomend uit

onderzoek) in voor lobby aanvullende middelen vanuit provincie, regio en/of Rijk.

Hiervoor gaan we, op basis van het Toekomstperspectief Haven Oss een uitvoeringsplan

We haken hierbij ook aan bij de verkenning die de Provincie Noord-Brabant doet naar

opstellen; hierin geven we ook meer inzicht in de kosten & financiering van de uitvoering.

fondsvorming ten bate van intensivering.

Meer ruimte voor werken, betere benutting van de kade en watergebonden kavels is

f. Discussie rolneming gemeente Oss in grondbeleid & sturing: Tot slot wordt de

nodig. De haven is van strategisch belang voor de circulaire economie, verduurzaming

discussie over de rolneming van de Gemeente Oss in grondbeleid & sturing in

van de modal split en betere benutting van spoor en water. Ook is het goed voor

ruimte voor werken onderzocht, en of het instrumentarium op dit vlak beter/verder

ons lokale ondernemersklimaat. We geven uitvoering aan de realisatiestrategie,

ontwikkeld moet worden. Meer ruimte voor werken actief realiseren vraagt namelijk

aan de hand van de thema’s ‘sturen via het omgevingsplan’, ‘investeringen in

meer sturing, investeringen, actiever grondbeleid, het ruimtelijk-planologisch

fysieke infrastructuur’, ‘stimuleren van de circulaire economie’, ‘verduurzaming,

sturingsinstrumentarium beter benutten en wellicht dus ook risicodragend(er)

energietransitie en investeringen in de energie-infrastructuur’, ‘regionale samenwerking

opereren. Of dat wenselijk is wordt onderzocht, is vooral maatwerk per casus, en

en strategie’, ‘sturing via havengeldsystematiek’ en ‘overige kansen’. Voor een overzicht

vooral een politieke discussie.

van de onderdelen van de realisatiestrategie verwijzen we naar hoofdstuk 6 van het

4. Oplossingen voor netcongestie We ondersteunen het georganiseerde bedrijfsleven met het zoeken naar oplossingen

Toekomstperspectief Haven Oss.

6. Toepassen uitgiftebeleid

voor netcongestie. We stimuleren de samenwerking, afstemming van energievraag

Bij nieuw uit te geven bedrijventerreinen (Heesch-West) blijven we werken met

en aanbod en zoeken met hen naar – tijdelijke – oplossingen voor netcongestie,

gronduitgiftebeleid en bijbehorende uitgifteprotocollen en kwaliteitsplan.

in samenwerking met o.a. de ondernemers, parkmanagementorganisaties en de netbeheerder. Dit is maatwerk en moet per casus bekeken worden. Binnen de Gemeente

7. Vervolgproces Locatiestudie uitbreiding bedrijventerreinen

Oss speelt de discussie of er voor oplossingen voor netcongestie een nieuwe projectleider

Passend binnen provinciaal- en regionaal beleid verkennen we momenteel (peildatum

moet worden aangesteld. Tegelijkertijd lopen er al diverse initiatieven waar Oss aan

eind 2025) nieuwe uitbreidingslocaties voor bedrijventerreinen. Hierbij moeten op basis

meewerkt: er wordt momenteel een onderzoek uitgevoerd naar een energiehub op

van het eerste onderzoek vervolgstappen geformuleerd en gezet worden. Hier gaan we

Elzenburg-De Geer en verder loopt het programma Grote Oogst ook op Vorstengrafdonk

de komende jaren mee aan de slag.

en Moleneind. Verder kan de industrie een cruciale rol spelen bij het aanpakken van netcongestie door met samenwerkingen tussen partijen het energieverbruik

8. Opstellen programma vrijetijdseconomie, met diverse

flexibeler en efficiënter te maken. Hierdoor wordt de druk op het overbelaste

(niet uitsluitend de volgende) onderdelen

elektriciteitsnet verminderd, wat de energietransitie versnelt en economische groei

a. Analyse vrijetijdseconomie middellange termijn, analyse vraag en aanbod, 1-meting

mogelijk maakt.

5. Opstellen uitvoeringsplan Toekomstperspectief Haven Oss

monitor vrijetijdseconomie, gebiedsgerichte uitwerking. b. Onderzoeken kansen zakelijk toerisme: Onderzoeken beschikbaar en gewenst aanbod voor het ontwikkelen van zakelijk toerisme (gericht op diverse bedrijvigheid

de komende jaren gaan we – samen met de andere betrokken vakinhoudelijke collega’s,

opererend in internationale markten, o.a. Pivot Park & life sciences & health,

zoals ruimte, mobiliteit, etc. – verder met het Toekomstperspectief van de haven.

industrie, bouw, logistiek, etc.).

c. Juiste bedrijf én juiste bezoeker op de juiste plek: werken aan een ruimtelijk

meer op bedrijven uit de gemeente Oss. De accountmanagers van economische zaken

afwegingskader voor nieuwe initiatieven (en eventuele doorwerking daarvan).

stemmen hierbij (indien relevant) af met andere accountmanagers binnen de gemeente,

Zo toetsen we eenduidig de wenselijkheid van toeristisch-recreatieve initiatieven &

bijvoorbeeld op vlak van wonen, sociaal domein en het stadshart van Oss.

zorgen we voor eenduidige beoordeling ervan.

9. Onderzoeken potentie voor werken in de wijk

3. Behouden en versterken van onze lokale, regionale, nationale én internationale samenwerkingen

veel vormen van bedrijvigheid zijn goed te combineren met de woonfunctie (bijvoorbeeld

We behouden en versterken de goede lokale, regionale en nationale samenwerkingen.

praktijken aan huis, ZZP-bedrijvigheid e.d.) en zorgen ervoor dat er beweging en

We koesteren de samenwerking met de ‘Kracht van Oss’ Economic Board. Verder zien

levendigheid is in de woonwijken. We onderzoeken de mogelijkheden voor werken in de

we ook de meerwaarde van de regionale samenwerking en de kracht van de regio (in

wijk (a.d.h.v. mogelijke werkfuncties in wijken) voor de groei van ruimte voor werken.

de RNOB, met de Provincie Noord-Brabant, de BOM, MCA Brabant, Agrifood Capital en

Ambitie 5: samenwerken versterken

Brabant Ports). We zoeken de verbinding met onze buur- en regiogemeenten om samen sterker te staan. We bouwen hierbij voort op de verkenning die is uitgevoerd in Q2 2025 (Regionaal Economisch Position Paper). Ook op nationaal vlak heeft samenwerking

Gerichte samenwerking in gemeente en regio; uitbreiden van samenwerking op diverse

meerwaarde: de contacten met de VNG, de G40 en diverse ministeries zijn goed en die

schaalniveaus (afhankelijk van wat de sector nodig heeft).

blijven we benutten voor onze Osse belangen. Op vlak van pharma willen we graag

1. Uitbouwen van de gebiedsmarketingorganisatie ‘Oss en Partners’. Deze organisatie is gestart met een recreatie en toerismebril en wordt doorontwikkeld tot citymarketingorganisatie met brede propositie voor de profilering van Oss (dit is

meer aansluiting vinden bij nationale beleidsagenda’s, of betrokken worden bij de ontwikkeling ervan. Verder heeft Oss diverse internationale samenwerkingsrelaties die van belang zijn én blijven (meer info over de inzet: Kader Internationalisering Oss).

een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de partners in de gebiedsorganisatie). Het

Tot slot

concept Innovatieve Maakstad wordt input voor onze citymarketing om samen met de

We monitoren de komende jaren onze gemeentelijke bijdragen aan de economische

partners in de stad en onze eigen organisatie vorm te geven. Zo bouwen we aan het merk

strategie en de resultaten die we samen met onze partners realiseren. In 2029 maken we

‘Oss’ om onze lokale economie nationaal en internationaal beter te profileren.

een tussenstand op en bekijken we of we op koers zitten. Waar nodig, sturen we bij. Tegen

2. Strategischer accountmanagement

het jaar 2032 volgt een integrale evaluatie van de periode 2026-2032, als opmaat voor het herijken en vernieuwen van onze economische strategie.

