Discussienota visie Stedelijk gebied - 14 april 2021.PDF

Discussienota visie Stedelijk gebied 14 april 2021 1

Woord vooraf

Kwaliteiten en ambities Het Stedelijk gebied van Oss kent vele kwaliteiten. Het vele groen in de directe woonomgeving, de vele ondernemers in de maakindustrie zoals

Beste lezer,

de Life Sciences, de goede bereikbaarheid en het brede aanbod aan voorzieningen op het gebied van cultuur, onderwijs, zorg. Het stedelijk

Hoe moet het stedelijk gebied van Oss eruit zien zodat we er ook de ko-

gebied heeft daarbij de centrumfunctie voor de inwoners uit het buiten-

mende 10 tot 20 jaar aangenaam kunnen wonen, werken en leven? In

gebied en de andere kernen.

de kern is dat de vraag die ik graag samen met u beantwoord in een ge-

Ook hebben we veel ambities om deze kwaliteiten verder te benutten.

biedsvisie voor de kernen Oss en Berghem. Een gebiedsvisie die de fy-

Denk bijvoorbeeld aan de woningbouwopgave die we de komende jaren

sieke leefomgeving beschrijft, vanuit het gezichtspunt van een inwoner,

voor ons zien. Of de bouw van het Walkwartier in het stadshart van Oss.

ondernemer of bezoeker in Oss. Uitnodiging voor gesprek Fysieke leefomgeving

Graag nodig ik u uit om met elkaar in gesprek te gaan over hoe wij de

De fysieke leefomgeving gaat over alles wat je ziet, hoort en ruikt. Dat

toekomst voor ons zien. Deze Discussienota is het startpunt voor dit ge-

gaat over klassieke thema’s zoals wonen, werken, natuur en mobiliteit.

sprek, waarbij op verschillende onderwerpen een aantal vragen is opge-

Maar ook over duurzaamheid, gezondheid en veiligheid. Het is belangrijk

nomen. Ik ben benieuwd wat voor u belangrijk is. Welke waarden er

dat we de verschillende thema’s in samenhang met elkaar bekijken. Dit

voor u er het meeste toe doen en welke ambities we samen zouden kun-

betekent ook dat we kijken naar de raakvlakken van het fysieke met het

nen realiseren. Zodat uiteindelijk de gemeenteraad de gebiedsvisie vast-

sociale domein.

stelt en daarin keuzes maakt, mede op basis van uw inzichten.

Omgevingswet De Omgevingswet bundelt de wetgeving en regels voor de fysieke leefomgeving. Deze wet stelt als eis dat elke gemeente uiterlijk in 1 januari

Met vriendelijke groet,

2024 een Omgevingsvisie heeft vastgesteld. We bereiden ons hier als

Joop van Orsouw,

gemeente op voor. Door drie gebiedsvisies te maken. Dat zijn de ge-

Wethouder Ontwikkeling stedelijk gebied e.a.

biedsvisies Stedelijk gebied, Buitengebied en Stadjes & Kernen. Deze visies dienen als bouwstenen voor de Omgevingsvisie. 2

Inhoudsopgave

Woord vooraf

I

Waar komen we vandaan?

1. Hoe ervaren inwoners van Oss de leefomgeving?

p. 5

2. Kwaliteiten en historie van Oss-Berghem

p. 6

Intermezzo: Structuurvisie Oss uit 2006

p. 11

II

Wat is ons kader in deze Discussienota?

3. Kader: opgaven en de nationale omgevingsvisie

III

p. 12

Wat zijn onze ambities en discussiepunten?

Thema Sterke en gezonde stad

Thema Klimaat en Energietransitie

4. Gezond en veilig stedelijk gebied

p. 14

5. Ontspannen en complete woonstad

p. 20

6. Bereikbaar stedelijk gebied

p. 24

Thema Duurzame economie 7. De ondernemende stad

p. 28

3

8. Energieneutraal, klimaatrobuust en biodivers

p. 32

9. Regionaal slim netwerken

p. 38

Afbakening stedelijk gebied: de kernen Oss en Berghem, inclusief bedrijventerrein Vorstengrafdonk.

4

1. Hoe ervaren inwoners van Oss de leefomgeving?

De fysieke leefomgeving gaat grofweg over alles wat je ziet, hoort en ruikt. Dat gaat over klassieke thema’s zoals wonen, werken, natuur en mobiliteit. Maar ook over duurzaamheid, gezondheid en veiligheid. De gedachte achter de Omgevingswet is dat iedereen eigenaar is van de fysieke leefomgeving. Gedeeld eigenaarschap begint bij je medeverantwoordelijk te voelen voor de kwaliteit van je omgeving, zoals je straat, buurt of wijk. Burgerpeiling Waarstaatjegemeente.nl 2020 In 2020 hebben wij voor de vierde keer een burgerpeiling laten uitvoeren. De burgerpeiling van Waarstaatjegemeente.nl geeft ons inzicht in hoe inwoners hun leefomgeving waarderen en de inzet van de gemeente daarbij. Dit oordeel vinden wij belangrijk, omdat inwoners het beste kunnen aangeven hoe het staat met de leefbaarheid van de wijk waarin ze wonen. Daarnaast nemen inwoners steeds meer de verantwoordelijkheid voor elkaar en voor hun omgeving. Initiatieven van inwoners en burgernetwerken helpen ons om maatschappelijke opgaven op te lossen. Enquete Burgerpannel 2021

Figuur: de belangrijkste resultaten van de peiling Waarstaatjegemeente.nl 2020. Deze gaan over de waardering van de leefomgeving door inwoners van Oss.

In april 2021 vragen wij aan de deelnemers van het Burgerpannel hoe zij hun leefomgeving gebruiken. De uitkomsten van deze enquete komen te laat binnen om hier op te nemen. Op het moment dat ze binnen zijn, delen we een samenvatting als toevoeging op deze Discussienota.

5

2. Kwaliteiten & historie van Oss-Berghem

woonwijken, een centraal Stadshart als huiskamer voor alle inwoners. Via weg, spoor en water nadrukkelijk verbonden met de economische netwerken in Nederland en daarbuiten. Binnen die stedelijkheid weet

Groen, veelzijdig, compleet, ontspannen stedelijk hart van de regio, ei-

Oss haar karakter als groene, ontspannen leefomgeving goed te bewa-

genzinnig, ondernemend, innovatief

ren.

Oss is op weg naar een aantrekkelijke middelgrote woon- en werkge-

Daarbij hebben Oss en Berghem een positie en structuur waarbij zowel

meente van 100.000 inwoners, met daarin een belangrijke rol voor het

centrum als buitengebied altijd nabij zijn en veel voorzieningen op loop-

stedelijk gebied Oss – Berghem. Kenmerkend voor Oss is de grote diver-

en fietsafstand liggen. Een prettige omvang die ten goede komt aan de

siteit binnen de gemeentegrenzen. Behalve de stad Oss kent de ge-

leefbaarheid en herkenbaarheid, belangrijk voor een “thuis-gevoel” voor

meente 23 kernen en historische stadjes, verschillende landschappen

de inwoners.

met natuur en landbouw en ruim 40 kilometer Maasoever. Een “miniprovincie” van 170 km2. Hierbinnen vormen Oss en Berghem met bijna

Historisch perspectief

70.000 van de in totaal 92.500 inwoners (jan. 2021) gezamenlijk een

Inzoomend op het stedelijk gebied Oss – Berghem zien we een grote

stedelijk gebied. Elk met hun eigen geschiedenis en karakter, geschei-

verscheidenheid aan stadsdelen, die allen hun eigen stempel dragen

den door de open zone van de Spaander Straatsche Akkers, maar op

door de ontstaansgeschiedenis en stedelijke ontwikkeling in de loop der

vele fronten nauw verbonden en in elkaars nabijheid. Vanaf de herinde-

jaren. Uiteraard hebben Oss en Berghem met hun eigen historie een

ling in 1994 heeft Berghem een belangrijke rol gespeeld voor de stede-

sterk eigen, onderscheidend karakter. Daar waar Oss zich vanaf de 2de

lijke ruimtebehoefte voor wonen en werken van de gemeente met o.a.

helft van de 19e eeuw steeds meer als industriële stad ontwikkeld heeft

de woongebieden Piekenhoef, ’t Reut en uitbreidingen van het werkge-

en sterk gegroeid is, heeft Berghem in veel opzichten het dorpse ka-

bied De Geer. Ook in dat opzicht zijn Oss en Berghem meer en meer

rakter kunnen behouden. Bij beiden zijn de sporen van een ver verleden

met elkaar vervlochten, met zorg voor de ruimtelijke identiteit van het

terug te vinden in de stadsplattegrond. Maar voor beiden geldt ook dat

dorp Berghem.

het huidige stadsbeeld in sterke mate bepaald wordt door de ontwikkelingen van de laatste 150 jaar.

