centrumontwikkeling_RKCOss_def.pdf

m u r t g n n i

ce twikkel on

k r e W

e d aan

! l e k win

Aanbiedingsbrief

Bestuurlijke reactie

Bevindingen

Normenkader

Bijlagen

Geachte leden van de raad, De rekenkamercommissie doet jaarlijks enkele onderzoeken. Doel daarvan is om de gemeenteraad te ondersteunen bij zijn controlerende taken. We onderzoeken de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk beleid. Met haar onderzoek wil de rekenkamercommissie de rol van de gemeenteraad versterken, het gemeentelijk handelen verbeteren en uiteindelijk de publieke verantwoording vergroten. Kijkend naar een onder de raadsleden gehouden inventarisatie en naar de vragen die daarbij leven in de raad hebben wij gekozen voor een onderwerp in het programma ‘Ruimtelijk Domein’ en binnen dat programma naar de ontwikkeling van het centrum van Oss. In het beleidsdocument ‘Economische ambities 2014-2020 Samen vernieuwen’ van januari 2014 is een visie beschreven die ondernemers, onderwijs en overheid op hoofdlijnen richting moest geven voor de periode 2014 - 2020. In dit document komt ook de binnenstad aan de orde; “Binnenstad, bereikbaarheid en bedrijventerreinen: Goed wonen en leven en dus prettig aan de slag. Dat wil zeggen: goede en goed bereikbare bedrijventerreinen, maar ook aantrekkelijke wijken, leefbare dorpen en een bloeiend vrijwilligers- en verenigingsleven. Een aantrekkelijk stadshart, én voorzieningen voor zorg, sport, gevarieerd onderwijs en cultuur. Een gemeente waarin 130 nationaliteiten in harmonie kunnen blijven samenleven.

Een gemeente waarin mensen zich in kunnen zetten voor elkaar, zaken kunnen aanpakken.” In het document ‘Koers Stadshart Oss’ uit 2016 is nadere richting gegeven aan de strategische koers voor het Stadshart Oss voor een aantal jaren. Te lezen valt o.a.; “Duidelijk is dat een koerswijziging noodzakelijk is om het centrum aantrekkelijk, levendig en toekomstbestendig te houden. De vanzelfsprekende groei-ambitie uit het verleden maakt plaats voor het denken over

2

een centrum dat past bij Oss, bij de identiteit, DNA en behoeftes van Oss en haar bezoekers. Passend bij ontwikkelingen in detailhandel, horeca, kantoren en wonen. Passend bij de uitdagingen waarvoor middelgrote steden staan.” In deze koers voor het Stadshart zijn een vijftal opgaven beschreven met bij elke opgave de ambities en richtingen voor de komende jaren. Deze opgaven zijn: 1. Een compact centrum 2. Meer verrassing en beleving 3. Uitgesproken identiteit en authenticiteit 4. Parkeren en bereikbaarheid 5. Revitalisering De Wal en omgeving In het koersdocument is geen tijdsplanning opgenomen, het is een strategische visie die bepaald is in 2016, maar de gewenste ontwikkelingen (die per opgave wel zijn beschreven) zijn niet in de tijd weggezet. In 2021 zijn we 5 jaar verder. De rekenkamercommissie brengt in beeld welke activiteiten tot en met december 2021 per opgave zijn geïnitieerd om de binnenstad van Oss aantrekkelijk te houden, c.q. de aantrekkelijkheid verder te verbeteren. Dit levert voor de gemeenteraad een beeld op van de huidige stand van zaken, waardoor de vraag beantwoord kan worden ‘liggen we op koers met de in 2016 uitgezette koers voor het Stadshart van Oss?’

Om deze vraag te beantwoorden zijn onderstaande onderzoeksvraag en deelvragen geformuleerd.

Onderzoeksvraag: Welke activiteiten heeft de gemeente de afgelopen 5 jaar ondernomen in het licht van de 5 opgaven die in 2016 zijn bepaald en wat heeft dit tot nu toe opgeleverd?

Deelvragen:

1. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Een compact centrum‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 2. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Meer verrassing en beleving ‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 3. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Uitgesproken identiteit en authenticiteit‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 4. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Parkeren en bereikbaarheid ‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 5. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Revitalisering De Wal en omgeving‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 6. Wanneer en op welke wijze is de raad de afgelopen jaren geïnformeerd? 7. Wanneer en op welke wijze is besluitvorming aan de raad voorgelegd? 8. Is de in 2016 vastgestelde strategische koers nog actueel, of behoeft deze bijstelling? De bevindingen naar aanleiding van deze vragen zijn opgetekend in het tabblad Bevindingen. Daar kunt u desgewenst per deelvraag nalezen wat er de afgelopen jaren zoal de revue gepasseerd is.

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief

Bestuurlijke reactie

In deze aanbiedingsbrief voor de gemeenteraad beperken wij ons tot de meest in het oog springende zaken die tot enkele aanbevelingen hebben geleid. Allereerst wil de rekenkamercommissie haar waardering uitspreken voor de voortvarendheid waarmee alle stakeholders de afgelopen jaren vanuit ieders rol met veel inzet werken aan alle gedefinieerde opgaven voor het stadshart van Oss. Naast de inzet van de gemeente moet in dit verband zeker ook de inzet van het Centrummanagement Oss (CMO) worden genoemd, evenals de inzet van vastgoedeigenaren en last but not least de ondernemers in het centrum. De rekenkamercommissie heeft bij de opzet van dit onderzoek de volgende onderzoeksvraag geformuleerd: “Welke activiteiten heeft de gemeente de afgelopen 5 jaar ondernomen in het licht van de 5 opgaven die in 2016 zijn bepaald en wat heeft dit tot nu toe opgeleverd?” Elke opgave is in de Koers Standshart Oss verder uitgewerkt door middel van een Menukaart, waarin de ambities, richtingen en acties (49 in totaal) voor de jaren na 2016 nader zijn beschreven. Om een concreet inzicht te verkrijgen in de stand van zaken heeft de rekenkamercommissie een normenkader ontwikkeld waarin per opgave wordt uitgesplitst wat inmiddels wel is gerealiseerd (al dan niet in gewijzigde vorm), en wat (nog) niet is gerealiseerd.

Het invullen van dit normenkader wordt bemoeilijkt doordat in de Koers Stadshart Oss de acties en voornemens die in Menukaarten staan opgenomen verre van SMART geformuleerd zijn. Hierdoor is het lastig om vast te stellen in hoeverre zaken nu echt gerealiseerd zijn.

3

Bevindingen

Normenkader

In zijn algemeenheid kan dus worden geconcludeerd dat de onderzoeksvraag lastig is te beantwoorden, een aantal zaken zijn wel gerealiseerd, soms gedeeltelijk of gewijzigd en een aantal zaken zijn (nog) niet gerealiseerd. Voor een gedetailleerd overzicht wordt verwezen naar het normenkader. Het is voor de rekenkamercommissie een logische keuze om in een koersdocument de visie, ambities en ontwikkelrichtingen te bepalen, echter om dit per onderdeel gedetailleerd uit te werken als in de ‘Menukaarten’ is naar de mening van de rekenkamercommissie minder functioneel. Het gevaar bestaat dat het integrale overzicht uit het oog wordt verloren en dat te veel op de detailonderdelen wordt gefocust. Dit leidt tot de volgende aanbeveling voor zowel college als raad:

Aanbeveling college en raad Zorg ervoor dat voor alle belanghebbenden de actuele visie, ambities en ontwikkelrichtingen van omvangrijke en meerjarige projecten helder zijn. Focus bij vaststelling en in rapportages op deze hoofdlijnen en een totaaloverzicht. De vraag rijst of nu alle belangrijke ontwikkelingen rondom het stadscentrum Oss voor de raad goed zijn te volgen en of de raad zijn controlerende taak goed kan uitoefenen. De ontwikkeling van het stadscentrum Oss is vanaf 2017 een vast hoofdstuk (Dynamisch stadscentrum) in de Programma Evaluatie en in het Jaarverslag dat door het college aan de raad wordt aangeboden. Belangrijke ontwikkelingen worden aldaar toegelicht. Tussentijds wordt ook op andere momenten raad geïnformeerd over de voortgang. Jaarlijks worden in de Prioriteitennota voor de komende 4 jaren en vervolgens in de Programmabegroting voor het komende jaar de voorgenomen ontwikkelingen over het stadscentrum inclusief de benodigde