We zetten het accountmanagement binnen onze gemeentelijke organisatie voort. We ondersteunen de acquisitie van kennisintensieve bedrijven, voor de life sciences & health. Dit doen we in (strategische) samenwerking met regionale (andere gemeentes, BOM etc), maar ook nationale partijen (zoals NFIA, VIG etc). Wat betreft kenniswerkers en talent wordt dit vooral gerealiseerd door , door samenwerkingen met kennisinstellingen, zoals MBO’s, hogescholen, universiteiten en UMC’s. Voor de andere sectoren richten we ons

colofon Colofon Titel:

Oss Innovatieve Maakstad, Economische Strategie Gemeente Oss 2026-2032

Opdrachtgever:

Gemeente Oss

Opgesteld & uitgevoerd door:

Sweco

Auteurs:

Christine Oude Veldhuis en Lex van Doorn

Datum:

Januari 2026

Contact:

Gemeente Oss, afdeling Economische Zaken

E-mailadres:

ondernemerszaken@oss.nl

Bijdragen:

met input vanuit diverse gemeentelijke afdelingen en lokale partners uit het Osse bedrijfsleven

BIJLAGE: Economisch Profiel Oss Analyse & aanknopingspunten t.b.v. Strategienota Economie 2026-2032

Bijlagenrapport analyse

Auteur Bart van Rijkom Strategisch Adviseur Economie gemeente Oss 0

Inhoudsopgave 1

Economische analyse Oss

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 1.10 1.11

Structuur en ontwikkeling economie Oss Toegevoegde waarde Arbeidsmarkt Verwachte werkgelegenheidsgroei tot 2035 en tot 2040 Brede Welvaart Duurzaamheid en klimaat Voorraad & aanbod bedrijventerreinen in Oss Detailhandel en leegstand Recreatie en Toerisme Belangrijkste trends en ontwikkelingen in een notendop SWOT-analyse gemeente Oss

2 8 8 12 13 14 15 17 17 19 20

Bronnen foto’s: Aspen, Funda in Business, Plus, DDC Regenwater Afvoertechniek en Logistiek.nl

Economische analyse Oss

Het team Economische Zaken van de gemeente Oss werkt in 2025 aan een nieuwe Strategienota Economie 2026-2032. De gemeente Oss levert de economische analyse hiervoor zelf. Daar is deze notitie het resultaat van. In dit hoofdstuk staat de economische analyse. In het volgende hoofdstuk staan aanknopingspunten voor de Strategienota Economie 2026-2032. Er is een databestand in Excel gekoppeld aan dit document. Dit databestand kan gedeeld worden met het bureau dat de Strategienota Economie 2026-2032 opstelt voor verdere analyse en/of verrijking. 1.1

Structuur en ontwikkeling economie Oss

1.1.1

Kerncijfers economie

De economie van Oss heeft zich in de afgelopen tien jaar positief ontwikkeld. Het aantal banen groeide van 39.271 in 2014, naar 47.081 banen in 2023, dit komt neer op een stijging van 20% en 7.180 banen. Het aantal bedrijfsvestigingen groeide in deze periode van 5.936 in 2014 naar 10.142 in 2023, dit is een groei van 71%. Figuur 1 laat de procentuele geïndexeerd ontwikkeling van het aantal banen en bedrijven zien in Oss tussen 2014 en 2023. Hier is te zien dat het aantal bedrijven in Oss sterker is gegroeid dan het aantal banen. Dit is onder meer te verklaren door de toename van het aantal ZZP’ers, hier wordt in 1.1.4 nog dieper op ingegaan. Figuur 1: Ontwikkeling aantal banen en bedrijven Oss 2014-2023 (Index; LISA, 2023) 180 170 160 150 140 130 120

110 100 90 80 2014

2015

2016

2017

2018

Banen

2019

2020

2021

2022

2023

Vestigingen

In regionaal en nationaal perspectief is te zien dat de ontwikkeling van het aantal banen in Oss nagenoeg gelijk loopt met zowel Noordoost-Noord-Brabant, Noord-Brabant en Nederland, met een groei tussen 17-20% (figuur 2).

Figuur 2: Ontwikkeling aantal banen Oss, Noordoost-Noord-Brabant, Noord-Brabant en Nederland 20142023 (Index; LISA 2023) 140 130 120 110

% 100 90 80 2014

1.1.2

2015

2016

2017

2018

Oss

Noordoost-Noord-Brabant (CRP)

2019

2020 Noord-Brabant

2021

2022

2023

Nederland

Economische structuur

In onderstaand figuur (figuur 3) wordt de verdeling van de verschillende sectoren in Oss weergegeven. De grootste sector is industrie en nutsbedrijven, met een aantal van 10.088 banen. Belangrijke werkgevers binnen deze sector zijn Organon (Voorheen: Merck Sharp & Dohme) en IBN B.V. (een regionale dienstverlener waarvan niet alle banen in Oss zitten), die samen zorgen voor 4.061 banen. Daarnaast is de sector overheid, onderwijs en zorg, met een aantal van 9.460 ook goed vertegenwoordigd in Oss (zit met name in de zorg). Hier zijn belangrijke werkgevers de Gemeente Oss en Interzorg Oss Thuiszorg B.V. De derde grootste sector is de groot- en detailhandel, met een totaal aantal banen van 8.624. Hier zijn de belangrijkste werkgevers met name groothandels en supermarkten. Figuur 3: Aantal banen naar sector Oss 2023 (LISA, 2023) 2% 2%

6% 11% 20%

12%

2% 2%

18% 21% 3%

Bouw

Cultuur, sport en recreatie

Financiële- en zakelijke dienstverlening

Groot- en detailhandel

Horeca

Industrie en nutsbedrijven

Informatie en communicatie

Landbouw en visserij

Overheid, onderwijs en zorg

Overige dienstverlening

Vervoer en opslag

In figuur 4 is de ontwikkeling van de sectorale werkgelegenheid in de afgelopen tien jaar weergegeven. Hier geeft de verticale as de specialisatiegraad ten opzichte van Nederland weer. Dit laat zien of er in Oss meer (of minder) banen in een sector zitten ten opzichte van Nederland. De horizontale as geeft de procentuele groei of krimp van de sectoren weer (tussen 2014-2023). De grootte van de bollen representeert het aandeel van elke sector in de economie van Oss. Alle sectoren (m.u.v. landbouw) zijn gegroeid. De sterkst groeiende sector is de bouw; ook is de bouwsector relatief sterk vertegenwoordig in Oss ten opzichte van Nederland. Figuur 4: Ontwikkeling, omvang en specialisatiegraad (t.o.v. NL) van de sectorale werkgelegenheid 20142023 (LISA, 2023)

Figuur 5: Sectorale werkgelegenheid Oss afgezet tegen Noordoost-Noord-Brabant en Nederland (2023; LISA) 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

Oss

Noordoost-Noord-Brabant (CRP)

Nederland

1.1.3

Ontwikkeling topsectoren

In figuur 6 staat de ontwikkeling van de Osse topsectoren weergegeven. Alle topsectoren groeien; bouw & installatie het sterkst (+38% tussen 2014-2023), de logistiek met 33%, Life Sciences & Health met 18% en de Agri-food met 9%. In de volgende alinea’s lichten we de topsectoren kwantitatief uit. Figuur 6: Ontwikkeling Osse topsectoren (geïndexeerd, 2014-2023) 160 140 120 100 80 2014

2015

2016

2017

Agri&food

2018

2019

Bouw & installatie

2020

2021

Life sciences & health

2022

2023

Logistiek

Tabel 1: ontwikkeling subsectoren topsector Life Sciences & Health, LISA data 2014-2023 Life sciences & health subs.