De stad Oss ontwikkelt zich – centraal en dus gunstig gelegen tussen

De stad Oss kent een grote diversiteit aan woonwijken en bedrijventer-

Nijmegen, ‘s Hertogenbosch en Eindhoven - steeds meer als het stede-

reinen, waarin de veranderende opvattingen in de stedenbouw goed af-

lijk hart van de gemeente en de regio. Een complete stad met volop

leesbaar zijn. Het zijn feitelijk de jaarringen van de stad, die de historie

werkgelegenheid, culturele en andere stedelijke voorzieningen, fraaie 6

zichtbaar maken. De opbouw van Berghem is daarmee, weliswaar op

vooral de ruim opgezette Ruwaard en Krinkelhoek in de jaren ‘70. Dat is

een heel andere schaal, enigszins vergelijkbaar.

ook de tijd van schaalvergroting, functiescheiding en de opkomst van het moderne verkeer. Veel nieuwe hoofdwegen, zoals de Singels en de

De enorme ontwikkeling van de industrie, met een extra impuls door de

Raadhuislaan en verschillende doorbraken in het stadscentrum zijn in

aanleg van de spoorlijn in 1881, brengt de groei van Oss in een sterke

deze periode gerealiseerd. Zo ook de nieuwe grootschalige bedrijventer-

stroomversnelling. Goed herkenbaar in de Osse stadsplattegrond zijn de

reinen aan de oostzijde van de stad, deels in combinatie met de aanleg

vooroorlogse woonwijken en locaties van fabrieken, veelal gebaseerd op

van het kanaal en de haven. De aanleg van deze haven geeft het be-

organische groei, gekoppeld aan historische routes en vaak bepaald door

drijfsleven in deze periode een nieuwe impuls en groeimogelijkheden.

toevallig beschikbare locaties. Wijken als Centrum West met ‘t Vierhoekske, het eerste deel van Schadewijk, Kortfoort en de bedrijfslocaties van Jurgens (Boschpoort) en Bergoss zijn typisch voor deze periode. In Berghem ontstaat steeds meer bebouwing rondom de oude dorpskern, o.a. rond de Julianastraat. Met het eerste Uitbreidingsplan van 1918 voor Oss ontstaat langzaam

Het is een periode waarin ook veel van het historische karakter verloren

maar zeker een meer planmatig denken over de gewenste ontwikkeling

is gegaan, met name in Oss. De tegenreactie op deze moderne steden-

van de stad. Talloze plannen zullen volgen en zijn allemaal getekend

bouw zien we vanaf de jaren ‘80 in wijken als Ussen, Mikkeldonk en Met-

door de tijd waarin ze zijn ontstaan. In de naoorlogse jaren zien we dan

tegeupel, waar meer teruggegrepen wordt op de menselijke maat en

ook steeds meer woonwijken en bedrijventerreinen vanaf de tekentafel

compacte stad. Met ook meer oog voor behoud van aanwezige kwalitei-

ontstaan. In de jaren ’50 en ’60 nog in de traditie van de meer organi-

ten van bestaande bebouwing en landschap. Het is ook de tijd waarin

sche stedenbouw, zoals Schadewijk en Oss Zuid in de nabijheid van de

stadsvernieuwing en binnenstedelijke vernieuwing, zoals Boschpoort en

oudste werkgebieden. Daarna in de geest van het Nieuwe Bouwen, met

Bron: Structuurvisie Oss 2020

7

Berghkwartier – na uitplaatsing van grote bedrijvigheid in en rond het

nog op beperkte schaal - op verschillende locaties de binnenstedelijke

centrum - gemeengoed worden. Een periode ook waarin het accent in

vernieuwing en herbestemming van gebouwen en terreinen doorgezet.

eerste instantie sterk op sociale woningbouw ligt, maar gaandeweg ver-

De genoemde vernieuwing van het centrum van Berghem is daarvan ze-

schuift naar de koopmarkt.

ker een goed voorbeeld, net als de Talentencampus, de woningbouw in het Sibeliuspark en op het ziekenhuisterrein (Park Zwanenberg). Met de

Ook Berghem groeit in het verloop van de 20ste eeuw door, vooral in

op handen zijnde plannen voor Walkwartier, Raadhuislaan, Fraterspark

oostelijke richting, aansluitend op de dorpskern. Uiteraard op veel klei-

en Euterpelaan wordt hierin een volgende stap en een flinke schaal-

nere schaal en iets minder planmatig, maar ook hier zijn de verschil-

sprong gemaakt.

lende tijdsperiodes in stedenbouw en architectuur herkenbaar. Grootschalige ingrepen zoals in Oss in de jaren ’70 en ook binnenstedelijke herstructurering zien we echter niet in Berghem. In de jaren ’80 wordt de eerste sprong over het spoor gemaakt met een wijk die qua karakter vergelijkbaar is met Ussen. Met de herindeling van 1994, waarbij Berghem bij Oss gevoegd wordt, verandert er veel. Een belangrijk deel van de Osse woningbouwopgave wordt voorzien in de Piekenhoef en het Reut, waarmee Berghem in korte tijd enorm groeit. Dit is mede aanleiding om het centrum van de dorpskern te vernieuwen met o.a. nieuwe winkels en dorpshuis De Berchplaets. De meest recente ontwikkelingen in zowel Oss als Berghem borduren in

Stadshart als gemeenschappelijke huiskamer

zeker zin voort op de stedenbouw van de jaren ’80 en ‘90. Maar dragen

Hart van de stedelijke zone Oss – Berghem en daarmee van de ge-

ook hun eigen stempel door nieuwe uitdagingen, bijvoorbeeld op het ge-

meente als geheel, is het Osse stadscentrum, dat – noodgedwongen –

bied van duurzaamheid en grotere diversiteit in woonwensen. Zo is het

een stevige verkleuring doormaakt. Ingegeven door de landelijke proble-

karakter van de nieuwe wijken Piekenhoef, Het Reut en Horzak Noord

matiek van de Midsize stad (minder behoefte aan winkelruimte) zien we

toch anders dan de hiervoor gebouwde wijken, o.a. door de intrede van

het centrum veranderen van een klassiek, monotoon winkelgebied naar

wadi’s, zonnepanelen en een grotere verscheidenheid in woningtypes en

een bruisend stadshart met een veel grotere diversiteit aan functies,

architectuur. In de eerste 20 jaar van deze nieuwe eeuw is ook – zei het

met - naast retail en dienstverlening - nadrukkelijk ook cultuur en wonen. En met meer ruimte voor evenementen die bezoekers uit de regio 8

naar het centrum trekken. Een integrale aanpak zal leiden tot een aan-

Infrastructuur en bereikbaarheid

trekkelijk, toekomstbestendig centrum voor alle inwoners. Het Walkwar-

Met de huidige infrastructuur van wegen, spoor en water is Oss multi-

tier met veel nieuwe functies is daarin een belangrijke stap, maar ook op

modaal ontsloten. Direct aangesloten op het landelijke wegennet

veel andere fronten zal gewerkt worden aan een compact, toegankelijk

(A50/A59), het spoorwegnet en de grote rivieren.

en attractief Stadshart. Met aandacht voor bestaande functies en vastgoed, maar zeker ook voor de uitstraling van het centrum als geheel.

Het wegenpatroon voor autoverkeer in de stad Oss is de afgelopen 50 jaar nauwelijks gewijzigd, ondanks de enorme groei die de stad in deze

Door en door groen

periode heeft doorgemaakt. De belangrijkste hoofdwegen die de stad

Oss heeft een dubbel imago: als werkstad maar ook als groene woon-

ontsluiten, met name de Singels, Raadhuislaan en Weth. van Eschstraat,

stad. Het imago van Oss als groene woonstad is mede ingegeven door

dateren uit de jaren ’60 en ’70. De grootste verandering is de recente

de stedenbouwkundige ontwikkeling door de jaren heen. In vrijwel alle

opwaardering van de N329, onze Weg van de Toekomst, met extra rij-

woonwijken is de groenstructuur een belangrijke drager in de opzet van

banen en viaducten. Belangrijk voor de bereikbaarheid van Oss en in het

de wijk en zien we ook talloze verbindingen met het omliggende land-

bijzonder de bedrijventerreinen aan de oostzijde van de stad. Natuurlijk

schap. Dat geldt voor de fraaie “groene vingers” van Ussen, maar ook

kennen alle nieuwe wijken hun eigen infrastructuur, maar die haakt al-

voor een aantal groene scheggen in bijvoorbeeld Mikkeldonk en Mette-

tijd aan op de bestaande hoofdwegen. Vernieuwend is wel de recente re-

geupel. Ook de aard en vorm van dit groen is gekleurd door de tijd

alisatie van een samenhangend netwerk van fietspaden, de Osse Fiets-

waarin het als onderdeel van de wijk is ontstaan. Zo heeft de entree van

straten en F59.

