Discussienota visie Stedelijk gebied - 14 april 2021.PDF

van de Food Valley, de Randstad en Brainport Eindhoven. Speerpuntsec-

naar een circulaire economie en digitalise-

toren zijn de Sciences en Health, Agrifood, Logistiek en de maakindu-

ring (robotisering, smart industry en sa-

strie in brede zin, met nadruk op metaal- en machinebouw, en bouwnij-

menwerken in keten) stuwen de ‘next

Belangrijke next economy-trends voor

verheid en installatietechniek.

economy’. Traditionele sectoren moeten

bedrijventerreinen, Stec Groep

ombouwen voor toekomstig bestaansDuurzaamheid en innovatie

recht, zoals de (maak)industrie en logistiek. Hier ligt een grote potentie

De voornaamste opgave is om telkens weer te komen tot vernieuwingen

in de transitie naar een circulaire economie. Als gevolg van deze trends

en zo te bouwen aan een vitale economie, die klaar is voor de toekomst.

veranderen de wensen en de eisen van bedrijven aan hun pand en loca-

Ondernemingen spelen voortdurend in op de dynamische ontwikkelingen

tie. De markt wordt tweekoppiger: enerzijds worden meer ondernemin-

in de economie, de techniek en samenleving. De huidige opgave naar

gen schoner, stiller en kleinschaliger en willen in een levendig, gemengd

een duurzame economie, met opgaven vanuit energietransitie, circulaire

(informeel) werkmilieu met ruimte voor interactie. Ook binnenstedelijke

economie en klimaatadaptatie, is ingrijpend. Tegelijkertijd is het ook een 28

gemengde gebieden, zoals het stadscentrum en omgeving of het be-

Ruimte voor duurzaam ondernemen

oogde woon-werkgebied Euterpelaan lenen zich prima voor deze activi-

Door de sterke groei de laatste jaren is nieuwe ruimte op de Osse bedrij-

teiten.

venterreinen zeer beperkt. Belangrijk is ruimte te blijven bieden voor de

Tegelijkertijd blijft het belang van functionele bedrijventerreinen groot.

duurzame doorontwikkeling van bestaande bedrijven of vestiging van

Het gros van de handel- en maakbedrijven maar ook stadsverzorgende

nieuwe bedrijven met een toegevoegde waarde voor de Osse economie

bedrijvigheid zal op zoek blijven naar een plek op goed bereikbare func-

en werkgelegenheid. Dit kan via ontwikkeling van nieuwe werklocaties

tionele bedrijventerreinen, ook in Oss. Deze werkgebieden moeten aan

maar ook via herstructurering van bestaande terreinen of het leggen van

steeds hoger eisen voldoen, zoals snel internet, duurzame energievoor-

slimme combinaties.

zieningen, een gezonde werk-omgeving en

Op korte termijn komt het regionale bedrijventerrein Heesch West be-

Een gezonde en duurzame

(bij voorkeur) multimodale bereikbaarheid.

werkomgeving wordt

schikbaar, met een totale omvang van 80 hectare netto. Heesch West

De ontwikkeling naar (industriële) circulariteit

steeds belangrijker voor

gaat ruimte bieden aan (middel)grote ondernemingen, waaronder de

vraagt ook de benodigde hinderruimte om

bedrijven en organisaties.

grootschalige logistiek en circulaire sectoren naast regionale bedrijven

reststromen te (her)verwerken. Belangrijk is

Zo kan hittestress leiden

(vanaf 5.000m2). Daarmee voorziet Heesch West ook in een behoefte

hieraan ruimte te geven, maar ook voorwaar-

tot een aanzienlijke afname

van Oss in de komende jaren. Maar aanvullende ruimte blijft nodig, ook

den te blijven stellen zodat hinder niet verwordt tot onacceptabele overlast. De beoordeling van de toelaatbaarheid van mestver-

van de productiviteit op de

voor kleinere en middelgrote ondernemingen met een specifieke verbon-

werkvloer. Ook is een ge-

denheid aan Oss. Eerste berekeningen gaan uit van een aanvullende

zonde en aantrekkelijke

ruimtebehoefte van circa 50 hectare tot 2035. Daarom worden nieuwe

werkomgeving van invloed

werking in Oss is een voorbeeld van het na-

op het aantrekken en be-

mogelijkheden onderzocht, waaronder uitbreiding rond de bestaande be-

drukkelijk stellen van grenzen.

houden van personeel.

drijventerreinen Vorstengrafdonk, De Geer en De Bulk, elk met een eigen specifiek locatieprofiel. Uitgangspunt hierbij blijft vraaggerichte en

De trends van smart industry en innovatie leiden ook tot een toene-

duurzame ontwikkelen, met het juiste bedrijf op de juiste plek.

mende behoefte aan fysieke clustering van bedrijven of vernieuwende vormen van samenwerking. In Oss is Pivotpark hier natuurlijk een spre-

Herstructurering bestaande bedrijventerreinen

kend voorbeeld van, maar ook Dome-X en de verbinding met onderwijs

Naast nieuwe bedrijventerreinen is structurele aandacht nodig voor de

en de arbeidsmarkt in de Talentencampus. Belangrijk is ook ruimte voor

herstructurering van de bestaande bedrijventerreinen. De schaarse

(gezamenlijke) huisvesting voor start ups en scale ups en broedplaatsen

ruimte en de opgave voor verduurzaming, zowel op gebieds- als op be-

voor vernieuwing.

