Economische Strategie Oss 'Innovatieve Maakstad' 2026-2032 en Uitvoeringsagenda, incl. bijlage
Tekst van het document
oss innovatieve maakstad
Economische strategie 2026-2032 en uitvoeringsagenda van de gemeente Oss
voorwoord Beste inwoners en ondernemers van Oss,
Economie gaat over veel zaken in ons leven. Niet alleen over werk en inkomen, maar ook over
De gemeente Oss gaat groeien. In 2040 hebben we een schaalsprong gemaakt naar ruim
goed onderwijs, kunnen wonen waar je werkt, aantrekkelijke voorzieningen en een goede
100.000 inwoners. De demografische groei leidt tot de vraag waar deze mensen gaan werken
bereikbaarheid. De keuze voor Oss als Innovatieve Maakstad leidt tot vijf ambities die we in
en hoe we een welvarende gemeente blijven. Er is behoefte aan een duidelijke economische
deze strategienota formuleren en uitwerken.
visie en strategie. Onze strategie is gebouwd op een stevig fundament. De vorige Strategienota is eind 2024 Deze Nota Economische Strategie beschrijft welke stappen we in de komende jaren willen
geëvalueerd. Begin 2025 is een analyse gemaakt van de economische stand van zaken in
zetten om de economie van Oss verder te versterken. We willen een economie met een groot
onze gemeente. Daarbij zijn de sterke en zwakke punten benoemd en de kansen en de
innovatief vermogen en met een gezond vestigingsklimaat, dat aantrekkelijk is en blijft
uitdagingen in beeld gebracht. In de aanloop naar deze nota is gesproken met ambtenaren,
voor ondernemers. Een duurzame en toekomstbestendige economie. En een economie die
ondernemers en partners uit het onderwijs. Dit alles geeft stevigheid aan onze ambities.
voldoende werk en inkomen biedt, zodat welvaart en welzijn in onze gemeente kunnen blijven groeien.
De strategie van Innovatieve Maakstad sluit goed aan bij de regiodeal die we met RNOB, de regionale triple helix organisaties en de provincie Noord-Brabant hebben gesloten. In
Kenmerkend voor onze economie is de maakindustrie. Die doet ertoe! Een paar voorbeelden:
het slim benutten van de kracht van de regio staan innoveren, verduurzamen en het goed
op Pivot Park worden medicijnen ontwikkeld en geproduceerd. Onze bouwondernemers
benutten van alle menskracht in onze regio centraal. De afspraken over werklocaties die we
werken dagelijks aan het wegwerken van het woningtekort en aan duurzame gebouwen.
binnen het RNOB maakten, ondersteunen onze ambities op het gebied van voldoende en
Onze agrariërs dragen bij aan gezonde voeding. In de Nota Economische Strategie voor
goede werklocaties.
de periode 2021-2025 hebben we ingezet op Moderne Maakstad Oss. We hebben samen met onze ondernemers en partners veel van onze strategie uitgevoerd. Nu scherpen we de
We actualiseren onze economische strategie en daarmee leggen we nieuwe accenten en
strategie verder aan en gaan we van Moderne Maakstad naar Innovatieve Maakstad.
nemen ons nieuwe acties voor. Uiteraard blijven de goede en gedragen beleidsvoornemens
Ontwikkelingen in ons eigen land en daarbuiten (zoals geopolitieke spanningen,
die we vaststelden – bijvoorbeeld voor het buitengebied, het stadshart en de haven – onze
handelstarieven, politieke onzekerheden en personeelstekorten) vragen om deze
koers bepalen. Dat doen we voor de stad Oss en de maar liefst 23 (vestings)stadjes en dorpen.
aanscherping. Door te innoveren kunnen we economische groei en welvaart op peil houden
Onze aandacht gaat onverminderd uit naar de grote én mkb-bedrijven, de agrariërs, de retail-
als de arbeidsmarkt door de ouder wordende bevolking krimpt. Door te innoveren staan we
ondernemers en de vrijetijdsondernemers die onze gemeente rijk is. We gaan dus door met
sterker in de wereldwijde concurrentie en we dragen bij aan meer strategische autonomie
wat goed gaat, we scherpen onze strategie aan en we zetten volgende stappen. En we blijven
van ons land.
graag samenwerken, aan een sterke en welvarende toekomst voor onze prachtige gemeente. Frank den Brok, wethouder economie
2
inhoudsopgave 1
samenvatting 4 1.1 Leeswijzer 5
2
3
de economie van oss
6
2.1 Hoe staan we ervoor?
6
2.2 Relevante ontwikkelingen & uitdagingen
7
2.3 Naar een strategie voor 2026-2032
8
strategie 2026-2032: innovatieve maakstad
9
3.1 Economische doelstellingen & toelichting
9
3.2 Onze strategie 10 3.3 Het bredere perspectief 16
4
uitvoeringsagenda 2026-2029 19
3
1 samenvatting De afgelopen jaren waren succesvol voor de economie van Oss. De werkgelegenheid en
•
Concurrentiekracht versterken: het gaat dan om de mate waarin het lukt om bedrijven,
het aantal bedrijven namen fors toe. Veel van de acties, pilots en afspraken die we ons in
mensen en investeringen aan te trekken en te behouden en om productiviteit bij
2020 samen met onze partners hadden voorgenomen, zijn gerealiseerd of komen goed op
te verhogen. Dit in vergelijking met andere gemeenten of regio’s. Een aantrekkelijk
gang. We hebben met life sciences & health (LSH), agri-food, bouw en installaties sterke
‘vestiging- en ondernemersklimaat’ is daarvoor belangrijk.
sectoren in huis die goede groeiperspectieven hebben. We hebben bovendien een stevig
•
Ondernemerschap stimuleren: het gaat om de wijze waarop ondernemers, werknemers
midden- en kleinbedrijf (MKB) waar we trots op zijn, en we hebben een vrijetijdssector met
en kennisinstellingen in staat zijn om nieuwe economische kansen tot stand te brengen.
groeipotentieel. Maakstad Oss staat er goed voor, maar er zijn volop ontwikkelingen en
Zodat bestaande bedrijven vernieuwen of dat er nieuwe bedrijven opgericht worden.
uitdagingen waar we een antwoord op moeten vinden.
Waar mogelijk helpen deze nieuwe economische activiteiten mee om maatschappelijke vraagstukken op te lossen, bijvoorbeeld rondom de energietransitie of de fysieke en
Er zijn geopolitieke spanningen, toenemend protectionisme en handelstarieven die
mentale gezondheid van mensen.
economische onzekerheid brengen en kostenverhogend werken. In eigen land kampen we met een krappe en vergrijzende arbeidsmarkt. De druk op de ruimte neemt toe. Netcongestie
Graag werken we aan deze doelen samen met ondernemers, het onderwijs en onze partners
belemmert de ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties en remt de verduurzaming.
in de gemeente, de regio en daarbuiten.
De concurrentie van lage lonenlanden leidt tot kwetsbaarheid van de Nederlandse maakindustrie, ook die van Oss. We lopen als gemeente en regio achter in verduurzaming
De succesvolle strategie van Oss als Moderne Maakstad krijgt een vervolg en een
(op vlak van energie en warmte). Ook zijn er sectoren die moeite hebben met innoveren
aanscherping, naar Innovatieve Maakstad. Het is een logische keuze, want Oss is een echte
en we dreigen achter te gaan lopen in innovatie (dat geldt ook op Nederlandse schaal).
maakstad en innovatie zit in ons DNA. De structurele en brede inzet op innovatie helpt
Ook willen we in Oss op alle onderdelen die onze brede welvaart bepalen, tenminste het
ons bovendien om een aantal uitdagingen op te pakken. Onderzoek en ontwikkeling - en
Nederlandse gemiddelde halen: dat vergt extra aandacht.