Bijlagen

financiële middelen ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Ook in deze documenten wordt een hoofdstuk gewijd aan het stadscentrum Oss. Tussentijds worden - indien van belang - ook op andere momenten besluiten voorgelegd aan de raad. Geconcludeerd wordt dat de raad wel wordt geïnformeerd en dat van belang zijnde zaken ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd, echter er wordt geen compleet beeld geschetst van waar men nu precies staat ten opzichte van alle voorgenomen plannen, ambities en richtingen. Het is op deze wijze voor de raad moeilijk in te schatten in hoeverre men ‘op koers ligt’, dan wel dat daarvan wordt afgeweken. Hierdoor kan de raad zich geen compleet beeld vormen en daardoor zijn controlerende taak onvoldoende uitoefenen. Een dergelijk project vraagt om een andere dynamiek in de rapportering naar de raad. Dit leidt tot de volgende aanbeveling:

Aanbeveling college Zorg ervoor dat de raad periodiek (minimaal jaarlijks) volledig wordt geïnformeerd over de stand van zaken rondom de voorgenomen ontwikkelingen van het stadscentrum Oss en benoem daarbij ook zaken die afwijken van de oorspronkelijke plannen en zaken die bij nader inzien niet worden opgepakt. Geef inzicht in de mate van realisering van de plannen, inclusief de investeringen. Voor de komende jaren ligt er de belangrijke uitdaging om het hoofd te bieden aan de ontwikkeling van de leegstand in het centrum van Oss.

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief

Bestuurlijke reactie

Over de leegstandsontwikkeling in Nederland zegt Locatus1 in augustus 2021 het volgende: “Alle seinen lijken op rood te staan voor de Nederlandse retail. We hebben al bijna 17 maanden te maken met corona en de beperkende maatregelen en winkelsluitingen. Het aandeel van online groeit ongekend hard, niet alleen in de ‘bekende’ branches, maar ook in relatief nieuwe branches zoals food. Een groot deel van de (zelfstandige) retailers heeft minstens 5 maanden omzet in te halen, zeker als online hen weinig bracht. Onze passantentellingen in juni laten zien dat er nog steeds veel minder mensen door de winkelstraten lopen: in de centra van de grotere steden vaak slechts de helft van pre-corona. Als we echter naar de landelijke leegstandscijfers kijken, zien we dat niet terug. Alleen in het begin van de coronacrisis zagen we een nog een heel licht oplopende leegstand, van 7,4% in maart 2020 naar 7,5% in juli 2020. De rest van het jaar 2020 bleef de leegstand rond dat percentage schommelen, om vervolgens in 2021 elke maand te dalen, tot 7,2% op 1 augustus van dit jaar. In absolute aantallen stonden er op 1 augustus 600 panden minder leeg dan op 1 januari 2021.” Uit de Retail Monitor 2021 van de provincie Noord-Brabant blijkt dat in de 10 middelgrote steden in Brabant (waaronder Oss) er in 2020 een lichte afname was van de leegstand.

De inspanningen om de leegstand in deze gebieden te verminderen lijken effect te hebben, aldus de Retail Monitor. De leegstand in het centrum van Oss is in de jaren 2017 tot medio 2020 redelijk stabiel gebleven rond 15% van het aantal verkooppunten. Opmerkelijk is dat tussen september 2020 en september 2021 de leegstand duidelijk is teruggelopen van 14,6% naar 10,2%. Ook in Oss verloopt de leegstandsontwikkeling met name het laatste jaar dus overwegend positief, al is er in vergelijking met de landelijke ontwikkeling geen reden om tevreden achterover te leunen.

1

4

Bevindingen

Normenkader

Samen met het teruglopende aantal leegstaande verkooppunten gaat ook het percentage leegstaand winkelvloeroppervlak omlaag, dit in samenhang met een teruglopende omvang van het totale m2 winkelvloeroppervlak en het teruglopende totale aantal verkooppunten. Dit laatste is een gevolg van het beleid om de binnenstad compacter te maken en de meeste straten in de schil ook een woonfunctie te geven. Eveneens is het aantal bezoekers aan het centrum afgenomen en online verkopen stijgen, naar verwachting is dit een blijvende trend die zal aanhouden ook nadat de huidige Covid-19 pandemie is bedwongen. Winkeliers worden sinds het uitbreken van de Covid-19 pandemie financieel geholpen door de overheid, echter deze hulp is of zal worden afgebouwd. Dit zorgt ervoor dat veel retailers nu nog overeind staan, maar daar komt naar verwachting snel verandering in. Verwacht wordt dat de komende jaren veel winkels de deuren gaan sluiten, vooral in de non-food sector. Het is daarom zaak om als gemeente de vinger goed aan de pols te houden. De gemeente heeft onlangs samen met het centrummanagement in beeld laten brengen hoe vastgoedeigenaren aankijken tegen het stadshart van Oss. Op basis van hun inzichten en opvattingen, heeft een extern bureau een analyse gemaakt en advies uitgebracht (zie het Rapport ‘Stadshart Oss 2025’, voorjaar 2021).

In het kort komt het erop neer dat de uitgangspunten van het beleid voor het stadscentrum (Koers Stadshart Oss uit 2016) nog steeds kloppen. Wel wordt benadrukt dat het van groot belang is dat ook de vastgoedeigenaren een collectief vormen, om samen met gemeente en ondernemers de toekomst van het Stadshart vorm te geven. De rekenkamercommissie concludeert dat het betrekken van de vastgoedeigenaren een positieve ontwikkeling is. Inmiddels zijn gezamenlijk de uitgangspunten uit de Koers Stadshart Oss uit 2016 opnieuw tegen het licht gehouden en er is een nieuwe bijgestelde richting bepaald naar 2025 toe. Naar verwachting

Locatus is marktleider op het gebied van retailinformatie in de Benelux

Bijlagen

zullen de ontwikkelingen in het winkellandschap de komende jaren zich echter steeds sneller opvolgen, waardoor er noodzaak zal zijn om de strategische koers meer dan vijfjaarlijks tegen het licht te houden. Om goed te kunnen anticiperen op deze ontwikkelingen doet de rekenkamercommissie de volgende aanbeveling.

Aanbeveling raad Gezien de zich steeds sneller opvolgende ontwikkelingen in het winkellandschap is er noodzaak om de strategische koers voor het Stadshart Oss vaker dan vijfjaarlijks tegen het licht te houden. Bepaal met welke frequentie dit het komende decennium dient te worden opgepakt en draag het college op hierin het voortouw te nemen.

Bestuurlijke reactie

Wij hebben deze brief voorgelegd aan het college voor een bestuurlijke reactie. Op 29 maart 2022 hebben wij de reactie van het college ontvangen (zie tabblad Bestuurlijke reactie). De reactie van het college geeft ons aanleiding tot het maken van een aanvullende opmerking. In de bestuurlijke reactie gaat het college met name in op de deelvragen en het normenkader en vult deze op onderdelen aan. Deze aanvullingen gaan vooral over onderwerpen waar inmiddels in 2022 nadere voortgang en/of besluitvorming heeft plaatsgevonden. Het onderzoek beschrijft echter de stand van zaken tot eind 2021. In de bestuurlijke reactie wordt niet ingegaan op de conclusies en aanbevelingen in deze aanbiedingsbrief. Wij zijn graag tot een nadere toelichting bereid.

De rekenkamercommissie Oss

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief

Bestuurlijke reactie

Bevindingen

Normenkader

Bijlagen

e k j i l r u u t s Be ctie a e r 5

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief

Bestuurlijke reactie

Bevindingen

Normenkader

Bijlagen

Bestuurlijke reactie Geachte mevrouw Van de Klift, Uw Rekenkamercommissie heeft in 2021 een onderzoek gedaan naar: ‘De ontwikkeling van het centrum van Oss’. In het kader van de reguliere ‘bestuurlijke wederhoor’ vraagt u aan het college een reactie. Graag geven wij u die met deze brief.