drijfsniveau, vergen een nieuwe kwaliteitsslag. Daarbij is de inzet gericht

29

op intensivering van het ruimtegebruik (ook qua werkgelegenheid), een

herontwikkelingsplannen van de koers Stadshart en voor de Raadhuis-

duurzame bereikbaarheid, gebiedsgerichte samenwerking en parkmana-

laan wordt ingezet op meer diversiteit en levendigheid door functiever-

gement, de opgaven vanuit de energietransitie, circulariteit en klimaat-

breding, onder andere met stedelijk wonen. In de gemengde gebieden

robuustheid (energiebesparing en opwekking, CO2-reductie, hoogwaar-

blijft ruimte voor een diversiteit aan werken belangrijk. Niet alleen voor

dige inzet van grondstoffen en materialen, vermindering hittestress -

kantoorachtig werken, maar ook vormen van (kleinschaliger) ‘werken

vergroening) en maatschappelijk ondernemerschap. Dit vraagt ook een

met de handjes’, waaronder ambachtelijke werkplaatsen, ruimte voor

gezamenlijke inspanning van bedrijven en gemeente. Belangrijk is ook

startups of creatief-innovatieve bedrijvigheid voor ondernemingen op de

een goede profilering van de werklocaties vanuit de vestigingskwaliteiten

bedrijventerreinen. Dit is ook kansrijk in de grotere gemengde zone

voor specifieke bedrijfssectoren (het juiste bedrijf op de juiste plek) en

langs het spoor, waaronder de transformatie van de Euterpelaan.

het faciliteren van clusters van bedrijven binnen sectoren. Specifieke opgaven zijn het creëren van ruimtelijke doorgroeimogelijkheden voor de farmacluster Pivotpark en het versterken van de trimodaliteit van Elzenburg/De Geer (bereikbaarheid spoor en haven). Belangrijk is ook de aanpak van zwakke punten in de regionale bereikbaarheid, waaronder de doorstroming op de A50/A59 en verdubbeling van de spoorbrug bij Ravenstein. De economie van de stad

binnenstedelijke woon-werkas langs het spoor in Oss

Ook in de woongebieden van Oss en Berghem is er veel werkgelegenheid in een veelheid van (vooral kleinere) ondernemingen, waaronder

Een toekomstbestendige arbeidsmarkt

overheid, onderwijs, zorg, zakelijke en consumentendiensten. Deels ge-

De ontwikkelingen binnen de economie én de groei van Oss naar

clusterd in binnenstedelijke zones, waaronder het stadshart en de win-

100.000+ inwoners vraagt ook om een goed functionerende arbeids-

kelgebieden, rond het station/Raadhuislaan en de Saal van Zwanenberg-

markt. Hiervoor is ook een goede aansluiting nodig tussen vraag/aanbod

singel, maar ook verspreid in wijken en woningen (woonwerklocaties of

en tussen (beroeps)onderwijs en bedrijfsleven. Onder andere is er een

kleinschalige onderneming aan huis).

toenemende vraag naar technische gekwalificeerde mensen, maar ook

De verminderde behoefte aan ruimte voor winkels en kantoren leidt tot

vanuit de zorg. In Oss vervult de Talentencampus, als samenwerking

leegstand, met name in het centrum en op de kantorenlocaties. Met de

tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven, hiervoor een verbindende 30

Discussie- en gesprekspunten

rol en fungeert als makel- en schakelplatform voor het behoud en aantrekken van talent. Daarbij worden met name ook hoger opgeleiden geinteresseerd voor de lokale arbeidsmarkt. Hoewel Oss geen Hbo-oplei-

1. Wordt een imago van Oss als veerkrachtige, innovatie werkstad, die

ding heeft, is er wel een intensieve en toepassingsgerichte kennisuitwis-

zichzelf steeds opnieuw uitvindt herkend? Wat is er nodig om de

seling tussen bedrijven en hogere onderwijsinstellingen uit Den Bosch,

goede ontwikkelingen die we nu zien, uit te bouwen naar de toe-

Nijmegen of Eindhoven.

komst?

In Oss telt iedereen mee. Daarom zet Oss zich ook samen met het be-

2. Hoe actief moet de gemeente zijn bij de herontwikkelingsopgave

drijfsleven in voor werkgelegenheid en waardig werk voor mensen met

voor de bestaande bedrijventerreinen? Nu zetten we vooral in op fa-

een afstand tot de arbeidsmarkt (sociaal ondernemen).

ciliteren van initiatieven. Is een meer sturende rol vanuit de gemeente gewenst?

Aantrekkelijk woon- en leefklimaat

3. Bij de transformatie van binnenstedelijke gebieden is de druk vanuit

Goed werken en ondernemen in Oss vraagt ook om goed wonen en le-

wonen groot. Het risico bestaat dat wonen de mogelijkheden voor

ven in Oss. Met een grote diversiteit in woongebieden, in Oss-Berghem,

binnenstedelijk werken verdringt. In hoeverre moet gestuurd worden

maar ook in de landelijke kernen, biedt Oss ook aantrekkelijke wonen

op menging en reservering van ruimte voor binnenstedelijk werken?

en leven, met een breed palet aan voorzieningen en een goede bereik-

4. Oss is een multimodale stad met een haven, een goederenspoor en

baarheid. Er wordt volop gewerkt om deze kwaliteiten verder te verster-

de N329 die rechtstreeks aansluit op het rijkswegennet (A50/A59).

ken, onder andere door de transformatie van het Stadshart en de ont-

Wat is er nodig om als ondernemende stad deze multimodaliteit ver-

wikkeling van nieuwe woonmilieus, centraal in de stad of in de uitbrei-

der door te ontwikkelen?

ding Oss West. Realiseren van nieuwe woningen is ook nodig gezien de tekorten op de woningmarkt. Dit vraagt om (betaalbare) woningen voor starters en afgestudeerden/hoger opgeleiden, zodat zij ook (weer) kunnen wonen in de stad waar ze willen werken. Ook is uitbreiding nodig van goede tijdelijke woonmogelijkheden voor arbeidsmigranten.