2014 2015

2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Vervaardiging farmaceutische producten

2.848 2.846 2.864 2.883 3.061 3.033 3.063 2.968 2.944 3.006

Vervaardiging farmaceutische grondstoffen

211

232

321

324

339

325

333

342

Vervaardiging medische instrumenten en hulpmiddelen

100

118

120

113

118

122

126

Biotechnologisch speur- en ontwikkelingswerk (med. prod.)

105

182

165

Speur- en ontwikkelingswerk op het gebied van gezondheid

Tandtechnische bedrijven

Totaal

3.163 3.167 3.257 3.299 3.599 3.578 3.620 3.558 3.685 3.741

Tabel 2 : ontwikkeling subsectoren topsector agri-food, LISA data 2014-2023 Agri-food subs.

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Supermarkten en winkels met algemeen assort.

1.301

1.233

1.265

1.210

1.396

1.521

1.463

1.526

1.443

1.479

Restaurants

546

568

560

564

524

418

410

395

406

Cafés

326

300

305

309

332

333

322

373

312

382

Fastfoodrestaurants, cafetaria's, ijssalons, e.d.

247

272

299

320

335

358

348

375

393

410

Houden van melkvee

264

268

275

270

264

256

252

251

245

246

Groothandel in voedings- en genotmiddelen algemeen ass. Groothandel in vlees en vleeswaren en in wild en gevogelte Eventcatering

157

156

160

143

147

156

178

235

273

266

121

162

196

190

185

153

168

152

138

158

130

123

140

175

176

Winkels in vlees en vleeswaren

100

105

Winkels in brood en banket

Groothandel in dranken (geen zuivel)

104

102

104

103

Dienstverlening voor de akker- en/of tuinbouw Overige vleesveehouderij en zoogkoeien bedrijven Akker- en/of tuinbouw in combinatie met veehouderij Teelt van granen, peulvruchten en oliehoudende zaden Vleesvarkensbedrijven

141

129

121

107

113

106

100

Overig

736

551

586

617

663

711

737

728

770

791

Totaal

4.414

4.222

4.370

4.372

4.510

4.737

4.563

4.773

4.667

4.832

2021

2022

2023

Tabel 3: Ontwikkeling subsectoren topsector Logistiek, LISA data 2014-2023 Logistiek subs.

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Goederenvervoer over de weg (geen verhuizingen) Expediteurs, cargadoors, bevrachters, andere tussenpersonen Koeriers

1.291 1.273 1.311 1.377 1.414 1.522 1.534 1.642 1.748 1.704 54

100

102

115

133

142

103

110

188

263

267

Opslag in distributiecentra, overige opslag (niet in tanks) Nationale post met universele dienstverplichting Post zonder universele dienstverplichting

259

Overig

Totaal

1.688 1.682 1.760 1.619 1.686 1.816 1.859 2.006 2.191 2.237

Tabel 4: Ontwikkeling subsectoren topsector Bouw & installatie, LISA data 2014-2023 Bouw & installatie subs.

2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023

Algemene burgerlijke en utiliteitsbouw

1.088 1.214 1.259 1.227 1.337 1.390 1.397 1.463 1.630 1.448

Elektrotechnische bouwinstallatie

518

555

523

528

517

524

573

627

645

718

Loodgieters- en fitterswerk; installatie van sanitair

303

259

288

307

332

343

347

351

344

515

Leggen van elektriciteits- en telecommunicatiekabels

204

203

221

236

312

375

365

389

407

439

Bouwtimmeren

167

229

221

218

217

238

251

271

310

301

Stukadoren

178

185

238

212

224

238

248

254

273

286

Schilderen en glaszetten

219

201

209

234

236

248

219

220

215

214

Overige gespecialiseerde werkzaamheden in de bouw (rest)

201

197

213

224

223

232

250

262

279

277

Afwerking van vloeren en wanden

149

156

171

159

177

193

207

227

238

249

Installatie van verwarmings- en luchtbehandelingsapparatuur

224

165

177

190

209

212

210

221

233

Grondverzet

131

122

143

146

154

156

146

148

Metselen en voegen

111

115

113

121

122

121

112

107

125

131

Overige bouwinstallatie

161

164

165

167

Wegenbouw

102

108

215

222

212

257

255

267

251

284

331

355

Overig Totaal

1.1.4

3.876 4.050 4.196 4.284 4.465 4.702 4.755 4.999 5.351 5.348

Ontwikkeling aantal vestigingen naar grootteklasse

Tabel 5 is de ontwikkeling van het aantal vestigingen naar vestigingsgrootte te zien in de periode 20142023. Hier is een sterke stijging te zien in het aantal ZZP’ers. Bij andere vestigingsgroottes is het aantal vestigingen een stuk minder hard gegroeid, waarbij het aantal vestigingen bij de klasse microbedrijf is gedaald in 2023. Tabel 5: Banen naar vestigingsgrootte periode 2014-2023 (LISA, 2023) Banen naar vestigingsgrootte ZZP

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

3.406

3.556

3.721

3.909

4.474

4.730

5.254

5.723

6.466

7.173

Microbedrijf

7.443

7.503

7.327

7.534

7.092

7.617

7.635

8.110

8.140

7.753

Kleinbedrijf

9.458

9.271

9.819

10.255

10.527

10.867

10.178

10.053

10.403

11.148

Middenbedrijf

10.973

10.579

10.219

10.437

10.758

10.796

11.225

11.601

12.255

11.936

Grootbedrijf

7.991

8.476

8.426

8.175

8.522

8.909

8.650

8.483

8.462

9.071

Totaal

39.271

39.385

39.512

40.310

41.373

42.919

42.942

43.970

45.726

47.081

Tabel 6: Vestigingen naar vestigingsgrootte periode 2014-2023 (LISA, 2023) Vestigingen naar vestigingsgrootte ZZP

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

3.406

3.557

3.721

3.909

4.474

4.730

5.254

5.723

6.466

7.173

Microbedrijf

1.936

1.933

1.889

1.969

1.895

2.145

2.163

2.408

2.418

2.269

Kleinbedrijf

472

453

484

518

526

542

503

504

516

559

Middenbedrijf

111

112

107

113

114

116

118

122

126

Grootbedrijf Totaal

5.936

6.068

6.214

6.521

7.022

7.547

8.051

8.770

9.539

10.142

In tabel 7 is te zien in welke sector ZZP’ers met name actief zijn. Dit zijn procentueel gezien de sectoren overige dienstverlening, informatie en communicatie en cultuur, sport en recreatie. Volgens het Nederlands gemiddelde is één op de tien werkende een ZZP’er. In Oss is dit aantal wat hoger, ongeveer één op de zes werkende is ZZP’er. Tabel 7: Aantal ZZP'ers naar sector (LISA, 2023) Sector

Aantal banen % van totaal aantal banen van de sector

Bouw Cultuur, sport en recreatie

1.632

31%

303

38%

1.811

32%

Groot- en detailhandel

896

10%

Horeca

111

Industrie en nutsbedrijven

347

Informatie en communicatie

307

39%

Landbouw en visserij

197

21%

Overheid, onderwijs en zorg

847

Overige dienstverlening

546

54%

Financiële- en zakelijke dienstverlening

Vervoer en opslag Totaal

1.1.5

176

7.173

15%

Ruimtelijke spreiding werkgelegenheid

Figuur 7: GIS-analyse (Hittekaart) werkgelegenheidsdata naar locatie, gemeente Oss (2023; LISA-data)