Uw hoofdvraag

Uw onderzoeksvraag luidt als volgt: ‘Welke activiteiten heeft de gemeente de afgelopen 5 jaar ondernomen in het licht van de 5 opgaven die in 2016 zijn bepaald en wat heeft dit tot nu toe opgeleverd.’ U bent op een systematische manier te werk gegaan. Door de citaten uit de P&C-cyclus in combinatie met ‘de score’ in uw monitor ontstaat er een overzicht. Wat in onze ogen een beetje mist, is een samenvattend antwoord per deelvraag in de huidige context bezien. De dynamiek in het stadcentrum is namelijk groot. We moeten steeds anticiperen en meebewegen met de markt om kansen voor ons centrum te benutten. De Koers Stadshart Oss kan daardoor niet één op één worden omgezet naar de praktijk. Aan de hand van de deelvragen in uit uw onderzoek, wensen wij daarom nog enkele opmerkingen als aanvulling/nadere uitleg op uw onderzoek te geven.

6

Uw deelvragen

Uw deelvragen richten zich op de vijf ambities uit de visie Koers Stadshart Oss. 1. Een compact centrum We onderschrijven de conclusies die de Rekenkamercommissie trekt wat betreft deelvraag 1: Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Een compact centrum‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? Hierbij merken we wel op dat er sinds het onderzoek van de commissie enkele relevante ontwikkelingen hebben plaatsgevonden en dat enkele conclusies enige nuance behoeven. Er heeft een discussie plaatsgevonden over de vorm en omvang van het pitgebied in het stadshart. Deze discussie heeft middels een besluit van de Gemeenteraad (februari 2022) geleid tot een uitbreiding van het pitgebied met de Kerkstraat, Peperstraat en westzijde van de Burgwal. Dit toont tevens de flexibiliteit van het beleid uit de Koers Stadshart Oss aan; er is ruimte om de pit te veranderen van vorm en omvang. Dit gaat ten koste van het schilgebied, die juist is opgenomen om deze mate van flexibiliteit te kunnen bieden. 2.Meer verrassing en beleving Ook op dit onderdeel willen we graag nog wat extra informatie geven, als toevoeging op uw constateringen op deze deelvraag. Al jaren zorgen we, door samen te werken met het CMO, voor een goed gevulde pit. We nodigen ondernemers ook uit om met vernieuwende concepten te komen. We faciliteren dit onder andere - door het concept: Mijn Droomwinkel (www.

mijndroomwinkel.nl), dat opnieuw is opgestart. Door een relatiemanager aan te trekken, zetten we in op een versterkt aanbod aan (landelijke) ketens. Deze aanvulling op het ‘lokale’ werk van de centrummanager moet leiden tot een meer gevarieerd winkelaanbod. De Gemeenteraad heeft in februari 2022 ingestemd met de aanstelling van die relatiemanager. Een dezer weken start de werving van deze functionaris.

Aandachtspunten voor nadere uitwerking van dit onderdeel van het programma, zijn het verplaatsen of aantrekken van extra ‘smaakmakers’. Dit kunnen vooral trekkers zijn op het gebied van cultuur en recreatie, als aanvulling op het huidige aanbod. Met het realiseren van het Walkwartier (en dus de verplaatsing van de bibliotheek) wordt een trekkende functie toegevoegd met oriëntatie op het Walplein. De gebiedsontwikkelingen aan de Raadhuislaan bieden tevens kansen voor het aantrekkelijker maken van de verbinding tussen de smaakmakers en het stadshart. Hiernaast blijft het grote aantal evenementen ook bijdragen aan deze doelstelling. De evenementenkalender voor het centrum kende voor het uitbreken van de corona pandemie gemiddeld 50 evenementen op jaar basis, met een zeer gevarieerd aanbod en grote spreiding door het jaar. Verwacht wordt dat het aandeel horeca ook nog meer zal stijgen. Nieuw horecabeleid, o.a. gericht op nieuwe vormen van horeca en een logische categorisering van horecaactiviteiten, kan verder invulling geven aan de inhoudelijke doelstelling van ‘verrassing en beleving’. De relatie met het benutten en inrichten van de openbare ruimte speelt hierbij ook een belangrijke rol. Met de toename in het aantal woningen (o.a.

gestimuleerd door de subsidieregeling wonen, waarmee we zelfs het NOS-journaal hebben behaald), gaat onze aandacht de komende jaren uit naar het faciliteren van een aantrekkelijk woon- en leefklimaat in het centrum. In het stadshart worden meerdere initiatieven ontplooid om de ruimtelijke uitstraling te verbeteren. Met de plannen voor de Heuvel, de Burgwal en het gebied rond Walkwartier tonen we aan dat we hier werk van maken. Ook de ontwikkeling van TBL-park als stadsportpark wordt opgestart, evenals de vergroening van de Heuvel. De vergroening van Terwaenen is in 2021 gerealiseerd.

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief

Bestuurlijke reactie

3. Uitgesproken identiteit en authenticiteit In verschillende projecten is gewerkt aan het bijdragen aan een uitgesproken identiteit en authenticiteit. Hiervoor haalde we het concept ‘Droomwinkel’ al aan. Ook Volop Oss zet in op meer karakter en variatie door leegstaande panden een tijdelijke invulling te geven met verrassende, lokale, tijdelijke initiatieven. Meer karakter en variatie bewerkstelligen we ook met de gevelregeling. Het is een subsidieregeling voor pandeigenaren in het stadscentrum van Oss om een gevel te verbeteren of een luifel weg te halen. De regeling bestaat al een aantal jaren en heeft gezorgd voor gevelaanpassingen in onder andere de Peperstraat, Heuvel en Kerkstraat en ’t Gengske, met mooie karakteristieke gevels als resultaat. Verder zijn in verschillende straten welkomstbogen geplaatst met een uniek ontwerp. Ook in de voetganger bewegwijzering zijn authentieke verwijzingen aangebracht naar het Osse verleden. En hebben we gewerkt aan het vergroenen van het centrum en unieke zitgelegenheid met zandbak op het Walplein. De bankjes zijn gemaakt door het innovatieve Osse bedrijf CyBe. Ook potentiële bezoekers van ver moeten direct zien wat Oss te bieden heeft en wat Oss bijzonder maakt. En dat kan via de website TrefhetinOss waarin centrumondernemers en toerisme samen werken. 4. Parkeren en bereikbaarheid De indeling in uw monitor klopt.

Wel is dit een onderwerp waarop de afgelopen jaren - voornamelijk vanwege de corona pandemie - heel veel is gebeurd om winkeliers en winkelend publiek te helpen. Niet fietsen, wel fietsen, betaald parkeren, niet betaald parkeren. De mogelijkheid om fietsen veilig te stallen wordt meegenomen in de realisatie van het Walkwartier.

Bevindingen

Normenkader

Bijlagen

5. Revitalisering De Wal en omgeving De opgave van het menu ‘Revitalisering de Wal en omgeving’, is met name de aanvulling op een compact stadshart (1e deelvraag) waar diverse publiek aantrekkende functies aanwezig zijn, waar evenementen worden georganiseerd, gericht op bezoekers uit de gemeente Oss zelf, eventueel aangevuld met bezoekers uit de regio om ons heen. Met de daadwerkelijke start bouw in het vooruitzicht van het Walkwartier wordt aan deze opgave voldaan. Er is voor dit deel van het centrum gekozen voor een transformatie met een goede mix van centrumfuncties. Het Warenhuis, Wonen en een groen verblijfsgebied zijn aan dit deel van het centrum toegevoegd. In het onderzoek is te lezen welke activiteiten hiervoor ontplooid zijn, en wat is uitgevoerd. Vrijwel alle punten uit het voor- en hoofdgerecht zoals opgenomen in het menu ‘Revitalisering de Wal en omgeving’ van de Koers Stadshart zijn hierbij uitgewerkt. De bouw start binnenkort en zal worden opgeleverd in Q2 2024. 6. & 7. Informatievoorziening en Besluitvorming Afgelopen jaren is de gemeenteraad ruim geïnformeerd over de ontwikkelingen in het centrum. Ook is er regelmatig besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

8.Behoeft de Koers Stadshart Oss bijstelling? U geeft aan dat de uitgangspunten in het koersdocument nog steeds kloppen en dat deze met het Rapport ‘Stadshart Oss 2025’ een bijstelling hebben gekregen. Dit Rapport Stadshart is in de opiniecommissie van 27 mei 2021 opiniërend besproken. Het is vervolgens niet door de raad vastgesteld; het heeft dus geen officiële status. Wel zijn de acties volgend uit het rapport in de raadsvergadering van 24 februari 2022 bekrachtigd door de raad, met een unaniem akkoord.