31

8. Energieneutraal, klimaatrobuust en biodivers

Naar een energieneutraal Oss We zeiden het al, het is een forse ambitie om in 2050 volledig energie-

Om klimaatverandering tegen te gaan hebben we in het Klimaatakkoord

neutraal te zijn. Omdat 2050 nog ver weg is, hebben we ook een aantal

afgesproken om onze CO2-uitstoot in 2030 te halveren. In 2050 zijn we

doelen vastgelegd voor 2030. Deze zijn wat technisch, maar geven wel

nagenoeg CO2-neutraal. Via de Regionale Energiestrategie levert Oss

richting aan ons handelen. Zo willen we dat er in 2030 (vergeleken met

hier een belangrijke bijdrage aan door in 2030 zo’n 260.000 MWh (0,93

2017) door iedereen in Oss samen 49% minder CO2 wordt uitgestoten

PJ) aan duurzame energie op te wekken en tegelijkertijd 11% op ons

en dat er 11% energie wordt bespaard. Ook willen we dat er extra duur-

energiegebruik te besparen.

zame energie wordt opgewekt (0,93 Peta Joule, dat zijn 18 windmolens

Daarnaast merken wij dat het klimaat al aan het veranderen is. We heb-

of 300 hectare aan zonnevelden) en dat 7.500 woningen afgekoppeld

ben vaker te maken met hitte, droogte, extreme regenval en grilliger

zijn van het gasnet. Dé uitdaging bij onze ambities is, dat ze voor een

grondwater- en rivierstanden. We willen dat onze leefomgeving, zowel

heel groot deel door andere partijen gerealiseerd moeten worden. Onze

openbare als privé, beter bestand is tegen de gevolgen van deze extre-

rol bestaat er in om inwoners, ondernemers en anderen, bereid te krij-

men. Dat noemen we ‘klimaatrobuust’. Daarbij maken we slim gebruik

gen om energiebesparende maatregelen te nemen én om duurzame

van het aanwezige groen en natuur in de stad.

energie op te wekken.

Natuur in het stedelijk gebied heeft ook nadrukkelijk zijn eigen waarde.

Voor de duurzame energie-opwek zijn wij aan zet als het gaat om het

Hier leven ook diverse planten en dieren (biodiversiteit). Deze biodiver-

beschikbaar stellen van de fysieke ruimte en inrichten van onze (be-

siteit staat steeds meer onder druk, vandaar dat wij aandacht hebben

leid)regels. Dit doen we op zo’n manier, dat deze duurzame energiepro-

voor een natuurinclusieve samenleving, waar we in de leef- en werkom-

jecten gerealiseerd kunnen worden. Verder geven we zelf het goede

geving van de mens ook voldoende leefruimte bieden voor vele soorten

voorbeeld (bijvoorbeeld in onze openbare ruimte, bij ons gemeentelijk

planten en dieren.

vastgoed en ons wagenpark) en leggen we duurzaamheidscriteria op bij gemeentelijke aanbestedingen en bouwprojecten. Het ziet er naar uit dat de wet- en regelgeving ten aanzien van energie en gebouwen, de komende jaren steeds verder wordt aangescherpt. Waar nodig informeren ook wij partijen in Oss zoals woningcorporaties,

32

vastgoedeigenaren, bouwbedrijven en technische dienstverleners en

Veel van deze mogelijkheden hebben – net zoals in het buitengebied –

voeren met hen het gesprek, zodat zo veel mogelijk partijen op tijd

invloed op de woon-, leef- en werkomgeving van inwoners en onderne-

maatregelen nemen om aan de nieuwste wet- en regelgeving te vol-

mers. Een goede dialoog en onderling begrip voor keuzes en belangen

doen. Daarnaast stimuleren we ondernemers om bedrijfsprocessen cir-

zijn belangrijk om tot resultaten te komen.

culair- en energie-efficiënt in te richten, zodat ook op die manier CO2 re-

Maar er moet ook veel ‘geregeld’ worden. Met name de aanleg van

ductie plaatsvindt en zij voorbereid zijn op een toekomstige aanscher-

warmtenetten en mogelijkheden voor energieopslag hebben invloed op

ping van wet- en regelgeving. Zo lijkt het er bijvoorbeeld op dat vóór

de fysieke leefomgeving. Zo moet er worden gezorgd voor de juiste (on-

2030 de CO2-heffing fors toeneemt.

dergrondse) infrastructuur en moet de netbeheerder over voldoende capaciteit beschikken voor alle nieuwe opgewekte energie. Verder mag van

Kansrijk stedelijk gebied

ons worden verwacht dat het Omgevingsplan (als vervanger van de hui-

Het stedelijk gebied biedt vele kansen voor zowel het besparen van

dige bestemmingsplannen) uitnodigt tot het nemen van initiatieven voor

energie, als voor de grootschalige opwekking van duurzame energie.

duurzame energie en deze mogelijk maakt.