1.2

Toegevoegde waarde

De totale toegevoegde waarde van de economie van de gemeente Oss bedraagt bijna €4,8 miljard in 2023. De toegevoegde waarde betreft het verschil tussen de marktwaarde van productie en de daarvoor ingekochte grondstoffen. Het is dus gelijk aan de omzet minus het aankoopbedrag; het is de waarde die is toegevoegd aan het productieproces van producten en/of diensten. Vanuit het perspectief van toegevoegde waarde zijn de industrie en nutsbedrijven, financiële en zakelijke diensten en groot- en detailhandel van groot belang voor de lokale economie (top 3). Ook de bouw zit hierbij relatief hoog. Tabel 8: Toegevoegde waarde sectoren Oss Sector Toegevoegde waarde Banen Oss per baan Bouw € 114.404 5.348 Cultuur, sport en recreatie € 51.520 797 Financiële- en zakelijke diensten € 136.178 5.700 Groot- en detailhandel € 80.752 8.624 Horeca € 37.679 1.476 Industrie en nutsbedrijven € 142.816 10.088 Informatie en communicatie € 129.757 779 Landbouw en visserij € 140.194 918 Overheid, onderwijs en zorg € 60.542 9.460 Overige dienstverlening € 66.428 1.014 Vervoer en opslag € 105.056 2.877 Totaal 47.081

1.3

Arbeidsmarkt

1.3.1

Demografische ontwikkeling gemeente Oss

Toegevoegde waarde % van sector (* miljoen €) totaal € 611,8 13% € 41,1 1% € 776,2 6% € 696,4 15% € 55,6 1% € 1.440,7 30% € 101,1 2% € 128,7 3% € 572,7 12% € 67,4 1% € 302,2 6% € 4.794,0 % 100%

Het aantal inwoners van de gemeente Oss is in de afgelopen 10 jaar (2014-2024) met 5,7% gegroeid, van 89.527 inwoners naar 94.634 inwoners (een toename van 5.107 inwoners). Daarmee is Oss qua inwonersaantal iets minder snel gegroeid dan Noordoost Noord-Brabant, Noord-Brabant en Nederland. Figuur 8 Links: Ontwikkeling bevolking gemeente Oss, 2014-2024, i.v.m. de regio, provincie en Nederland Tabel 9 rechts: Ontwikkeling leeftijdsgroepen in de gemeente Oss, 2014-2024 108

Leeftijdsgroep

106

3 jaar en jonger 3.478 3.490 4-11 jaar 7.923 7.387 12-17 jaar 6.944 5.920 18-24 jaar 7.092 7.913 25-39 jaar 15.318 18.010 40-54 jaar 21.024 18.184 55-64 jaar 11.968 13.961 65-74 jaar 9.198 10.749 75-84 jaar 5.034 6.922 85 jaar en ouder 1.548 2.098 Totaal 89.527 94.634

104 102 100 98 96 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 Oss Noordoost-Noord-Brabant (CRP) Noord-Brabant

2014

2024 Groei % 0% -7% -15% 12% 18% -14% 17% 17% 38% 36% 5,7%

Nederland

Wanneer de ontwikkeling van de bevolking van Oss wordt opgesplitst naar leeftijdsgroepen, valt op dat vooral het aandeel ouderen flink toeneemt, terwijl het aantal jongeren afneemt. Hierdoor stijgt de demografische druk, met name de grijze druk, aanzienlijk. Dat is nadelig voor de lange termijn groei van de lokale economie. In juli 2024 is er een nieuwe Primos Prognose gepubliceerd1, met de nieuwste regionale en gemeentelijke demografische groeicijfers (rekening houdend met demografische druk en vergrijzing). De bevolkingsgroeicijfers zijn naar beneden bijgesteld op basis van de eerdere Primos Prognose (2023). De Primos Prognose verwacht een substantiële bevolkingsgroei (+6,1%) voor Oss tot 2035, die hoger ligt dan het Nederlands gemiddelde en ook hoger ligt dan NoordoostNoord-Brabant en Noord-Brabant.

Tabel 10: Bevolkingsgroeicijfers gemeente Oss, en andere regio’s tot 2035 Primos bevolkingsprognose 2024 Oss ABF Woningmarktregio ABF-regio Oss Noordoost-Noord-Brabant (CRP) Noord-Brabant Nederland 1.3.2

94.660 313.460 676.970 2.645.400

Figuur 9: Verwachte bevolkingsgroei (2024 t/m 2038) naar woningmarktregio (Primos Prognose, 2024)

2025

2030

2035

95.100 315.630 680.950 2.663.630

98.260 323.870 695.160 2.726.620

100.460 332.150 708.180 2.784.480

% groei tot 2035 6,1% 6,0% 4,6% 5,3% 5,0%

Arbeidsmarktopbouw

Onderstaande tabel toont de arbeidsmarktopbouw voor Oss, Noordoost Nood-Brabant, Noord-Brabant en Nederland. Het valt op dat de netto arbeidsparticipatie iets lager is dan in de regio en provincie. De werkloosheid (3,2%) is wel wat lager. De werkloosheid ligt rondom het frictiewerkloosheidspercentage van 3%; het minimum dat nodig is voor een goed functionerende arbeidsmarkt met voldoende doorstroming. De ontwikkeling van de werkloosheid volgt wel zowel regio als provincie. Tabel 11: Arbeidsmarktdeelname cijfers (2023; CBS), afgerond Noordoost NoordOnderwerp Oss NoordNederland Brabant Brabant Beroeps-en niet-beroepsbevolking (15-75 jaar) 72.000 504.000 1.969.000 13.326.000 Beroepsbevolking (15-75 jaar) 54.000 385.000 1.502.000 10.096.000 Niet-beroepsbevolking 17.000 116.000 467.000 3.230.000 Werkzame beroepsbevolking 52.000 373.000 1.453.000 9.737.000 1

Primos Prognose: https://primos.abfresearch.nl/dashboard/dashboard/

Werkloze beroepsbevolking Werkloosheidspercentage Netto-arbeidsparticipatie

2.000 3,2% 73,3%

10.000 3,0% 74,5%

49.000 3,3% 73,8%

359.000 3,6% 73,1%

Figuur 10: Ontwikkeling werkloosheid 2014-2023 (CBS) 10% 8% 6% 4% 2% 0% 2014

2015 Oss

1.3.3

2016

2017

2018

2019

Noordoost-Noord-Brabant

2020

2021

Noord-Brabant

2022

2023

Nederland

Arbeidsmarktkrapte

De arbeidsmarkt in de Arbeidsmarktregio Noordoost-Brabant, waar Oss onderdeel van is, wordt door het UWV bestempeld als zeer krap (4,58, dd. 06-02-2025). De krapte is daarmee groter dan de meeste arbeidsmarktregio’s. Kijkend naar de krapte in de verschillende beroepsklassen is met name de krapte voor zorg en welzijn, agrarisch, ICT en techniek groot. Ook valt op dat de krapte in Noordoost-Brabant in bijna alle sectoren groter is dan het Nederlands gemiddelde. Het is en wordt voor bedrijven actief in deze sectoren daardoor lastig om nieuw personeel aan te trekken. Figuur 11: Spanningsindicator naar beroepsklasse 2024 in Noordoost-Brabant i.v.m. NL (UWV, 2024) Zorg en welzijn beroepen Transport en logistiek beroepen Technische beroepen Pedagogische beroepen Openbaar bestuur, veiligheid en juridische… Managers ICT beroepen Dienstverlenende beroepen Creatieve en taalkundige beroepen Commerciële beroepen Bedrijfseconomische en administratieve… Agrarische beroepen 0,0

2,0

Noordoost-Brabant

4,0

6,0

8,0

10,0

12,0

Nederland

Verantwoording: De spanningsindicator van het UWV geeft een indicatie van de spanning tussen de openstaande vraag naar werk (arbeidsvraag) en het direct beschikbare aanbod op de arbeidsmarkt (arbeidsaanbod van vacatures). Deze wordt uitgedrukt in een typering van de markt (zeer krap tot zeer ruim). Een spanningsindicator boven de 1,5 wordt geïdentificeerd als krap en een waarde van boven de 4 als zeer krap. Bij veel openstaande vacatures ten opzichte van het aantal werklozen is de arbeidsmarkt zeer krap. Bij een ruime arbeidsmarkt is er sprake van weinig openstaande vacatures en veel werklozen (Bron: https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/dashboards/spanningsindicator)