Met vriendelijke groeten, Burgemeester en wethouders van Oss

7

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Bevindingen

Deelvraag 2

Deelvraag 3

Deelvraag 4

Normenkader Deelvraag 5

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

n e g n i

d n i v Be 8

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

1. Inleiding

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Deelvraag 2

De rekenkamercommissie doet jaarlijks enkele onderzoeken. Doel daarvan is om de gemeenteraad te ondersteunen bij zijn controlerende taken. We onderzoeken de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk beleid. Met haar onderzoek wil de rekenkamercommissie de rol van de gemeenteraad versterken, het gemeentelijk handelen verbeteren en uiteindelijk de publieke verantwoording vergroten. Om zo effectief mogelijk haar taak in te vullen en daarbij zo goed mogelijk gebruik te maken van beschikbare capaciteit stelt de rekenkamercommissie jaarlijks een onderzoeksagenda op. We hanteren daarbij een aantal uitgangspunten: 1. Aansluiten bij thema’s die maatschappelijk actueel zijn en/ of sterk aansluiten bij de belangen van de gemeente 2. Aansluiten op vragen die breed leven in de raad. Dit hebben we geïnventariseerd via een schriftelijke enquête onder raads- en burgerraadsleden. 3. Streven naar een evenwichtige inhoudelijk spreiding van de onderzoeken. Kijkend naar de inventarisatie onder de raadsleden en naar de vragen die daarbij leven in de raad komen wij tot de keuze om voor het eerste onderzoek in 2021 te kiezen voor een onderwerp in het programma ‘Ruimtelijk Domein’ en binnen dat programma naar de ontwikkeling van het centrum van Oss.

In het beleidsdocument ‘Economische ambities 2014-2020 Samen vernieuwen’ van januari 2014 is een visie beschreven die ondernemers, onderwijs en overheid op hoofdlijnen richting moest geven voor de periode 2014 - 2020. In dit document komt ook de binnenstad aan de orde; 2

9

Bevindingen Deelvraag 3

Deelvraag 4

Normenkader Deelvraag 5

“Binnenstad, bereikbaarheid en bedrijventerreinen: Goed wonen en leven en dus prettig aan de slag. Dat wil zeggen: goede en goed bereikbare bedrijventerreinen, maar ook aantrekkelijke wijken, leefbare dorpen en een bloeiend vrijwilligers- en verenigingsleven. Een aantrekkelijk stadshart, én voorzieningen voor zorg, sport, gevarieerd onderwijs en cultuur. Een gemeente waarin 130 nationaliteiten in harmonie kunnen blijven samenleven. Een gemeente waarin mensen zich in kunnen zetten voor elkaar, zaken kunnen aanpakken.” In het document ‘Koers Stadshart Oss’ uit 2016 is nadere richting gegeven aan de strategische koers voor het Stadshart Oss voor een aantal jaren. Te lezen valt o.a.; “Duidelijk is dat een koerswijziging noodzakelijk is om het centrum aantrekkelijk, levendig en toekomstbestendig te houden. De vanzelfsprekende groei-ambitie uit het verleden maakt plaats voor het denken over een centrum dat past bij Oss, bij de identiteit, DNA en behoeftes van Oss en haar bezoekers. Passend bij ontwikkelingen in detailhandel, horeca, kantoren en wonen. Passend bij de uitdagingen waarvoor middelgrote steden staan.”

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

In het koersdocument is geen tijdsplanning opgenomen, het is een strategische visie die bepaald is in 2016, maar de gewenste ontwikkelingen (die per opgave wel zijn beschreven) zijn niet in de tijd weggezet. 2Naast het Koersdocument is er ook een Uitvoeringsprogramma bij deze Koers vastgesteld. In dit Uitvoeringsprogramma zijn een aantal activiteiten voor de jaren na 2016 nader benoemd. In 2021 zijn we 5 inmiddels jaar verder. Het lijkt de rekenkamercommissie een interessante vraag wat het Koersdocument en het Uitvoeringsprogramma de afgelopen 5 jaar heeft opgeleverd. De rekenkamercommissie brengt in beeld welke activiteiten per opgave zijn geïnitieerd om de binnenstad van Oss aantrekkelijk te houden, c.q. de aantrekkelijkheid verder te verbeteren. Dit levert voor de gemeenteraad een beeld op van de huidige stand van zaken, waardoor de vraag beantwoord kan worden ‘liggen we op koers met de in 2016 uitgezette koers voor het Stadshart van Oss?’

In deze koers voor het Stadshart zijn een vijftal opgaven beschreven met bij elke opgave de ambities en richtingen voor de komende jaren. Deze opgaven zijn: 1. Een compact centrum 2. Meer verrassing en beleving 3. Uitgesproken identiteit en authenticiteit 4. Parkeren en bereikbaarheid 5. Revitalisering De Wal en omgeving

Zie het betreffende document Koers Stadshart Oss

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Deelvraag 2

Bevindingen Deelvraag 3

Deelvraag 4

2. Vraagstelling en afbakening

Normenkader Deelvraag 5

Onderzoeksvraag:

Deelvragen:

Welke activiteiten heeft de gemeente de afgelopen 5 jaar ondernomen in het licht van de 5 opgaven die in 2016 zijn bepaald en wat heeft dit tot nu toe opgeleverd?

1. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Een compact centrum‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 2. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Meer verrassing en beleving‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 3. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Uitgesproken identiteit en authenticiteit‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 4. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Parkeren en bereikbaarheid ‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 5. Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Revitalisering De Wal en omgeving‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? 6. Wanneer en op welke wijze is de raad de afgelopen jaren geïnformeerd?

10

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

3. Onderzoeksopzet Het onderzoek is opgesplitst in 2 fasen.

In fase 1 van het onderzoek wordt in kaart gebracht welke activiteiten de afgelopen 5 jaar per opgave zijn ontplooid en tot welke resultaten dit heeft geleid (deelvragen 1 tot en met 5). Hierbij zijn de ‘menukaarten’ uit de Koers Stadshart Oss 2016 als leidraad genomen. In fase 2 van het onderzoek wordt meer focus aangebracht bij twee opgaven waar het meeste belang aan wordt gehecht. Om dit te bepalen heeft de rekenkamercommissie de raadsfracties en burgers uitgenodigd om hier input op te leveren en met suggesties te komen. Uit de consultatie bij de raadsfracties en de burgers komt naar voren dat aan de opgaven 1 en 2 het meeste belang wordt gehecht, te weten ‘Een compact centrum‘ en ‘Meer verrassing en beleving’. In het onderzoek is bij beide deze opgaven een nadere focus gelegd, de opbrengst hiervan is bij de Bevindingen is terug te lezen. Ook worden in fase 2 van het onderzoek de onderzoeksvragen 6 t/m 8 beantwoord.

7. Wanneer en op welke wijze is besluitvorming aan de raad voorgelegd?

De informatie is verzameld met behulp van een analyse van relevante documenten (met name jaarverslagen en programmabegrotingen) aangevuld met informatie verkregen van de programmamanager en planoloog van de gemeente en door informatie aangereikt door het Centrummanagement Oss (CMO).

8. Is de in 2016 vastgestelde strategische koers nog actueel, of behoeft deze bijstelling?

Onderstaand treft u aan de bevindingen van beide fasen van het onderzoek.