Search voor de medicijnproductie - dragen bij aan ‘opschuiven in de keten’. Dat versterkt de concurrentiepositie van onze maakindustrie en LSH. Ze helpen ons om te verduurzamen en
Deze economische strategie, richt zich (in lijn met de Omgevingsvisie Oss) op een sterke
versterken onze agri-foodsector. Digitalisering, automatisering en robotisering stimuleren
economie als fundament voor onze brede welvaart. Onze opgave is een toekomstbestendige
de economische productiviteit bij een krimpende beroepsbevolking.
economie met een duurzame economische ontwikkeling, waarin economische kansen verzilverd worden. We zien als onze doelen voor de periode 2026-2032:
4
We werken de strategie voor Oss Innovatieve Maakstad uit in vijf ambities: 1. Innoveren: we faciliteren en stimuleren de innovatiekracht van onze ondernemingen, de uitbouw van onze ecosystemen en het aantrekken van kennisintensieve bedrijvigheid en talent. 2. Verduurzamen: we zetten ons in voor verduurzaming van het ondernemersklimaat, onze ondernemingen en onze werklocaties. We werken als gemeente aan verduurzaming van de eigen organisatie. 3. Lerende stad: met onze triple helix streven we naar een wendbare, veerkrachtige en mensgerichte arbeidsmarkt die past bij onze economische ambities. 4. Ruimte voor werken: we optimaliseren het ruimtegebruik op bestaande locaties, streven naar het ‘juiste bedrijf op de juiste plek’ en werken – in de regio – aan nieuwe werklocaties en voldoende beschikbare aansluitcapaciteit op het elektriciteitsnet. 5. Samenwerken versterken: we zetten de samenwerkingen binnen onze gemeente en regio voort en versterken met name onze (inter)nationale samenwerking. De Economische Strategie 2026-2032 is voorzien van een uitvoeringsagenda. We geven aan wat we als gemeente willen bijdragen aan de economische strategie. We kunnen het niet alleen. We prijzen ons gelukkig met de stevige samenwerking met onze ondernemers en onze partners. We zullen steeds zorgvuldig bekijken waar onze rol ligt, waar zij aan zet zijn en wat we samen kunnen oppakken.
We zullen onze activiteiten goed monitoren en tegen 2032 onze resultaten evalueren.
1.1 Leeswijzer
In hoofdstuk 2 beschrijven we de economische ontwikkeling van Oss in de afgelopen jaren. We schetsen de relevante (inter)nationale ontwikkelingen en de uitdagingen waar we Oss voor staat. Hoofdstuk 3 bevat de strategie van Innovatieve Maakstad en de uitwerking van de vijf ambities. We schetsen in aanvulling op de ambities een breder perspectief van bijdragen aan onze economische ontwikkeling. Hoofdstuk 4 geeft een actiegerichte uitvoeringsagenda waarin we als Gemeente Oss aangeven welke rol we voor onszelf zien in de realisatie van de economische strategie.
5
2 de economie van oss Van oudsher is Oss een sociale stad waar we gewend zijn om hard te werken. En dat die
In de afgelopen tien jaren is de werkgelegenheid in Oss met 20% gegroeid. Deze
twee met elkaar in verband staan is voor ons vanzelfsprekend. Zowel in de stad als in de
werkgelegenheidsontwikkeling is vergelijkbaar met die van de regio, de provincie en
omliggende gebieden kijken we naar elkaar om en zorgen dat iedereen zoveel mogelijk mee
Nederland. In diezelfde periode is het aantal bedrijven in Oss nog sterker toegenomen,
kan doen. Maar we weten ook – net zoals in andere arbeidssteden - dat het belangrijk is om
met name door de groei van het aantal zzp’ers in de bouw, cultuursector en financiële en
zelf de handen uit de mouwen te steken om er iets van te maken. En die twee dingen hangen
zakelijke dienstverlening. Het MKB is sterk in de gemeente en er zijn veel familiebedrijven
met elkaar samen.
gevestigd. Dat maakt deel uit van het DNA van Oss.
Die voor ons vanzelfsprekende manier van kijken noemen we nu brede welvaart. Dus naast
Onze economie is in de afgelopen jaren sterker en diverser geworden. We zijn minder
welvaart en inkomen van mensen, gaat het ook om hun welbevinden en geluk, om hun
afhankelijk van een paar grote bedrijven, doordat bedrijven doorgroeien en nieuwe
welzijn en gezondheid. Dit alles in een natuurlijke omgeving die goed is voor de mens, dieren
bedrijven zich vestigden.
en planten. Waarbij keuzes die we nu en hier (in Oss en Nederland) maken, geen nadelige effecten hebben voor toekomstige generaties.
Kijken we aanvullend door de bril van brede welvaart dan zien dat in Oss en de regio Noordoost Brabant de brede welvaart rond het Nederlands gemiddelde, maar blijft op een
Welvaart en economie zijn binnen brede welvaart een belangrijke pijler op zichzelf én ze
aantal punten achter bij de nationale trend. Aandachtspunten zijn de (woon)tevredenheid
dragen bij aan het welzijn en welbevinden van inwoners, werknemers en ondernemers
van inwoners, de sociale contacten en het geluksgevoel. Ook zien we regionaal een wat
in Oss. Een sterke economie is daarmee een fundament van onze brede welvaart. Dat is
grotere schuldenproblematiek en meer misdrijven.2
niet nieuw, we bouwen voort op de vorige strategie waarin het we het concept ‘moderne maakstad’ omarmde.
2.1 Hoe staan we ervoor?
Oss heeft een brede economie, met zowel grote, internationale ondernemingen als midden-
Raboresearch in heeft in 2024 onderzoek gedaan naar brede welvaart in onze regio.3 Noordoost-Noord-Brabant hoort als regio met een zesde plek tot de economische top van Nederland, maar Raboresearch constateert dat de brede welvaart en economische groei achter bij blijft het landelijk gemiddelde.
en kleinbedrijf en zzp’ers. Met belangrijke sectoren als life sciences & health, agri-food, logistiek en bouw en Installatie1.
1
Gemeente Oss (2025), Economisch profiel Oss. Analyse & aanknopingspunten t.b.v. Strategienota Economie 2026-2032.
2
ie economische analyse in de bijlage.
3
Op naar een vitale toekomst van Noordoost-Noord-Brabant - Rabobank
Kortom, onze economie staat er goed voor, maar we zien uitdagingen op ons afkomen.
6
2.2 Relevante ontwikkelingen & uitdagingen
health-sector en de bouw en installatie. Hoger beroepsonderwijs en academisch onderwijs
Onze economie staat er goed bij, maar er doen zich allerlei ontwikkelingen voor die ons
is er in Nijmegen en Brabantse steden als ’s Hertogenbosch, Tilburg en Breda. Wanneer onze
uitdagen en waar we rekening mee moeten houden. Op wereldschaal, in Nederland en ook
jongeren uit de gemeente vertrekken is het lastig om ze terug te laten keren. Hetzelfde geldt
in onze gemeente.
voor het aantrekken van goed opgeleide jonge mensen.
Geopolitieke onzekerheid en protectionisme
Ruimtedruk
Geopolitieke spanningen en conflicten hebben gevolgen, ook voor de Nederlandse economie.
Nederland is een klein en dichtbevolkt land. Ruimte is per definitie schaars. Er zijn echter
Toenemend protectionisme leidt tot importheffingen, een verstoring van handelsketens,
veel ruimteclaims; voor het bouwen van woningen, de aanleg van natuur, ruimte voor onze
verslechterde toegang tot grondstoffen en hogere kosten. Ook blijft de inflatie, gestegen
economie en verduurzaming. Het noodzaakt tot zorgvuldiger omgaan met de beschikbare
na de COVID-crisis en de oorlog in Oekraïne, hoog. Het verbeteren van de strategische
ruimte en de voortdurende afweging van ruimteclaims.
autonomie van Europa is een belangrijk onderwerp van gesprek. In Oss merken we dit ook. Zo zijn onder andere onze bedrijventerreinen grotendeels Alle onderdelen van onze lokale economie worden hierdoor geraakt. Specifiek voor
uitverkocht, terwijl er wel vraag naar kavels is. Daarnaast zien we dat de komende jaren
Oss is onze life sciences & health sector. De vooruitzichten voor medicijnontwikkeling
een deel van (gemengde) werklocaties een woonbestemming zal krijgen, zoals bij het
en productie zijn gunstig, maar de wereldwijde concurrentie is stevig, met name voor
Euterpepark.
productieactiviteiten die in lage lonenlanden goedkoper kunnen. Ook handelstarieven kunnen de concurrentiepositie voor medicijnproductie verslechteren. Deze ontwikkelingen
Verduurzaming
leiden tot onzekerheden en een wisselvallig investeringsklimaat. Er is daardoor enige
We zitten midden in een duurzame transitie aangejaagd door klimaatverandering. Dit
terughoudendheid om te investeren in veelbelovend start- en scale ups en dat is niet goed
heeft gevolgen voor de samenleving en onze bedrijven. De toenemende elektrificering van
voor de toekomst van de sector in Oss én Nederland.
onze samenleving en onze economie maakt de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet
Krappe arbeidsmarkt
zichtbaar. Het niet kunnen realiseren van nieuwe aansluitingen vormt een belemmering voor woningbouwlocaties, werklocaties en de doelstellingen op het gebied van
Door een stijgende levensverwachting en een dalend geboortecijfer vergrijst Nederland.
verduurzaming. Oss heeft de ambitie om in 2050 een energieneutrale klimaatbestendige
De gevolgen van deze demografische transitie worden steeds tastbaarder, met name op
en circulaire gemeente te zijn (Omgevingsvisie 2040). Hoewel we een aantal goede
arbeidsmarkt. De grootste krapte op de Nederlandse arbeidsmarkt wordt op dit moment
ontwikkelingen en pilots zien, zijn er nog weinig koplopers in deze transitie en moet het
ervaren in de zorg, de agrarische sector, de ICT en de techniek. Door de aanhoudende
merendeel van de bedrijven nog beginnen.
krapte kan de economische groei gaan afvlakken. Stijgende loonkosten zetten onze concurrentiepositie onder druk, met name voor productieactiviteiten.