1.3.4

Pendel

In de kaarten hieronder staan de pendelcijfers van de gemeente Oss (voor banen) weergegeven (CBS data verwerkt, 2023). Er is in de gemeente Oss een negatief pendelsaldo van -5.800 banen (2023). Er is dus meer uitgaande dan inkomende pendel. In de periode tussen 2014 en 2023 groeide het negatieve pendelsaldo met 26%, maar neemt sinds 2021 ook weer licht af. Er is veel uitwisseling met Den Bosch, buurgemeenten in Noord-Brabant en Nijmegen. Er is minder uitwisseling met steden als Tilburg of Arnhem. Ook de inkomende pendel vanuit Eindhoven is beperkt. De uitgaande pendel naar Eindhoven is aanzienlijk (1.200), maar ook bescheiden t.o.v. Den Bosch of de gemeente Maashorst. Figuur 12: Inkomende pendel, 2023 (CBS data verwerkt) Overig Gelderland 2.000

Overig Nederland 2.000

West Maas en Waal 400

Druten 300 Wijchen 800

Nijmegen 1.300

Maasdriel 200

Maashorst 2.200

Den Bosch 2.400

Land van Cuijk 1.000

Bernheze 2.500

Overig Noord-Brabant 3.700 Figuur 13: Uitgaande pendel, 2023 (CBS data verwerkt) Overig Gelderland 2.000

Overig Nederland 4.000

West Maas en Waal 200

Druten 100 Wijchen 400

Nijmegen 1.400

Maasdriel 200

Den Bosch 6.000

Maashorst 2.700

Land van Cuijk 500

Bernheze 1.800

Overig Noord-Brabant 5.100

Tabel 12: Langjarige pendelbalans gemeente Oss, 2014-2023 (CBS pendelcijfers) 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Pendelsaldo -4.600 -5.000 -4.700 -5.200 -5.300 -6.400 -6.400 -6.400 -5.900 -5.800 1.3.5

Talent in de regio

Talent in de Regio heeft landelijk onderzoek gedaan naar reisbewegingen van studenten tussen hun 16e en 28e levensjaar. Hieruit blijkt dat het percentage MBO’ers dat in Oss blijft wonen vrij hoog (60-80%) is. Het percentage universitair geschoolden dat in Oss blijft wonen is laag (20-40%). Dit beeld komt overeen met grote delen van Nederland, zeker vergeleken met landelijke gemeenten. Het wegtrekken van hoogopgeleiden zegt iets over de baankansen die zij zien in de eigen gemeenten: als die er voldoende zijn, is de kans groter dat zij na hun studie in dezelfde gemeente blijven wonen. De grote steden vallen hierdoor in positieve zin op. Het beeld van Oss komt overeen met veel landelijke gebieden in NoordBrabant, terwijl Oss toch behoorlijk stedelijk is. De dichtstbijzijnde universiteit in Oss is gelegen in Nijmegen en dat is niet ver. Figuur 14 (Links): Percentage van de MBO-afgestudeerden per gemeente uit de cohorten 1984-1992 dat op hun 28e levensjaar in dezelfde gemeente woont als toen zij 16 waren. Figuur 15 (Rechts): Percentage van de universitair afgestudeerden per gemeente uit de cohorten 19841992 dat op hun 28e in dezelfde gemeente woont als toen zij 16 waren (Bron: Talent in de Regio, CBS microdata)

1.4

Verwachte werkgelegenheidsgroei tot 2035 en tot 2040

Afzwakkende werkgelegenheidsgroei; verwachte groei van ongeveer 3.000 banen tot 2040 Voor een analyse van de verwachte werkgelegenheidsgroei baseren we ons op de laatste Primos Prognose (2024), die doorgerekend is naar de verwachte werkgelegenheidsgroei op basis van de baneninwonersratio in de gemeente Oss. De banen-inwonersratio is 0,50 in de gemeente Oss (dit is aan de lage kant maar zeker niet uitzonderlijk voor middelgrote steden zoals Oss). Wel heeft de baneninwonersratio zich in Oss langjarig positief ontwikkeld (0,44 in 2014 naar 0,50 in 2023).

Tabel 13: Banen-inwonersratio langjarig (2014-2023) 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Banen

39.271 39.385 39.512 40.310 41.373 42.919 42.942 43.970 45.726 47.081

Inwoners

89.527 89.799 90.003 90.376 90.951 91.451 91.915 92.526 93.307 94.437

Werkgelegenheidsgraad

0,44

0,45

0,47

0,48

0,49

0,50

Op basis van de bevolkingsgroei van de Primos Prognose (die rekening houdt met demografische druk en vergrijzing) wordt een groei verwacht van het aantal inwoners van Oss van 6,1% tot 2035 (absoluut gezien zijn dit 5.800 inwoners). Bij een gelijke banen-inwonersratio betekent dit een groei van ca. 2.900 banen. Als de groei van de banen-inwonersratio langjarig doorzet met het zelfde tempo als de afgelopen 10 jaar komen we tot een bandbreedte uit van een groei van ca. 2.900 – 3.250 banen. Dat lijkt substantiële groei, maar komt neer op een verwachte afzwakkende groei tot 2035 (ter vergelijking: tussen 2014 en 2023 is de werkgelegenheid met maar liefst 7.180 banen gegroeid). In deze periode was dat ook mogelijk, omdat (zeker aan het begin van deze periode) de arbeidsmarkt nog niet zo krap was (in 2014 was de werkloosheid groter en was de kredietcrisis net min of meer achter de rug). Andere verklaringen voor de afzwakkende groei zijn de ouder wordende beroepsbevolking en de lagere aanwas in de cohorten van 10-25 jarigen in Oss. Ook weet Oss wat weinig jongeren vast te houden; dat komt enerzijds door dat jongeren elders gaan studeren (zie data Talent in de Regio), maar houdt ook verband met de woningmarkt in de gemeente die beter geschikt is voor gezinnen dan voor starters/jongeren.

Let wel op: de groei van de werkgelegenheid is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder de ontwikkeling van werklocaties. Als Oss ook regionale bedrijvigheid aantrekt (bijvoorbeeld naar het nieuwe regionale bedrijventerrein Heesch-West) kan de groei hoger uitvallen (al wordt deze werkgelegenheid niet toegeschreven aan Oss aangezien dit terrein buiten de gemeentegrenzen ligt). De raming is dus beleidsarm. Als de banen-inwonersratio zich ook de komende jaren positief door ontwikkelt, kan dat er ook voor zorgen dat de daadwerkelijke groei van de werkgelegenheid wat hoger uitvalt. Tegelijkertijd kunnen (internationale) ontwikkelingen in de economie er ook voor zorgen dat dit beeld naar beneden bijgesteld moet worden. 1.5

Brede Welvaart

Oss scoort vergeleken met Nederland (en grote delen van Noord-Brabant) gemiddeld als het gaat om de brede welvaart, maar de brede welvaart blijft wel wat achter in Oss ten opzichte van veel delen in Nederland. Op veel bredewelvaartsindicatoren2 scoort Oss gemiddeld in Nederland. Oss scoort bovengemiddeld op vlak van netto arbeidsparticipatie, lage werkloosheid en kwaliteit van zwemwater. Oss scoort minder goed op vlak van het aantal geregistreerde misdrijven, afstand tot OV in de gemeente, tevredenheid met het leven en geregistreerde problematische schulden. Vanuit de regionale analyse van RaboResearch (Otto Raspe, 25 januari 2025) zijn met name huisvesting, werk-privébalans en sociale contacten zaken waar de brede welvaart in de regio Noordoost Noord-Brabant op achteruit is gegaan.