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

Deelvraag 1:

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Deelvraag 2

Bevindingen Deelvraag 3

Deelvraag 4

Normenkader Deelvraag 5

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

Welke activiteiten zijn ontplooid in de opgave ‘Een compact centrum‘ en tot welke resultaten heeft dit geleid? Menukaart3 compact centrum Wat staat in Koers Stadshart Oss? De ingrediënten voor het voorgerecht, de flexibele schil, zijn als volgt: 1A Kleiner en gevarieerder voorgerecht: het centrum houdt op bij de Burgwal. Gebied ten oosten daarvan hoort niet tot de kern van het centrum. Actief inzetten op verplaatsing van functies uit dit gebied naar de pit en op andere ontwikkelingen in deze gebieden. 1B Voor de straten in het roze gebied (de flexibele schil) geldt dat de inzet van de gemeente zich richt op de aanhechting van de straten aan de pit. Deze moet goed zijn. Het verdere succes in deze straten is aan de betreffende vastgoedeigenaren en ondernemers. Deze straten kunnen organisch krimpen en uitzetten. We maken uitzonderingen als het gaat om behoud van bijvoorbeeld beeldbepalende of cultuurhistorisch waardevolle panden.

Welke activiteiten zijn ontplooid t/m voorjaar 2021? Uit de diverse jaarverslagen kunnen de volgende bevindingen worden opgetekend: Jaarverslag 2018: “Hoever zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Wij hebben een ruimtelijk-economische analyse opgesteld, samen met de provincie Noord-Brabant en de centrummanager. Daarin komen gebieden naar voren die vanuit het ruimte3

11

lijk functioneren extra aandacht nodig hebben. Dit werken we verder uit in samenspraak met de eigenaren in die gebieden. Een belangrijke conclusie uit de analyse is de verwachting dat de huidige leegstand niet opgevuld kan worden met alleen (nieuwe) detailhandel of horeca. We zullen samen met eigenaren en gebruikers van het centrum moeten nadenken over andere functies, die bijdragen aan een levendig en verrassend stadscentrum. Voor beide opgaven is het belangrijk dat we beschrijven welke rol de gemeente in neemt bij de afzonderlijke opgaven en gebiedsontwikkelingen.” Jaarverslag 2018: “De gemeenteraad heeft een Investeringsfonds Stadscentrum Oss ingesteld, met een eerste storting van € 2 miljoen. In hoofdlijn is dit investeringsfonds gericht op majeure investeringen in stedelijke (vastgoed) ontwikkeling waarvan parkeren en openbare ruimte & groen onderdeel kunnen zijn. Met dit fonds proberen we andere partijen te interesseren om samen in het stadshart van Oss te investeren.” Jaarverslag 2019: “Doelstellingen → We werken aan de volgende doelstelling(en): Er is minder leegstand in het stadscentrum van Oss. Hoever zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? Leegstand is een landelijk opgave, die het grootst is in middelgrote steden zoals Oss. Consumenten zijn op andere plekken producten gaan kopen dan dat zij 10 jaar geleden deden.

Winkel(ketens) zijn daarop (intensiever) gaan nadenken over welke verkoopkanalen zij nodig hebben en waar zij met een fysieke winkel aanwezig willen zijn. Bovendien is een groot aantal winkelformules de afgelopen jaren failliet gegaan en daarmee ook

uit de winkelstraten verdwenen. Leegstand is een taai ‘multi-partijen-probleem’; enerzijds zijn wij van mening dat het vooral aan de vastgoedeigenaar is om te zorgen voor huurders voor de leegstaande panden. Anderzijds zien wij ook dat leegstand de sfeer en aantrekkelijkheid van het stadscentrum aantast. Hoe om te gaan met de leegstand, vraagt om een gezamenlijke inspanning van in ieder geval ondernemers, eigenaren en gemeente.” Jaarverslag Centrummanagement (CMO) Oss 2019: “Winkelen blijft een belangrijke centrumfunctie maar is al jaren niet meer voldoende om onze binnenstad aantrekkelijk te houden. De groei van het horeca-aanbod zette ook in 2019 door evenals de afname van het aantal winkels. Dit laatste wordt enerzijds veroorzaakt door het nog altijd groeiende online aanbod en anderzijds door saneringen en faillissementen in de detailhandel. De uitdaging voor het CMO blijft door de bovenstaande ontwikkelingen onverminderd groot.” Programma Evaluatie 2020 (gepubliceerd op 13-3-2021): “We zetten in op een ontwikkelingsstrategie om nieuwe functies toe te voegen, te concentreren, meer wonen en aandacht voor verduurzaming met groen. Daarvoor hebben we een investeringsfonds gevormd, de Reserve Investeringsfonds Stadshart Oss. In onze aanpak werken we samen met de centrumondernemers en vastgoedeigenaren. De Koers Stadshart Oss vormt de basis.

Het dynamische stadscentrum is veel groter dan het stadshart zoals in de Koers Stadshart beschreven. Ook andere gebieden in het centrum vragen aandacht. Wij geven echter prioriteit aan het stadshart om de realisatie van de Koers mogelijk te maken.”

In de Koers Stadshart Oss staan zogenaamde Menukaarten opgenomen, deze kaarten geven aan welke denkrichtingen en acties zijn voorgenomen.

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Deelvraag 2

Prioriteitennota 2021 - 2024 (vastgesteld in raad 9-7-2020): “Wat zijn de belangrijkste knelpunten? In de gemeenteraad is het investeringsprogramma gewijzigd vastgesteld. In de begroting stond het plan om te komen tot een ontwikkelopgave voor het centrum (in samenspraak met eigenaren, huidige en toekomstige huurders en gebruikers van het centrum). Het formuleren van deze ontwikkelopgave, de richting waarin het centrum zich ontwikkelt, is nog steeds van groot belang. We beseffen dat alle partijen die bij deze ontwikkelopgave nodig zijn, met grote onzekerheden te maken hebben. Voor deze ontwikkelopgave zijn nog geen gelden gereserveerd (= beleidsmatige keuze binnen de BBC-cyclus 4).” Prioriteitennota 2021 - 2024 (vastgesteld in raad 9-7-2020): “Ondanks dat er een forse economische krimp wordt verwacht willen we de komende jaren juist blijven investeren. We kiezen dus voor anticyclisch beleid. We kiezen ervoor om niet te bezuinigingen en veel van geplande investeringen door te laten gaan, een aantal ervan gefaseerd.

Daarnaast wil het college in 2021 extra impulsen met geven aan: • Het stadscentrum: door € 2 miljoen beschikbaar te stellen voor TBL, transitiecoach, ondernemers stimuleren om van aanloopstraten naar het centrum te verhuizen;” Prioriteitennota 2021 - 2024 (vastgesteld in raad 9-7-2020): “Wat zijn de aanscherpingen in de prioritering? De Reserve Investeringsfonds Stadshart Oss heeft op dit moment een omvang van iets meer dan € 1 miljoen. Dit is te weinig om in de toekomst grootschalige investeringen te kunnen doen, gericht op het stimuleren van een compacter centrum en het (eventueel) uit de markt halen van winkelvloeroppervlak om daar een andere bestemming aan te geven. We willen het Investeringsfonds Stadshart daarom aanvullen met € 2 miljoen.

4

12

Bevindingen Deelvraag 3

Deelvraag 4

Normenkader Deelvraag 5

Focus ligt daarbij op: • de ontwikkeling van het TBL-terrein (TBL = Titus Brandsma Lyceum); • inzet van leegstandsmakelaar om te komen tot een (nog) kleiner stadshart. Met daarbij een instrumentarium zoals subsidie of financieringsregeling die verhuizing en/of verbouwing aantrekkelijker maken Andere ontwikkelingen, zoals de Raadhuislaan en Stationskwartier, hebben daardoor minder prioriteit.” Programmabegroting 2021 - 2024 (vastgesteld in de raad op 12-11-2020): ‘Ook is er opnieuw € 2 miljoen beschikbaar voor investeringen in onze huiskamer, het Stadshart Oss.’ Programmabegroting 2021 - 2024 (vastgesteld in raad 12-112020): “Transitieopgave en leegstand. Wat willen we bereiken? Net als andere middelgrote steden kampt ook het Osse centrum met veel leegstand. Meters die niet allemaal meer gevuld raken met nieuwe detailhandel of horeca. Bovendien is nog onzeker welke gevolgen de Covid-19 crisis heeft (of er ondernemers zijn die noodgedwongen stoppen met hun activiteiten in het centrum). Wij zijn van mening dat het vooral aan de vastgoedeigenaar is om te zorgen voor huurders voor hun leegstaande panden. Tegelijkertijd zien wij ook dat leegstand de sfeer en aantrekkelijkheid van het stadscentrum aantasten. Van de gemeente mag worden verwacht dat wij duidelijkheid verschaffen aan marktpartijen welk perspectief wij zien voor het toekomstig functioneren van deelgebieden.