Digitalisering en Artificial Intelligence De digitale transitie heeft een grote impact op de economie, overheid en samenleving.
Voor Oss is het binden van jongeren aan onze gemeente is een uitdaging. We hebben een
De snelle opkomst en acceptatie van ChatGPT (sinds eind 2022) en van Chatbots is
cluster van mbo-opleidingen, die onder meer van belang zijn voor onze life sciences &
een aansprekend voorbeeld van wat Artificial Intelligence kan betekenen. AI kan een
7
doorbraaktechnologie zijn die vergelijkbaar is met elektriciteit of de computer. De vooruitzichten zijn veelbelovend, al zal de snelle productiviteitsgroei pas op termijn ontstaan en verschillend uitwerken in economische sectoren. Met name in de ‘informatierijke’ sectoren zijn grote veranderingen denkbaar. Steeds snellere dataverwerking draagt bij aan betere gezondheidszorg, veiliger auto’s en meer maatwerk in producten en diensten. Zoals ook ChatGPT inmiddels laat zien, is verdere technologische (en ethische) verbetering noodzakelijk. In combinatie met aanvullende innovaties en een breed en intensief gebruik in de economie kan de daadwerkelijke doorbraak ontstaan (op basis van ESB, 17 maart 2025).
Economische groei en productiviteit onder druk Mede door al bovengenoemde ontwikkelingen staat in heel Europa en ook in Nederland de economische groei onder druk. Een vergrijzende bevolking en achterstand op innovatie hebben een negatieve invloed op onze productiviteit en (toekomstige) concurrentiepositie4. In de afgelopen jaren zagen we al dat de overheidsuitgaven in ons land de economische groei meer bepaalden dan onze bedrijven5. Daarnaast daalt de productiviteit in Nederland en omringende landen sinds 2007. Nederland is nog steeds één van de productiefste landen van Europa, maar wereldwijd verliezen we veel terrein aan bijvoorbeeld de Verenigde Staten.6
2.3 Naar een strategie voor 2026-2032
We hebben onze sterke en zwakke punten, de kansen en uitdagingen die we ervaren, in een schema samengevat. Deze SWOT is opgenomen en toegelicht in de Economische Analyse Oss (april 2025, zie de bijlage). De SWOT helpt ons bij de formulering van de economische strategie.
4
Rijksoverheid (2024), Kabinetsreactie Draghi-rapport. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/ rapporten/2024/10/04/kabinetsreactie-draghi-rapport
5
CBS (2025), Overheid levert grootste bijdrage aan economische groei in 2024. https://www.cbs.nl/nl-nl/ nieuws/2025/27/overheid-levert-grootste-bijdrage-aan-economische-groei-in-2024
6
CPB 2025, Lessen voor productiviteitsbeleid | CPB Website.
8
3 strategie 2026-2032: innovatieve maakstad “Oss is een aantrekkelijke gemeente om te wonen, ondernemen en te bezoeken. De
We kunnen daarbij voortbouwen en profiteren van onze kracht als maakstad; daarin zetten
ondernemersgeest zorgt voor een levendige economie en aantrekkelijk vestigingsklimaat
we een volgende stap, want niet alles hoeft anders. Er zijn diverse argumenten om dat te
voor bedrijven en inwoners. Oss profileert zich met pharma en Life Science. Het buitengebied
doen:
biedt zowel ruimte voor agrariërs als recreatie en toerisme in een divers landschap met grote
•
historische waarde.”
Dat Oss een maakstad is, staat buiten kijf. Zo’n 40 tot 50% van de circa 47.000 banen zit in typische maaksectoren als industrie, bouw en techniek. Ook in de geneesmiddelenindustrie komen veel productiebanen voor (Oss economische analyse,
Zo hebben we in de ‘Omgevingsvisie Oss 2040’ onze kernambitie geformuleerd voor een toekomstbestendig, ondernemend en uitnodigend Oss. Een gemeente die aantrekkelijk is en
2025). •
Bovendien doet de maakindustrie ertoe; het is een belangrijke bron van werkgelegenheid
blijft voor ondernemers. Met een toekomstbestendige economie die bijdraagt aan duurzame
en innovatie en een groeimotor voor de economie (CPB 2023, met verwijzing naar
economische ontwikkeling en brede welvaart. Dat is de economische stip op de horizon.
Kamerbrief 8 juli 2022). De rijksoverheid wil dat maakindustrie in Nederland duurzaam
3.1 Economische doelstellingen & toelichting
Deze economische strategie, richt zich op een sterke economie als fundament voor onze
10 tot 15% bijdraagt aan het bruto nationaal product (op dit moment is dat circa 12%; CBS). •
Geopolitieke ontwikkelingen vragen om meer strategische nationale autonomie. Ook
brede welvaart. Onze opgave is een toekomstbestendige economie met een duurzame
overwegingen rondom duurzaamheid stimuleren de nabijheid van productie. Nabijheid
economische ontwikkeling, waarin economische kansen verzilverd worden. We zien als onze
betekent immers dat er minder afstanden hoeven te worden overbrugd.
doelen voor de periode 2026-2032: •
•
Concurrentiekracht versterken: het gaat dan om de mate waarin het lukt om bedrijven,
meer dan 100 jaar geleden. Ook nu is veel innovatie zichtbaar binnen ons bedrijfsleven.
mensen en investeringen aan te trekken en te behouden en om productiviteit bij
Op Pivot Park, waar ruimte en faciliteiten zijn voor de farmaceutische industrie. In Pivot
te verhogen. Dit in vergelijking met andere gemeenten of regio’s. Een aantrekkelijk
Park en Dome-X, die een incubatorfunctie hebben voor scale- en startups. In de deelname
‘vestiging- en ondernemersklimaat’ is daarvoor belangrijk. •
Innovatie zit in ons DNA. Denk maar aan de opkomst van de geneesmiddelenindustrie,
Ondernemerschap stimuleren: het gaat om de wijze waarop ondernemers, werknemers
aan innovaties in agri-food en de circulaire bouw. •
Ook innovatie doet ertoe en kan op allerlei manieren bijdragen aan onze
en kennisinstellingen in staat zijn om nieuwe economische kansen tot stand te brengen.
toekomstbestendigheid. Denk aan technologische ontwikkelingen in de bouw en
Zodat bestaande bedrijven vernieuwen of dat er nieuwe bedrijven opgericht worden.
installatiesector. We moeten straks met minder mensen hetzelfde of meer werk doen
Waar mogelijk helpen deze nieuwe economische activiteiten mee om maatschappelijke
en daarvoor hebben we innovaties die de productiviteit doen groeien nodig. Denk
vraagstukken op te lossen, bijvoorbeeld rondom de energietransitie of de fysieke en
ook aan slimme oplossingen die bijdragen aan onze energietransitie en het omgaan
mentale gezondheid van mensen.
met netcongestie. Of aan kennisontwikkeling die de medicijnproductie een sterke concurrentiepositie geeft.
9
Innovatieve Maakstad is dus een logische en toekomstgerichte keuze. Kiezen is belangrijk,
Ambitie 5: Samenwerken versterken
want het brengt focus aan en het geeft ons richting. Kiezen heeft ook consequenties.