Oss vanuit het zuiden een door en door groen karakter door de opzet van de wijk de Ruwaard. Op het gebied van samenhang in de groen-

Al zo’n 140 jaar is Oss via het spoor verbonden met het ommeland, voor

structuur, maar ook in het streven naar meer biodiversiteit en kansen

het vervoer van personen en goederen. De aard van het spoorvervoer is

voor ecologie is er nog veel te winnen. De Visie Openbare Ruimte voor

in die tijd natuurlijk enorm veranderd. De trein is een niet meer weg te

Oss en Berghem geeft daarin de nodige aanknopingspunten. Het groene,

denken onderdeel van onze mobiliteit, zeker ook niet in Oss met 3 stati-

lommerrijke karakter van Berghem wordt vooral bepaald door de wat

ons. Daarnaast is ook het noordelijke bedrijventerrein Elzenburg verbon-

ruimer opgezette wegprofielen met bomen en de nabijheid van het om-

den met het spoor. De stations zijn sterk gedateerd door de tijd waarin

liggende landschap.

ze ontstaan zijn, zo ook het centraal station en station Oss West. De kwaliteit van station en stationsomgeving als knooppunt van openbaar

9

vervoer laat sterk te wensen over. Ook de barrièrewerking van het spoor

Al vanaf de eerste industriële ontwikkeling blijkt Oss een goede voe-

voor de bereikbaarheid binnen het stedelijke gebied verdient aandacht.

dingsbodem voor ondernemerschap en innovatie. Van de productie van margarine in de 19de eeuw tot en met vernieuwende life science op onze

Bedrijventerreinen

toplocatie Pivot Park nu, Oss heeft hier een stevige plek op een (in-

Niet alleen onze woonwijken zijn zeer divers, dat geldt ook voor onze

ter)nationaal podium voor tal van sectoren. De stad kent een grote di-

bedrijventerreinen. Veel bedrijvigheid is in de loop der jaren verdwenen

versiteit aan bedrijven met eigentijdse maakindustrie, met logistiek, met

uit het binnenstedelijk (woon-)gebied en steeds meer geconcentreerd op

agrifood en natuurlijk een focus op de farmaceutische industrie met

een aantal grootschalige bedrijventerreinen aan de oostzijde van de

MSD, Aspen en Pivot Park.

stad: Elzeneind met de havens, De Geer, Moleneind, Landweer, Danenhoef en Vorstengrafdonk. Daarnaast zijn er verspreid enkele kleinschali-

DNA van Oss

ger terreinen, zoals Euterpelaan en Industriepark Oost in Schadewijk.

Al met al schetst de foto van het stedelijk gebied Oss – Berghem vooral

Ook deze gebieden zijn sterk gekleurd door de tijd waarin ze zijn ont-

een groen, compleet, veelzijdig en ontspannen stedelijk hart van de re-

staan. De ontwikkeling van het regionaal werkgebied Heesch West,

gio. Als middelgrote gemeente, centraal gelegen tussen grootstedelijke

waarin Oss participeert, is een volgende stap in deze reeks. Door de

centra Nijmegen, ‘s Hertogenbosch en Eindhoven. Met de stad Oss als

voortdurende vernieuwing van bedrijven zien we in het ruimtelijk beeld

centrum van de gemeente en het ommeland. Stad met een compleet

minder grote verschillen tussen de verschillende terreinen dan bij woon-

pakket aan stedelijke voorzieningen (winkels, sport, zorg, cultuur) en

wijken uit verschillende periodes. Bij het meest recente bedrijventerrein

met een grote diversiteit aan woonmilieus en werkgebieden. Een goede,

Vorstengrafdonk bepaalt de aandacht voor beeldkwaliteit mede het ka-

multimodaal ontsloten netwerkstad met meerdere treinstations, een vol-

rakter. Bij Heesch West zullen duurzaamheid en circulariteit een grote

waardige haven en directe aansluiting op de A59/A50. Met een modern

rol spelen.

ondernemersklimaat. En met life sciences & healthcampus (Pivot Park, Aspen, MSD) een unieke troef voor een toplocatie. Oss….. eigenzinnig, ondernemend en innovatief, geworteld in het verleden, met het perspectief op de toekomst.

10



Intermezzo: Structuurvisie Oss uit 2006



De structuurvisie Oss 2020 (vastgesteld in 2006) schetst de ruimtelijke karakteristiek en de samenhangende ontwikkelingskoers van het hele grondgebied van de toenmalige gemeente Oss (nog zonder de herindelingen met Lith ca. en Geffen). In deze structuurvisie is ook een ontwikkelingskoers voor het stedelijke gebied Oss-Berghem opgenomen. Deze is vooral gericht op de stedelijke opgave voor werken, wonen en voorzieningen. Voor Berghem wordt hierbij nadrukkelijk de eigen, meer dorpse identiteit onderkend.





Uitloopgebieden nabij de stad: versterking van gebruiks- en belevingswaarde van groenzones in en landschappen om de stad; Versterken van de werkmilieus door revitalisering en intensivering bestaande bedrijventerreinen en nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden langs de bedrijven-as rond de N329; Bereikbaar Oss: faciliteren van de toenemende mobiliteit en garanderen bereikbaarheid in de stad (versterken kamstructuur en N329) en tussen de kernen. Blijvende aandacht voor de fiets en het openbare vervoer; Duurzame ontwikkelingsstrategie: een robuuste én flexibele koers, gericht op behouden van de groene en landschappelijke kwaliteiten, de eisen vanuit water, beperking van ruimtebeslag en vergroting leefbaarheid.

Veel van de ruimtelijke ontwikkelopgaven voor de middellange termijn (tot 2020) voor het stedelijke gebied zijn opgepakt en voor een deel gerealiseerd of in ontwikkeling. Andere opgaven, zoals Oss-West of meer ruimte voor bedrijven moeten nog worden opgestart. De hoofdkarakteristiek en kerndoelen uit 2006 zijn nu ook nog relevant maar vragen actualisering naar de opgaven en kansen van nu. Daarbij komen ook nieuwe ontwikkelingsopgaven en -gebieden aan snee, waaronder de spoorzone, de verbrede duurzaamheidsopgave (energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit), gezondheid en veiligheid, naast een verdieping op de vraag wat voor stad Oss wil zijn.

Hoofddoelen van de structuurvisie 2020 zijn het versterken van de positie van de stad Oss in de regio, een leefbaar landelijk gebied en meer kwaliteit en differentiatie bij de ruimtelijke inrichting. Van de negen kerndoelen zijn er 7 specifiek gericht op het stedelijke gebied:  Behouden en versterken van Oss als regionaal centrum: benutten kansen vanuit de centrale positie op de stedelijke as Den Bosch <– > Nijmegen; met als speerpunten: economie, wonen, voorzieningen (centrum Oss en wijken) en recreatie (landelijk gebied)  Versterken van de ruimtelijke identiteit van Oss: een vitale stad en levende dorpenclusters, gelegen in een groots en aantrekkelijk landschap;  Versterking van de kwaliteiten van Oss als woonstad: een ontspannen woonstad met een diversiteit aan wijken en woonmilieus, met groei door uitbreiden en herontwikkeling in de bestaande stad;

11

3. Kader: opgaven en nationale omgevingsvisie Opgavennotitie Wij hebben in februari 2021 de notitie ‘Omgevingswet: kwaliteiten en opgaven voor de gebiedsvisies’ opgesteld en met de opiniecommissie van de gemeenteraad besproken. In die notitie hebben wij de kwaliteiten en opgaven geformuleerd, die de basis zijn voor deze Discussienota. Verder hebben wij daar benoemd dat we de thema’s uit de nationale omgevingsvisie (novi), als leidraad gebruiken bij de gebiedsvisies. Ook de koppeling met de thema’s uit de provinciale omgevingsvisie (povi) hebben we gemaakt. Schematisch ziet dit er zo uit:

12

‘Dragende structuren’ Naast de inhoudelijke thema’s uit de novi, povi en de ‘opgavennotitie, zijn er in de fysieke leefomgeving zelf ook structuren die een basis geven aan hoe het stedelijk gebied is ingericht en functioneert. Dit noemen we de ‘dragende structuren’. We hebben het dan over de (weg)infrastructuur, de groen-blauwe structuren (voor natuur en water), en de contouren van externe veiligheid:

Groen-blauwe structuren.