In samenspraak met eigenaren, met de huidige en met de toekomstige huurders en gebruikers van het centrum willen we deze duidelijkheid vertalen in een discussienota over een compacter centrum, met daaraan gekoppeld een ontwikkelagenda hoe deze compactheid gerealiseerd wordt. Hierbij bekijken we ook hoe aan te haken bij de agenda van

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

de provincie Noord-Brabant. Het huidige college van Gedeputeerde Staten heeft ‘binnensteden’ ook op hun agenda staan, zoals uit het bestuursakkoord blijkt en ook uit de opzet voor het Coronaherstelfonds dat de provincie opricht. Opvolgend op deze discussienota starten wij met een Leegstandsmakelaar/ Transitiecoach, die tot taak heeft om ondernemers van buiten het stadshart (pit en schil) te verleiden om zich in het stadshart te vestigen. Deze coach zal ook aandacht hebben voor de achtergelaten panden en kan beschikken over financiële subsidieregelingen waarvoor wij binnenkort met een concreet voorstel komen. Vooralsnog willen wij deze coach voor een periode van 3 jaar inzetten. We werken aan de volgende doelstelling(en): Er is minder leegstand in het stadscentrum van Oss. Planning: • We stellen een Discussienota compacter centrum op → 2021Q1 • We bespreken een voorstel over een subsidieregeling stimulering verplaatsingen → 2021-Q1 • We maken een ontwikkelagenda compacter centrum → 2021-Q4/ 2022-Q1” De gemeente heeft samen met het centrummanagement in beeld laten brengen hoe vastgoedeigenaren aankijken tegen het stadshart van Oss. Op basis van hun inzichten en opvattingen, heeft het bureau Stad&Co een analyse gemaakt en advies uitgebracht (zie het Rapport ‘Stadshart Oss 2025’ door Stad&Co/ Ruimtevolk, voorjaar 2021).

In het kort komt het erop neer dat de uitgangspunten van het beleid voor het stadscentrum (Koers Stadshart Oss uit 2016) nog steeds kloppen. Wel wordt benadrukt dat het van groot belang is dat ook de vastgoedeigenaren een collectief vormen, om samen met gemeente en ondernemers de toekomst van het Stadshart vorm te geven.

BBC-cyclus betreft de Beleids- en Beheers Cyclus

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Wat is de kernboodschap van Rapport ‘Stadshart Oss 2025’?

Deelvraag 2

In een informatienota 5 van de afdeling Projectmanagement van 14-4-2021 worden deze als volgt opgesomd: 1. De uitgangspunten uit de Koers Stadshart Oss (2016) zijn nog steeds bruikbaar. De volgende ontwikkelrichtingen worden aanbevolen; * Drie sterke polen, die elkaar aanvullen en onderling een onderscheidend karakter hebben: Heuvel (horeca), Walplein (zelfstandige winkels en (Osse) specialiteiten) en het Walkwartier (cultuur): * Een binnenstad die in zichzelf aantrekkelijk is en belevingswaarde heeft - met sterke en aantrekkelijke groene ruimtes, het uitlichten en aanlichten van belangrijke historische panden en plekken - en daarvoor niet langer afhankelijk is van programma en activiteiten. * Verbindende ‘kernstraten’ met ononderbroken binnenstadprogramma op de begane grond (winkels en publieksfuncties) en wonen op de verdiepingen. * Binnenstedelijk wonen in de schil; * Proactief doorschuiven programma van schil naar pit; * Stevige vergroening Heuvel, Walplein en Walkwartier en goede groene verbindingen met de rest van Oss. 2. Het Stadshart Oss kent vijf gebieden met elk een eigen profiel. Voor de gebieden De Heuvel, Heuvelstraat, Walplein, Walkwartier en De schil, zijn gebiedsprofielen opgesteld. Deze geven een verdieping hoe deze gebieden bij voorkeur ingevuld en ingericht worden; 3.

Er wordt een Programmaladder Kernstraten voorgesteld, waarlangs kan worden gehandeld bij langdurig leegstand; 4. Vooruitkijkend naar 2025 is het zaak om de schil te transformeren naar een binnenstedelijk woonmilieu - dus ook met wonen op de begane grond - zodat het binnenstad programma zich in de pit kan blijven concentreren;

5

13

Bevindingen Deelvraag 3

Deelvraag 4

Normenkader Deelvraag 5

5. Centrummanagement Oss (CMO)-plan Park Eikenboomgaard: over dit CMO-plan wordt aangegeven dat het van belang is om als gemeente Oss de afweging te maken of de beoogde inrichting en gebruik van het voorgestelde parkontwerp aansluiten bij de manier waarop de stad Oss de groene gordelstructuur rond het centrum wil versterken; 6. Een structureel samenwerkingsoverleg tussen de gemeente en private stakeholders plus de aanwezigheid van een collectief van vastgoedeigenaren, zijn cruciale voorwaarden om de aanbevelingen te kunnen realiseren en de transformatie te waarborgen; 7. De volgende instrumenten worden aanbevolen: Vastgoedcollectief, Convenant Stadshart Oss 2025, Transitiecoach, Subsidies ter stimulering van versterking winkelfuncties, Vastgoedacquisiteur en Transformatiesubsidie ter stimulering van functiewijzigingen van (voormalige) winkelpanden. Deze aanbevelingen en conclusies zijn opiniërend voorgelegd aan de raadscommissie Ruimte en Economie op 27 mei 2021. Op hoofdlijnen heeft de commissie de volgende input meegegeven aan de wethouder: • Vastgoedcollectief is inderdaad een belangrijke partner/ middel • Park Eikenboomgaard is vooralsnog niet voorstelbaar • Leegstandsladder is bruikbaar als (denk)richting • Gebiedsprofielen zijn bruikbaar als (ontwikkel)richting • Voor woningbouw in alle straten van de ‘schil’ is te weinig draagvlak.

De Kerkstraat en Peperstraat zijn goed functionerende straten in het centrum, ook al liggen ze in de schil. De Burgwal ligt weliswaar in de schil, maar maakt deel uit van het ‘rondje’ centrum. Daarnaast wordt het bestuur van het Centrummanagement en aan de wijkraad CKM (Centrum Krinkelhoek Mettegeupel) om een inhoudelijk reactie gevraagd.

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

Aan het CMO zijn door de gemeente de volgende vragen voorgelegd: 1. Hoe belangrijk is volgens u een collectief van vastgoedeigenaren, om veranderingen in het stadshart succesvol tot stand te brengen? Reactie CMO: “Met betrekking tot deze vraag verwijzen wij graag naar het CMO Jaarplan 2020. In 2019 stelde het CMO de notitie ‘Vereniging vastgoedeigenaren centrum Oss’ op. Hiermee onderschrijft het CMO nadrukkelijk het belang van een collectief van vastgoedeigenaren.” 2. Bent u het met de conclusie eens dat de schil van het stadshart (op termijn) een transformatie moet ondergaan van ‘centrumfuncties’ naar ‘wonen’? Zo ja, is deze transformatie wat u betreft in alle straten even wenselijk? Reactie CMO: “Met betrekking tot deze vraag stelden wij ons al eerder de vraag of dit wel wenselijk was voor de Peperstraat en een deel van de Kerkstraat. Op basis van de actualiteit, een aanzienlijke daling van de leegstand, stelt het CMO nu zich ook de vraag of dit wenselijk is voor de Burgwal, Walstraat en een deel van de Hooghuisstraat. In de Walstraat is geen leegstand, in de Hooghuisstraat is deze gering terwijl de belangstelling voor panden in de Burgwal langzaam toeneemt nu ook het aanbod van lege panden in de pit is afgenomen.” 3.