Ondernemers, onderwijsinstelling en de gemeente weten elkaar goed te vinden. We hebben
De economische strategie van Innovatieve Maakstad werkt door in de strategie voor de
goede samenwerkingen in de regio en met partners elders in het land. We hebben een
arbeidsmarkt, werklocaties, woningbouw en voorzieningen, infrastructuur en mobiliteit,
prima positie in de G40 en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en dat zetten
cultuur en evenementen, recreatie en toerisme en de samenwerkings-verbanden waarin we
we voort. Waar onze ambities dat wenselijk maken, schalen we op naar (inter)nationale
als gemeente actief zijn. De strategie “Oss Innovatieve Maakstad” wordt uitgewerkt in vijf
profilering en samenwerking.
economische ambities.
3.2 Onze strategie
De in hoofdstuk 2 beschreven uitdagingen voor onze economie en onze economische strategie vragen om inzet op de volgende ambities:
Ambitie 1: Innoveren Het stimuleren van het innovatief vermogen en innovaties van ons bedrijfsleven zien we als drijfveer voor onze economie. Door te innoveren versterken we onze concurrentiepositie, kan onze economie blijven groeien en kunnen we meer bereiken met minder handen.
Ambitie 2: Verduurzamen Onze ambitie om in 2050 circulair en energieneutraal te zijn vraagt om een verdere verduurzaming van ons bedrijfsleven en onze werklocaties.
Ambitie 3: Lerende stad Opleiden, scholen en bijscholen maken van Oss een Lerende stad, met een wendbare, veerkrachtige en mensgerichte arbeidsmarkt. Een arbeidsmarkt die past bij de economische ambities van Oss.
Ambitie 4: Ruimte voor werken De schaarste aan bedrijfsruimten en werklocaties vragen om een meer intensief gebruik van bestaande bedrijventerreinen en uitleg van nieuwe locaties. Met voldoende beschikbare aansluitcapaciteit op het elektriciteitsnet. Zodat onze ondernemers kunnen blijven groeien en nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen.
10
Omgevingsvisie Oss 2040
Ambitie 1: innoveren
1.
Sterke sectoren versterken, onder meer door innovatie. Groei van de werkgelegenheid en
Stip op de horizon in vier kernambities: Toekomstbestendige verstedelijking
2. Een gezonde, veilige en groen leefomgeving 3. Energieneutraal, circulair en klimaatbestendig in 2050 4. Ondernemend en uitnodigend
arbeidsproductiviteit, uitbouw van ecosystemen en het aantrekken van kennisintensieve bedrijvigheid en talent.
Life sciences & health Tot onze sterke economische sectoren behoren allereerst de activiteiten rondom de ontwikkeling en productie van geneesmiddelen. Bijna één op de tien banen binnen onze
Economie Oss
Stip op de horizon: toekomstbestendig, ondernemen en uitnodigend, gericht op duurzame economische ontwikkeling Doelen: 1.
Concurrentiekracht versterken
2. Ondernemerschap stimuleren
gemeente valt binnen de (brede) definitie van de life sciences & health. We zijn daarmee één van de grotere productiesteden van Nederland voor geneesmiddelen. Met het brede farmaceutische cluster en de campus Pivot Park hebben we een troef in handen. Het is een van de vijf belangrijke gebieden in de Nederlandse LSH-sector, samen met onder meer Leiden Bio Science Park en Utrecht Science Park. Oss is bovendien een van de weinige productielocaties in Nederland, waar daadwerkelijk medicijnproductie plaatsvindt. Ook heeft onze gemeente veel middelbaar geschoolde inwoners. Aan zowel middelbaar geschoold personeel als productielocaties heeft de LSH-sector in Nederland een tekort (KPMG
Economische Strategie 2026-2032 Oss Innovatieve Maakstad Ambities 1.
Innoveren
2. Verduurzamen 3. Lerende Stad 4. Ruimte voor werken 5. Samenwerken versterken
Benchmark 2025). Pivot Park is sinds de start in 2012 gegroeid naar een campus van 7 ha, met ruim 60 bedrijven, meer dan 1.200 hooggekwalificeerde arbeidsplaatsen en ruim 41.000 m2 aan gebouwen voor onderzoek, productie en testfaciliteiten (2024). De ambitie voor de komende tien jaar is om door te groeien naar 115 ondernemingen met 1.900 arbeidsplaatsen en circa 83.000 m2 aan gebouwen. Pivot Park wil sterkere banden creëren met een aantal Nederlandse kennisinstellingen en overweegt de oprichting van een PharmaNL Academy (Pharma Delta) ten behoeve van een Leven Lang Leren (Campusvisie Pivot Park). De uitgangspunten zijn gunstig, want de vraag naar geneesmiddelen blijft groeien.
Uitvoeringsagenda Met acties en projecten voor de vijf ambities
Tegelijkertijd zijn er ook bedreigingen voor de sector LSH. De arbeidsmarkt is krap en vergrijst, ook in onze gemeente. Veel productiewerk verhuist naar landen met lagere lonen. Importtarieven verslechteren de mogelijkheden voor export. De energiekosten zijn hoog en netcongestie beperkt voorlopig de toekomstige uitbreidingen. Doordat veel van onze
Figuur: structuur Economische Strategie Oss en uitvoeringsagenda
11
bouwopgave, zowel in (woning)nieuwbouw als in het onderhoud en de verduurzaming van de bestaande gebouwen. Ook in Oss spelen grote opgaven, zoals de (her)ontwikkeling van de deelgebieden in de Spoorzone. Lange inspraakprocedures en een krappe arbeidsmarkt maken de noodzakelijke opschaling van de bouwproductie ingewikkeld. In de sector bouw & installaties kan innovatie bijdragen aan de toekomstbestendige economie. Technologische ontwikkelingen stimuleren de opkomst van prefab en van industriële productie. Robotisering neemt werkt uit handen. Het bouwproces wordt sneller, met lagere faalkosten, minder uitstoot, betere werkomstandigheden en minder ongevallen en verzuim (Rabobank, sectorvisie bouw, 2025). Innovaties kunnen de bouwproductie ondersteunen en de verduurzaming stimuleren, zowel in (circulaire) bouwmethodes als in (circulaire) materialen. Door als gemeente, waar mogelijk, het toepassen van innovatieve bouwconcepten en woonproducten te promoten, dragen we bij aan de zichtbaarheid van onze gemeente als Innovatieve Maakstad. En aan de aantrekkelijkheid als woongrotere bedrijven onderdeel van multinationale ondernemingen zijn met hoofdkantoren
en leefomgeving voor onze eigen inwoners, maar ook voor nieuwe talenten en
buiten Nederland, worden belangrijke besluiten niet in Oss genomen. Dat maakt de sector
kenniswerkers.
kwetsbaar voor internationale marktschommelingen.
Agri-food
Onze economische strategie richt zich op het versterken en nationaal én Europees/
Oss speelt van oudsher een cruciale rol in de wereld van de agri-food en maakt deel uit van
internationaal profileren van Pivot Park als het kloppend hart van life sciences & health
de regionale Agrifood Capital (AFC), waar samenwerkende gemeenten, ondernemers en
in onze regio. We zetten ons actief in om de behoeften van Pivot Park en de omliggende
kennisinstellingen werken aan de voedselketens van morgen en een toekomstbestendige
LSH-bedrijven te faciliteren en te ondersteunen, zodat zij optimaal kunnen groeien en
landbouwsector waarin voldoende inkomen van de boer noodzakelijk is.
innoveren. En we maken het aantrekkelijker voor nieuwe bedrijven om hier te vestigen: het vestigingsklimaat verdient hier nadrukkelijk aandacht. We stimuleren hierbij innovaties
We hebben in onze Omgevingsvisie het belang benoemd van een gezond agrarisch
op organisatie- en bedrijfsniveau, maar ook innovatieve productontwikkeling van de
verdienmodel. Verdere samenwerking tussen de agrarische sector en het bedrijfsleven, op
organisaties zelf.
innovatie en experiment, kan daaraan bijdragen. De focus ligt op de verduurzaming van de
Bouw en installaties
agrarische sector, de eiwittransitie en een stevig leer- en vestigingsklimaat voor bedrijven in de voedselketen.