Opbouw verkeersstromen

Contouren externe veiligheid

13

4. Gezond en veilig stedelijk gebied

zullen we daarbij een kader meegeven, wanneer we menen dat belangrijke waarden beschermd moeten worden. Waarden die ervoor zorgen dat de toekomstige generatie hier ook nog fijn kan wonen en leven. Versterken van de kracht van de samenleving, zonder het als gemeente over te nemen. Dat is de uitdaging waarvoor wij staan. Daarvoor is het

Een gezonde stedelijk gebied is een plek die uitnodigt tot gezond gedrag

nodig dat we naar elkaar luisteren, transparant zijn in wat we doen en

en dit stimuleert. Die uitnodigt om mee te doen en mensen uitnodigt om

welk afwegingen we maken en het hebben van dezelfde verwachtingen.

zelf een bijdrage te leveren aan de leefomgeving, voor zover zij of hij hiertoe in staat is. In een gezonde stad wonen, werken, creëren mensen

Positieve gezondheid

op een prettige manier en ontmoeten ze elkaar in een aangename om-

Gezondheid gaat niet alleen om ‘niet ziek zijn’. Het gaat er ook over dat

geving. Iedereen doet er toe, voelt zich gezien en uitgenodigd om mee

inwoners betrokken zijn bij hun leefomgeving, voldoende bewegen, even

te doen in onze samenleving.

tot rust komen op een groene plek vlak bij huis, andere mensen ont-

Een gezonde stad beschermt mensen ook tegen ongezonde omstandig-

moeten en zingeving & inspiratie halen uit deze ontmoetingen. Gezond-

heden (‘milieuaspecten’). Zodat iedereen kan leven in een omgeving

heid gaat er ook om dat de omgeving uitnodigt om je samen met ande-

met bijvoorbeeld schone lucht, schoon water en een gezonde bodem

ren in te zetten voor het behoud en onderhoud van deze omgeving (ge-

waar planten, dieren en mensen van en op kunnen leven. Een gezonde

meenschapsopbouw). En dat er veilige, toegankelijke voorzieningen en

stad is ook een plek waar mensen zich veilig en beschermt voelen.

groene openbare ruimtes zijn voor iedereen.

Wij streven er naar om een leefomgeving te creëren die onder andere groen, schoon en veilig is, uitnodigt tot ontmoeten, spelen & bewegen

Deze verbrede kijk op gezondheid (‘positieve gezondheid’) én de rol van

en die een gevarieerd aanbod aan voorzieningen heeft die voor iedereen

de fysieke leefomgeving daarbij is relatief nieuw. Bijgevoegd diagram is

goed bereikbaar en toegankelijk zijn.

een hulpmiddel om de positieve gezondheid en de fysieke leefomgeving met elkaar in verband te brengen. In het diagram worden zes aspecten

Uitnodigen en ontmoeten Inwoners, ondernemers en gebruikers van een plek, wijk of werklocatie weten het beste wat nodig is, wat werkt, wat voorziet in de behoefte. Onze gemeentelijke rol is dan vooral het bieden van ruimte aan ontwikkelingen die een behoefte van de samenleving mogelijk maken. Soms 14

van positieve gezondheid onderscheiden, met daarbinnen elk drie ele-

6. Sociaal maatschappelijk participeren

menten1:

Met de elementen: Levendige publieke ontmoetingsplekken, Activi-

1. Dagelijks functioneren

teiten op buurtniveau, dagbesteding en Functiemenging, ‘mixed

Met de elementen: Afstand tot ba-

use’.

sisvoorzieningen, bereikbaarheid openbaar vervoer en beloopbaar-

Natuur in de wijk

heid & actief transport.

Voldoende natuur, groen en water in wijken, het centrum en op

2. Lichaamsfuncties

werklocaties, is essentieel voor een klimaatbestendige, duurzame en

Met de elementen: Ruimte voor

gezonde leefomgeving. Bij een goed beheer is deze natuur een

sport en speelplaatsen, Toeganke-

uitnodiging om er gebruik van te maken. Om er mensen uit de buurt te

lijke voorzieningen zorg en onder-

ontmoeten. Om er te spelen en te bewegen door jong en oud waardoor

steuning en Voorzieningen voor

we overgewicht en ziekten tegen gaan. Het gaat daarbij niet alleen om

specifieke gezondheidsproblema-

parken en speelvelden, maar ook om aantrekkelijke (fiets) routes en

tiek.

‘ommetjes’ door de wijk. Verder heeft groene natuur een positief effect

3. Mentaal welbevinden

op ons mentale welbevinden, het zorgt er voor dat we minder

Met de elementen: Verscheidenheid in woningtypologie, Variatie in

vermoeidheid en stress ervaren.

leeftijd en Leegstaande bebouwing. 4. Zingeving

Voorzieningen

Met de elementen: Ruimte voor educatie, Ruimte voor contemplatie

Voorzieningen2 in het stedelijke gebied dragen in hoge mate bij aan de

en Ruimte voor cultuur.

kwaliteit van het woon-, leef en vestigingsklimaat in stad én de dorpen

5. Kwaliteit van leven

van Oss. Door voorzieningen met wonen te ‘mengen’, versterken we het

Met de elementen: Toegang tot gezond voedsel, Groen-water-land-

ontmoeten in stadscentrum én wijk. Dit draagt bij aan een sociale en

schap & natuur en Cultuurhistorische elementen.

inclusieve stad (samenlevingskracht).

Thomas Steensma (architect) – Diagram Ruimtelijke vertaling positieve gezondheid. https://www.adema-architecten.nl/projecten/positieve-gezondheid-casestudy-delfzijl

2

1

‘Voorzieningen’ is een verzamelterm voor veel verschillende activiteiten: cultuur, onderwijs, zorg, sport- en recreatie, ontmoeten, detailhandel en dienstverlening, (openbaar) vervoer, enz. Ook de gebouwen of plekken waar deze activiteiten plaatsvinden, noemen we vaak ‘voorzieningen’.

15

Dagelijkse voorzieningen horen thuis in de woonwijken (en niet op

Wonen en zorg in de wijk

bedrijventerreinen of in de wei). Voorzieningen worden daarbij zoveel

Mensen blijven vaak graag zo lang mogelijk in hun eigen huis en buurt

mogelijk geclusterd zodat ze elkaar onderlinge kunnen versterken

wonen, ook wanneer ze ouder of ziek worden. Deze veel gehoorde wens

(bijvoorbeeld kindcentra, gezondheidscentra, winkelcentra, wijk-

delen wij. Het gevolg is dat meer kwetsbare mensen met een zorgvraag

accommodaties). Grotere stedelijke voorzieningen clusteren we in goed

(onder andere ouderen, maar ook mensen met psychiatrische

bereikbare binnenstedelijke zones (zoals het stadshart, zone Saal van

problematiek) in de wijk blijven wonen. Dit vraagt om andere

Zwanenberg en stedelijke sportparken. En ook voor zone tussen Oss en

woonvoorzieningen. Ook wordt er meer verwacht van de ondersteuning

Berghem voorzien wij een nieuw cluster, met de huidige sportvelden,

van de omgeving, terwijl de sociale structuur van wijken en buurten hier

het toekomstig Golfbad en Verkeerseducatiecentrum). Deze grotere,

niet altijd op is berekend. Het voorkomen van eenzaamheid en

aansprekende voorzieningen passen bij Oss als middelgrote woonstad én

woonoverlast zijn daarbij een aandachtspunt. Ruimte bieden aan

centrumstad voor de omliggende kernen. Het zijn de smaakmakers die

ontmoeting kan het ontstaan van eenzaamheid helpen tegen te gaan.

de aantrekkelijkheid van het stedelijk gebied en de gemeente Oss versterken. Denk bijvoorbeeld aan theater De Lievekamp, Golfbad Oss,

Sociale veiligheid

Talentencampus, het stadshart met het Uithuis / Het Warenhuis als

Oss scoort in de veiligheidsmonitor al jarenlang voldoende tot ruim

onderdeel van het Walkwartier.

voldoende; er is minder sprake van woninginbraak en openbare

Onze ruim twintig wijk- en dorpshuizen worden steeds meer

ordeverstoringen en het veiligheidsgevoel onder inwoners neemt toe.

multifunctionele locaties, die zijn gericht op activiteiten rond onderwijs,

Het is belangrijk om deze positieve lijn vast te houden.

spelen, sport, cultuur, maatschappelijke ondersteuning, opvoeding en

De fysieke kenmerken van de woonomgeving dragen bij aan het

eerstelijnszorg.

veiligheidsgevoel van inwoners. Denk hierbij aan de inrichting van de

Wij beseffen dat het gebruik en de behoefte aan voorzieningen in de

wijk (bijvoorbeeld goede openbare verlichting) en het onderhoud en

loop van de tijd wijzigt, ook onder invloed van nieuwe (technische)

beheer van de openbare ruimte. Het gebruik van (leegstaande) panden

mogelijkheden. Dit besef vraagt om lucht en flexibiliteit bij nieuwe

voor ondermijnende activiteiten leidt tot verloedering en verminderde

ruimtelijke of functionele ontwikkelingen zodat het ontwerp van

leefbaarheid in de woonwijken en op werklocaties.

vandaag, straks niet een te krap keurslijf blijkt te zijn. De voortgaande digitalisering kan een kans zijn voor voorzieningen om nieuwe gebruikers aan te trekken, maar vergroot ook de opgave om het echte ontmoeten, rechtstreeks van persoon tot persoon blijvend te faciliteren.