Op de volgende link kan meer inzicht worden verworven in de indicatoren waarop Oss goed en minder goed scoort: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart/thema.

Figuur 16: Indicatoren met een groene trend voor brede welvaart ‘hier en nu’ en ‘later’ (links), indicatoren met een rode trend in de brede welvaart ‘hier en nu’ en ‘later’ (rechts)

1.6

Duurzaamheid en klimaat

Energie In tabel 14 zijn enkele kerncijfers weergegeven die betrekking hebben op het verbruik en de uitstoot van de Gemeente Oss. In de periode 2014-2023 is zowel de CO2-uitstoot als het energieverbruik gedaald. Beide zijn sterker gedaald in Oss dan in Nederland. Het aandeel hernieuwbare energie is tussen 20142023 sterk gegroeid, dit is ook een hoger percentage dan het nationale gemiddelde. In Oss zijn de bedrijven ook flink minder aardgas gaan gebruiken, dit percentage ligt ook iets hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Afgaand op deze cijfers doet Oss het dus relatief goed in de energietransitie. De energiecrisis is/was ook een verdere stimulans om aardgasverbruik te verminderen en eigen groene opwerk te vergroten. Als het gaat over duurzaamheid, is netcongestie ook één van de belangrijkste beperkingen voor zowel de energietransitie als het economisch groeipotentieel van bedrijven. Er is momenteel geen ruimte op het net voor nieuwe aansluitingen van bedrijven. Tabel 14: Cijfers verbruik en uitstoot Oss 2014-2023 (Bron: Regionale Klimaatmonitor, 2023) Categorie Oss 2014 Oss 2023 Groei Oss % NL Groei % CO₂-uitstoot (kton)

646

398

-38,4%

-31,3%

Energieverbruik (TJ)

7.913

6.593

-16,7%

-14,7

Totaal hernieuwbare energie (TJ)

269

653 (2022)

142,8%

129,2%

Elektriciteitsverbruik bedrijven (TJ)

1.654

1.584

-4,2%

-3,6%

61.768.225

47.455.690

-23,2%

-21%

Aardgasverbruik bedrijven (m3)

Circulaire economie Er zijn in Oss grote kansen voor de transitie naar een circulaire economie. Oss heeft sterke industriële sectoren, een strategische ligging met een haven en spoorverbindingen en grote grondstoffenstromen, wat kansen biedt voor een circulaire economie. Het verminderen van primaire grondstofwinning en het bevorderen van hergebruik en recycling zijn noodzakelijk om klimaatneutraal en circulair te worden. De

haven kan zich ontwikkelen tot een regionale circulaire hub waar afvalstromen en secundaire grondstoffen worden verwerkt en hergebruikt. Door in te zetten op circulaire productieprocessen kan Oss zich economisch versterken en minder afhankelijk worden van geopolitieke ontwikkelingen. Om deze transitie te versnellen, is een gerichte Strategische Koersnota voor circulaire economie nodig met concrete doelen, zoals reductie van primair grondstoffengebruik per sector (a.d.h.v. de Rstrategieën), stimulering en van circulaire bedrijfsmodellen (waarbij dit voor ondernemers tegelijkertijd een grote uitdaging is omdat de markt in veel gevallen nog niet zo ver is) en indien mogelijk monitoring van de voortgang. 1.7

Voorraad & aanbod bedrijventerreinen in Oss

De gemeente Oss heeft 16 bedrijventerreinen (hierbij rekenen we verschillende plannamen wel als één bedrijventerrein) met een totaaloppervlak van 543 ha netto. De bedrijventerreinen zijn volledig uitgegeven. Wel wordt er gewerkt aan een nieuw regionaal bedrijventerrein ten westen van Heesch (Heesch-West). De gemeente Oss is hier – samen met ’s-Hertogenbosch en Bernheze – aandeelhouder van. Het bedrijventerrein ligt wel buiten de gemeentegrenzen van Oss. Tabel 15: Overzicht bedrijventerreinen gemeente Oss in hectare (IBIS Bedrijventerreinen, dd. 2023) Plannaam HEESTERSEWEG LEIWEG 'T GEFFENS VELD HET WARGAREN HET WARGAREN IV 'T KOLKSKE LANGAKKER PIEKENHOEF DE BULK I DE BULK II DANENHOEF DANENHOEF-OOST ELZENBURG WEST ELZENBURG ZUID ELZENBURG A ELZENBURG NOORD DE GEER ZUID/OOST DE GEER DE RUWAARD VORSTENGRAFDONK LANDWEER MOLENEIND LOCATIE GOLFBAD Totaal

Kern GEFFEN GEFFEN GEFFEN LITH LITH RAVENSTEIN RAVENSTEIN BERGHEM RAVENSTEIN RAVENSTEIN OSS OSS OSS OSS OSS OSS OSS OSS OSS OSS OSS OSS OSS

Bruto 8,2 4,5 1,5 10,0 1,9 13,8 1,2 10,0 9,5 7,5 74,7 12,0 32,0 28,0 133,0 40,0 38,5 40,0 16,0 91,6 67,5 61,0 2,6 705,0

Netto 7,5 4,5 1,2 8,1 1,5 12,5 1,2 7,5 7,1 5,2 59,5 6,7 14,5 19,8 103,0 22,6 26,5 32,0 14,0 75,3 57,0 54,0 2,1 543,2

Uitgeefbaar Start uitgifte MHC. 0,0 1990 3 0,0 1965 3 0,0 1996 3 0,0 1984 3 0,0 1998 3 0,0 1980 3 0,0 1992 3 0,0 2005 2 0,0 1995 4 0,0 2005 4 0,0 1970 4 0,0 2006 3 0,0 1992 4 0,0 1987 4 0,0 1972 5 0,0 1997 5 0,0 2000 5 0,0 1991 5 0,0 1964 3 0,0 2004 4 0,0 1962 4 0,0 1965 5 0,0 1983 3 0,0

Verouderd NEE NEE NEE JA NEE JA NEE NEE NEE NEE JA NEE NEE JA JA NEE NEE NEE JA NEE JA JA NEE

Buck Consultants International heeft een onderzoek gedaan naar de profilering van de werklocaties van de gemeente Oss. In de figuur hieronder staat het overzicht van de toekomstige profilering. Het onderzoek van Buck is opvraagbaar bij de gemeente Oss.

Figuur 17: Toekomstig beoogde profilering van de werklocaties van Oss (Bron: BCI, 2023)

Vraag op regionaal niveau De meest recente bedrijventerreinen van de provincie Noord-Brabant (rapportage Behoefteraming Bedrijventerreinen Noord-Brant, Stec Groep 2022) raamt een uitbreidingsvraag voor de regio in twee perioden (tot 2030), met een doorkijk naar 2040. De bandbreedte van de uitbreidingsvraag in Noordoost-Brabant in de periode 2022 tot en met 2030 is 192 tot 239 hectare bedrijventerrein. Dit betekent een jaarlijkse vraag van circa 21 tot 27 hectare in de periode 2022 tot en met 2030, wat beduidend hoger is dan eerdere voorspellingen (zie 6.1.4). Deze uitbreidingsvraag komt voort uit de groei van bestaande bedrijvigheid in de regio, in paragraaf 6.1.3 gaan we verder in op de vraag die hier kan ontstaan door o.a. krapte op de bedrijventerreinenmarkt in omringende regio’s buiten de provincie. In de periode 2031 tot en met 2040 is er een uitbreidingsvraag van circa 120 tot 169 hectare in Noordoost-Brabant. De uitbreidingsvraag in deze periode ligt op een lager niveau vanwege een afvlakkende werkgelegenheidsontwikkeling en naar verwachting minder harde stijging van de terreinquotiënt. Uit de behoefteraming blijkt dat in Noordoost-Brabant de vraag het grootst is naar het reguliere segment en grootschalige distributie. Tabel 16: Uitbreidingsvraag naar werkmilieu in Noordoost-Brabant in netto ha, 2022 t/m 2030