Wij denken daarbij verder dan alleen aan energiebesparing (isolatie, gedragsbeïnvloeding) en het overbekende zon-op-dak. Wij denken dan ook

Energie in het bedrijfsleven

aan mogelijkheden voor: het plaatsen van windmolens rondom bedrij-

De ondernemers in Oss zijn dagelijks bezig met omschakelingen naar

venterreinen (bijv. 4 windmolens bij Elzenburg-De Geer), zon-op-gevels,

een meer duurzame economie. Deze opgave is een sterke impuls voor

kleine windmolens (tot 2 meter) op daken, middelgrote windmolens (2-6

vernieuwing, voor innovatie binnen en door bedrijven. Innovaties waar-

meter) op rotondes/open plekken, groen/bomen voor verkoeling (= min-

bij ook de samenwerking tussen bedrijven wordt opgezocht.

der airco’s), overkappen van parkeerplaatsen met zonnepanelen, ener-

In onze Uitvoeringsagenda Energiebesparing 2020-2023 hebben wij

gieleverende gebouwen en wegen, warmte/koudeopslag (WKO), facilite-

(ook) de ambitie voor energiebesparing bij bedrijven geformuleerd. Deze

ren van een laad-infrastructuur voor emissieloos, elektrisch rijden, etc.

kunnen we alleen realiseren als ook de ondernemers hieraan hun bij-

De technische ontwikkelingen gaan snel en houden we nauwlettend in de

drage leveren. Zo zijn bedrijven ook verplicht3 om alle energiebespa-

gaten. Met onze campagne ‘Oss schakelt door’ stimuleren en ‘ont-zor-

rende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder uit te

gen’ we inwoners en ondernemers om energie te besparen.

voeren. Wij helpen onze bedrijven om deze verplichting na te komen. De Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) laten wij ‘adviserend toezicht’

3

De verplichting staat in het Activiteitenbesluit bij de Wet Milieubeheer en geldt voor bedrijven die jaarlijks meer dan 50.000 KWh of 25.000 m3 gas verbruiken.

33

uitoefenen, waarin de ODBN insteekt op het attenderen op- en helpen

energieloket Brabant Woont Slim, adviesgesprekken op maat en

bij de verplichtingen in het kader van energiebesparing. Wanneer de ad-

warmtewandelingen.

viezen niet worden overgenomen, dan volgt alsnog handhaving.

3) Samenwerken met woningcorporaties om sociale huurwoningen

We kennen in Oss diverse projecten waarbij we ondernemers stimuleren

energieneutraal te maken. Energiebesparing en bewustwording zijn

en op weg helpen bij energiebesparing en duurzame energieopwekking.

meegenomen in de prestatieafspraken met de woningcorporaties.

Daarbij werken we vaak nauw samen met andere partijen, zoals bij het zonnepanelenproject ‘Zon op je bedrijfsdak’ met ESCOSS en bij diverse

Naast onze inzet op energiebesparing, zetten we ook in op duurzame

projecten met de Kracht van New Business Oss.

opwekking en op de warmtetransitie. De gehele gebouwde omgeving

Wij vinden dat nieuwe bedrijventerreinen in Oss minimaal zelfvoorzie-

moet namelijk in 2050 afgekoppeld zijn van het gasnet. Dat is een

nend zijn als het gaat om energie en dat zij een zo laag mogelijk CO2-

enorme opgave, waarbij we zijn aangewezen op de inzet van woningei-

voetafdruk hebben. Dit kan bijvoorbeeld gedaan worden door het ge-

genaren en andere eigenaren van vastgoed. Alleen wanneer zij onze

bruik maken van elkaars reststromen (circulariteit). Bij bedrijventerrein

ambities delen en hun inzet er op plegen, bestaat er een kans dat Oss in

Heesch West gaan we samen met de gemeenten Bernheze en ‘s-Herto-

2050 inderdaad energieneutraal is.

genbosch zelfs een stapje verder; daar willen we dat er meer duurzame

Het zijn de woning- en vastgoedeigenaren die aan de slag moeten en de

energie wordt opgewekt dan dat er wordt verbruikt.

investeringskosten dragen. Landelijk worden hier subsidies voor gegeven, maar niet structureel. Onze gemeentelijke rol bestaat er uit om

Energie in de woning

projecten van eigenaren mogelijk te maken (faciliteren), de noodzaak

Bestaande en nog te bouwen woningen zullen in 2050 energieneutraal

van de benodigde grootschalige verandering uit te dragen (agenderen)

moeten zijn. Om dit te bereiken zetten wij volop op energiebesparing,

en om informatie te geven over mogelijke oplossingen en maatregelen

want alles wat we besparen hoeven we niet duurzaam op te wekken. We

(informeren).

zetten in op de volgende speerpunten:

In onze jaarlijks prestatieafspraken met de woningcorporaties Mooiland

1) Algemene bewustwording en actiebereidheid vergroten. Dit doen we

en Brabant Wonen, is duurzaamheid een onderdeel. Met het oog op de

door onze campagne “Oss Schakelt Door”, het faciliteren van keu-

energiebesparing van woningen werken wij aan een Transitievisie

kentafelgesprekken en door educatie voor scholieren.