16

Beschermen en voorkomen

mogelijk te ‘voorkomen’, terwijl onze inzet nu nog (te) vaak is gericht op ‘verbeteren’.

Voor een veilig en gezonde leefomgeving is het belangrijk dat de



kwaliteit van bodem, lucht en water wordt bewaakt en is geborgd. Zowel

Voorkomen van milieuverliezen, als gevolg van vervuiling of uitputting van de aarde;

op Europees als op landelijk niveau zijn hiervoor doelstellingen en



Beheersen van de risico’s dat de rekening van milieuschade wordt

normen geformuleerd. We vertalen die waar nodig naar gemeentelijk

afgewenteld op nieuwe generaties of andere locaties (‘de

beleid en uitvoering.

veroorzaker betaalt’);

Hoe gezond de leefomgeving is hangt onder meer af van de vraag of en



Voortdurend verbeteren en herstellen van de milieukwaliteit;

in welke mate er sprake is van milieuhinder. Dit kan worden uitgedrukt



Verbindingen en samenwerking aangaan, zowel lokaal, regionaal als

in het milieugezondheidsrisico; dat is de optelsom van verschillende

in Nederland.

milieuhinder aspecten (zoals geluid, lucht, geur en externe veiligheid). In het stedelijk gebied zijn de volgende risico’s relevant:

Schone lucht



In de Stedelijke zone staat het milieugezondheidsrisico onder druk,

Luchtkwaliteit is van grote invloed op de gezondheid van mensen.

onder andere door het weg- en spoorverkeer en industrie

Daarnaast heeft luchtkwaliteit effect op de natuur, denk aan de

(geluidsoverlast, luchtkwaliteit en historische bodem- en

verzuring door te veel stikstofdepositie. Onvolledige verbranding van

grondwaterverontreinigingen).

fossiele brandstoffen levert stikstofoxide en fijnstof op.

Verder zijn er meerdere aandachtsgebieden te benoemen met

Begin 2021 hebben we het Schone Lucht Akkoord getekend. We kiezen

betrekking tot externe veiligheid, zoals de spoorzone, snelwegen, de

voor een regionale benadering en werken samen binnen de Regio

noord-zuidas (N329), de rivierverbinding de Maas en de

Noordoost Brabant. Het doel is om 2030 gezamenlijk 50%

bedrijventerreinen. Dit heeft te maken met de sterke industriële

gezondheidswinst te halen ten opzichte van 2016. Binnen het akkoord

component in de gemeente en de ligging aan nationale

werken we toe naar de advieswaarden voor fijn stof en NOx van de

transportwegen (A50, A59 en Maas).

Wereldgezondheidorganisatie (WHO). De te nemen maatregelen richten



zich op de bronnen: mobiliteit, mobiele werktuigen, industrie, woningen Wij streven naar een gezonde, schone leefomgeving als voorwaarde

met houtstook, landbouw en havens.

voor een welvarende samenleving. Er zijn meerdere manieren om te werken aan een schone leefomgeving. Ons streven is milieuproblemen zo veel als 17

Bodem, water & geluid

Nationale Grondstoffenakkoord betekent dit 50% minder gebruik van

Een gezonde bodem is van belang voor natuur en biodiversiteit, voor

grondstoffen in 2030 door inzet van uit afval herwonnen grondstoffen.

groei van gewassen en bomen. Daarnaast gebruiken we de bodem voor

Bij voorkeur zien wij dat afval weer wordt hergebruikt als nieuwe

kabels en leidingen, voor wateropslag, voor onttrekkingen en koude-

grondstof. Een duurzaam beheer en gebruik van natuurlijke hulpbronnen

warmte levering. Soms moeten we keuzes maken tussen de benutting

dus. Dit vraagt om een optimale inzameling, scheiding en hergebruik

en de bescherming van de bodem.

van afval, op een wijze die voor iedereen toegankelijk en betaalbaar is.

Waterkwaliteit verbeteren we door verontreiniging te beperken. Denk aan het tegen gaan van de productie en lozing van gevaarlijke

Omgevingsveiligheid

chemicaliën en materialen en door de kwaliteit van oppervlakte- en

Wij willen een gezonde en veilige fysieke leefomgeving bieden aan onze

grondwater te beschermen via maatregelen aan de bron.

inwoners, ondernemers en bezoekers. Samen met de veiligheidsregio,

Onze ambitie is dat nieuwe wegen, woningen en gebouwen niet leiden

omgevingsdienst en andere partners zorgen wij voor een ruimtelijk

tot een slechtere lucht- en geluidkwaliteit. Zo beschermen wij de lucht-

ordeningsproces waarbij in een vroegtijdig stadium veiligheidsaspecten

en geluidkwaliteit bij nieuwbouw door meer groen en aanvullende

worden meegewogen. Bij voorkeur zijn risicobronnen gescheiden van de

(geluid)maatregelen aan te leggen.

mensen die ermee te maken kunnen krijgen als er onverhoopt toch iets

De geluidsbelasting van activiteiten in een omgeving, moet passend zijn

mis gaat.

bij het gebied. Daarbij houden we rekening met het type omgeving en werken we met normen die ook gebaseerd zijn op gezondheid en

Discussie- en gesprekspunten:

beleving van geluid. Een voorbeeld van hoe wij willen werken, is het evenementenbeleid. Daar werken we samen met inwoners en

1. Een gezonde en veilige leefomgeving is een plek die uitnodigt tot ge-

ondernemers locatieprofielen uit die duidelijk maken wat er op een

zond gedrag en waar mensen zich veilig voelen. Welke voorzienin-

bepaalde plek wel en wat niet kan.

gen zijn er nodig voor een gezonde en veilige leefomgeving in woonwijken, op bedrijventerreinen en in het stadshart?

Afval wordt grondstof Huisvuil bevat veel grondstoffen die nu door verbranding verloren gaan.

2. Zijn deze voorzieningen nu voldoende aanwezig in de verschillende

Wij willen deze grondstoffen terugwinnen via afvalscheiding.Voor 2030

woonwijken, op de verschillende bedrijventerreinen en in het stads-

streven wij er naar dat Oss een gemeente is die nog maar een minimale

hart? Wat ontbreekt er eventueel en waar?

hoeveelheid restafval kent. Aansluitend op het door ons ondertekende

18

3. Een gezonde en veilige leegomgeving beschermt mensen tegen onVerwachtingen In de burgerpeiling ‘Waar Staat Je Gemeente 2020’ zijn de scores laag bij vragen over de inzet van de gemeente om de leefbaarheid (dat zijn ze overigens ook in vergelijkbare gemeenten). Wat zijn dan de verwachtingen van inwoners op dit vlak? En wat zijn die van de gemeente, van het college en de raad?

gezonde omstandigheden. Voor milieuaspecten zijn er wettelijke minimumeisen, zoals voor lucht, geluid, geur, trilling, bodemkwaliteit en (grond)water. In welke situaties of op welke plekken is het wenselijk dat er hogere normen worden gehanteerd dan wettelijk is vereist? En op welke plekken of situaties moeten er zeker geen hogere normen worden gehanteerd?

Minder dan 50% van de inwoners: Vindt dat er voldoende wordt gedaan aan de leefbaarheid in hun buurt;  Vindt dat de gemeente buurtinitiatieven op het gebied van leefbaarheid ondersteunt;  Vindt dat de gemeente de buurt voldoende betrekt bij de aanpak van leefbaarheid;  Vindt dat de gemeente een beroep doet op de buurtbewoners om zelf een bijdrage te leveren aan leefbaarheid.

4. Voor ieder mens is het goed om voldoende te bewegen en gezond te



eten. Het helpt om ziektes als obesitas te voorkomen en het immuunsysteem te versterken, om mensen te ontmoeten en zorgt voor ontspanning Hoe kunnen we inwoners, ondernemers en werknemers stimuleren om gezond te leven zoals meer bewegen en gezond eten? Wat verwacht u hierbij van de gemeente en wat onderneemt u zelf of zou u zelf kunnen doen?

