Bouwsteen voor Economische Strategienota gemeente Oss - definitief 2020-12-01def.DOCX

De Bachelor Class – die werd vormgegeven in samenwerking met HAS Hogeschool – is een mooi voorbeeld hiervan. In deze Bachelor Class geven studenten van verschillende achtergronden hun visie op het toekomstige ruimtegebruik in Oss en omgeving. Ook met Avans Hogeschool en HAN University of Applied Sciences kent Oss een structurele samenwerking. De koppeling tussen maatschappelijke vraagstukken en de inbreng van expertise van jong talent bij regionale kennis- en onderwijsinstellingen, daar zetten we blijvend op in. QUOTE ‘’Oss wil een kraamkamer zijn voor talent.” (burgemeester Wobine Buijs-Glaudemans)

Binden van talent Talentvolle Ossenaren met een verfrissende denkwijze en de juiste vakkennis zorgen voor de innovatiekracht die we nu en in de toekomst nodig hebben. Dan is het essentieel om ze voor de stad te behouden. Zo'n 70 à 80% van de jongeren gaat na de middelbare school buiten Oss studeren. Het ontbreken van hoger onderwijs in Oss en de nabijheid van diverse onderwijsinstellingen in steden als ‘s-Hertogenbosch, Nijmegen, Arnhem en Eindhoven zijn logische verklaringen hiervoor. Zo’n 60% van de Nederlandse HBO- en WO-studenten gaat uit huis wonen. In geval van Oss betekent dat dus dat zij de stad verlaten. Slechts een deel daarvan keert na afronding daarvan terug. Hoe zorgen we ervoor dat deze groep mensen (terug) naar Oss komt om er te wonen en te werken?

15

18,5% van de Ossenaren valt in de leeftijdscategorie 15 tot 30 jaar. Dit komt neer op zo’n 15.800 jongeren, studenten en starters op de arbeidsmarkt. Bedrijven willen deze groep graag aan zich binden vanwege tekorten, vergrijzing op de arbeidsmarkt en nieuwe technologische ontwikkelingen. Tegelijkertijd neemt vanuit het bedrijfsleven de vraag naar hoger opgeleid personeel toe. De eisen aan competenties voor werknemers worden hoger en bedrijven zoeken naar innovators met vernieuwende ideeën. Oss moet zich inzetten om juist deze groep aan de stad en gemeente te binden.

Open Badges Een diploma geeft aan welke opleiding je hebt gevolgd. Na je studie ga je de arbeidsmarkt op, leer je bij en blijf je jezelf ontwikkelen. Maar hoe maak je vervolgens duidelijk en aantoonbaar over welke vaardigheden je beschikt? Matching op de arbeidsmarkt kan problematisch worden, als we iemands persoonlijke ontwikkeling niet zichtbaar kunnen maken of erkennen. Een Open Badge kan daarin een uitkomst bieden. Zie het als een digitaal ‘micro-certificaat’, die staat voor een bepaalde prestatie die kan worden aangetoond. Doordat deze digitaal worden verstrekt, is authenticiteit gegarandeerd, zijn ze eenvoudig deelbaar en snel en efficiënt uit te geven.

Om dat voor elkaar te krijgen, moeten jongeren in contact komen met de veelheid aan Osse bedrijven. De Talentencampus speelt hierin in een belangrijke rol. Zij brengt Oss is voorloper in Nederland op het gebied van Open als initiatiefnemer, organisator of kennispartner talent en bedrijf Badges. Vanaf 2018 heeft de Talentencampus het erkennen van vaardigheden en talent opgepakt voor bij elkaar, om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt Oss. In diverse pilots zijn inmiddels meer dan duizend in Oss en omgeving te helpen verbeteren. Talentencampus ‘vaardigheden-paspoorten’ verstrekt. Het werkt twee helpt jongeren uit Oss of omgeving met behulp van een kanten op. Voor ondernemers is het een uitgelezen opleidingsgids, een vacaturebank en ‘self-assessments’ om kans voor ondernemers om een cultuur van leren en hun loopbaan te starten. Ondernemingen uit Oss of omgeving ontwikkelen te integreren in hun bedrijfsvoering en hun bedrijf te positioneren als leer- en krijgen voor € 250 toegang tot het een platform om zich te ontwikkelbedrijf. En juist nu vereiste competenties presenteren, vacatures te plaatsen, talenten te zoeken of deel sterk aan verandering onderhevig zijn, biedt dit te nemen aan evenementen als de Jongeren Bedrijvendag.

mogelijkheden voor werknemers om te tonen waar ze Een onderscheidend initiatief vanuit de Talentencampus zijn de goed in zijn en hoe zij zich toekomstbestendig op de Learning Communities: een meerjarige samenwerking rondom arbeidsmarkt begeven. een interessant thema tussen een groep bedrijven en studenten van regionale MBO- en HBO-instellingen. De bedrijven zorgen voor een stabiele stroom aan vraagstukken, waar telkens een nieuwe groep studenten aan werkt. Nieuwe studenten brengen nieuwe inzichten mee en bouwen voort op de resultaten die de studenten voor hen hebben opgeleverd. De centrale thema’s binnen de Learning Communities spelen in op regionale behoeften, zoals vitaliteit van bedrijven, omgang met erfgoed, analysetechnieken in de Life Sciences en Health en eiwittransitie in voeding. Door samen te werken kunnen bedrijfsleven en onderwijsinstellingen elkaar verrijken. Studenten leren Oss kennen als potentiële werkgevers-stad en doen kennis en vaardigheden op die nodig zijn om in een (toekomstige) werkomgeving aan de slag te kunnen gaan. Daarnaast kent Oss diverse initiatieven om talent vroegtijdig kennis te laten maken met het Osse bedrijfsleven. Een mooi voorbeeld is de Techniekdag tijdens de Week van de Techniek.

Tientallen partijen uit het technische bedrijfsleven proberen door middel van doe-activiteiten op locatie jongeren te enthousiasmeren voor een opleiding en beroep in de bèta en techniek. Een ander gaaf initiatief is de iXtruck van ROC De Leijgraaf: een mobiel leslokaal gebouwd door studenten, om mensen op welke locatie dan ook kennis te laten maken met de vernieuwende technologieën als virtual reality, 3D-printing, drones en lasersnijden. Dergelijke initiatieven zijn essentieel voor de (toekomstige) aansluiting van vraag en aanbod op de regionale arbeidsmarkt.

Ambitie We pakken de krapte op de arbeidsmarkt aan door in te zetten op een betere aansluiting tussen vraag en aanbod en in te spelen op QUOTE veranderingen in de transitie naar een toekomstbestendige arbeidsmarkt. ‘’Een transitie creëert nieuwe beroepen Daarbij geven we specifieke aandacht aan digitalisering van het en behoefte aan andere competenties. bedrijfsleven, human capital roadmaps en Open Badges. We verbeteren de Voor Oss biedt dit een kans om dit te aansluiting tussen het onderwijs en de beroepspraktijk, en richten ons hierbij vertalen naar talentontwikkeling.’’ op wat bedrijven nodig hebben maar ook op de bekendheid van diezelfde (Richard van Ommen, Talentencampus) bedrijven bij het regionale talent. We erkennen dat het belangrijk is dat mensen zich kunnen blijven ontwikkelen en stimuleren bij- of omscholing. We trekken hierbij samen op met Osse kennis- en onderwijsinstellingen als ROC De Leijgraaf, maar benaderen dit vraagstuk zeker ook vanuit regionaal perspectief.