Warmte, waarin wij aangeven hoe we in Oss samen alle gebouwen gas-

2) Woningeigenaren stimuleren energie te besparen. Dit doen we door

loos kunnen maken. Deze visie vertalen wij in concrete Warmteplannen

middel van de duurzaamheidslening, project Zon op je Dak, het

34

per wijk. Verder hebben we een energieloket voor inwoners dat informa-

Particulieren en bedrijven bezitten veel eigendom (gebouwen en grond).

tie verstrekt over energie besparen, opwekken en uiteindelijk ook de

Voor een klimaatrobuust stedelijk gebied, is het belangrijk dat ook zij

warmtetransitie (gasloos) die wij voorbereiden.

nadenken over wat hun bijdrage kan zijn. Wij communiceren helder over een klimaatrobuuste omgeving en bieden waar nodig hulp.

Natuurlijk klimaatrobuust

Het klimaat verandert met de tijd; er is geen eindpunt waarop de veranderingen stoppen. Dat betekent enerzijds dat wij gebouwen of de open-

Onze leefomgeving klimaatrobuust en natuur inclusief inrichten. Dit vin-

bare buitenruimte, inrichten met een lange levensduur. Wat er nu wordt

den wij belangrijk in het belang van het tegengaan van hittestress en

gebouwd en aangelegd, moet over een groot aantal jaren ook nog bij-

het langer kunnen vasthouden van water. Bovendien kan hiermee de

dragen aan een klimaatrobuust stedelijk gebied. Aan de nadere kant

biodiversiteit in het stedelijk gebied worden versterkt De manier waarop

gaan ontwikkelingen in de bouw snel en krijgen we steeds meer inzicht

wij onze openbare ruimte inrichten en beheren, kan daarbij helpen.

in hoe de klimaatveranderingen eruit zien. De uitvoering van klimaat robuustheid wijzigt dan mee, gebaseerd op actuele kennis en rekening

Groen en met name bomen zijn (mits goed aangelegd) nuttig om effec-

houdende met de gebruiksduur en de specifieke situatie van de locatie.

ten van extreem weer (neerslag, hitte, droogte) op te vangen, bieden ruimte voor natuur en biodiversiteitsherstel en filteren de lucht. Groene

Natuur en biodiversiteit

ruimten in de stad zijn daarmee van belang voor een veilige, gezonde leef en werkomgeving. Door klimaatverandering zal het vaker heviger

Groen en natuur hebben ons veel te bieden in de bebouwde omgeving.

regenen. Om schade en overlast bij die situatie te beperken is meer

Niet alleen omdat het mooi is en ontspanning geeft, maar ook omdat het

ruimte voor berging van regenwater nodig. Lokaal bergen betekent ook

concreet iets oplevert: klimaatadaptatie, biodiversiteit, schone lucht,

meer beschikbaarheid over water bij langdurige droogte.

schaduw, waterberging. Dit worden ook wel ‘ecosysteemdiensten’ ge-

Bij iedere ruimtelijke ingreep (in openbare en particuliere ruimte) maken

noemd. Juist door de groene functies te combineren met andere functies

we een afweging om een zo klimaat robuuste situatie te verkrijgen, met

ontstaat er meerwaarde. Een werkwijze waarbij we gebruik maken van

voldoende ruimte voor groene natuur en waterberging. Dat betekent dat

de natuur, levert vaak meer op dan een werkwijze waarbij we de natuur

bij herontwikkeling van bestaande locaties, nieuwbouw van woonwijken

bestrijden.

en bedrijventerrein of de aanleg van nieuwe wegen, er vanaf het eerste planidee rekening wordt gehouden met voldoende ruimte voor groene

Ecologische verbindingen

natuur en water.

Waar je ook bent in het stedelijk gebied, groen en natuur zijn altijd dichtbij. Ecologische verbindingen tussen parken, plantsoenen en het 35

buitengebied zijn essentieel. Mensen en dieren maken hiervan gebruik.

Deze is een opgave voor zowel de particuliere als de openbare ruimte,

Daarom streven we er naar om een Natuur Netwerk in het stedelijk ge-

maar ook in, op en aan gebouwen en in het water.

bied te realiseren en dit aan te laten sluiten op het Natuur Netwerk van het buitengebied. Aldus ontstaat over de gehele gemeente het Natuur

Inrichting van de openbare ruimte

Netwerk Oss (NNO). Het netwerk verbeteren we door:

We noemden het al, planten (waaronder bomen) filteren de lucht, geven



Kwaliteitsverbetering bestaande gebieden - Parken, natuurgebieden

verkoelende schaduw en bieden plaats aan regenwater om na een hevig

en groene verbindingen op basis van ondergrond inrichten, aanslui-

regenval in de grond te worden opgenomen. Zo dragen ze bij aan een

ten bij landschappelijke structuren, ecologisch beheer toepassen en

klimaat robuust stedelijk gebied. Daarnaast is een aantrekkelijke, geva-

toepassen inheemse soorten;

rieerde natuurlijke omgeving met veel verschillende planten en dieren,

Maken van verbindingen tussen groene gebieden – hiervan maken

prettig om in te verblijven, te recreëren en van te genieten. Het draagt

zowel mensen als dieren gebruik en met de extra verbindingen ma-

positief bij aan de fysieke en mentale gezondheid van mensen.



ken we de hoeveelheid groen groter; 