Er zijn meer belangrijke sectoren in Oss. De sector bouw en installaties is met circa 5.500 banen een grote werkgever in onze gemeente. Denk bijvoorbeeld aan onze
Van boer tot bord: we hebben alles in huis. Gezonde agrarische bedrijven, enkele
installatiebedrijven en onze sterke metaalsector. Nederland kent een omvangrijke
industriële voedselverwerkende bedrijven met hun eigen productontwikkeling van
12
levensmiddelenconcepten, verpakkingsbedrijven van levensmiddelen, producenten van
Er zijn goede verbindingen gelegd met kennisinstellingen. De clustering van windmolens
verpakkingen voor levensmiddelen, logistieke dienstverleners met tankauto’s en voor
bij Elzenburg-de Geer vergroot het aanbod van duurzame energie. Op alle aspecten van de
(diepvries)opslag en machinebouwers voor de voedselverwerkingsindustrie. Deze Osse
verduurzamingsopgave zijn verdere stappen mogelijk.
bedrijvigheid is sterk verbonden in de keten, en met het regionale agri-food ecosysteem. De focus in het gemeentelijk beleid is de komende jaren gericht op circulariteit in bouw- en De voedselketens van de toekomst zijn slim, circulair, waardevol en verbonden. Data,
sloopmaterialen, reductie van voedselverspilling en circulair watergebruik bij chemische
ICT en technologie spelen er een prominente rol. Slimme technologieën bieden kansen
materialen en ma. We pakken deze drie opgaven graag samen met de ondernemers
om duurzamer, flexibeler, efficiënter en arbeidsvriendelijker te produceren en om de
op. Wij nemen ook onze verantwoordelijkheid, in de gemeentelijke organisatie, in
eiwittransitie te versnellen is de regionale triple helix-samenwerking tussen bedrijven,
onze bedrijfsvoering en inzet. Onze ambitie is om circulariteit op te nemen in het
kennisinstellingen en overheden in de regio van noodzakelijk belang.
inkoopbeleid van Oss en een circulair dashboard in te richten. We blijven ons inzetten voor afvalvermindering op bedrijventerreinen en werken mee aan het Brabantse onderzoek naar
Er liggen verder volop kansen voor samenwerking tussen agrariërs met ICT, pharma,
het ontwikkelen van een circulaire hub in de provincie (Koersnota circulaire economie 2030,
logistiek, de bouw en recreatie en toerisme. Door middel van recreatie en toerisme brengen
2025).
we inwoners ook in contact met de uitdagingen van het landelijk gebied. Dit biedt nieuwe concepten, verdienmodellen, streekproducten, neveninkomsten voor agrariërs, verkorten
Wat de energietransitie betreft, hebben de ondernemers ons laten weten dat zij gebaat zijn
van ketens en mogelijkheden voor horecabedrijven.
bij een realistische aanpak (VNO-NCW; flyer gemeenteraadsverkiezingen). Een belangrijke
Ambitie 2: verduurzamen Stimuleren van duurzaam en toekomstbestendig ondernemen
voorwaarde voor de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen is immers dat er netcapaciteit beschikbaar is. Voorlopig zit daar nog een knelpunt. Slimme netwerken, afstemming van energieaanbod en energievraag en tijdelijke opslag kunnen ons helpen in de realistische aanpak. Waar ondernemers kansen zien, denken we met hen mee
We hebben de ambitie om in 2050 een energieneutrale, klimaatbestendige en circulaire
om te kijken wat er wel kan. We zien bijvoorbeeld nog mogelijkheden om meer duurzame
gemeente te zijn. Onze Omgevingsvisie bevat daarvoor drie pijlers: stad en land als spons,
energie op te wekken.
ruimte voor duurzame energie en circulair denken en doen (Omgevingsvisie Gemeente Oss 2040).
Ook bij de (her)ontwikkeling van onze bedrijventerreinen (zie ambitie 4) is aandacht nodig voor onze ambities op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit (stad en land als
Voor alle ondernemingen is er de noodzaak om verder te verduurzamen. Er zijn al
spons). Door onze bedrijventerreinen verder te vergroenen en klimaatadaptief te maken
meerdere interessante (regionale) pilots opgezet en (regionale) initiatieven genomen, zoals
zorgen we ervoor dat we droge voeten houden, hitte stress tegengaan en dragen we bij aan
kennisontwikkeling rondom circulair bouwen, het Grote Oogst traject (verduurzaming van
het behouden van biodiversiteit. Ook zorgen we zo voor een aantrekkelijk werkklimaat voor
13 bedrijventerreinen in Noord-Brabant, waaronder Moleneind en Vorstengrafdonk in de
huidige én toekomstige gebruikers van de gebieden.
gemeente Oss) en afvalvermindering op bedrijventerreinen. We werken met een aantal gemeenten en woningcorporaties samen in de Brabantse Aanpak Circulair Bouwen.
13
Ambitie 3: lerende stad
belangrijk als economische groei. We houden Oss aantrekkelijk voor jong en divers talent en
Lerende stad, met een wendbare, veerkrachtige en mensgerichte arbeidsmarkt
voor vakmanschap. Werkgevers bieden steeds meer kansen om te leren op de werkvloer,
(Arbeidsmarktbeleid 2040). Een arbeidsmarkt die past bij de economische ambities van Oss. De arbeidsmarkt van Oss heeft veel positieve kenmerken: een hoge arbeidsparticipatie (73,3%), een lage werkloosheid (3,2%) en veel inwoners met een startkwalificatie (70,2%). We hebben daarnaast met het KW1C een sterk MBO-opleidingsaanbod, dat goed past bij de Maakstad (Arbeidsmarktbeleid Oss 2040, concept aug 2025). We werken goed samen met hbo-instellingen, onder meer met de HAS en Avans in Den Bosch en de HAN in Nijmegen. Er zijn al veel verbindingen gelegd tussen economische ontwikkelingen en talent; tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en onze gemeente. En binnen PharmaNL, PharmaDelta en de regio Noordoost Brabant, met een samenwerking op de Human Capital Agenda. Concrete voorbeelden van samenwerkingen tussen onderwijs, overheid en ondernemers zijn de ‘Kracht van Oss’ Economic Board (waarin onderwijs vertegenwoordig is), Digitale Werkplaats Oss en de ontwikkeling van een Hub voor Loopbaan-Oriëntatie Begeleiding (LOBHub) waarbij de individuele begeleiding van Osse inwoners centraal staat met als resultaat een nauwkeurige verkenning van loopbaanmogelijkheden en uiteindelijke koppeling aan passend(e) studie, opleiding en werk. Ook behoren we tot het UNESCO-netwerk van Learning
zorgen dat iedereen zijn of haar vaardigheden kan benutten. Het MBO blijft de ruggengraat via stages, traineeships en leerprojecten. Ze denken in vaardigheden in plaats van functies, waardoor talent beter tot zijn recht komt. We willen daarom verder investeren in een toekomstige arbeidsmarkt waarin iedereen kan meedoen. Drie strategische pijlers schragen de ambitie: 1.
Leven Lang Ontwikkelen
2. Elk talent telt 3. Werkgevers fit voor morgen. (Bron: Arbeidsmarktbeleid Oss 2040). Innovaties in de vorm van industrialisatie, automatisering en robotisering bieden mogelijkheden om de economische productiviteit op orde te houden met minder mensen. Dit is ook op de lange termijn (tot ver na de looptijd van deze strategie noodzakelijk). In aanvulling op het binden, boeien en blijven ontwikkelen van de eigen talenten, zullen de komende jaren talenten, kenniswerkers en arbeidsmigranten van elders nodig blijven. De ambitie om Innovatieve Maakstad te zijn, geeft de uitdaging om de juiste kennis en
Cities en zijn we partner in het MBO Innovatie- en Expertisecentrum Data (MIEC).
mensen aan te trekken; ook van buiten de regio en eventueel ook uit andere landen.
Echter tot 2040 komen een aantal flinke uitdagingen op ons af. Denk aan de demografische
in bijvoorbeeld de techniek, agri-food, logistiek en zorg. Dit vraagt van ons (overheid,
vergrijzing, waardoor de beroepsbevolking krimpt. Uit de veelheid en snelheid van ontwikkelingen als digitalisering, automatisering en kunstmatige intelligentie die om bijscholing vragen. En uit de lastige balans van werk en privé die veel werkenden ervaren
Hun inzet is noodzakelijk voor het functioneren van diverse bedrijven en organisaties bedrijfsleven en inwoners), dat we hen behandelen (en beschermen) als volwaardige leden van de samenleving, bijvoorbeeld op het vlak van regelgeving, huisvesting en integratie.
(bron: Toekomstvisie arbeidsmarkt 2040).