Tabel 17: Uitbreidingsvraag naar cluster in Noordoost-Brabant in netto ha, 2022 t/m 2030

Bron: Stec Groep, 2022

Er is momenteel geen ruimte in Oss om de vraag te accommoderen, terwijl er ook vervangingsvraag is vanuit diverse gebieden in de gemeente, waaronder het Euterpepark (5,5ha; ook wel bekend als ‘Ruwaard’). 1.8

Detailhandel en leegstand

Hieronder staan gegevens m.b.t. de detailhandelssector van Oss; winkelvloeroppervlakte (wvo) en de leegstand voor zowel de gemeente Oss als de regio. De leegstand is in Oss door de jaren heen (sinds 2017) wel wat afgenomen, maar is met 14,1% leegstand van het aantal WVO nog steeds aanzienlijk. Tabel 18: Cijfers retail & leegstand in de gemeente Oss, wvo & vkp (Bron: Locatus) Leegstand Winkelvloeroppervlakte incl. horeca & leegstand (m²) Leegstaande winkelvloeroppervlakte (% wvo) Leegstaande verkooppunten (% vkp) 1.9

2017 71.846 24,3% 13,8%

2019 87.300 16,4% 16,6%

2022 70.723 11,3% 11,8%

2024 72.841 13,1% 11,6%

2025 75.374 14,1% 12,6%

Recreatie en Toerisme

Feiten en cijfers Met ruim 150.000 overnachtingen, ruim 200 toeristisch-recreatieve bedrijven (met personeel excl. zzpers), ca. 1.700 slaapplaatsen en 2.290 banen is de vrijetijdssector van de gemeente Oss een sector van belang (Monitor Toerisme en Recreatie Oss, 2024). Op jaarbasis wordt er voor ruim €21,4 miljoen besteed door binnenlandse en buitenlandse verblijfsgasten. Bureau voor Ruimte en Vrijetijd heeft becijferd dat de potentiële economische meerwaarde van de vrijetijdssector in Oss zo’n €337 miljoen bedraagt. Daarbij is de verwachting ook dat de vrijetijdssector en gerelateerde bestedingen ook in de toekomst nog verder kunnen groeien. De vrijetijdseconomie bedraagt zo’n 5% van de totale werkgelegenheid van de gemeente Oss. Tabel 19: Ontwikkeling langjarige werkgelegenheid recreatie en toerisme Oss (Bron: R&T data LISA.nl) Jaar 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Banen

2.267

2.271

2.082

2.093

2.183

2.170

2.194

2.335

2.370

2.240

2.320

2.360 2.390

Als we het bredere R&T-cluster onder de loep nemen, waartoe ook bijvoorbeeld groothandel, delen van de agri-food en vervoer t.b.v. de recreatie en toerismesector in worden meegerekend (SBI-codelijst staat in Excel, maar let op: hier zit ook agri-food werkgelegenheid en groothandel in meegerekend t.b.v. de vrijetijdseconomie) blijkt de omvang van de sector van een nog groter belang te zijn voor Oss. In tabel 20 staan de vrijetijdseconomie en de subsectoren benoemd. Tabel 20: Ontwikkeling werkgelegenheid vrijetijdseconomie subsectoren (2014-2023, LISA data) Subsectoren VTE 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022

2023

Cultuur/recreatie/amusement

150

157

164

206

228

230

216

187

219

220

Detail-/groothandel (vte)

180

173

174

180

161

153

149

146

141

138

Horeca

1.119 1.140 1.164 1.193 1.191 1.215 1.088 1.158 1.100 1.198

Logies

102

101

130

115

118

116

100

Overige diensten

373

384

397

401

414

439

464

478

487

Sport

372

334

318

392

398

410

395

422

440

433

Vervoer (vte-gerelateerd)

819

759

724

838

810

795

756

770

665

701

Totaal

3.115 3.044 3.020 3.307 3.285 3.347 3.158 3.265 3.159 3.277

Figuur 18: Werkgelegenheidsontwikkeling vrijetijdseconomie subsectoren (geïndexeerd, 2014-2023) 180% 160% 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Cultuur/recreatie/amusement

Detail-/groothandel in vte cluster

Horeca

Logies

Overig

Sport

2023

Vervoer in vte cluster

Kenmerken toeristisch-recreatief product van Oss Het toeristisch-recreatief aanbod kenmerkt zich door haar veelzijdigheid. Er is zowel in de stad, in de kernen als ook in het buitengebied van alles te doen en te beleven voor inwoners en toeristen. Oss beschikt over mooie en gevarieerde natuur en landschappen en een uitstekend routenetwerk voor wandelen, fietsen, struinen, paardrijden en varen. Er vinden ook steeds meer evenementen plaats in Oss en de diverse dorpen die de gemeente rijk is. Erfgoed met de vele monumenten en vestingstadjes biedt een prachtig decor en kansen voor storytelling. De driedeling Maashorst, stad Oss en Maas is een logische ruimtelijke indeling. Al gaat het voor de bezoeker om de algehele ontspanning en beleving. De veelzijdigheid van Oss wordt ook zichtbaar in haar regionale oriëntatie: 1. Er liggen veel kansen en aanknopingspunten bij de Maas. 2. Er wordt samengewerkt binnen Maashorstverband (gemeenten Bernheze en Maashorst). 3. Thematisch loopt de samenwerking met andere gemeenten (tempelroute, archeologie, religieus erfgoed en provinciaal bijvoorbeeld de Zuiderwaterlinie). Waar in het verleden beleidsdoelen gesteld zijn m.b.t.

de groei van de banen in de R&T sector (20162020) en vervolgens is gegaan voor handhaving van de R&T werkgelegenheid (2020-2023) wordt de komende jaren meer gestreefd naar een hogere kwaliteit en betere verbondenheid van het aanbod, waarbij duurzaam kwaliteitstoerisme en groei van het aantal bestedingen de voorkeur hebben. In de Strategienota Economie zullen nieuwe doelen worden gesteld op dit vlak. Figuur 19: Regionale oriëntatie vrijetijdseconomie gemeente Oss

1.10

Belangrijkste trends en ontwikkelingen in een notendop

Een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de Osse economie (samengevat en niet-uitputtend): • Europese mondiale concurrentievermogen staat steeds meer onder druk (onderzoek Mario Draghi3); • Geopolitieke onzekerheid; ▪ Mogelijke (handels)conflicten met de V.S. en China; ▪ Voortdurende conflicten en oorlogen; ▪ Weinig Europese eenheid; ▪ Ook in Nederland op z’n minst gezegd politieke opschudding. • Nederlandse economie blijft vooralsnog stabiel: economie groeit (geen recessie), krapte (en scheefte) op de arbeidsmarkt duurt voort, ook krapte op de lokale en regionale werklocatiemarkt; • AI-toepassingen gaan economie van de toekomst verder vormgeven; • Behoefte aan informele werkmilieus en functiemenging, ook in Oss vraagstuk voor de komende jaren (o.a. Euterpepark); • Automatisering, digitalisering en robotisering gaan door; • Klimaatopgaven en verduurzaming blijven onveranderd van belang; • Transitie naar een circulaire economie, o.a. in Oss in de Haven gaat dit merkbaar worden (maar haven onder druk door niet-functionerende sluis waarin geïnvesteerd moet worden).