Aanbevolen strategie- en actielijnen  

We zetten in op het behoud van een praktijkgerichte onderwijsvoorziening in Oss. Een fysieke plek is onmisbaar om het praktijkgericht leren te binden aan de bedrijven in Oss. We stimuleren langdurige samenwerking tussen regionaal talent en lokaal bedrijfsleven. In de zoektocht naar hoe Oss talent, zowel praktisch als hoger opgeleid – kan aantrekken, ontwikkelen en behouden zet Oss in op een aanpak op actuele thema’s die spelen in deze regio en waarbij het voor talenten én het bedrijfsleven 16







interessant is om daar langjarig in samen te werken. Oss gaat zich sterker profileren als Lerende Stad, waarin learning on the job de essentie is en het speelveld wordt gevormd door de stad, met al haar bedrijvigheid, in plaats van het klaslokaal. De aanpak van koppeling van lokale vraagstukken aan onderwijs en onderzoek gaan we meer structureel inzetten op thema’s als een gezamenlijke aanpak voor bedrijventerreinen op gebied van energie of tot stand brengen van ketensamenwerking bij circulaire initiatieven. We zetten in op het benutten van kansen die digitalisering en dataficatie bieden. De economie wordt steeds meer ICT-gedreven en de hoeveelheid data die we dagelijks verwerken is enorm. Dit biedt kansen aan Osse bedrijven om hun ondernemingsmodel daarop aanpassen, bijvoorbeeld middels moderne vormen van bedrijfsvoering, procesinrichting en dienstverlening. Tegelijkertijd zou het juist een bedreiging zijn als bedrijven uit de Osse speerpuntsectoren niet zouden inspelen op deze ontwikkeling. Het is een gezamenlijke opgave om ontwikkelingen als dataficatie en digitalisering niet alleen economisch relevant te laten zijn, maar zeker ook een ieder daarin mee te nemen. Dat gaan we doen door te denken in kansen. Essentieel is om inzichtelijk te maken voor bedrijven ‘what’s in for them’.

Daarnaast sluiten we aan bij succesvolle bestaande initiatieven, als het mkb-platform Driven by Data en de opleidingen en onderzoeken van JADS in ‘sHertogenbosch. We zetten in op een human capital roadmap die bijdraagt aan het inspelen op competenties en beroepen van de toekomst. Doel is om mensen op te leiden voor beroepen die nu nog niet bestaan of een andere invulling kennen, maar die door diverse transities zullen ontstaan of veranderen. Dit past binnen de leven lang leren-gedachte. Bij het inzetten op arbeidsmarktrelevante competentieontwikkeling wordt de afstemming gezocht tussen bedrijfsleven en kennis- en onderwijsinstellingen. Inzicht in de toekomstige behoefte aan (hoogopgeleide) werknemers van het bedrijfsleven en het formuleren van de gevraagde competenties in aanvulling op de generieke onderwijsinfrastructuur zijn nodig om het onderwijsaanbod hierop af te stemmen. Dit moet leiden tot projecten waarin clusters van bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen vraaggestuurd samenwerken aan ontwikkeling van curricula ter bevordering van de aansluiting tussen vraag naar en aanbod van medewerkers met de juiste competenties. Daarbij gaat Oss zich sterker profileren als voorloper in de toepassing van Open Badges, om competenties en de ontwikkeling van medewerkers zichtbaarder te maken.

Daarnaast blijven we vol inzetten op techniekpromotie, aangezien veel beroepen van de toekomst technische achtergrond en vaardigheden vereisen. We intensiveren de structurele samenwerking tussen het lokale bedrijfsleven en regionale kennis- en onderwijsinstellingen om stages te faciliteren. Afstudeer-, meeloop- en werkstages zijn de ideale manier om jong talent en werkzoekenden kennis te laten maken met de diversiteit van het Osse bedrijfsleven. Datzelfde bedrijfsleven weet het talent nog niet altijd in voldoende mate te vinden. Andersom geldt dat talent uit de regio nog onvoldoende weet wat Oss te bieden heeft. De makelaarsfunctie die de Talentencampus vervult kan steviger worden neergezet om de schakel hiertussen te vormen. Daarnaast kan worden gedacht aan het opzetten van projecten, waarin bedrijven gezamenlijk structuren opzetten om (onderzoeks-)faciliteiten van bedrijven te ontsluiten voor gebruik door talenten van regionale kennis- en onderwijsinstellingen, tijdens hun stage of voor onderzoeksdoeleinden.

17

vijf

Toekomstbestendig ondernemen De wereld is in transitie. Het Klimaatakkoord van Parijs en de vertaling daarvan in het Nationaal Klimaatakkoord zorgen voor grote veranderingen op het gebied van energie en milieu, en hebben ingrijpende gevolgen voor onze maatschappij en economie. De 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties (ook wel Global Goals genoemd) hebben een nog grotere reikwijdte, en geven ook doelstellingen mee op het gebied van ongelijkheid, discriminatie, armoede, onderwijs, grondstoffen en gezondheid. Deze ontwikkelingen bieden kansen voor Oss, maar stellen ons ook voor uitdagingen. We zullen maatregelen moeten vinden die klimaatverandering tegengaan en oplossingen moeten zoeken voor het realiseren van de Global Goals zoals vastgelegd in deze akkoorden. Deze verplichten bijvoorbeeld de overheid om in 2030 50% minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990 en deze te reduceren tot 0% in 2050. Om deze doelstellingen te bereiken, moeten zowel centrale als lagere overheden alsmede burgers en bedrijfsleven alles uit de kast halen. De vertaling naar de regio wordt gemaakt via het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (RES). Binnen het RES is bijvoorbeeld afgesproken dat 30 energieregio’s in Nederland onderzoeken waar en op welke wijze duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden.

Maar ook welke warmtebronnen te gebruiken zijn zodat wijken en gebouwen van het aardgas af kunnen. Waar is ruimte en hoeveel? Zijn de plekken maatschappelijk gezien acceptabel en financieel haalbaar? In een Regionale Energiestrategie beschrijft elke energieregio zijn eigen keuzes. Voor Oss geldt de RES Noordoost-Brabant, met een gezamenlijke regionale opgave van minimaal 5,5 PJ hernieuwbare elektriciteit in 2030 en een besparingsopgave van 10% ten opzichte van het huidige verbruik van 12,3 PJ.

Transitie naar een nieuwe economie in Oss Om deze transities te realiseren is het nodig om te versnellen, te experimenteren en te innoveren. Op allerlei gebieden en niet alleen door de gemeente, maar ook in alle sectoren. Het vraagt om andere prikkels, nieuwe regels en criteria. Hierbij staan flexibel en tijdig kunnen reageren en een nieuwe vorm van bestuur en samenwerking met de stad centraal. Ook is er volop kennis en kunde nodig, van zowel theoretisch geschoold als technisch en uitvoerend personeel. Hier liggen kansen voor (nieuwe) werkgelegenheid, maar ook een uitdaging vanwege de krapte en mismatches op de arbeidsmarkt. Ondernemers Verhoeven Family of Companies – innovator op het snijvlak van in Oss geven aan dat zij behoefte hebben aan energie en food meer informatievoorziening en kennisdeling over In Oss maken diverse bedrijven werk van de Global Goals. Voor Verhoeven deze transities. Ook is meer aanjaagbudget en Family of Companies geldt dat zeker. In het segment voor industriële ruimte voor experiment nodig. Dit vraagt om lef bakkerijen is het bedrijf een belangrijke wereldspeler als leverancier van en durf van de gemeente en het geven van turn-key projecten voor de vervaardiging van alle denkbare vertrouwen. Bij het aanjagen van innovaties deegproducten.