Ambitie 4: ruimte voor werken
Dit betekent dat de arbeidsmarkt snel verandert. We investeren in een lerende samenleving
Ruimte voor werken en bedrijvigheid; ontwikkelen van (nieuwe) werklocaties en
waarin iedereen mee kan doen en ontwikkelen vanzelfsprekend is. Leren wordt een leefstijl, passend bij elke levensfase. In 2040 is Oss een lerende stad: flexibel, sterk en gericht op mensen. Leren hoort bij het leven, werk is een plek om te groeien en welzijn is net zo
optimaliseren van het ruimtegebruik op bestaande locaties. Zoveel mogelijk stimuleren dat het juiste bedrijf op de juiste plaats gevestigd is en dat bedrijven op het elektriciteitsnet kunnen worden aangesloten.
14
In onze gemeente zijn 16 bedrijventerreinen (543 ha netto) waarop 46% van de
voorzien in de regionale ruimtebehoefte tot 2040. De ruimtevraag van logistieke bedrijven
werkgelegenheid een thuisbasis heeft. De helft van onze bedrijventerreinen vertoont
die geen binding hebben met de regio, wordt in deze behoefteraming niet meegenomen.
kenmerken van veroudering (Economische Analyse april 2025). Op dit moment is er in onze
Afspraken die we maakten over intensivering van het gebruik van bestaande terreinen en
gemeente weinig tot geen uitgeefbaar bedrijventerrein meer beschikbaar.
‘het juiste bedrijf op de juiste plek’ helpen ons als Gemeente Oss in onze ambities.
Om ondernemers voldoende ruimte te kunnen blijven bieden en een aantrekkelijke
Het streven om zoveel mogelijk het juiste bedrijf op de juiste plaats te hebben, gaat
vestigingsplaats te blijven, zetten we in op meerdere sporen:
in onze gemeente al behoorlijk goed. We hebben een duidelijk vestigingsbeleid (en
•
Bestaande bedrijventerreinen verduurzamen, onderscheidend profileren en het
profilering van bedrijventerreinen opgesteld) dat ons daarbij helpt. Toch zien we onder
ruimtegebruik intensiveren; zoveel mogelijk stimuleren dat bedrijven gevestigd zijn op
meer op verouderende bedrijventerreinen dat er functies zijn gekomen die elders beter
de voor hen meest passende locaties. Dit vraagt om het creëren van schuifruimte.
passen. Daar zoeken we naar goede oplossingen en trachten we ruimte vrij te maken voor
•
Zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte op Heesch-West.
bedrijfsactiviteiten die op een bedrijventerrein thuishoren.
•
Herstructurering van bestaande terreinen (Moleneind en Danenhoef, Elzenburg-De Geer, Euterpepark)
•
Verdere verkenning van potentiële uitbreidingslocaties voor kleine en middelgrote bedrijven uit Oss.
•
Beter benutten van de haven (kade en watergebonden bedrijventerreinen), aan de hand van de in het Toekomstperspectief Haven Oss beschreven strategie. De haven is van strategisch belang voor de verduurzaming van de economie, transitie naar een circulaire economie en de verduurzaming van goederenvervoer.
•
Uitbreiding van de vestigingsmogelijkheden op Pivot Park;
•
De ontwikkeling van gemengde woonwerkgebieden, met name in de Spoorzone/Euterpepark (Strategische verkenning werklocaties Oss, 2023. Aangevuld) (Strategische visie werklocaties, 2023. Aangevuld). Voor de Spoorzone wordt ook een plintenstrategie opgesteld.
•
Werken in de wijk: veel vormen van bedrijvigheid zijn goed te combineren met de woonfunctie (bijvoorbeeld praktijken aan huis, ZZP-bedrijvigheid e.d.) en zorgen ervoor dat er beweging en levendigheid is in de woonwijken. In potentie kan met de verplaatsing van werk naar de wijk ook ruimte voor werken worden vrijgespeeld op diverse (werk)locaties in Oss.
Het areaal aan bedrijventerreinen die verouderen, biedt bij uitstek kansen voor verduurzaming en optimalisering van het ruimtegebruik. Een ruimtewinst van 10% wordt
De programmering die wij met partners in het RNOB hebben afgesproken (Programmering
over het algemeen als haalbaar beschouwd. Misschien kunnen we de ambitie op termijn
bedrijventerreinen regio Noordoost Brabant, oktober 2024) is erop gericht om aanvullend
hoger stellen. De ondernemers dagen ons daar ook toe uit (VNO NCW Brabant/Zeeland,
op de plannen die er al zijn, 205 ha netto extra te programmeren. Daarmee kan worden
juni 2025).
15
Verduurzaming en intensivering van het ruimtegebruik zijn complexe processen die gebaat zijn bij:
Ambitie 5: samenwerken versterken
•
Een goede organisatiegraad van ondernemers op het bedrijventerrein.
Gerichte samenwerking in gemeente en regio; uitbreiden van samenwerking op diverse
•
Schuifruimte en vestigingsmogelijkheden elders voor ondernemers die niet meer passen
schaalniveaus (afhankelijk van wat de sector nodig heeft).
op het terrein. •
Publiekrechtelijke instrumenten: planregels op orde voor duidelijke kaders.
De Gemeente Oss werkt graag samen met ondernemers en met andere partners. Lokaal, met
•
Financiële ondersteuning – al dan niet tijdelijk – voor desinvesteringen en investeringen
de ‘Kracht van Oss’ Economic Board die het georganiseerde bedrijfsleven en het onderwijs
van ondernemers.
vertegenwoordigt. Regionaal binnen de RNOB, met BrabantStad en Agrifood Capital en met regionale Hogescholen (HAN, HAS,) het KW1C en met diverse universiteiten (o.a. de
We onderzoeken samen met ondernemers waar herstructurering en intensivering het meest
Wageningen University & Research [WUR] en Radboud Universiteit). Binnen de provincie
kansrijk opgepakt kunnen worden, welke acties daarvoor nodig zijn en hoe we als gemeente
Brabant door participatie in MCA Brabant en Brabantse Aanpak Circulaire Bouw. Nationaal
dit proces kunnen ondersteunen. Mogelijk helpt de kennis over intensivering die wordt
binnen PharmaNL (met Universiteit Leiden/LUMC en Campus Groningen) en PharmaDelta
ontwikkeld op de twintig grootste regionale bedrijventerreinen ons daarbij (Programmering
(samenwerking met Nijmegen). En met andere gemeenten in de G40 en de VNG.
bedrijventerreinen Regio Noordoost Brabant, 2024). Heesch-West kan de groeiende ruimtevraag opvangen en de benodigde schuifruimte bieden
Geopolitieke ontwikkelingen raken onze bedrijven rechtstreeks. Als gemeente wegen we
bij herstructureringsopgaven. Dit samen met Den Bosch en Bernheze ontwikkelde regionale
steeds zorgvuldig waar we een rol te spelen hebben. Wij zien de deelname aan Europese en
bedrijventerrein ligt aan de A59 (80 ha netto uitgeefbaar; kaveluitgifte vanaf 2026/2027).
internationale activiteiten als een middel om onze economische doelen te bereiken (Kader
Heesch West is bedoeld voor (middel)grote bedrijven die de regionale economie versterken.
Internationalisering 2025-2030).
Prioriteit is er voor bedrijfsverplaatsingen met het oog op een betere ruimtelijke ordening, doorstromers en bedrijven die aantoonbaar werken aan duurzame innovatie. Zorgvuldig omgaan met de beschikbare ruimte betekent ook dat we de ruimte rondom de
3.3 Het bredere perspectief
Economie is veel breder dan alleen onze bedrijven, banen, werk en inkomen. Het gaat ook
haven zoveel mogelijk reserveren voor de vestiging van watergebonden bedrijvigheid die
over de bekendheid van onze gemeente, aantrekkelijke voorzieningen, kunnen wonen
gebruik maken van de op- en overslag mogelijkheden van onze haven. In de havenvisie
waar je werkt en een goede bereikbaarheid. Het succes van onze lokale economie wordt
hebben we vastgelegd hoe we de komende jaren toewerken naar het behouden en
beïnvloed door bijvoorbeeld een goede profilering bij bezoekers, een fijne leefomgeving,
versterken van de havenfunctie, met focus op bulkstromen, containervervoer en
goede woningen en een goede bereikbaarheid. Vanuit dit bredere perspectief zijn bijdragen
nichemarkten. Daarbij creëren we ruimtelijke reserveringen zodat de haven zich kan
mogelijk die onze economische ambities ondersteunen.
ontwikkelen als circulair en multimodaal bedrijventerrein. Ook verankeren we van de natte kavels de milieuruimte, zodat vestiging van watergebonden, circulaire en zwaardere bedrijvigheid mogelijk blijft.