Acht u de voorgestelde programmaladder een bruikbaar afwegingskader dat ingezet kan worden bij langdurige leegstand in ‘de pit’? Reactie CMO: “Het CMO kan zich niet vinden in de voorgestelde programmaladder bij langdurige leegstand in ‘de pit’! De scoop tot 2025 is veel te kort ook temeer omdat enkele grote vastgoedinvesteringen voor de komende jaren op de rol staan zoals een project aan de Heuvel en Kruisstraat en twee op het Walplein. Andere ontwikkelingen binnen de pit

Deze informatienota wordt door de ambtelijke organisatie beschouwd als de toegezegde Discussienota compacter centrum

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Deelvraag 2

worden beslist niet uitsloten.” 4. Wat vindt u van de voorgestelde gebiedsprofielen? Acht u ze bruikbaar om richting te geven aan de uitstraling van de diverse gebieden? Reactie CMO: “Met betrekking tot deze vraag merken wij op, met verwijzing naar de bovenstaande opmerkingen in deze reactie, dat deze bruikbaar zijn om richting te geven aan de uitstraling van de diverse gebieden.” In een gesprek op 2 september 2021 heeft het CMO aangegeven dat gezien de teruglopende leegstand in plaats van een transitiecoach meer behoefte bestaat aan een gemeentelijke economisch accountmanager, ook wel vastgoedacquisiteur genoemd. Deze zou dan ook breder kunnen worden ingezet dan alleen voor de binnenstad. Hier liggen volgens het CMO nog kansen voor de komende jaren. De wijkraad CKM (Centrum Krinkelhoek Mettegeupel) heeft de volgende reactie op het Rapport ‘Stadshart Oss 2025’ gegeven: “Stadshart: Opmerking wat betreft van schil naar pit: in het algemeen zijn wij akkoord met deze plannen. De vraag of het voor alle kernstraten wenselijk is: vooral de straten die door voetgangers gebruikt worden richting centrum komen in aanmerking. Dit betreft dus vooral die straten die een verbinding vormen tussen grote parkeerplaatsen en het centrum.

Dus • Jurgensplein - centrum: (Houtstraat, Kruisstraat, Molenstraat, Heschepad) • Grote Kerk - centrum: (Monsterstraat, Peperstraat) • Tapijtplein: (Hooghuisstraat, Walplein, Burgwal en Oostwal) • Parkeerplaats Oostwal: (idem Hooghuisstraat) • In het plan Stadshart missen wij vervolgens de Burgwal: klopt dat? Burgwal, Hooghuisstraat en Walstraat horen volgens ons zeker ook bij het Stadshart! Of vormen zij een apart project? Als deze straten niet tot het stadshart behoren zou hier meer voor bewoning gekozen kunnen worden.

14

Bevindingen Deelvraag 3

Deelvraag 4

Normenkader Deelvraag 5

Plan Eikenboomgaard: Bewoners is niets gevraagd en er is geen kostenberekening, dit is een gemiste kans omdat de problemen van het recente verleden hiermee voor een groot deel goed gemaakt hadden kunnen worden. Het plan is een interessante opzet, die duidelijk afkomstig is van ondernemers. Het plan biedt mogelijkheden om evenementen van beperkte opzet in het centrum mogelijk te maken. Voor grotere evenementen als festivals is in het centrum geen plaats! Het huidige bezwaar van geluidsoverlast bij bijv. kermissen, jaarmarkten e.d. wordt door het nieuwe plan niet opgeheven. Je kunt de huidige bewoners wegkopen, maar bij het nieuwe plan zijn de bewoners van de bovenwoningen aan de Hooghuisstraat en de Oostwal de eerstvolgende die geluidsoverlast ondergaan. Verleggen we dus zodoende de problemen?” Op basis van de reacties en adviezen, bepaalt het college of en welke zaken overgenomen worden uit dit rapport. Eventuele onderwerpen die kader stellend zijn en daarmee verder gaan dan de uitvoeringsbevoegdheid van het college, worden aan de gemeenteraad ter vaststelling voorgelegd. De planoloog van de gemeente heeft in dit kader op 6 september 2021 de laatste ontwikkelingen doorgegeven: “Het college heeft op dit moment nog niet gekozen welke zaken uit het rapport worden overgenomen.

Ik leg op korte termijn een notitie voor aan de betrokken wethouders, met daarin aanbevelingen voor acties volgend uit het rapport. De strekking van het verhaal is dat het in het stadshart zeer goed gaat op dit moment. De leegstand is laag, waardoor het nut van ‘extra’ instrumentarium op dit moment beperkt is. Het collectief van de vastgoedeigenaren is iets wat alle partijen graag geregeld zien. Dit zal in de komende maanden uitgewerkt worden. Een concreet voorstel om een transitiecoach aan te stellen en bijbehorende stimuleringsregelingen vast te stellen, is ingetrokken. Met een lage mate van leegstand zijn deze instrumenten op dit moment niet effectief. Zoals ook uit de reactie vanuit CMO en de politiek blijkt, is er meer behoefte aan iemand die

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

het stadshart van Oss promoot onder ondernemers (en dan met name landelijke ketens). Ik stel daarom voor om de mogelijkheden voor het aanstellen van een vastgoedacquisiteur nader te onderzoeken (wie stuurt aan, wie betaalt, welke manier belonen, welke opdracht etc.). Een acquisiteur kan wel invulling geven aan de gebiedsprofielen uit rapport; alle bevraagde partijen vinden het gebruik van de profielen als mogelijke ontwikkelingsrichting voorstelbaar. Het rapport heeft ook de discussie over de ‘pit’ en de ‘schil’ op doen laaien. De roep om het pitgebied uit te breiden met de Burgwal, Peperstraat en Kerkstraat is groot; de meerderheid van de raad en het CMO wenst deze straten aan de pit toe te voegen. De Peperstraat en de Kerkstraat kunnen dankzij investeringen in gevels, ruimtelijke kwaliteit en kwalitatieve invulling van panden, inmiddels als onderdeel van de pit worden beschouwd. Het betrekken van de Burgwal bij het ‘winkelrondje’ druist in principe in tegen het beleid uit de Koers Stadshart Oss. Met de concretisering van de ontwikkeling van Walkwartier, kan de Burgwal echter een mooie verbindingsstraat vormen tussen Walkwartier en Heuvel. Hiervoor zijn wel investeringen nodig om een aantrekkelijk vestigingsklimaat te creëren. Een voorstel om dit mogelijk te maken, zal aan de raad worden voorgelegd. Het rapport is natuurlijk voorgelegd aan de opiniecommissie.

De reacties uit de commissie leiden ertoe dat er op enige wijze terugkoppeling aan de raad zal moeten plaatsvinden. Een deel van de suggesties wordt verwerkt in de programmabegroting. Na bestuurlijke afstemming zal ik voorstellen om onze afweging om wel/niet vervolg te geven aan de acties uit het rapport, voor te leggen aan de raad. De vraag is of dit allemaal nog in 2021 behandeld kan worden; een concrete planning kan ik je nog niet geven.” Op 11 november 2021 heeft de programma manager op verzoek van de Rekenkamercommissie nog een nadere toelichting gegeven m.b.t. het vraagstuk of de gemeente meer behoefte heeft aan een transitiecoach, dan wel aan een acquisitie/ relatiemanager.