En in dat specialisme komen uitdagingen op het vlak van moet worden ingecalculeerd dat deze niet altijd innovatie, energiebesparing en voedselverspilling samen. succesvol eindigen. Maar elke poging kan het vliegwiel zijn voor andere ontwikkelingen. Wist je dat we elke dag alleen in Nederland meer dan 400.000 broden weggooien? Dat zijn 3 sneetjes per gezin en 127 kilo per jaar. Brood staat Op lokaal niveau heeft ook onze gemeente zich hoog op de lijst van voedselverspilling. Bij Verhoeven Family of met de nota Oss Klimaatneutraal 2050 en de Companies werken ze er hard aan om dat te beëindigen, met de Warmtevisie Oss gecommitteerd aan de ontwikkeling van een revolutionaire technologie: Vacuum Cooling and nationale en internationale doelstellingen. Om Baking. Het vacuüm koelsysteem is een systeem dat de capaciteit energieneutraal te zijn in 2050 willen we 50% verhoogt, de efficiency verbetert en de kwaliteit van het hele bakproces besparen, 25% duurzaam inkopen en 25% optimaliseert. De inzet van onze machines leidt tot zeer grote duurzaam zelf opwekken. Tevens maken we besparingen van energie, grondstoffen, productietijd en –ruimte. actief werk van de Global Goals en proberen Bovendien verhoogt de houdbaarheid van brood met liefst 30%. Je kunt we hiermee een voorbeeld te zijn voor andere je de wereldwijde impact van deze Osse innovatie voorstellen! gemeenten.

Zo heeft de Stichting Global Goals Oss als doel dat 80% van de inwoners in de Gemeente Oss in 2030 bekend is met de 17 Global Goals. Global Goals Oss organiseert samen met andere organisaties en ondernemers activiteiten om te inspireren en te verbinden. Dit werpt zijn vruchten af. Ieder jaar wordt namelijk de ‘Meest Inspirerende Global Goals Gemeente’ van Nederland gekozen. In 2017 en 2018 behaalde de gemeente Oss die titel. In 2020 behaalde de gemeente Oss de titel wederom, dit keer in de categorie ‘Grensverlegger’.

Zonne- en windenergie Onze gemeente richt zich primair op zonne- en windenergie en dit sorteert effect. In de periode 2014-2018 steeg het aandeel hernieuwbare energie van 3,6% naar 5,1% (iets onder het landelijk gemiddelde). Het geïnstalleerd vermogen aan zonne-energie steeg in de periode 2014-2018 van 48,5 kW naar 434,6 kW per 1.000 inwoners en het percentage woningen met zonnepanelen bedroeg in 2018 13,2% (iets boven het landelijk gemiddelde). Inmiddels beschikt ruim 40% van de woningen over energielabel A of B. Windmolens kunnen sterk bijdragen aan de opwekking van duurzame 18

energie in Oss. De gemeente Oss heeft een omvangrijk buitengebied. Een deel hiervan kan geschikt zijn voor het plaatsen van windmolens. De energie die een windmolen opwekt staat gelijk aan ongeveer 30.000 zonnepanelen. Om onze opdracht te bereiken en 25% van de energie in Oss duurzaam op te wekken, zijn ongeveer 20 windmolens van 2 á 3 Megawatt (MW) nodig. De gemeente werkt momenteel aan een windmolenpark bij bedrijventerrein Elzenburg - De Geer waar ruimte is voor vier windmolens. Twee daarvan worden ontwikkeld met lokale financiering door ESCOSS (Energie Service Collectief Oss), waarbij de winst die wordt gemaakt ten goede komt aan een duurzaamheidsfonds voor nieuwe, duurzame lokale projecten en initiatieven. Daarnaast is ESCOSS ook actief om Osse ondernemers te stimuleren en te ondersteunen in het verduurzamen van hun bedrijfspanden. Onder meer via de regeling Zon op Bedrijfsdaken. Zij houdt zich eveneens bezig met een onderzoek naar warmte-energie (geothermie) voor de Osse markt. Samen met VNO-NCW wordt ook gekeken naar de verduurzamingsmogelijkheden van bedrijventerrein Moleneind.

Circulair en duurzaam We willen dat Oss in 2050 een circulaire stad is, waarin we slimmer en efficiënter omgaan met eindige en schaarse grondstoffen, energie en afval. De transitie naar een circulaire economie is een ingrijpend proces. Circulariteit draait niet alleen om nieuwe technologie, grondstoffen en productieprocessen maar vraagt ook om gedragsverandering. Een nieuwe manier van denken en doen. Het is een systeemtransitie van de samenleving die de economie raakt en die niet stopt bij de stadsgrenzen. Door om te schakelen van een lineair opgebouwd systeem naar een kringloopeconomie veranderen businessmodellen en verkoopstrategieën. De kringloopeconomie stimuleert de verschuiving van dingen naar diensten, waardoor de toegang tot producten belangrijker is dan het bezit ervan. Bedrijven vormen één van de belangrijkste schakels in dit transitieproces. De in 2020 gepresenteerde Portfolio Duurzame Economie geeft een mooi QUOTE overzicht van wat de Osse bedrijven zoal doen op dit gebied. Het geeft aan “We belonen de ondernemers die het dat duurzaam ondernemen leeft in de stad. Steeds meer ondernemers zetten goede voorbeeld geven.’’ (Wethouder stappen – of stapjes – naar een duurzame economie waar we trots op mogen Frank den Brok) zijn. In de portfolio ontdek je daarvan fraaie voorbeelden.

Soms groot, zoals het verhaal over de City Boy van Spierings Mobile Cranes: de eerste hybride mobiele hijskraan ter wereld. Maar je leest ook over kleinere initiatieven en samenwerkingen zoals tussen Van den Broek en De Meeuw met betrekking tot geïntegreerde gebouwgebonden systemen. Of de Ecodos Easy: een energieneutrale dispenser voor reinigingsmiddelen, ontwikkeld door familiebedrijf Spectro. Hun verhalen zijn een enorme inspiratiebron voor andere ondernemers. ‘Last but not least’: een duurzame maatschappij is alleen haalbaar als iedereen meedoet. Op het werk, op school en in de hele samenleving. Jong en oud, werkgevers en werknemers, overheid en alle burgers. Het doel is zelfredzaamheid en (economische) zelfstandigheid. De transitieopgaven bieden naast economische kansen ook uitdagingen vanuit arbeidsmarktperspectief. Bij een duurzaam Oss denken we dus ook aan inclusiviteit, sociaal ondernemen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en zuinig zijn op de natuur. We gaan voor een gezonde en groene leefomgeving waarin wonen, werken en recreëren in balans zijn.