In Schadewijk komen diverse vraagstukken samen Wij hebben speciale aandacht voor de woonwijk Schadewijk, waar we streven naar minder armoede, werkloosheid en naar meer kansen voor de jeugd. Een veilige wijk, waar het veilig en prettig wonen is. In de Schadewijk zijn ook ruimtelijke knelpunten: de scheve verdeling van de woningvoorraad (relatief veel sociale huur, relatief weinig koop) zorgt voor een onevenwichtige bevolkingssamenstelling en hangt samen met de sociale problematiek.

19

5. Ontspannen en complete woonstad

De opgave om van dit totale aantal ruim 6.600 nieuwe woningen in het stedelijk gebied Oss – Berghem te bouwen vraagt om een goede balans tussen inbreidingslocaties en uitbreiding aan de rand van de stad. Daarbij is een goed evenwicht in de verdeling van het programma gewenst,

De kenschets van Oss als ontspannen, stedelijk en compleet is een

zowel kwantitatief als kwalitatief. Een klein deel van de woningbouwop-

waardevolle kapstok voor de verdere ontwikkeling in de toekomst. Oss

gave zit in de afronding van nu nog lopende gebiedsontwikkelingen (o.a.

staat de komende jaren voor uitdagende opgaven met een grote ruimte-

Piekenhoef, Horzak Noord, Oijense Zij Noord).

lijke impact. Om voor eigen behoefte te kunnen bouwen en daarbovenop een rol te spelen in de regionale vraag naar woningen zullen de ko-

Afstemming tussen in- en uitbreiden is noodzakelijk, maar daarnaast

mende jaren zo’n 500 a 600 woningen per jaar nodig zijn. De ambitie

ook afstemming met herstructureringsopgaven en stadsvernieuwing in

om door te groeien naar 100.000 inwoners zal qua woningbouwopgave

oudere wijken. Anders dan de afgelopen decennia concentreren we de

grotendeels in het stedelijk gebied landen. Het is daarbij de opgave om

woningbouwopgave voor het stedelijk gebied Oss - Berghem niet in

de gewenste groei te verbinden aan de kenmerkende kwaliteiten die Oss

Berghem. Na de afronding van de Piekenhoef, ’t Reut en het centrum

ook nu tot een aangename, compacte en complete stad maken. Om in te

van Berghem is het gewenst om voor de huidige opgave de koers te ver-

wonen, te werken en te recreëren. De fijne schaal van de stad als totaal,

leggen naar de stad Oss.

maar ook van de vele woon- en werkgebieden geven Oss een stedelijk milieu met een menselijke maat. Het Stadshart is vanuit elke woonwijk

Opgave in bestaand stedelijk gebied: Spoorzone en stadscentrum

altijd nabij, maar ook het omliggende, groene landschap is altijd voel-

Verschillende herstructurerings-locaties bieden de kans om in het be-

baar aanwezig en op fietsafstand vanuit alle woongebieden bereikbaar.

staande stedelijk gebied nieuwe woonmilieus toe te voegen. Ongeveer

Stad en ommeland vormen in alle windrichtingen een sterk koppel, met

de helft van de totale woningbouwopgave is hier te realiseren, veelal ook

het landschap ook als belangrijke recreatieve uitloper voor de inwoners

in combinatie met werkfuncties Met name in en rond het stadscentrum

van het stedelijk gebied Oss - Berghem.

en in de Spoorzone liggen unieke kansen om de woonfunctie te versterken. Met de nabijheid van voorzieningen en openbaar vervoer kunnen

Balans in- en uitbreiden

hier nieuwe, hoogwaardige stedelijke woonmilieus worden ontwikkeld,

Om te kunnen voldoen aan de vraag van 7.100 tot 8.200 woningen tot

vaak gemixt met werken. Locaties als Raadhuislaan Noord – Maasvallei,

2035 zijn verschillende locaties nodig, deels in het stedelijk gebied Oss –

Raadhuislaan Zuid, Oude Theater, Golfbad locatie, Euterpelaan en Fra-

Berghem, deels in de overige kernen, met name Ravenstein en Geffen.

terspark bieden net als het Walkwartier een uitgelezen gelegenheid om

20

de stad in vele opzichten te versterken en nieuwe kwaliteiten toe te voe-

Bij de nieuwe binnenstedelijke projecten zal nadrukkelijk naar de kansen

gen.

voor duurzame mobiliteit moeten worden gekeken. Met goede alternatieven als deelauto’s, de nabijheid van openbaar vervoer en een goed

Intensivering van het stedelijk gebied vraagt daarbij extra aandacht van

fietsnetwerk is het mogelijk de parkeerdruk in het stedelijk gebied te be-

de kwaliteit van de openbare ruimte. Vergroening en natuurinclusiviteit

perken en de openbare ruimte groener in te richten.

gaan hier hand in hand met doelstellingen voor klimaatadaptatie, meer biodiversiteit en een prettige, gezonde leefomgeving. Binnenstedelijke

Oss Noord-West

woonlocaties zijn aantrekkelijk voor diverse doelgroepen die bewust kie-

Naast binnenstedelijke gebiedsontwikkeling is voor de beoogde woning-

zen voor een plek in of nabij het stadscentrum of bij het station. Bij de

bouwopgave een flinke uitbreidingslocatie gewenst, in totaal voor ca.

gebiedsontwikkeling van de diverse locaties is – zeker ook bij hogere be-

3.000 woningen in de komende 15 jaar. Omdat in 2022 de laatste kavels

bouwingsdichtheden – oog voor de menselijke maat van primair belang.

in de huidige bouwlocaties rond de stad zullen zijn uitgegeven is daar

Daarbij zal een goed doordachte ruimtelijke invulling het ontmoeten van

ook hoge urgentie bij. De meest voor de hand liggende locatie om een

verschillende groepen bewoners stimuleren, zowel binnen nieuwe woon-

nieuw woongebied aan Oss toe te voegen is Noord-West, het gebied ten

complexen als in de buitenruimte.

noorden en westen van de wijk Ussen. In de Structuurvisie 2020 (vastgesteld in 2006) is deze locatie al aangeduid als toekomstige uitbreiding,

Intensivering van het stedelijk gebied vraagt ook aandacht voor bereik-

maar tot nu toe niet ontwikkeld, mede door de economische crisis vanaf

baarheid en infrastructuur. Extra druk op het bestaande wegennet zal op

2008. In de actualisatie van het Portefeuillemanagement Wonen (2019),

een aantal plekken in de stad om aanpassingen of extra infrastructuur

de Woonvisie 2020 en de programmabegroting 2020-2023 is opgeno-

vragen. Bijzondere aandacht daarbij is gewenst voor de vele kruisingen

men dat we inzetten op nieuwe woningbouwlocaties voor de middellange

met het spoor die nu nog bijna allemaal gelijkvloers zijn. Het spoor is

termijn, waarbij Oss West – naast Ravenstein en Geffen – concreet be-

daarmee een stevige barrière in de stad. Een goede relatie tussen de

noemd is.

stadsdelen ten noorden en ten zuiden van het spoor vraagt om meerdere ongelijkvloerse kruisingen. Daarnaast is een kwaliteitsslag gewenst

Het gebied Oss Noord-West biedt de benodigde ruimte om een omvang-

voor het station als OV-hub en voor de stationsomgeving.

rijk gebied met ca. 3.000 woningen in samenhang te ontwikkelen. Op een locatie die goed aangehaakt kan worden bij de huidige stedenbouwkundige structuur en het direct aangrenzende landschap. Vooral ook een

21

locatie op fietsafstand van het Osse stadscentrum en talloze voorzienin-

westelijke randweg, nodig zijn. Dit zal ook zeker in relatie tot de plannen

gen, passend in de kenmerkende, compacte opzet van de stad. Bodem-

voor de noordelijke randweg in beeld gebracht moeten worden. Voor een

opbouw en landschappelijke structuren bieden volop aanknopingspunten

vlotte afwikkeling van autoverkeer richting A59 is een ongelijkvloerse

voor een aantrekkelijk, duurzaam woongebied met een eigen identiteit.

kruising met het spoor gewenst. Voor fietsers zal een samenhangend fijnmazig netwerk aanhaken op een

De zeer fraaie groene lobben van de wijk Ussen rond Amsteleindstraat

aantal bestaande fietsroutes via o.a. Ussenstraat en Amsteleindstraat.

en Ussenstraat, maar ook de groene inprikkers in de wijk Mikkeldonk vragen om een mooie landschappelijke voortzetting in het toekomstige

Verplaatsing van station Oss West verder naar het westen, gekoppeld

woongebied. Samen zijn dit in potentie de groene longen waardoorheen

aan de beoogde locatie Oss Noord-West en de belangrijkste ontsluitings-

je in 20 minuten van de rand van het toekomstige Oss Noord-West naar

wegen zal worden onderzocht. Het station kan hier van grotere beteke-

de Heuvel fietst. Ze bieden tevens de ruimte voor noodzakelijke recrea-

nis zijn voor het bestaande en nieuwe stedelijk gebied, maar ook voor

tieve functies.

de regio (o.a. Geffen, Heesch / Heesch West).