Rapport Mario Draghi (2024) over het Europese mondiale concurrentievermogen: https://ecer.minbuza.nl//mario-draghi-brengt-rapport-over-de-toekomst-van-het-europese-concurrentievermogen-uit

1.11

SWOT-analyse gemeente Oss

Hieronder staat de SWOT-analyse van Oss. Een SWOT-analyse is een effectief instrument om de economische situatie samen te vatten, omdat het zowel interne (sterktes en zwaktes) als externe factoren (kansen en bedreigingen) in kaart brengt. Het grootste deel van de SWOT-inhoud komt uit de economische analyse, maar er zijn ook onderdelen toegevoegd die vanuit andere beleidsstukken komen van Oss. De SWOT-analyse kan dienen als uitgangspunt voor de Strategienota Economie 2026-2032. Door te bouwen op sterkten en kansen, en tegelijkertijd zwakten en bedreigingen aan te pakken, kunnen gerichte acties worden ondernomen om de economische ontwikkeling van Oss te stimuleren.

Sterkten

Zwakten

Economisch klimaat en werkgelegenheid • Groeiend ondernemersklimaat met sterk groeiende werkgelegenheid (20%) over de laatste 10 jaar • Brede groei van alle sectoren van de gemeente Oss (m.u.v. landbouw) • De goede multimodale bereikbaarheid van Oss via weg, spoor én water biedt goede logistieke mogelijkheden, die positieve economische effecten opleveren • Oss is een relatief goed betaalbaar woonmilieu met veel groen en multimodaal verbonden met een breder stedelijk netwerk (m.n. Nijmegen, Den Bosch en Eindhoven/Brainport) • Bedrijvigheid en familiebedrijven zijn een belangrijk onderdeel van het DNA van Oss • Diversiteit van de Stad Oss met de diverse grotere én kleinere dorpen • Goed voorzieningenniveau in het Stadshart van Oss Werklocaties • Groot palet en diverse mix van verschillende typen werklocaties (centrum/gemengd/innovatie/klein en groot/haven en hogere milieucategorieën) met een flink bedrijventerreinenareaal van 543 ha netto Topsectoren • Relatief sterk economisch profiel, internationaal toonaangevend op het gebied van Pharma en Life Science (Pivot Park en farmaceutische bedrijvigheid) • Sterk groeiende bouw- en installatiesector • Sterk logistiek profiel met trimodale ontsluiting via weg, spoor en water • Historisch gezien sterke agri-foodsector met vele verbindingen naar andere sectoren in Oss (o.a.

Pharma) • Er is minder afhankelijkheid van een paar grotere bedrijven dan vroeger

Economisch klimaat en werkgelegenheid • Onbenutte potentie van regionaal ecosysteem • Regionale omstandigheden geven weinig voordelen • Noordoost Noord-Brabant blijft achter in duurzame en inclusieve transitie • Krappe arbeidsmarkt in de arbeidsmarktregio Noordoost-Brabant, met name voor zorg en welzijn, agrarisch, ICT en techniek • Negatief pendelsaldo • Oss weet een laag percentage aan hoogopgeleiden aan zich te binden • Grote verschillen in voorzieningenniveau en afstand tot voorzieningen binnen de gemeente, wat zorgt voor druk op voorzieningen (omgevingsvisie) Werklocaties • Capaciteit van bedrijventerreinen heeft zijn grenzen bereikt: er is geen ruimte uitgeefbaar en de uitbreidingsmogelijkheden zijn beperkt • Vervangingsvraag uit Euterpepark (5,5 ha) kan niet lokaal worden geaccommodeerd • Beperkt gebruik van de trimodale bereikbaarheid van de haven van Oss • Niet alle bedrijven bevinden zich op een geschikte plek (branchering/milieuzonering) • Bedrijventerreinen zijn nog niet duurzaam ingericht en de verblijfskwaliteit en bereikbaarheid (anders dan auto) van de terreinen is matig Topsectoren • Nog steeds grote afhankelijkheid van Agri-Food en Life Science (omgevingsvisie) & internationale afhankelijkheid aandeelhouders LSH • Te weinig multimodale mogelijkheden voor de logistieke sector, geen 20 XXL logistieke mogelijkheden; sluis haven is knelpunt

Kansen

Bedreigingen

Economisch klimaat en werkgelegenheid • Herontwikkeling spoorzone Oss naar een hoogstedelijk woon-werkmilieu • Clustering van bedrijven en samenwerking met onderwijs: Pivot Park als een toonaangevend onderdeel van de stad en we zetten in op intensivering van de activiteiten in dit gebied; doorontwikkeling campusontwikkeling & groeiambitie van 3.000 banen • Samenwerking met buurregio’s zoals Food Valley, Brainport Eindhoven • Versterking vestigingsklimaat voor (maak)industrie & beter insteken op technische opleidingen • Goede MBO-opleidingsvoorzieningen aanwezig in Oss: zorgt ook voor goede binding MBO-opgeleiden aan de gemeente en kansen voor jongeren (Talent in de Regio) Werklocaties • Organisatiegraad versterken & parkmanagement oprichten • Heesch-West voegt ruimte voor bedrijven toe: duidelijk gewenste bedrijfstypen beschrijven • Beter benutten van haven gerelateerde bedrijvigheid & trimodaliteit • Fysieke uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen en efficiënter gebruik van de bestaande ruimte • We kiezen ervoor om bestaande bedrijventerreinen zodanig te herstructureren, revitaliseren, intensiveren en/of verduurzamen dat de juiste bedrijven op de juiste plek binnen de gemeente gevestigd zijn.

• In Elzenburg – de Geer sturen op bedrijven die bijdragen aan de Circulaire economie & circulaire economie vraagt ook meer ruimte • Behoud van voldoende ruimte voor bedrijven in hogere milieucategorieën (≥4.1) • Koppeling wonen en werken op nieuwe en geschikte locaties (bv. Euterpepark) Topsectoren • Agri-food heeft transitieopgave, hier liggen kansen voor innovaties en crossovers in Oss en de regio • Onderwijsinstellingen kunnen helpen bij belangrijke veranderingen, met name in de Food & Agri-sector • Rode biotech is aangemerkt als kansrijke sector waar geld in zal worden geïnvesteerd; de cross over met de Technische Universiteit biedt nieuwe kansen (& kans: PharmaDelta).

Economisch klimaat en werkgelegenheid • Concurrentie van grote steden zoals Den Bosch, Nijmegen en Eindhoven waardoor bedrijven en talent wegtrekken (omgevingsvisie) • Krappe arbeidsmarkt (met name in de sectoren zorg en welzijn, agrarisch, ICT en techniek) maakt aantrekken nieuw personeel lastig • Druk op bereikbaarheid en voorzieningen in kleinere kernen • Toename in vergrijzing en afname in vergroening beïnvloedt lange termijn groei van de lokale economie • Hoge prijzen van energie zorgen voor afname concurrentiekracht exporterende bedrijvigheid (bijvoorbeeld in de industrie) • Het internationaal economisch klimaat verslechterd (in flink tempo) onder invloed van (handels)oorlogen en geopolitieke onzekerheid. • Dalende leefbaarheid en aantrekkelijkheid van kleinere kernen, afname voorzieningenniveau Werklocaties • Vraag naar bedrijventerreinen groeit, maar er is geen capaciteit meer voor uitbreiding • Netcongestie en energieopslag zijn groot knelpunt en behoeven aandacht • Druk op de ruimte: beperkte uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijven, & diverse ontwikkelingen vragen juist extra ruimte (energietransitie, netcongestie, circulair, wonen, mobiliteit, ..) • Toenemende verkeersdruk op werklocaties • Toenemende milieu- en geluidsbelasting op werklocaties • Verduurzamingsopgave in relatie tot netcongestie; energietransitie wordt vertraagd door netcapaciteit.

Topsectoren • Grote afhankelijkheid Pharma • Problematiek rondom sluizen beperken toegang tot de haven & potentie voor trimodaliteit van logistieke bedrijvigheid • Verdienmodellen voor kringlooplandbouw voor de agri sector

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Oss&id=74f8359d-d52a-4536-8375-b20e70737048