Proeftuin voor duurzame innovatie Door breed gedragen maatschappelijke opgaven te koppelen aan het stimuleren en faciliteren van innovatie, kan niet alleen meer samenwerking en vernieuwing worden aangewakkerd, maar kan ook meer aandacht ontstaan voor kruisbestuiving. We zien hierbij een fundamentele rol weggelegd voor het ontwikkelen en toepassen van nieuwe ideeën en technologieën, als aanjagers van innovatie. We hebben geen academische instelling en hogeschool met bijbehorende onderzoeksomgeving binnen de gemeentegrenzen, maar Oss heeft een uitstekend profiel om de toepasbaarheid van innovatie te testen, op te schalen en verder te vermarkten. We willen de kwaliteiten die we al wel in huis hebben, benutten om impact te maken voor het algemeen belang. Dit doen we door samen met bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en overheden aan de slag te gaan, kennis uit te wisselen en initiatieven de ruimte te geven. De diversiteit in sectoren en ondernemerschap, de menselijke maat van de stad, de ‘doe-mentaliteit’ van de bevolking en de ligging in Brabant maken Oss een interessante omgeving om innovatie verder te brengen, de toepasbaarheid te toetsen en business cases te ontwikkelen. Bedrijven kunnen kansen en perspectief creëren om te produceren en op te schalen kunnen ze leerervaringen opdoen die een voorsprong bieden in de markt.

Oss wil de proeftuin zijn voor duurzame innovatie, voor nieuwe of verbeterde producten en diensten, productie- en distributieprocessen. De plek waar getest wordt en de vertaalslag gemaakt kan worden naar toepassingen ten behoeve van de energietransitie en het realiseren van een circulaire economie.

Ambitie We gaan de transitie naar een toekomstbestendige economie versnellen en Oss profileren als proeftuin van duurzame innovatie, waarmee Oss een substantiële bijdrage levert aan de klimaatdoelstellingen van Parijs en verdere invulling geeft aan haar voorbeeldpositie als Global Goals-gemeente. Bedrijven, burgers, kennisinstellingen en gemeente slaan 19

Commentaar [LM1]: Let op: inhoud moet worden afgestemd op raadsbesluit van 17 december 2020!

de handen ineen en inspireren elkaar tot verdere acties. De gemeente onderneemt verdere (randvoorwaardelijke) actie met betrekking zonne- en windenergie en ondersteunt onderzoeks- en innovatieprojecten binnen het bedrijfsleven met betrekking tot energiebesparing, duurzame energieopwekking of circulaire economie. Zonder oog voor deze maatschappelijke vraagstukken is toekomstbestendig ondernemerschap niet haalbaar en toekomstbestendige werkgelegenheid niet bereikbaar. Overheid en Ondernemers kunnen elkaar helpen bij de zoektocht naar een nieuw economisch evenwicht. We willen geen gemeente zijn die boetes uitdeelt of ondernemers op de vingers tikt. Veel liever waarderen we de ondernemers die wel werk maken van een duurzame economie. We gaan er met z’n allen voor zorgen dat duurzaam ondernemen een vast onderdeel wordt van de moderne bedrijfsvoering. Ook gaan we de inwoners van onze stad nog verder betrekken bij de Global Goals.

Aanbevolen strategie- en actielijnen We richten de proeftuin voor innovatie in met allerlei mooie en concrete projecten in de stad.  We richten ons via de Regiodeal Innovatieprogramma Circulaire Verpakkingen de komende drie jaar n op duurzame verpakkingsvraagstukken van bedrijven in en buiten Oss, mogelijk aangevuld met een extra HAS Minor Verpakkingen. De resultaten delen we met een jaarlijks, landelijk evenement vanuit Oss (Dag van de Duurzame Verpakkingen).  We geven een vervolg aan de Week van de Circulaire Economie en het Circulaire Economie Festival, waarin bedrijven en studenten samenkomen en samenwerken aan innovatieve duurzame producten, processen en diensten van de toekomst.  We geven uitvoering aan een haalbaarheidsonderzoek naar een Onderzoekscentrum Duurzame Eiwitten (ODE) in Oss dat wordt gefinancierd vanuit de Regiodeal Noordoost-Brabant.  We richten ons samen met VNO/NCW en de Oss Industriële Kring verder op de verduurzaming van bedrijventerreinen, te beginnen met Moleneind-Landweer in 2021.  De gemeente Oss kan samen met andere stakeholders lokale coöperaties van producenten en afnemers van alternatieve energie bevorderen. We verkennen of de vorming van een of meer ondernemersfondsen deze samenwerking kan stimuleren.  We rollen, samen met de verschillende stichtingen en coöperaties in de stad, onze ambities met betrekking tot windenergie verder uit.

Te beginnen met bedrijfsterrein Elzenburg- De Geer en in de (nabije) toekomst in het grote buitengebied van Oss.  Zonne-energie biedt kansen voor dubbelgebruik van locaties, wanneer er een slimme koppeling met andere functies wordt gemaakt. Bijvoorbeeld dakopstellingen van grote bedrijfspanden, nabij windmolens, of in combinatie met landbouw (doorzichtige panelen). Op het Duurzaamheidspark wordt al op deze wijze geëxperimenteerd met het combineren van Agrifood en duurzame energieopwekking, en HAN University of Applied Sciences gaat samen met ESCOSS de mogelijkheden verkennen van zonnepanelen op grote daken.  Binnen de RES gaan we niet alleen verder met zonne- en windenergie, maar kijken we nadrukkelijk ook naar de mogelijkheden van waterkracht (de Maas) en geothermie (bijvoorbeeld op het terrein van MSD). Aangezien we een grondstof- en energie-intensieve industrie hebben in de stad, schept dit extra verplichtingen. Tegelijkertijd liggen hier ook kansen voor innovatie, waarmee het Osse bedrijfsleven zich kan onderscheiden. Te denken valt aan koude-warmte opslag of infraroodtechnologie ten behoeve van verwarming.  Naast het verder aanhaken van onze inwoners bij de Stichting Global Goals Oss, gaan we naar analogie van ‘Earth Overshoot Day’, een barometer ontwikkelen die jaarlijks de stand van zaken aangeeft ten aanzien van het verschuiven van ‘Oss Overshoot Day’.

Deze monitort en meet welke vorderingen jaarlijks worden gemaakt door bedrijven, bewoners en instellingen in de stad, als het gaat om zaken als waste management, recycling en energieverbruik. Dit leidt tot een nog groter commitment en nog meer enthousiasme en saamhorigheid als het gaat om het behalen van de duurzaamheidsdoelstellingen. Tevens kan Oss zich hiermee profileren als innovatieve duurzaamheidsstad.  We ondersteunen vanuit de Kracht van Oss het uitvoeringsprogramma Kracht van New Business Oss. Dit uitvoeringsprogramma geeft praktische invulling aan onze economische duurzaamheidsambities door begeleiding van succesvolle MVO-trajecten bij bedrijven en door het uitreiken van vouchers voor innovatieve samenwerkingen.  We spannen ons in om Heesch West gezamenlijk met Bernheze en ‘s-Hertogenbosch te ontwikkelen als duurzaam bedrijventerrein. Bedrijven die zich hier vestigen dienen te voldoen aan de duurzaamheidsgedachte vanuit de 5 thema’s van het ‘Circulair Kwaliteitsplan’ (Energie, Klimaatadaptatie, Landschap en Biodiversiteit, Circulair Bouwen en Ontwikkelen, Mobiliteit).