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Inleiding/vraagstelling

Deelvraag 2

Bevindingen Deelvraag 3

Normenkader

Deelvraag 4

Deelvraag 5

“Als het gaat om de transitiecoach en het omzetten naar meer een acquisitie/ relatiemanager, dat zijn we nog aan het uitlijnen. Wat moet deze persoon exact doen, welke resultaten verwachten we van deze persoon en hoe verhoudt hij/ zij zich ten opzichte van de centrummanager. In de programmabegroting 2022-2025 geven we al wel het sein af dat we nadenken over deze omvorming en met een voorstel naar de raad komen.” Tot welke resultaten heeft dit geleid? In de Programmabegroting 2022-2025 is onderstaand overzicht opgenomen waaruit de relevante ontwikkelingen over de afgelopen jaren blijken: Indicator

Bron

2017

2018

2019

2020

Sept 2021

Leegstand aantal verkooppunten

Locatus

15,8%

16,9%

15,3%

15,4%

10,9%

Locatus

18,8%

21,3%

17%

15,8%

10,2%

Omvang winkelvloeroppervlak in m

Locatus

44.664

42.898

42.557

42.345

38.178

Aantal verkooppunten

Locatus

311

302

287

286

274

Leegstand aantal verkooppunten

CMO

14,6%

10,2%

Aantal verkooppunten

CMO

363

362

Leegstand winkelvloeroppervlak 2

Het CMO publiceert vanaf medio 2020 een ‘Bezettings- en mutatieoverzicht centrum Oss’ waarin per straat exact wordt bijgehouden welke mutaties er plaatsvinden. Uit het laatste gepubliceerde overzicht blijkt dat de leegstandsontwikkeling in het centrum van Oss over de periode 30 september 2020 tot 31 augustus 2021 is teruggelopen van 14,6% naar 10,2%. Dit overzicht is als bijlage 2 opgenomen. Er zit een verschil tussen de cijfers van Locatus en de cijfers van het CMO. Het aantal panden in het centrum is hoger in de telling van het CMO. Zij tellen het aantal panden binnen het werkgebied van het CMO. Dit werkgebied beslaat een groter gebied dan het stadshart, zoals gedefinieerd in de Koers Stadshart Oss. Het CMO rekent tot haar werkgebied bijvoorbeeld ook de oost-

15

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

zijde van de Oostwal, zoals Klaphekkenstraat, Berghemseweg en Oostwal. Hetzelfde geldt o.a. voor het voorzieningencluster op het Burchtplein. De gegevens van Locatus hebben alleen betrekking op de pit en de schil van het stadshart. Locaties zoals het Burchtplein en de Klaphekkenstraat e.o. behoren in de Koers tot de omgeving van het centrum. Dit verklaart het verschil in verkooppunten in de cijfers. Er zit ook een verschil tussen het percentage leegstaande panden volgens Locatus, en het percentage leegstaande panden volgens het CMO. Dit verschil is echter minimaal. Het verschil dat er is kan deels worden verklaard door de werkgebieden die gehanteerd worden. Daarnaast is het bestand van het CMO actueler dan dat van Locatus. Dit komt doordat Locatus eenmaal per jaar een telling uitvoert. Het CMO werkt haar bestand actief jaarrond bij. Gezien de positieve leegstandsontwikkeling met name in het laatste jaar luidt vanuit verschillende kanten de roep om te heroverwegen welke straten die in de schil zijn ingedeeld, mogelijk toch beter tot de pit gerekend kunnen worden. Voorts is zowel de gemeente alsook het CMO van mening dat het plan om een transitiecoach aan te stellen niet langer opportuun is. Met een lagere mate van leegstand is er thans meer behoefte aan iemand die het stadshart van Oss promoot onder ondernemers (en dan met name landelijke ketens).

Onderzocht gaat worden (wie stuurt aan, wie betaalt, welke manier belonen, welke opdracht etc.) of er mogelijkheden zijn voor het aanstellen van een vastgoedacquisiteur, c.q. economisch accountmanager. Een acquisiteur kan wel invulling geven aan de gebiedsprofielen die zijn bepaald in het rapport ‘Stadshart Oss 2025’. In bijlage 3 is een totaaloverzicht opgenomen met betrekking tot de investeringen in en (voorgenomen) bestedingen uit het Investeringsfonds Stadscentrum Oss.

Centrumontwikkeling Oss

Aanbiedingsbrief Inleiding/vraagstelling

Bestuurlijke reactie Deelvraag 1

Deelvraag 2

Wat staat in Koers Stadshart Oss? De ingrediënten voor het hoofdgerecht, de pit, zijn als volgt: 1C Iedereen werkt aan dezelfde pit. De gemeente wijst het gebied van de pit aan. Dit schept duidelijkheid voor alle betrokken partijen in het centrum. 1D Zorgen voor een aaneengesloten centrumwand door proactieve inzet en monitoring van de pit door makelpunt; dit punt is de verbindende schakel naar vastgoedeigenaren, ondernemers en ketens. 1E Nieuwe publiekstrekkende functies met oriëntatie op Walplein en Walstraat is noodzakelijk. Om dit te bereiken is een actief samenspel van vastgoedeigenaar, ondernemers en andere geïnteresseerde partijen (leisure, cultuur) en gemeente noodzakelijk. Gemeente kan faciliteren, partijen verbinden en ondersteunen bij bijvoorbeeld het vestigen van een cultuurfunctie in het centrum. 1F Een flexibele ruimtelijke structuur is nodig om toekomstbestendig te worden. Dit kan bijvoorbeeld door een meer organische structuur te creëren die indien nodig kan krimpen en groeien.

Bevindingen Deelvraag 3

Deelvraag 4

Normenkader Deelvraag 5

Welke activiteiten zijn ontplooid t/m voorjaar 2021 en tot welke resultaten heeft dit geleid? Uit de diverse jaarverslagen kunnen de volgende bevindingen worden opgetekend: Aanbiedingsbrief Jaarverslag 2018: “We zien volop activiteiten en nieuwe initiatieven in het centrum. Het ontwerp van het Walkwartier is met veel waardering ontvangen en heeft enthousiasme en nieuw elan losgemaakt. Tegelijkertijd gaan ketens weg en zien we de leegstand verder toenemen. We blijven komende jaren inzetten op een dynamisch en compact stadscentrum. De Koers Stadshart Centrum is hier leidend voor.” Jaarverslag 2018: “Hoever zijn we met het realiseren van onze doelstellingen? We zien volop activiteiten en nieuwe initiatieven in het centrum. Tegelijkertijd zien we ketens vertrekken en daarmee de leegstand, ook in het kerngebied toenemen. We slagen er met de genomen maatregelen nog onvoldoende in om het centrum aantrekkelijk te houden.” Jaarverslag 2018: “We hebben de projecten Walkwartier en Ontwikkelstrategie Stadscentrum aangemeld voor de Binnenstedelijke Transformatietafel van de provincie Noord-Brabant. De Transformatietafel richt zich vooral op de provinciale rol en deelname aan concrete gebiedstransformaties.

Na de verkiezingen van de Provinciale Staten in maart 2019 bepaalt de provincie op welke wijze zij hier invulling aan geeft.” Jaarverslag Centrummanagement (CMO) Oss 2018: “Belangrijke toevoegingen of uitbreidingen van thema’s zoals leren, werken, wonen, verzorgen, ontmoeten, verrassen en vermaken zijn meer dan ooit van cruciaal belang voor een toekomstbestendig centrum. Het CMO presenteerde in september 2018 een mogelijke gebiedsontwikkeling: Park Eikenboomgaard. Het Wal Kwartier met het concept UIThuis en initiatieven zoals

16

Deelvraag 6

Bijlagen Deelvraag 7

Deelvraag 8

Park Eikenboomgaard leveren de noodzakelijke functie-uitbreidingen op die bijdragen aan een vitale en aantrekkelijke huiskamer van Oss. Ook dragen zij in grote mate bij aan het vertrouwen van ondernemers en (her)investeerders doordat de lokale overheid hiermee laat zien ook te willen investeren in haar eigen binnenstad.” Programma Evaluatie 2019: “Wat zouden we anders kunnen doen? De leegstand in het Osse centrum is fors, terwijl de landelijke signalen aangeven dat binnen de winkelmarkt nog steeds grote veranderingen op komst zijn (formules die het moeilijk hebben, de komst van Amazon. nl en het recente besluit van Bol.com om ook kleding te gaan verkopen). De leegstand doet afbreuk aan de aantrekkelijkheid van het centrum als ontmoetingsplek, maar gaat het oplossend vermogen van een gemeente, individuele ondernemer of eigenaar te boven. Van belang is dat ondernemers en eigenaren als twee collectieven gezamenlijk optreden en in dialoog met de gemeente samen formuleren wat de krimpopgave is in het centrum en waar deze plaats zou kunnen vinden. De uitkomst wordt vervolgens als niet vrijblijvend, als richtinggevend beschouwd voor het individuele handelen van elke partij binnen het centrum.