Vrijetijdseconomie
De vrijetijdseconomie (waartoe toerisme, recreatie en horeca behoren) is een belangrijk onderdeel van de economie van Oss, en draagt op meerdere manieren bij aan de (woon)
16
tevredenheid van inwoners, sociale contacten, het geluksgevoel en een goed leven.
sturing: het krijgen van de juiste bezoeker op de juiste plekken op de juiste momenten.
De vrijetijdseconomie is dus belangrijk voor de brede welvaart van Oss.
We zien hierbij ruimte voor verdere groei van het (dagrecreatieve) aanbod op diverse plekken in de gemeente Oss; dat is maatwerk en wordt per casus bekeken.
De ruim 150.000 overnachtingen, ruim 200 toeristisch-recreatieve bedrijven (bezoekbaar aanbod), ca. 1.700 slaapplaatsen, 2.290 banen en diverse (sport)verenigingen geven het directe economisch belang van de vrijetijdssector weer (Monitor Toerisme en Recreatie Oss, 2024). Daarbij zorgen toeristisch-recreatieve bezoekers ook voor indirecte effecten, in de vorm van bestedingen en bijdragen aan het voorzieningenniveau. Bovendien dragen cultuur, erfgoed, sport en vrije tijd bij aan de aantrekkelijkheid van het vestigingsklimaat voor bedrijven. Er is in de gemeente Oss onbenut potentieel voor toerisme en recreatie. Er is ruimte voor groei van het aantal overnachtingen, voor groei van dagrecreatief aanbod (Omgevingsvisie) en toeristisch-recreatieve bestedingen blijven achter (o.a. in de horeca en retail; Nulmonitor R&T, 2024). Daarbij willen we ook een duidelijk(er) toeristisch-recreatief profiel neerzetten en de naamsbekendheid van onze gemeente vergroten. Alhoewel gemeente Oss geen sterk toeristisch profiel heeft, heeft het sterke omgevingskwaliteiten in huis voor het aantrekken van meer bezoek. Er is een verrassend veelzijdig aanbod verspreid over de gemeente met onder andere de Maas, natuurgebied Herperduin (Maashorst) en de stad Oss. Dit profiel duidelijker neerzetten is één van de doelen van de gebiedsmarketingorganisatie
Een fijne leefomgeving
Bij aantrekkelijk wonen en werken horen een fijne leefomgeving en goede voorzieningen.
‘Oss en Partners’ die in oprichting is. Deze organisatie legt de basis voor een
Onze gemeente wordt gekenmerkt door een verbonden gemeenschap en een sterk
doorontwikkeling naar de economische promotie van Oss.
verenigingsleven. Ons voorzieningenbeleid is gericht op een duurzame aanbodstructuur van elkaar aanvullende centra. We hebben een sterk en aantrekkelijk Stadshart met mooie
We zetten in op een passende en duurzame groei van recreatie en toerisme voor Oss. We
horeca- en retailbedrijven. Op termijn ontstaat ruimte voor een nieuw wijkcentrum in de
sluiten aan bij het landelijk perspectief 2030 (NBTC; IPO) en willen dat iedereen profijt heeft
Amsteleind (Detailhandelsbeleid 2024).
van toerisme, waarbij we de positieve effecten maximaliseren en de negatieve impact beperken. We gaan hierbij uit van de Osse identiteit en zetten in op de bezoeker die met
Cultuur, erfgoed, sport en vrije tijd dragen bij aan aantrekkelijk werk- en leefklimaat.
zijn bezoek aan ons gebied waarde toevoegt en een bijdrage levert aan de leefomgeving,
Investeringen in deze sectoren versterken een goed vestigingsklimaat voor bedrijven.
de welvaart en het welzijn van onze inwoners. Hiervoor moet er voldoende ruimte voor
Dat komt de lokale economie ten goede (Beleidskader levendig Brabant 2030, 2022).
recreatie en toerisme zijn, zowel op het land als op- en aan het water. We zetten in op
We willen samen met de ondernemers verkennen welke aanvullende recreatieve
17
voorzieningen, horeca, winkels of sportmogelijkheden Oss aantrekkelijk maken voor eigen
De combinatie van een binnenhaven, goederentransport over het spoor en twee
inwoners én nieuwe talenten en kenniswerkers .
A-wegen (A50 en A59) is aantrekkelijk. Deze bieden bovendien goede mogelijkheden voor
7
verduurzaming van de logistiek. Vervoer over spoor en water is immers duurzamer dan over
Aantrekkelijk wonen
de weg. Een vrachtschip kan het alternatief zijn voor tientallen vrachtwagens.
We willen een complete woongemeente zijn, met een comfortabele woningvoorraad en een (t)huis voor alle groepen inwoners (Woonagenda 2025-2027). Onze woningvoorraad kent
Het Toekomstperspectief Haven Oss is in het najaar van 2025 vastgesteld. Aan de hand
relatief veel en relatief grote eengezinskoopwoningen . Mede vanwege de voortgaande
van vier toekomstscenario’s wordt de discussie over de toekomst van haven beslecht.
huishoudensverkleining en onze ambitie om talenten en kenniswerkers aan te trekken,
We onderzoeken onder meer oplossingen voor technische problemen bij de sluis en
zijn aanvullende woonmilieus en woonproducten gewenst. Daar hebben we ook de
brug van Macharen. Ook willen we graag meer grip krijgen op het ruimtegebruik (zoals
mogelijkheden voor. Tot 2040 bouwen we circa 10.000 nieuwe woningen voor een breed scala
kade gebonden terreinen ten behoeve van watergebonden bedrijven)9. We behouden
aan doelgroepen. De Spoorzone, van Amsteleind tot en met Schadewijk, biedt bouwlocaties
en versterken de havenfunctie en doen ruimtelijke reserveringen zodat de haven zich
voor 80% van deze productie. We creëren in de spoorzone onderscheidende woonmilieus
kan ontwikkelen als circulair en multimodaal bedrijventerrein. Ook zorgen we voor
die aantrekkelijk zijn voor kenniswerkers om in te wonen. Dat doen we in Amsteleind,
een beleidsmatige verankering van natte kavels en milieuruimte. Zodat vestiging van
Euterpepark en in het Raadhuiskwartier. In de gebiedsontwikkelingen is ruimte voor nieuwe
watergebonden, circulaire en zwaardere bedrijvigheid mogelijk blijft.
woonconcepten die inspelen op de behoefte van kenniswerkers. Graag verkennen we met
Op het rijkswegennet ervaren onze ondernemers knelpunten. Het wordt steeds drukker
onze collega’s van Wonen hoe we daaraan verder kunnen werken. Het zou goed zijn om in
op de A50. Gelderland en Brabant werken samen met Rijkswaterstaat en de betrokken
overleg met de ondernemers te onderzoeken hoe deze behoefte eruitziet, in aantallen en in
gemeenten aan de Mobiliteitsaanpak Corridor A50. Helaas ligt de aanpak stil als gevolg
woonproducten. De groeiambitie van het Pivot Park vraagt bijvoorbeeld om het aantrekken
van de stikstofdiscussie. Er is veel woon-werkverkeer, waar ook de inkomende en
van circa 700 extra kenniswerkers. De toevoeging van hoogstedelijke woonmilieus met
uitgaande pendel van Oss een rol in speelt. We kunnen forenzen proberen te verleiden
aantrekkelijke voorzieningen helpt bij het aantrekken van deze kenniswerkers.
tot andere mobiliteitskeuzes. Bijvoorbeeld door de ontwikkeling van een Mobiliteitshub
8
bij Station Oss, samen met NS en ProRail. Met goede overstapmogelijkheden op trein Bij aantrekkelijk wonen hoort ook een goed inzicht in de voorzieningenbehoefte van
en snelle busverbinding (Bus Rapid Transit), slimme parkeeroplossingen, deelfietsen,
onze bewoners, op vlak van cultuur, evenementen, sportvoorzieningen, winkels,
laadmogelijkheden.
vrijetijdsbesteding, en studentenvoorzieningen en woningen. Daaraan willen we de komende jaren ook meer aandacht besteden.