20

zes

Ruimte Oss kent – gelegen in Noordoost-Brabant en aan de Maas – een gunstige ruimtelijke ligging ten opzichte van afzet- en arbeidsmarkten in Nederland. Dat is een ruimtelijk aspect dat Oss mee heeft, maar waar we geen invloed op hebben. Waar we op lokale schaal wel op kunnen inspelen zijn ruimtelijke aspecten die bijdragen aan een goed vestigingsklimaat. Beschikbaarheid van grond, mogelijkheden voor bedrijfshuisvesting en bereikbaarheid dragen allen bij aan het behouden en aantrekken van bedrijvigheid voor Oss. En waar wordt gewerkt, wordt ook gewoond en gerecreëerd. Woningen en de Osse binnenstad hebben dan ook onze volle aandacht.

Bedrijventerreinen Het ruimtegebruik in Oss nam de afgelopen jaren sterk toe, met name door de ontwikkeling van Vorstengrafdonk. Binnen de gemeentegrenzen kennen we diverse bedrijventerreinen. Veruit het grootste deel van de bedrijventerreinen in de gemeente Oss ligt in drie complexen in het oosten van de stad. Het grootste bedrijventerrein is Elzenburg-De Geer. Dit complex – dat wordt ontsloten door de N329, een stamspoorlijn en het Burgemeester Delenkanaal – staat in verbinding met de Osse haven. Het binnenstedelijke complex Moleneind-Landweer-Danenhoef huisvest een groot deel van de Life Sciences en Health in Oss en wordt ontsloten door de N329. Vorstengrafdonk huisvest onder meer enkele grote logistieke spelers en ligt pal aan de snelwegen A50 en A59. Op dit moment zijn er door de schaarse ruimte te weinig mogelijkheden voor bedrijven om te groeien of zich te vestigen. Als Oss economisch blijft groeien, QUOTE komt de ruimte verder onder druk te staan. Er is dringend behoefte aan nieuwe ‘’Wij willen doorgroeien in Oss. (grond voor) bedrijventerreinen. Diverse ondernemers geven aan dat als zij nu Daarvoor moeten wel mogelijkheden zouden willen uitbreiden en dit op de huidige locatie niet mogelijk is, zij niet in bestaan. De stukken grond worden Oss terecht zouden kunnen. Ook buiten de stad Oss – op de lokale terreinen schaarser.

De gemeente moet nieuwe van Ravenstein (De Bulk en De Kolk), Lith (Het Wargaren) en Geffen (Het ontwikkelingen in gang zetten.’’ (Toine Geffens Veld en Leiweg) – is momenteel geen ruimte meer van Gils, Vos Logistics) beschikbaar. Zonder voldoende beschikbare ruimte is het niet mogelijk om bedrijven te huisvesten, waardoor de hoeveelheid banen in de gemeente onder druk kan komen staan. Er moeten keuzes worden gemaakt wat betreft de invulling van (toekomstige) bedrijventerreinen, gebaseerd op bijvoorbeeld sector of gewenste soort werkgelegenheid. Er is een specifieke noodzaak voor ruimte om Life Sciences en Health-bedrijven te huisvesten. Aan doorgroeiers vanuit Pivot Park – die de startup-fase verruilen voor de scale-up-fase – moet passende ruimte worden geboden. Een speciale Taskforce is in het leven geroepen voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Een nieuw bedrijventerrein is reeds in ontwikkeling op Heesch-West. In samenwerking met de gemeenten Bernheze en ’s-Hertogenbosch is gekozen voor een regionale ontwikkeling. Heesch-West biedt vestigingsmogelijkheden voor onder meer zeer grootschalige logistiek en bedrijvigheid in de sectoren bouwnijverheid, maakindustrie, Life Sciences & Health. Speciale aandacht gaat uit naar de bijdrage van zich hier vestigende bedrijven aan circulaire economie.

Dit biedt mogelijkheden om dit bedrijventerrein te positioneren als proeftuin voor nieuwe ontwikkelingen, zoals systeembouw of als voorbeeld van een duurzaam bedrijventerrein. Om dergelijke proeftuinen op te zetten, is samenwerking en lerend vermogen nodig. Dit is nu nog beperkt in Oss. Momenteel heeft alleen Vorstengrafdonk een eigen parkmanagement opgezet. Maar er is meer dan alleen de zoektocht naar nieuwe bedrijfsgrond. Er is ook een noodzaak om meer nadruk te leggen op de kwaliteit van bedrijven (duurzaamheid, zuinig energie- en ruimtegebruik, werkgelegenheid, innovatie, sociaal ondernemerschap). Door een kwaliteitsslag kan een aantal bedrijven wellicht jaren vooruit op de huidige locatie zodat een bedrijfsverplaatsing niet altijd noodzakelijk is. De gemeente moet hier dan wel actief en soms creatief in meedenken.

Infrastructuur Bereikbaarheid en toegankelijkheid van een gemeente zijn van belang voor zowel de inwoners van een stad als haar werknemers en werkgevers. De vernieuwde N329 heeft de ontsluiting over de weg van de oostelijk gelegen bedrijventerreinen in Oss aanzienlijk verbeterd. Een blijvend knelpunt is Paalgraven. Dit knooppunt zorgt voor de aansluiting van de snelwegen A50 en A59. De A50 tussen knooppunt Paalgraven en knooppunt Ewijk staat echter landelijk in de top-15 van trajecten die het meeste economische verlies geven door opstoppingen. De komende jaren zal moeten worden gekeken naar de best mogelijke oplossing om deze problemen te verhelpen. Dit vraagt om een intensieve samenwerking en lobby met VNO-NCW en provincies Noord-Brabant en Gelderland.

21

Naast wegvervoer onderscheidt Oss zich juist vanwege de bereikbaarheid per spoor en water. Deze multimodale verbindingen zijn essentieel voor een stad als Oss, die onder de noemer regio Oss-Veghel-'s-Hertogenbosch een plek in de nationale subtop van logistieke hotspots inneemt. Het traject richting Nijmegen is momenteel enkel spoor, waar een verdubbeling gewenst is. De Osse haven biedt ook potentie, maar die wordt nog niet ten volle benut vanwege de beperkte diepte en de brug en sluis bij Macharen. Wel is het de bedoeling om de havenactiviteiten de komende jaren fors uit te breiden.

Binnenstad Het hart van Oss wordt gevormd door haar binnenstad. En daar hebben zich de afgelopen jaren nogal wat ontwikkelingen afgespeeld. Sinds het vaststellen van het Koers Stadshart in 2016 zet Oss actief in op de vorming van een compact centrum, met een duidelijke pit en omliggende schil. Als gemeente pakken we die rol door gedetailleerd te bestemmen wat voor type detailhandel waar gevestigd mag zijn. Daarnaast is Plan WalKwartier – op de locatie van de voormalige V&D – in 2020 vastgesteld. In hartje Oss worden 135 appartementen, een parkeerkelder, winkels en horeca (ca. 2.500 m²) en ruimte voor cultuur (ca. 4.200 m²) gerealiseerd. Partijen als de Bibliotheek, Stadsarchief, Global Goals, VVV en Centrummanagement Oss worden gebundeld op één locatie. Hiermee halen we tevens ruim 4.000 m2 retail uit de markt, waarmee de leegstand fors wordt verkleind. Een belangrijke ontwikkeling die spreekt uit Plan WalKwartier is het toevoegen van functies aan het Osse centrum. In een middelgrote stad als Oss is minder winkelruimte nodig. Dit vraagt om keuzes voor de toekomst van het Osse centrum. De kansen voor het Osse centrum liggen in het versterken van de ontmoetingsfunctie voor de eigen inwoners en de transitie richting een verblijfscentrum.