Tussen deze groene lobben zullen verschillende woonbuurten ruimte bie-

De ontwikkeling van Oss Noord-West vraagt om inzicht in de gewenste

den aan een grote diversiteit van woonmilieus en woningtypes. Bij de

voorzieningen (scholen, winkels, sport en recreatieve functies etc.), ook

omvangrijke woningbouwopgave is het hier extra belangrijk om ook hier

in relatie tot de bestaande voorzieningen in bijvoorbeeld Ussen en de

oog te houden voor de menselijke maat, in de beste traditie van goed

Ruwaard. Daarbij biedt het zeker kansen voor versterking van het

ontworpen woonbuurten zoals we die in Oss kennen. Het schaalniveau

draagvlak van bestaande voorzieningen.

van individuele buurten en de concrete opzet en inrichting van de woongebieden moet het gemeenschapsgevoel en ontmoeting stimuleren. Ook

Integrale stadsvernieuwing

zal er de nodige ruimte moeten zijn voor bijzondere woonvormen voor

Naast binnenstedelijk herontwikkelingslocaties en uitbreiding in Oss

diverse doelgroepen. We streven naar een inclusieve leefomgeving met

Noord-West is de voortdurende zorg voor de kwaliteit van bestaande

veel aandacht voor duurzaamheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie.

wijken in Oss en Berghem van groot belang. Oss kent geen grote ‘probleemwijken’, maar wel gebieden die extra aandacht verdienen om ook

Voor een adequate ontsluiting van het nieuwe woongebied zal verkend

in de toekomst een aangename woonomgeving te blijven. Integrale

moeten worden in hoeverre dit kan met een opwaardering van de hui-

stadsvernieuwing zal op een aantal locaties in o.a. Schadewijk, Krinkel-

dige infrastructuur of dat er hiervoor nieuwe wegen, bijvoorbeeld een

22

Discussie- en vraagpunten:

hoek en de Ruwaard de leefbaarheid moeten versterken. Herstructurering van deelgebieden zal hierbij kansen bieden voor een betere mix van verschillende doelgroepen, maar zal ook hier moeten leiden tot een

1. Het stedelijke gebied Oss-Berghem omschrijven we als ‘groen, ont-

groenere, meer en meer biodiverse en duurzame leefomgeving. Met ook

spannen, compact en compleet’. Herkent u dit beeld? Welke nieuwe

meer ruimte voor ontmoeting van bewoners.

accenten voegen we toe bij de verdere ontwikkeling? 2. De komende jaren hebben we nog een forse woningbouwopgave.

Compact Stadshart Met de Koers Stadshart (2017) is de lijn uitgezet voor een toekomstbe-

Wat hebben we nodig om in 2035 een complete woonstad te zijn?

stendig compact stadscentrum. Het hart van onze gemeente zal haar rol

Voor wie/welke inwonersgroepen moeten we ons extra inzetten? En

als centrale ontmoetingsplek voor alle inwoners moeten behouden en

hoe vindt u dat we dat moeten doen? 3. Wat vindt u - naast woningen- nog meer belangrijk om een complete

waar mogelijk moeten versterken. De tijd waarin de winkelfunctie niet meer de vanzelfsprekende drager is van het centrum vraagt om een her-

woonstad te zijn? bijvoorbeeld in de woonomgeving of voorzienin-

oriëntatie. In de Koers Stadshart is concreet invulling gegeven aan het

gen? 4. Hoe maken we de goede balans tussen binnenstedelijke herstructu-

streven naar een compacter centrum met een veel grotere diversiteit aan functies en aandacht voor beleving en ruimtelijke kwaliteit. Het

rering en uitbreidingslocatie aan de randen van de stad? Hoe zorgen

Walkwartier geeft een grote impuls, die met cultuurfuncties en wonen

we voor een goede diversiteit in woongebieden?

nieuwe reuring geeft in het centrum. Met extra groen, gevelverbetering en wonen boven winkels versterken we de belevingskwaliteit. In de pit van het stadshart concentreren we functies die het ontmoeten stimuleren en die samen hier de huiskamer van de stad maken. In de schil maken winkels meer en meer plaats voor andere functies, waaronder wonen. Belangrijke ontwikkelingslocaties als Fraterspark en Raadhuislaan (Noord en Zuid) versterken – net als het Walkwartier - de woonfunctie rondom het centrum en daarmee het draagvlak voor verschillende functies.

23

6. Bereikbaar stedelijk gebied

het knelpunt Paalgraven / A50 actief onder de aandacht gebracht van het ministerie. Ook de aanpassing van de spoorinfrastructuur, zoals de verdubbeling van de spoorbrug bij Ravenstein en het opheffen van gelijkvloerse kruisingen van het spoor en (fiets)straten vinden wij belangrijk. Wij nodigen

Een aantrekkelijk, compleet stedelijk gebied betekent ook dat je er mak-

partijen zoals NS, Prorail, provincie en Rijk uit om mee te denken wat er

kelijk kunt komen en verplaatsen. Oss en het stedelijk gebied zijn wat

mogelijk is. Daarbij kijken we ook naar de drie stationslocaties in Oss.

dat betreft goed bedeeld. Via het spoor, de Maas en de A50 / A59 is het

Liggen ze op de juiste plek en hoe kunnen ze nog beter functioneren als

stedelijk gebied van Oss goed aangesloten op de landelijk infrastructuur.

knooppunten (‘hubs’) van vervoer.

Niet voor niets draait de logistieke sector van Oss al jarenlang mee in de

Het stedelijk gebied van Oss is verbonden met de regio via met name de

top-10 van Logistieke hotspots in Nederland. Naar de toekomst toe blij-

Cereslaan en de N329. Dit zijn aansluitingen op de A50 / A59, aan de

ven wij het belangrijk vinden dat de bereikbaarheid is gegarandeerd

zuidzijde van de stad. Ook de Nieuwe Hescheweg is een ontsluiting naar

van de woon- en werklocaties, alle verkeersdeelnemers veilig aan het

het zuiden toe. Een vraag doe we hebben is of een aansluiting naar het

verkeer kunnen deelnemen en dat de overlast wordt terug gedron-

noorden op de A15 wenselijk is (‘brug over de Maas’) of een aansluiting

gen (zoals geluidhinder, fijnstof en parkeerdruk. Extra aandacht willen

naar het westen op de A2 via de Gewandeweg. Een aansluiting via de

wij hebben voor duurzame mobiliteit, zeker ook tegen een achtergrond

Dorpenweg op de A50 bij Ravenstein, vinden wij niet wenselijk. Dit zorgt

dat in 2050 geen enkel voertuig in Nederland nog CO2 mag uitstoten

voor te veel overlast voor de inwoners van de aanliggende dorpen.

(‘emissieloos’). Stedelijke ontwikkelingen Regionale bereikbaarheid

Wij hebben verschillende plannen voor nieuwe woningbouwlocaties, bin-

Een goede (multimodale) bereikbaarheid vormt een belangrijk vliegwiel

nen en net buiten het stedelijk gebied. Onze grootste locatie voor

voor het kunnen bereiken van de Osse èn regionale ambities. Opgaven

nieuwe woningbouw zien wij in Oss Noordwest. Voor een goede bereik-

daarin zijn het aanpakken van de files op de A50, waarbij met name

baarheid hiervan, zullen we ook extra aandacht (moeten) hebben voor

knooppunt Paalgraven een belangrijk knelpunt is. Hiervoor loopt nu een

de bereikbaarheid van de westelijke kant van Oss. Ook denken wij aan

verkenning in het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur,

een uitbreiding van de werklocaties Vorstengrafdonk en De Geer. Een

Ruimte en Transport (MIRT) van het Rijk. Samen met onder meer het

belangrijke randvoorwaarde voor ontwikkeling van nieuwe woon- en

bedrijfsleven en de provincies Noord-Brabant en Gelderland, hebben wij

werkgebieden is een goede bereikbaarheid. Voorkomen moet worden

24

dat de wegen overbelast raken en er de leefbaarheid en de aantrekke-

emissieloos. Om dit laatste te versnellen, is in het Klimaatakkoord de

lijkheid afneemt van het woon- en werkklimaat van Oss.

ambitie opgenomen dat de dertig tot veertig grootste gemeenten in Ne-

Hoe dan ook, onze plannen zullen zorgen voor nieuwe, extra verkeers-

derland voor 2025 een zero-emissiezone instellen voor vracht- en be-

bewegingen. Dit terwijl de huidige weginfrastructuur al onder druk staat.

stelauto’s in hun centrum en de omliggende wijken. Zero emissie kan al-

We voeren op dit moment een studie uit om te kijken welke extra capa-

leen wanneer er andere, schone energiebronnen worden gebruikt zoals

citeit de bestaande wegen nog kunnen hebben, voordat het verkeer er

elektriciteit of waterstof. Dat vraagt ook om ruimte voor bijvoorbeeld

vastloopt en welke oplossingen er mogelijk zijn.

laadpalen.