Maken van verbindingen met het buitengebied - Aansluiten op het

Met de manier waarop wij de openbare ruimte inrichten, dragen ook wij

buitengebied en op de bestaande landschappelijke structuren, zorgt

bij aan al deze positieve effecten. Daarnaast bepalen de inrichting en het

voor aantakking op het ecologische netwerk van het buitengebied.

beheer van de openbare ruimte mede de uitstraling en kwaliteit van de

Wederom voor mens en dier.

leefomgeving in een straat, wijk of op een bedrijventerrein. Hier komen mensen elkaar tegen. We zien dat bewoners en ondernemers zich mede-

Natuurinclusief

verantwoordelijk voelen voor de uitstraling ervan en bieden hun ruimte

Onze woon- en werkomgeving is ook de leefruimte voor veel soorten

voor initiatieven, om zelf te zorgen voor het beheer en de inrichting van

planten en dieren. Dit betekent dat we rekening houden met soorten die

de openbare ruimte.

in deze gebieden kunnen voorkomen (natuurinclusief), door een natuur-

Wij streven naar een goede kwaliteit van de openbare ruimte. Het is er

lijke inrichting van onze leefomgeving. Hierdoor komen er meer soorten

schoon en veilig. Centraal staat het gebruik ervan door mensen (bruik-

en functioneert zo’n gebied beter. Bovendien, ‘soortbescherming’ is on-

baar), bewoners kunnen zien dat zij in hún stad, in hún wijk zijn (her-

derdeel van de Wet Natuurbescherming.

kenbaar), bij het ontwerp is rekening gehouden met diverse doelen en

Dit doen we door bij de (her)ontwikkeling van de stedelijke leefomge-

belangen (integraal) en de openbare ruimte staat voor een duurzame

ving, natuur als belangrijke ontwerpopgave mee te nemen. Bij beheer

leefomgeving (duurzaam).

en renovatie behouden en verbeteren we wat van ecologische waarde is.

36

Discussie- en gesprekspunten

1. Er zijn meer periodes met extreme hitte en extreme regenbuien. Welke maatregelen neemt u zelf en welke verwacht u van de gemeente, om de gevolgen hiervan op te vangen? Wat vindt u nog acceptabele overlast? 2. De komende jaren worden er veel nieuwe woningen en bedrijfspanden gebouwd in en om het stedelijk gebied. Hoe zorgen we er voor dat deze nieuwe gebouwen niet leiden tot extra energieverbruik en CO2-uitstoot? Moet ‘energieneutraal’ bouwen de norm zijn bij veren nieuwbouw van gebouwen? Zijn scherpere normen voor energieen CO2-besparing nodig in onze bouwvoorschriften? 3. De opgave van de energietransitie (opwekking) lijkt nu vooral te liggen in het buitengebied. Is dat terecht? Of kan de stad meer bijdragen. En hoe dan? 4. Waar je ook bent in het stedelijk gebied, groen en natuur zijn altijd dichtbij. Kunnen we natuur een grotere plek geven in het stedelijk gebied? Dat er veel meer soorten planten en dieren (biodiversiteit) in het stedelijk gebied voorkomen. Hoe belangrijk vindt u natuur in de stad en hoe ziet deze natuur er voor u uit? 5. Door de natuurlijke inrichting van onze leefomgeving te vergroten, kunnen we bijdragen aan een zo groot mogelijk aantal soorten planten en dieren. Wat zou u daaraan kunnen bijdragen en wat verwacht u van de gemeente? Vindt u bijvoorbeeld dat natuurinclusief bouwen of ecologisch beheer van de openbare ruimte, de norm zou moeten zijn? 37

9.

Regionaal slim netwerken

trekken ook nieuwe inwoners aan, waardoor de diversiteit in de samenstelling van de bevolking toeneemt. De ontwikkeling van aantrekkelijke woon- en werkmilieus is ook belangrijk om het vestigingsklimaat voor bedrijven te versterken. En biedt bijvoorbeeld ook de mogelijkheid om de ontwikkeling van het life science &

In de vorige hoofdstukken beschreven we onze ambities en opgaven

health cluster als koploper in de economie, verder vorm te geven.

voor de fysieke leefomgeving in het stedelijk gebied van Oss. Maar Oss

Tegelijkertijd vinden wij het belangrijk dat mensen (inwoners, onderne-

functioneert natuurlijk in wisselwerking met haar omgeving en kan haar

mers en werknemers) elkaar kennen en nieuwkomers een veilige en in-

ambities vaak slim koppelen aan die van het Rijk, provincie en de regio

spirerende plek in de samenleving vinden. Dat betekent dat de groei van

Noordoost Brabant. Maar dat geldt ook andersom: Oss is een zelfbe-

Oss gefaseerd zal moeten gaan, met aandacht voor de haalbaarheid en

wuste gemeente die inspringt op kansen wanneer die zich voordoen. De

betaalbaarheid van woningen en met ruimte voor bedrijven in de ge-

houding is ook voor andere overheden inspirerend en uitnodigend om

meente.

hun eigen doelen (als pilot) tot uitvoer te zien komen. Slimme stedelijke netwerken De ambities van Oss – Een schaalsprong

De stad Oss heeft een schakelpositie naar omliggende regio’s; Oss is

Oss ontwikkelt zich de komende jaren tot een stad voor meer dan

goed bereikbaar vanuit andere economische kerngebieden (Randstad,

100.000 inwoners. Een verstedelijkings-opgave waarbij in de komende

Brainport, Arnhem-Nijmegen, Food Valley) en Duitsland, door haar lig-

15 jaar 8.000 woningen worden gebouwd. Daarbij hoort ook aandacht

ging op een knooppunt van snelwegen, spoor en aan de Maas. Ook is

voor voldoende ruimte voor bedrijven en verdere aandacht voor de be-

Oss de grootste van de M7 (7 middelgrote Brabantse steden) en heeft

reikbaarheid via weg, spoor en water.

daardoor een schakel-functie naar de B5 (5 grote Brabantse steden).