Dit betekent niet alleen het aanwijzen van een (compacter) concentratiegebied voor de detailhandel, maar ook het toevoegen van andere publiekstrekkende functies en activiteiten aan het centrum. Functies als wonen, cultuur, educatie en foodbeleving maken het Osse centrum tot een aangename plek om te verblijven. Onderscheid in het winkelaanbod zit daarbij vooral in de couleur locale, waarbij lokale ondernemers zorgen voor onderscheidend vermogen. Concepten als ‘Mijn Droomwinkel’ en ‘Mijn Streekwinkel’ dragen bij aan de diversiteit van het lokale aanbod. Een goede ontwikkeling in het centrum is de steeds verder toegenomen aandacht voor (de terugkeer van) historische elementen als sfeerbepalers. Daarnaast is het grootste deel van de panden nu in handen van lokale vastgoedeigenaren, die het belang van Oss scherp op hun netvlies hebben. Er zijn bijna geen panden meer in handen van institutionele beleggers. Het lokale eigenaarschap is de laatste jaren gelukkig fors toegenomen. Lokale ondernemers hebben meer animo om in aantrekkelijke panden te investeren en de binnenstad van Oss vitaal te houden. Hier werken we graag aan mee.

Wonen Naast goed werken is het in Oss ook goed wonen. Een Ossenaar is zo in het centrum, rijdt in korte tijd naar de snelweg en heeft de keuze uit diverse omliggende natuurgebieden om te recreëren. Goed wonen begint echter met een passend woningaanbod. Gemeente Oss kent een woningaanbod van ruim 40.300 woningen. Het aanbod is de afgelopen jaren gegroeid, met onder meer uitbreiding in de Horzak en de Piekenhoef en het ombouwen van ruimten boven winkels in het centrum tot woningen. De vraag naar (starters)woningen blijft, conform landelijke trend, onverminderd groot. Er zijn al concrete plannen voor uitbreiding ten westen van de wijk Ussen. Daarnaast liggen er kansen voor uitbreiding in Geffen en Ravenstein, ook voor het midden- en hogere segment. Een speciale Taskforce is in het leven geroepen om ervoor te zorgen dat de woningbouw in de gemeente wordt versneld. Kansen liggen in het aanbod voor QUOTE starters en afgestudeerden. Zij studeren vaak buiten Oss, maar kunnen geen ‘’Oss is een stad waar je terug kunt woning vinden in steden als ‘s-Hertogenbosch en Nijmegen. Door een komen om je te vestigen.’’ (Marian aantrekkelijk woningaanbod voor deze doelgroep zorgen we dat dit talent Oss Wagemakers, Dalco Food) beschouwt als ideale stad om te wonen en daarmee wellicht ook om te werken. Daarnaast blijkt een sterke behoefte aan extra woningaanbod voor het middenen hogere segment.

Dit kan bijdragen aan het aantrekken van hoger opgeleid talent en expats voor de internationaal georiënteerde bedrijven in Oss. Tot slot kan gaat de gemeente verder faciliteren in woningen en voorzieningen voor arbeidsmigranten, die werken bij diverse grote spelers in de Osse economie. De maatschappelijke en economische relevantie van de groep arbeidsmigranten voor Oss is groot. Veel arbeidsmigranten blijven in Oss werken, vestigen zich hier en verdienen een waardige woning.

Sport, cultuur en ontmoeten Om Oss aantrekkelijk te houden als vestigingsplaats zijn naast een goede infrastructuur, vitale bedrijventerreinen en een goed woningaanbod, ook andere voorzieningen belangrijk, zoals goede faciliteiten voor sport en cultuur. Voor ondernemers én hun medewerkers dragen deze voorzieningen bij aan de vitaliteit, kwaliteit van lezen, kennis en inspiratie. Het is dan ook belangrijk dat de gemeente hierin blijft investeren.

22

Ambitie Geïnterviewde personen geven aan behoefte te hebben aan ruimte voor duurzaam groeien, vestigen en verblijven. Bestaande bedrijven moeten hun ambities binnen Oss kunnen verwezenlijken, terwijl nieuwe bedrijven met toegevoegde waarde voor de Osse economie en werkgelegenheid zich hier moeten kunnen vestigen. Daar is extra ruimte voor noodzakelijk. Een goede infrastructuur geldt daarbij als voorwaarde om de multimodale verbindingen van Oss voor de toekomst te garanderen. Daarnaast bouwen we voort op de ingezette ontwikkelingen in het stadscentrum en zetten we in op Oss als stad waar het goed wonen is, met voldoende woningaanbod voor met name starters en afgestudeerden. Daarmee zetten we Oss neer als stad waar je terugkomt om je te vestigen.

Aanbevolen strategie- en actielijnen 











Uitbreiding op grondposities is absoluut noodzakelijk en aandacht voor revitalisering van bestaande bedrijventerreinen is gewenst, om in te spelen om toekomstige ontwikkelingen rondom vestiging van bedrijven. Het gaat daarbij om het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid, maar zeker ook om het bieden van ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven die reeds op ons grondgebied zijn gevestigd. Geïnterviewde personen geven aan dat zij vaak nog even vooruit op de huidige locatie, maar dat zijn soms langzaamaan uit hun jasje groeien. De wens en intentie om in Oss gevestigd te blijven is er, de mogelijkheden die men ziet zijn echter beperkt. Voor uitbreiding van grondposities kan worden gekeken naar uitbreiding van bestaande locatie en naar nieuwe mogelijkheden binnen de gemeentegrenzen. Oss is immers een grote gemeente met een ruim buitengebied. Daarnaast zal de blik op de regio gevestigd moeten worden voor eventuele gezamenlijke ontwikkeling van nieuwe regionale bedrijventerreinen, zoals bij Heesch-West reeds het geval is. Revitalisering geldt met name voor de oudere bedrijventerreinen als Danenhoef. Er is hier voldoende ruimte voor kleinschalige bedrijven, maar deze terreinen moeten aantrekkelijk blijven door modernisering en verduurzaming waar mogelijk. We stimuleren onderlinge samenwerking tussen bedrijven gevestigd op hetzelfde bedrijventerrein, maar ook tussen bedrijventerreinen.

De behoefte moet vanuit het bedrijfsleven komen, maar we stimuleren parkmanagement op de bedrijventerreinen. Hiermee wordt tevens gezorgd dat kennisuitwisseling en delen van best practices tussen bedrijventerreinen op gang komt. Ieder bedrijventerrein, hoe verschillend van karakter ook, kampt met vergelijkbare vraagstukken als energievoorziening, circulaire processen, veiligheid en nachtparkeren. Er kan meer van elkaar geleerd worden. De multimodale verbindingen dragen bij aan het onderscheidend vermogen van Oss. Er moet dan ook blijvende aandacht zijn voor de infrastructuur in en rondom Oss, die noodzakelijk is om de positie in de subtop van Oss als logistieke hotspot te behouden. Die aandacht geldt voor zowel weg (uitbreiding knooppunt Paalgraven), water (verdieping van binnenhaven) en spoor (verdubbeling van het enkelspoor OssNijmegen). Deze aandacht zal zich grotendeels moeten vertalen in blijvende lobby en contacten met belanghebbende overheden als de provincie en het Rijk. Vanuit het oogpunt van duurzaam vervoer kan druk weg worden gehaald van het wegvervoer door in te zetten op vervoer over spoor en water. Ook de Osse haven biedt potentie. Daartoe moet echter de toegang worden verbeterd. De beperkte diepte door slib van de Osse haven door scheepvaart opgewerveld slib, is een verbeterpunt om de doorgroei van een bedrijf als Heesen Yachts te faciliteren.