Bereikbare, veilige gemeente met duurzame mobiliteit
Oss profileert zich als een logistiek knooppunt met ‘trimodale’ transportmogelijkheden.
Binnen onze gemeentegrenzen werken we aan het verbeteren van de doorstroming op het hoofdwegennet en de bedrijventerreinen. De drie stations Oss, Oss-West en Ravenstein dragen bij aan goede treinverbindingen. Een hogere frequentie, betere fietsverbindingen en aantrekkelijke inrichting van de stationsomgeving dragen eveneens bij aan de ambities.
7
NOS Nieuws zondag 7 september 2025. Cricket populair onder expats, maar er zijn niet genoeg velden
8
Aandeel koopwoningen 63% (Nederland 57%), aandeel eengezinswoningen 77% (Nederland 63%) en gemiddeld woonoppervlak per woning 135 m2 (Nederland 120 m2). Bron: Oss in cijfers 2025.
9
Er is een Toekomstperspectief Haven Oss die vier scenario’s voor de haven van Oss oplevert. Deze wordt 23 oktober behandeld in de gemeenteraad.
18
4 uitvoeringsagenda 2026-2029 Deze economische strategie, richt zich op een sterke economie als fundament voor onze
In de uitvoeringsagenda hebben we acties opgenomen waar we ons als gemeente voor
brede welvaart. Onze opgave is een toekomstbestendige economie met een duurzame
inzetten en wat onze rol daarbij is. Dat betekent dus ook dat onze rolneming per actie
economische ontwikkeling, waarin economische kansen verzilverd worden. We zien als onze
verschilt: soms normeren we, soms zijn we partner en/of initiatiefnemer. Vaak hebben we
doelen voor de periode 2026-2032:
een stimulerende, informerende of faciliterende rol. Want we kunnen het niet alleen. We
•
Concurrentiekracht versterken: het gaat dan om de mate waarin het lukt om bedrijven,
hebben ondernemers, het onderwijs, de regio en andere partners hard nodig.
mensen en investeringen aan te trekken en te behouden en om productiviteit bij
We bespreken graag met hen wat we samen kunnen oppakken en waar we elkaar kunnen
te verhogen. Dit in vergelijking met andere gemeenten of regio’s. Een aantrekkelijk
ondersteunen. We zullen steeds zorgvuldig bekijken en met hen bespreken wie welke rol
‘vestiging- en ondernemersklimaat’ is daarvoor belangrijk.
pakt, met het oog op het resultaat.
•
Ondernemerschap stimuleren: het gaat om de wijze waarop ondernemers, werknemers en kennisinstellingen in staat zijn om nieuwe economische kansen tot stand te brengen. Zodat bestaande bedrijven vernieuwen of dat er nieuwe bedrijven opgericht worden.
Ambitie 1: innoveren
Waar mogelijk helpen deze nieuwe economische activiteiten mee om maatschappelijke
Versterking arbeidsproductiviteit, uitbouw van ecosystemen en aantrekken van
vraagstukken op te lossen, bijvoorbeeld rondom de energietransitie of de fysieke en
kennisintensieve bedrijvigheid en talent.
mentale gezondheid van mensen. We hebben een economische strategie geformuleerd met vijf ambities voor de periode 2026-
Toelichting: Bij innoveren speelt het bedrijfsleven een belangrijke rol. De gemeentelijke rol
2032. Elke ambitie is uitgewerkt in acties voor de periode 2026-2029 die we als gemeente op
zit vaker in informeren (via communicatie), stimuleren (via acties/werk van medewerkers)
ons willen (blijven) nemen.
en faciliteren en normeren (via vergunningen, wet- en regelgeving en het ruimtelijk-
Onze rol
planologisch sturingsinstrumentarium). Bij iedere actie op vlak van innovatie kan de gemeentelijke rol verschillen, maar aangezien innovatie belangrijk is voor de lange termijn
De economische uitdagingen van deze tijd vragen om een stevige inzet van ons, als
toekomstbestendigheid van onze economie, geven we de aandacht die het volgens ons
gemeente. Verschillende economische uitdagingen vragen echter om andere rolnemingen.
verdient. Daarbij voegen we ook toe dat veel gemeentelijke acties onder ambitie 3 (Lerende
Het NSOB-model (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur) biedt een handvat om onze rol
Stad) en ambitie 5 (Samenwerken versterken) ook direct én indirect bijdragen aan innovatie
te bepalen. Het model maakt onderscheid in de normerende overheid (focus op regelgeving
van ons lokale bedrijfsleven. Hier zijn dus nadrukkelijke dwarsverbanden mee. Hieronder
en handhaving), de ondernemende overheid (ondernemer als klant), de gemeente als
volgt een beschrijving van de innovatie-acties waarop we als gemeente willen inzetten.
partner (samenwerken met ondernemers) en de ondersteunende overheid (ondernemer = co-creator).
1. Onderzoeken & in kaart brengen van behoefte innovatiemilieus
a. Identificeren: welke innovatiemilieus (b.v. maar niet uitsluitend Pivot Park, Circulaire Bouw, Agri-food en voedselverwerkingsindustrieën) heeft Oss, welke bedrijven
19
zijn daar gevestigd, wat zijn hun karakteristieken en wat hebben deze nu en in
beter benutten vrijkomende agrarische bebouwing). We stimuleren innovatie in
de toekomst nodig? Als we dit beter in kaart brengen, zien we ook hoe we het
businessmodellen voor agrarische bedrijvigheid. Hierbij werken we toe naar een
vestigingsklimaat kunnen verbeteren en de arbeidsproductiviteit kunnen versterken.
economisch gezonde sector met een duurzame toekomst.
b. Innovatieprogramma’s bekend maken bij het lokale bedrijfsleven via ondernemersdienstverlening: er zijn diverse regionale, nationale en EU-
2. Structureel overleg rondom kennisontwikkeling
innovatieprogramma’s waar financiering aan te vragen is voor duurzame innovaties.
We overleggen met ondernemers en diverse pharma partners in de regio over onze
Deze programma’s maken we beter bekend bij het lokale bedrijfsleven; we verwijzen
bijdrage aan het versterken van de relaties met een aantal kennisinstellingen (UMCU,
hier beter na via onze ondernemersdienstverlening (een aantal voorbeelden waar we
TU/e, RUMC, Fontys, Avans en HAN) ten behoeve van de doorontwikkeling van Pivot Park
naar verwijzen zijn SNN, EFRO, ROM Brabant, Horizon Europe, LIFE, Innovatiefonds,
en de bredere pharma sector in Oss en de regio.
Interreg etc.). c. Sectorale aanpak opstellen & beleggen bij EZ-collega’s. Op dit vlak zijn er diverse ideeën, om er enkele te noemen: i.
3. Monitoring a.d.h.v. economische analyse De Economische Analyse (zie bijlagenrapport) gaan we jaarlijks actualiseren / updaten
Voor life sciences & health (& innovatiemilieu Pivot Park): Faciliteren van nieuwe
/ doorontwikkelen. Zo houden we grip op de economische ontwikkeling van onze
start-ups/spin-offs (labruimte, vergunningen, aansluiting onderwijs), samen
gemeente en kunnen we (waar mogelijk) bijsturen op zaken die opvallen.
met pharma bedrijven uit de regio (o.a. Organon) programma’s ontwikkelen voor kennisdeling en samenwerking met MKB, ondersteunen van “shared facilities” (labs, testomgevingen) via publiek-private samenwerking. Pivot Park zet hierop in, waarbij we als Gemeente Oss waar mogelijk meewerken aan planvorming en het in kaart brengen van behoeften van bedrijven uit Oss en de regio. ii. Bouw en installatie: Faciliteren en stimuleren van innovatie in de bouw- en
Ambitie 2: verduurzamen Stimuleren van duurzaam en toekomstbestendig ondernemen.
1. Uitvoering acties uit Koersnota Circulaire Economie
installatiesector (bijvoorbeeld / idee: Opzetten van een “Techniek Innovatie
a. Voor ‘Bouw en Sloopmaterialen’ maken we ruimte voor circulair bouwen
Hub Oss” (met bouwbedrijven, installatiebranche en ROC/HAS/KW1C) voor
in vergunningen, faciliteren we de regionale bouwhub (zie beschrijving
digitalisering, circulair bouwen en energietransitie.
onder), onderzoeken we hoe we circulariteit kunnen meenemen in onze
iii. Smart & Sustainable Logistics programma: Faciliteren en stimuleren van