Deze groei is de voor de stad Oss een belangrijke impuls én opgave voor de ontwikkeling van een aantrekkelijk woon, leef en werkklimaat voor

In de Nationale omgevingsvisie is te lezen dat het Stedelijk Netwerk

huidige en toekomstige inwoners; tegelijkertijd hebben stedelijke voor-

Nederland – de Randstad, Amersfoort, Zwolle, Arnhem-Nijmegen, Bra-

zieningen zoals het stadshart, De Lievekamp en het verenigingsleven

bantse stedenrij, met uitlopers naar Twente, Groningen en (Zuid-) Lim-

baat bij meer inwoners. Het aandeel kleine huishoudens neemt toe door

burg – het kloppend hart van land en economie is. Ook al wordt Oss niet

de vergrijzing van de bevolking, maar de nieuwe woon- en werkmilieus

met naam genoemd, Oss is hierin een verbindende schakel tussen Arnhem/Nijmegen, Eindhoven en ‘s-Hertogenbosch. Dat zijn we op vele

38

manieren: als infrastructurele schakel, als woonplaats voor werknemers van deze steden, als vestigingslocatie voor een breed scala aan (boven)regionale bedrijven en uitvalsbasis voor veel logistieke ondernemers en als plek waar de kennis van hogescholen en universiteiten wordt toegepast door het bedrijfsleven (inclusief stageplekken voor studenten). In de Provinciale omgevingsvisie is onze gemeente (en regio) onderdeel van de dynamische zone op de “Naad van Brabant”, op het snijvlak van klei en zandgronden. Naast de stedelijke opgave is er in de povi nadrukkelijk aandacht voor de opgaven in de landbouw / polder en in de dorpen en stadjes.

Kaart - De Discussiekaart uit de Nationale omgevingsvisie (NOVI).

39

Meer relevant voor het stedelijk gebied van Oss is dat ook de provincie

Actief op verschillende schaalniveaus

het heeft over ‘werken aan de slimme netwerkstad’. Brabant ligt met

Onze ambities voor het stedelijk gebied zijn divers. Dat vraagt ook om

goede infrastructuur als één stedelijk systeem binnen Noordwest-Europa

schaken op meerdere regionale schaalniveaus, waarbij Oss zich ook ver-

tussen de Randstad, de Vlaamse steden, Londen, Parijs en het Ruhrge-

schillend presenteert. Dit is afhankelijk van de opgave of de ambitie

bied. Via grote havens en vliegvelden is er een goede verbinding met de

waarvoor we op pad zijn. We onderscheiden de volgende ‘schaaldimen-

hele wereld.

sies’:

Het stedelijk netwerk van Brabant functioneert als één samenhangend



Groene streekstad - Het stedelijk gebied van Oss heeft een verzor-

duurzaam en concurrerend netwerk van steden en dorpen als onderdeel

gende functie voor de omliggende kernen en het buitengebied. Op

van de Noordwest- Europese metropool. De grote steden hebben elk hun

dit niveau kan de gemeente Oss worden gezien als een mini-provin-

eigen specialismen, in de bewezen wetenschap dat Brabant als geheel

cie, met daarin het stedelijk gebied als verzorgende streekstad. Het

beter excelleert als er een zekere specialisatiewisselwerking is. Ook de

gaat dan veelal over wonen, dagelijkse voorzieningen, sociale con-

middelgrote steden, zoals Oss, voegen met hun eigen specialisaties be-

tacten, werken, uitgaan en cultuur.

langrijke elementen toe. De complementariteit tussen stad en platteland



Moderne maakstad - Oss heeft alles in huis om zich samen met ’s

is zo uitgewerkt dat er een aantrekkelijk en concurrerend palet aan ves-

Hertogenbosch en Veghel (de economische driehoek in NO-Brabant)

tigings- en leefmilieus is.

te presenteren als sterk economische cluster. Logistiek, maakindu-

In de povi wordt voor Oost-Brabant specifiek aandacht het agrofoodclus-

strie en agrifood zijn daarbij de centrale sectoren, vanuit Oss aange-

ter genoemd, dat intensieve relaties heeft met omliggende economische

vuld met de life sciences. Voorwaarde hierbij is wel dat zwakke pun-

kerngebieden als de Randstad, Food Valley, Greenpoort en Brainport.

ten in de regionale bereikbaarheid worden aangepakt (denk aan

Het agrofoodcluster bestaat uit de aanwezigheid van bedrijven in de vol-

Knooppunt Paalgraven en de bruggen over de Maas naar Nijmegen)

ledige agrofoodketen. Dat is de unieke kracht van de streek. Met stede-

en dat er voldoende ruimte is voor bedrijven om zich te vestigen of

lijke netwerken en kennisbronnen, zoals rond Eindhoven, Nijmegen en

om uit te breiden.