Niet alleen goede, maar ook goed bereikbare bedrijventerreinen zij belangrijk. Landelijk wordt het gebruik van openbaar vervoer of de fiets om naar werk te komen gepromoot. Het is daarom wenselijk dat een pendeldienst vanaf station Oss Centraal richting bedrijventerreinen wordt opgezet. Voor met name Moleneind (met MSD, Pivot Park en Aspen) geldt dat veel medewerkers parkeren bij het station. Hiervoor zou een pendelbusdienst met beperkte actieradius die mensen rondrijdt langs de verschillende bedrijven op het terrein wenselijk zijn. Er zijn nu geen openbare vervoerslijnen die langs het bedrijventerrein gaan. Dit ontlast de wegen langs dit terrein. We geven verder invulling aan de transitie van de Osse binnenstad van een winkelcentrum naar een verblijfscentrum. We houden daarbij vast aan de ingezette koers richting een compact centrum met pit en schil. De ontwikkeling rondom WalKwartier zal een benodigde impuls geven aan het Osse centrum. We zetten in op uitbreiding van het woningaanbod in de breedste zin van het woord. Er liggen echter voornamelijk kansen voor Oss om zich te onderscheiden met woningaanbod voor starters en afgestudeerden. Door te voorzien in aanbod voor deze doelgroep, wordt gefaciliteerd dat jong talent – dat buiten de stad heeft gestudeerd – naar Oss trekt of terugkeert.

23

zeven

Profileren Stad van moderne maakindustrie Oss ziet zichzelf als een belangrijke economische motor voor de Brabantse economie, waar het prettig zaken doen is. De stad kent een bovengemiddeld aantal werknemers in de industrie, met name in de sectoren Life Sciences en Health, Logistiek, Agrifood en de maakindustrie. Dit wordt echter zowel binnen als buiten Noord-Brabant niet altijd zo gezien. Het imago van Oss is onvoldoende gebaseerd op de sterke positie die ze feitelijk inneemt, en wordt nog te vaak geassocieerd met het oude industriële karakter uit het verleden. Maar bedrijven als MSD, Aspen, Agrifirm, CCL Label, QUOTE Ardagh, Dalco Food, Acket, Spierings Mobile Cranes, Heesen Yachts en ‘’Oss moet zich blijven profileren als Kampert-Nauta zijn moderne productiebedrijven waar volop wordt ondernemersstad, dat is onze geïnnoveerd in producten, processen en marketingconcepten. Daarnaast signatuur. Oss, blijf bij je roots.’’ kennen we jonge bedrijven als Spirit Solar Lightning, CyBe Construction, Atro (Theo Bruinsma, Metaalkracht Oss) Medical, Ardena en Cytura Therapeutics die flink aan de weg timmeren en werken aan de Osse industrie van de toekomst. Ook is de innovatie die plaatsvindt op campussen als Pivot Park, Dome-X en de Talentencampus nog onvoldoende bekend binnen en buiten de stad.

Oss is in 2018 nog gekozen als meest mkb-vriendelijke gemeente van Nederland en kan worden getypeerd als stad van no nonsense, aanpakken en doen. Kortom, de prestaties van ons bedrijfsleven en ons vestigingsklimaat zijn zaken waar we trots op kunnen zijn en die we sterker mogen uitdragen.

100 jaar Organon en farmacie in Oss Denk je aan Oss, dan denk je aan Organon. Een waar begrip. De geschiedenis van Organon voert terug tot 1887 toen Saal van Zwanenberg – telg uit een geslacht van vleeshandelaren – in Oss een exportslachterij begon onder de naam 'Zwanenberg Slachterijen en Fabrieken'. Deze slachterij breidde uit met tal van nevenactiviteiten voor de verwerking van bijproducten, De wens bestond om het slachtafval uit de Zwanenberg fabrieken nuttig te gebruiken. Er bestond al een vermoeden dat zich in dierlijke organen medisch nuttige stoffen zouden bevinden, maar onbekend was hoe deze stoffen konden worden geïsoleerd In 1921 werd in Canada ontdekt hoe men uit de alvleesklier van dieren insuline kon winnen. Hierop richtte Saal van Zwanenberg in 1923 Organon op als dochtermaatschappij van Zwanenberg. Er werd een manier gevonden om uit de alvleesklier van geslachte varkens het middel insuline te extraheren op industriële schaal. Dit eerste product van Organon was een unicum in de wereld. In de daaropvolgende decennia volgden diverse overnames en ontwikkelde Organon zich tot een groot bedrijf met onderzoeks- en productiefaciliteiten over de hele wereld. Met een afzetmarkt van meer dan 100 landen was Organon vanaf de jaren 60 het grootste farmaceutische bedrijf dat in Nederland gevestigd was.

Wereldberoemd werd Organon met de productie van anticonceptiemiddelen en middelen voor vruchtbaarheidsbehandelingen. In 2008 verdween de naam Organon uit Oss. Schering-Plough en later MSD prijkte op de befaamde blauwe wand. Het verdwijnen van meer dan 2.000 banen in 2010 bij MSD was een bittere pil voor Oss. De stad wist deze klap echter om te zetten in nieuwe mogelijkheden en de Osse Life Sciences en Health sector floreert momenteel. In maart 2020, bijna 100 jaar na de oprichting, wordt bekend dat de naam Organon terugkeert in Oss, met onder meer de productievestiging op de plek waar het bedrijf in 1923 ontstond. Onder de noemer Organon & Co zal de spin-off van MSD zich richten op het verbeteren van de gezondheid van vrouwen. Te denken valt aan zaken als anticonceptie, menopauze en hart- en vaatziekten. In 2023 wordt het 100jarig bestaan van Organon groots gevierd in Oss, met verschillende festiviteiten ter ere van deze oer-Osse gigant.

Stad van duurzaamheid en Global Goals De voor het eerst in 2020 gepresenteerde Portfolio Duurzame Economie laat tevens zien dat het Osse bedrijfsleven stevig aan de weg timmert op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, circulaire economie en de energietransitie. Als Global Goals-gemeente organiseren we samen met andere organisaties en ondernemers activiteiten om te inspireren en te verbinden. Dit werpt zijn vruchten af. Ieder jaar wordt namelijk de ‘Meest Inspirerende Global Goals Gemeente’ van Nederland gekozen. In 2017 en 2018 behaalde gemeente Oss die titel. In 2020 behaalde de gemeente Oss de titel opnieuw, dit keer in de categorie ‘Grensverlegger’. Dit moeten we meer uitdragen! Onze stad kent tevens een prettig woon- en leefklimaat. Enerzijds biedt het middelgrote karakter van de stad een ontspannen sfeer, zonder de hectiek van de grote stad en met een groot en prachtig buitengebied. Anderzijds is het voorzieningenniveau op peil, waarbij de nabijheid en goede bereikbaarheid van steden als ‘s-Hertogenbosch en Nijmegen bovenregionale voorzieningen binnen handbereik bieden.