Bij de nieuwe binnenstedelijke projecten kijken wij nadrukkelijk naar de kansen voor duurzame mobiliteit. Met goede alternatieven als deel-

Lopen en fietsen zijn ook emissieloos en is op de korte afstand vaak een

auto’s, de nabijheid van openbaar vervoer en een goed fietsnetwerk is

goed alternatief voor de auto. Maar dat geldt inmiddels ook steeds meer

het mogelijk de belasting van de wegen en de parkeerdruk in het stede-

op de middellange afstand met de komst van e-bikes, speed pedelecs en

lijk gebied te beperken en om de openbare ruimte groener in te richten.

(elektrische) scooters. Het gebruik hiervan hebben wij gestimuleerd met

Het vraagt wel om voldoende ruimte voor deze functies, zoals plekken

de aanleg van de snelfietsstraten F50 richting Uden en de F59 richting ’s

voor deelauto’s en vrij liggende routes voor (snel)fietspaden.

Hertogenbosch en tot aan Ravenstein. Inmiddels zijn er vele gebruikers van het fietspad en de fietsstraten, met

Noordelijke randweg

elk hun eigen snelheid en omvang. Dit stelt geheel nieuwe ontwerpvra-

Een oplossing waar wij al aan werken is de ‘noordelijke randweg’. Al

gen aan de inrichting, zodat iedereen veilig en vlot het fietspad (en de

jaren zijn er problemen met de doorstroming van het verkeer op de Sin-

openbare weg) kan blijven gebruiken.

gel 1940-1945 in Oss. De bereikbaarheid van de noordelijke woonwijken in Oss staat daardoor onder druk. Wij werken uit hoe een nieuwe route

Gedrag in het verkeer, landelijk steeds meer inzet op gedragsmaatrege-

over bestaande wegen aan de noordrand van de stad Oss, bijdraagt aan

len en minder op infrastructuur. Het gaat er dan om dat mensen bewust

de bereikbaarheid van het stedelijk gebied.

nadenken welk middel van transport ze gebruiken en daarbij de reistijd, reiscomfort maar ook de milieubelasting in hun afweging meenemen.

Duurzame mobiliteit

Maar het gaat er dan ook over dat (vooral grotere) werkgevers een mo-

Zero emissie. In het nationale Klimaatakkoord uit 2019 is opgenomen

biliteitsplan maken zodat hun werknemers zo duurzaam mogelijk reizen.

dat vanaf 2030 er geen personenvoertuigen meer worden verkocht die CO2 uitstoten (emissieloos). En in 2050 is al het transport in Nederland

25

Openbaar vervoer. Oss is goed ontsloten per spoor, met drie stations op

communiceert met de smartphone. Denk daarbij aan intelligente ver-

de lijn Nijmegen-Den Bosch. Verdere intensivering van de treindienstre-

keersregelinstallaties (iVRI’s) die de afstand tussen voertuig en ver-

geling en een kwaliteitsverbetering van de stations, kan het gebruik van

keerslicht meten en daarop de groentijd afstellen. Maar ook dynamische

de trein voor regionale verplaatsingen stimuleren. Daarvoor zijn onder

bewegwijzering en route informatie zijn al veel gebruikte toepassingen.

meer goede fiets(parkeer)voorzieningen bij de stations belangrijk. Op het Centraal Station van Oss komen alle buslijnen bijeen. Dit geldt

Discussie- en gesprekspunten

zowel voor de buurtbussen, die de kernen met Oss verbinden, als de regionale buslijnen (waaronder hoogwaardig openbaar vervoerslijn (HOV) naar Uden/Veghel en Eindhoven). We willen het station verder ontwikke-

1. Hoe vindt u de wijze waarop het stedelijk gebied met de omliggende

len als knooppunt (‘hub’), zodat het gebruik van verschillende vormen

regio verbonden is? En hoe vindt u dat dit verder ontwikkeld moet

van (gedeeld) vervoer gemakkelijker en aantrekkelijker wordt.

worden? Kiezen we hierbij voor versterking van de huidige hoofd-

We sluiten aan bij landelijke ontwikkelingen en de provinciale aanpak op

structuur met aansluitingen op de snelweg aan de zuidkant van Oss?

het gebied van gedeelde mobiliteit. Hierbij kijken we naar alternatieve

Of versterken we de verbindingen aan de noordzijde (bijvoorbeeld

vormen van gedeeld vervoer (mobiliteit op maat), die meer aansluiten

opwaardering van de Gewandeweg, Dorpenweg, brug over de

bij de vraag en behoeften van reizigers. Belangrijk hierbij voor ons is de

Maas)?

vraag hoe we de kernen bereikbaar houden. Binnen de stad Oss rijdt de

2. Vindt u dat de bereikbaarheid via het spoor in de toekomst een gro-

wijkbus, opgericht na het opheffen van de stadsdienst. De wijkbus heeft

tere rol kan gaan spelen? En wat is daar voor nodig? Denk bijvoor-

naast een vervoersfunctie ook een sociale functie, vooral voor oudere

beeld aan de bereikbaarheid van de stations, maar ook aan de door-

mensen die geen auto (meer) rijden en ook niet (meer) fietsen of slecht

snijding van het spoor door de stad.

ter been zijn.

3. De wegenstructuur in het stedelijke gebied is ingericht op een goede bereikbaarheid met de auto. Dit betekent ook iets voor de veiligheid,

Smart Mobility gaat over het slim toepassen van informatie- en commu-

de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Is het nodig om het gebruik

nicatietechnologieën en data om mobiliteitsopgaven op te lossen. Ge-

van de auto door de hele stad mogelijk te maken? Zou dat ook an-

bruikers en wegbeheerders ‘zien’ meteen waar het druk is, waar knel-

ders kunnen? Bijvoorbeeld meer voorrang te geven aan de fietser of

punten ontstaan of hoe de infrastructuur wordt gebruikt. De door data

het verblijfsklimaat?

gedreven systemen kunnen zowel binnen als buiten het voertuig bevin-

4.

den. In de infrastructuur bevindt zich al veel ‘slimme apparatuur’, die

Bij (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen willen wij nadrukkelijk kijken naar de kansen voor duurzame mobiliteit. Door ontwikkelingen als

26

deelauto’s, de elektrische fiets, diversiteit van openbaar vervoer en meer thuiswerken is het mogelijk de belasting van wegen en de parkeerdruk te beperken en meer ruimte te geven aan groen. Hoe kijkt u aan tegen deze ontwikkelingen? Is het bijvoorbeeld gewenst om woningen te ontwikkelen met minder of anders parkeren? Of om betere en meer fietsvoorzieningen aan te leggen?

27

7. De ondernemende stad

sterke impuls voor innovatie en de doorontwikkeling van bedrijvigheid en werkgelegenheid, samenwerkingsvormen en ruimtegebruik. Als vooroplopende Global Goals gemeente wil Oss de transformatie naar een duurzame economie versnellen, onder andere als proeftuin van duurzame innovatie. Next economy en ruimtegebruik

Van oudsher is Oss een werkstad. De ontwikkeling van de bedrijvigheid

Naast de actualiteit (corona) zijn er ver-

en werkgelegenheid is een drijvende en vormende kracht voor de ont-

schillende ontwikkelingen zichtbaar die

wikkeling tot de stad van nu en straks.

veel impact hebben op het ruimtegebruik

Oss is trots op de economische kracht in de gemeente en wil zich na-

van bedrijven en de bedrijventerreinen,

drukkelijk profileren. Daarbij zet Oss in op een verdere versterking als

zowel bestaand als nieuw. Deze trends

één van de vooraanstaande industriële ontwikkel- en maakcentra van

zijn samen te vatten onder de noemer

Noord-Brabant en Nederland. Hierbij speelt Oss in op de kansen als

‘next economy’ en zijn nu al herkenbaar

schakel binnen de economische driehoek van de regio (Oss- ’s-Herto-

bij de bedrijven in Oss.

genbosch-Veghel) én overstijgend tussen de economische kerngebieden

Vooral de energietransitie, de omslag