's-Hertogenbosch, die op een steenworp afstand liggen. Niet voor niks

Deze driehoek kunnen we verder door trekken naar: Brainport

heeft de regionale samenwerking Noordoost Brabant / AgriFood Capital,

rondom Eindhoven (met verbinding naar Venlo/Ruhrgebied) en de

als belangrijk speerpunt het agrofoodcluster.

Randstad (via de A2 en de Maas) en Health & Foodvalley in Gelderland,

40



Midsize stad - als middelgrote stad is Oss verweven in het stede-

voor ogen houden en deze als samenleving ook agenderen bij onze net-

lijke netwerk met de omliggende grote steden ’s-Hertogenbosch, Nij-

werkpartners van buiten Oss. Of dit nu Rijk, provincie, regio NO-Bra-

megen en Eindhoven. De nabijheid van deze steden zijn voor de

bant, stadsregio ’s Hertogenbosch of andere partijen zijn. Wij onderken-

Osse inwoners belangrijk voor de grootstedelijke voorzieningen, zo-

nen verschillende soorten ambities:

als hoger onderwijs en stadscentra.



Ambities die wij alleen samen met andere (overheids)partners

Tegelijkertijd is Oss aantrekkelijk als woongemeente in de nabijheid

kunnen realiseren. Denk aan de doorstroming van Paalgraven,

van de grote stad, goed bereikbaar en met aantrekkelijke regionale

de doorontwikkeling van life sciences / Pivot Park, het Deltapro-

woonmilieus en goede voorzieningen in de middelgrote stad. Bij

gramma Maas of de spoorzone;

meerdere bovenlokale opgaven worden de krachten in het netwerk



Gedeelde ambities met andere overheden, regionaal of thema-

gebundeld, zoals de ontwikkeling van het regionale bedrijventerrein

tisch. Bijvoorbeeld de regionale agenda Agrifood, de aanpak bij

Heesch-West en de duurzame polder met ‘s-Hertogenbosch of het

Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB), het ‘Schone lucht’-

bereikbaarheidsvraagstuk rond de A50 en spoor met Nijmegen.

akkoord of arbeidsmarktbeleid, waarvoor regionale afstemming met andere overheden nodig is; 

Vanuit de Novi en Povi wordt ook verder ingezet op samenwerking en

Ambities waarvoor we met andere gemeenten samen aan de lat staan, zoals bij de Regionale Energie Strategie.

versterking in stedelijke netwerken door de ontwikkeling van regionale verstedelijkingstrategieën. Dit gebeurt ook in de Stadsregio ’s Hertogenbosch, de stad Den Bosch met direct omliggende grotere kernen.

Daarnaast, sommige opgaven houden niet op bij de gemeentegrens. Af-

Oss is de tweede grote stad in dit netwerk. Onder andere gaat het over

stemming, samen optrekken en van elkaar leren kan dan slim en effici-

de hoofdambities en –opgaven voor wonen en werken, ook in relatie tot

ent zijn. Voorbeelden hiervan zijn het Schone luchtakkoord, de aanpak

de opgave voor herontwikkeling van de bestaande stad, mobiliteit,

bij klimaatrobuustheid of de opwekking van duurzame energie in de ste-

duurzaamheid en gezondheid

delijke omgeving.

Op pad met een heldere agenda

Agendapunten voor lobby:

Zoals hiervoor / in deze notitie is beschreven, willen we in Oss een

-

Aantrekkelijk wonen in Oss: ook voor mensen uit de regio of

schaalsprong maken. We schakelen daarbij op meerdere niveaus en met

werkzaam in omliggende steden; o.a. Oss West, Ravenstein,

verschillende partners. Belangrijk is dat we onze eigen agenda goed

centrumlocaties (woonagenda stadsregio den Bosch, Nijmegen);

41

-

Herontwikkelingsopgave Stadshart en ‘spoorzone Oss’: Raadhuislaan, Golfbad en woon-werkgebied Euterpelaan. (agenda wonen en transformatie provincie en Rijk);

-

Doorontwikkeling Health & Science / Pivot Park (provincie, Rijk, nadrukkelijke positionering in regio NOB);

-

Positionering en uitgifte regionaal bedrijventerrein Heesch West (samen met gemeenten Bernheze en Den Bosch);

-

Aanvullende ruimte voor werken (ook na Heesch West): vlekkenplan toekomstige bedrijventerreinen (stadsregio Den Bosch, provincie);

-

Verbetering spoorverbinding voor goederenvervoer (NS, ProRail, provincie);

-

Mirt-agenda A50, corridor Nijmegen-Eindhoven: volwaardige knoop A50/A59 bij Paalgraven (Rijk, provincie);

-

Verdubbeling van de spoorbrug bij Ravenstein – verbetering dienstregeling (NS, Prorail, prov. Gelderland en Brabant en gemeenten Den Bosch en Nijmegen);

-

Kwaliteit en ligging stations op het spoortraject Nijmegen-Den Bosch (NS, Prorail, prov. Gelderland en Brabant en gemeenten Den Bosch en Nijmegen);

-

Ontwikkelen HOV-hub nabij Oss centraal station (schakelpunt in OV NOB) (regio NOB, provincie);

-

Fietssnelweg Oss-Nijmegen (regio NOB, provincie, Nijmegen);

-

Talentencampus: regionaal schakel en makelpunt bedrijfsleven – onderwijs (regio NOB);

42