Stad van samenwerken en netwerken Gemeente, bedrijfsleven en onderwijsinstellingen in Oss werken intensief samen om de economie van de stad te versterken en de leefbaarheid te verbeteren. Er bestaat hier een rijke schakering aan platform- en ondernemersorganisaties, die ieder het belang van hun specifieke achterban dienen en deze op de kaart zetten in

24

de stad en daarbuiten. Mede hierdoor is het lokale vestigingsklimaat zeer gunstig. Op het gebied van sociaal beleid en verzorgende bedrijvigheid lijkt lokale samenwerking voldoende. Oss is echter geen autarkie. Ook (inter)nationale economische en maatschappelijke ontwikkelingen laten zich in Oss gelden. Bovendien is de stad voor wat betreft werkgelegenheid, voorzieningen en uitdagingen voor de agrarische sector ook sterk verbonden met andere gemeenten en de rest van Noord-Brabant en Gelderland. De profilering van Oss kan dan ook niet los worden gezien van onze inbedding in Noord-Brabant, in het bijzonder regio Noordoost-Brabant, en de regionale samenwerking. We sluiten dan ook aan bij de koers van provincie Noord-Brabant, uiteengezet in het koersdocument ‘Visie op een Toekomstbehendige Economie voor Brabant’. Er wordt dan ook intensief politiek-bestuurlijk samengewerkt met buurgemeenten als ‘s-Hertogenbosch, Bernheze, Maashorst en Meijerijstad en met de provincie Noord-Brabant. In de uitvoering wordt regionaal samengewerkt met bijvoorbeeld de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij, AgriFood Capital of Vijfsterren Logistiek. Deze netwerken en samenwerkingsvormen zijn geen doel op zich, maar dienen allerlei inhoudelijke, politieke en bestuurlijke belangen en bieden Oss tevens de mogelijkheid zich beter te profileren.

Oss wil graag ook een leidende rol pakken in de diverse regionale samenwerkingen: als voorzitter van de Arbeidsmarktregio en de kopgroep Economie en Ruimte, via het bestuur van Ondernemerslift+ en in het bestuur van Agrifood Capital. Maar ook landelijk is Oss zeer actief op het gebied van vitale binnensteden en MKB & Innovatie als voorzitter van de G40 kopgroep met betrekking tot dit onderwerp.

Ambitie We zetten Oss op de kaart als toekomstbestendige, moderne en maakstad en als een van de meest vooruitstrevende Global Goals-gemeenten van ons land. QUOTE Zowel duurzame innovatie binnen de industrie als maatschappelijk verantwoord ‘’We hoeven als Oss niet langer ondernemen staan hoog in het vaandel van onze stad. Dit mogen, of moeten alleen het negatieve beeld te we zelfs meer uitdragen om Oss het profiel en het imago te geven dat ze ontkennen, we moeten juist het verdient. De combinatie van duurzame innovatie en duurzaamheid is ijzersterk positieve beeld uitdragen.’’ (Jorg en geeft extra smoel aan onze stad. De komende jaren gaan we onze profilering Zwaans, Begra) dan ook ophangen aan deze kapstok. Dit doen we door allerlei innovatieve initiatieven – acties en projecten waar we trots op zijn – via diverse communicatiemiddelen en netwerken te ‘showcasen’. Zowel binnen Oss als daarbuiten. Dit moet een intrinsiek en ingetogen, maar niet bescheiden, proces van alle actoren in de stad gaan worden. Daarnaast moet het een permanent karakter hebben en geen (eenmalige) grootschalige PR- of citymarketing-campagne zijn. Dat laatste past niet bij het no-nonsense karakter van Oss.

Strategie- en actielijnen 







We dragen innovatieve, duurzame en trotse maakstad permanent uit en gebruiken dit als kapstok en overkoepelend concept. De speerpuntclusters Life Sciences en Health, Logistiek, Agrifood en de maakindustrie en de diverse platform- en ondernemersorganisaties moeten zich hierin uiteraard herkennen. Zij kunnen hun achterban ook afzonderlijk op deze wijze profileren, omdat het concept werkt als een ‘satéprikker’. We promoten Pivot Park als groeidiamant in onze stad. Dit biedt uitstekende mogelijkheden om de stad verder op de kaart te zetten. Het cluster is echter breder en de terugkeer van de naam Organon en het 100jarig bestaan hiervan in 2023, biedt ons de mogelijkheid om Oss dan groots te profileren als stad van Life Sciences en Health. We ontwikkelen een ‘Osse Overshoot Day Monitor’. Dit biedt ons samen met de activiteiten van de Stichting Global Goals en de jaarlijkse update van de Portfolio Duurzame Economie de mogelijkheid ons verder als duurzaamheidsstad te profileren. We liften mee op de Brabantse profilering, uitgevoerd door de provincie Noord-Brabant en de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij. Onder het motto “Brabant is Bright” worden de provincie en haar deelregio’s neergezet als een plaats “where business, people and life are bright”. De onderliggende campagnes en acties zijn met name gericht op het aantrekken van (buitenlandse) bedrijven en investeringen.

Belangrijk is dat Oss hierbij steviger aangehaakt wordt, waarbij voor Life Sciences en Health ook de samenwerking met Nijmegen (Radboud, Novio Tech Campus) en Boxmeer (Animal Health) moet worden gezocht.

25

Bijlage

Geïnterviewde personen en instanties De volgende personen en organisaties zijn betrokken geweest bij de totstandkoming van de bouwsteen voor de Osse Economische Strategienota 2021-2025.

Ondernemingen Tom Acket Arian van Bakel Jan Berghege Peter de Bruijn en Corné Roovers Brigitte Drees Rob Driessen Toine van Gils Lambèr Hendriks Linda van den Hurk Dirk van Leemput en Harry van Lieshout Wenny Raaymakers Koos Spierings Hans Stoop Leon Thé Marian Wagemakers Rick van de Wetering en Niels Vaessen Alexander Willemse Henri van Zandvoort Jorg Zwaans

Acket Drukkerij Kartonnage Van Bakel Transport Bouwbedrijf Berghege Rabobank Oss Bernheze Pivot Park Ardagh Vos Logistics Hendriks Bouw & Ontwikkeling Spirit Solar Lightning Aspen MSD Spierings Mobile Cranes Verhoeven Family of Companies Padifood Dalco Food Heesen Yachts BioConnection H. van Zandvoort Electrotechniek Begra

Platform- en ondernemersorganisaties Yvonne Althuizen en Ton Hendriks Theo Bruinsma Huub Dormans Marinus van Dorst Richard Kampert Jack van Lieshout Richard van Ommen Dave van Schaijk en Erik van den Oord Berend-Jan Schuring Jasper van Wordragen

Toekomst In Bedrijven Oss (TIBO) Metaalkracht Oss Ondernemerslift+ Parkmanagement Vorstengrafdonk Osse Industriële Kring (OIK) 3O Stichting Talentencampus Kracht van New Business Oss Logistiek Platform Oss Starters Succes Oss Bernheze

Onderwijs- en kennisinstellingen Liz Chermin Peer van Summeren en Jolanda van Kessel

HAS Hogeschool ROC De Leijgraaf

Gemeente Oss Frank den Brok Kees van Geffen Peter Mertens Johan van der Schoot

Wethouder Economie en Financiën Wethouder Werk & Inkomen, Onderwijs, Jeugdzorg en Sport Programmamanager Energie- en Grondstoffentransitie Wethouder Buitengebied, Wonen, Klimaat & Energie

7