Bijlage II - Beantwoording zienswijzen
Tekst van het document
nee
132
6a 6b
Laat zien dat er met overlast door fijnstof dat vrijkomt rekening wordt gehouden in de NRD. Laat zien hoe de risico’s van stof zijn ingeschaald en welke maatregelen men denkt te nemen om het zoveel mogelijk te voorkomen.
Wat betreft de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen wordt verwezen naar paragraaf 2.6 van de zienswijzennota. De eventuele risico's worden in het MER inzichtelijk gemaakt.
nee, zie par §agraaf 2.6
133
6c
Hoe zijn de korte- en lange termijn risico’s van het gevaarlijke fijnstof van de rotorbladslijtage op voorhand gezien als een acceptabel risico, zeker gezien de problemen die optraden en nog lang zullen optreden na verwerking van asbest, ten aanzien van de gezondheid van mens en dier in een groot gebied rond het plangebied.
Wat betreft de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen wordt verwezen naar paragraaf 2.6 van de zienswijzennota. Wat betreft slijtage van de windturbinebladen wordt verwezen naar paragraaf 3.1 van de zienswijzennota. Wat betreft gezondheid wordt verwezen naar paragraaf 4.3 van de zienswijzennota.
nee, zie § 2.6 en 3.1
134
6d
Hoe wordt in de NRD (en later de MER) rekening gehouden met de overheersende windrichting en de daarmee extra hoge belasting voor het eerder aangegeven gebied.
Er wordt in de MER rekening gehouden met de overheersende windrichting.
nee
135
6f
Welke meetmethoden en daarmee samenhangend welke gereedschappen, afwijkgegevens en verdere specificaties van bron, afstanden (hoogtes), gereedschappen en normen zullen worden gehanteerd voor het vaststellen van de mate van overlast en gevaar?
In het MER worden de onderzoeksaanpak en eventueel gebruikte rekenmodellen voor dit thema nader gespecificeerd.
nee
44 | 55
Gevolg voor het MER?
Zienswijze
Tijdens de realisatie en het gebruik van het windpark gelden verschillende regels. Van bouwvoorschriften tot arbeidsomstandigheden. Aan die voorschriften heeft de exploitant/bouwer zich uiteraard te houden en de bevoegde instanties kunnen hierop toezien, eventueel na meldingen/klachten van derden. Het NRD of het MER zijn echter niet de instrumenten voor een klachtenregeling waar reclamant op doelt.
nee
specificeer de selectiecriteria en controlecriteria waaraan de initiatiefnemers moeten voldoen; laat zien hoe in de NRD de richtlijnen en meetmethoden, gereedschappen en kwalificaties van de controleur zijn gespecificeerd en geborgd; welke normen zullen worden aangehouden in de NRD om geluidsoverlast te bepalen; omschrijving van voorwaarden, methode, gereedschap en kwalificaties van de controleur moeten beschreven worden in de NRD om discussies te voorkomen; in de NRD zal de plicht tot voorzorg voor de bewoners aangegeven moeten worden; hoe kan de NRD borgen dat ook de nieuwe bewoners van reeds ingeplande uitbreidingen van woongebieden dezelfde veiligheid en woongenot geboden wordt dan de huidige bewoners in Oss? welke normen worden in de NRD aangehouden ten aanzien van het LFG? welke meetmethoden, gereedschap en kwalificaties van zowel gereedschap als controleurs worden voorgeschreven voor het bepalen van LFG zowel aan de bron als in het veld?
In het MER wordt de geluidsbelasting van windturbines onderzocht, zie daarvoor paragraaf 4.5 van de zienswijzennota. Het MER biedt beslisinformatie over milieuaspecten voor het kiezen van het voorkeursalternatief. De door de reclamant genoemde voorwaarden en eisen worden niet in het MER vastgelegd.
nee, zie § 4.5
137
7a t/m h
-
-
-
-
Reactie
Nr. reclamant
De NRD zal ook uitgebreid moeten worden met een klachtenbehandeling voor dit en andere risico’s die op kunnen treden tijdens de verschillende fases van het oprichten van een windpark.
Nr. zienswijze nota
6g
136
138
8a
Welke eisen zal de NRD stellen aan de normen ten aanzien van het fenomeen slagschaduw?
In het MER worden de effecten van slagschaduw op omwonenden onderzocht (zie beoordelingskader op pagina 17 van de NRD). Er wordt hierbij getoetst aan de wettelijke norm. Hierbij wordt de landelijke discussie en beleidsvorming over de slagschaduwnormen voor windturbines nauwlettend gevolgd. Als deze normen overschreden worden wordt onderzocht wat de consequenties van de noodzakelijke maatregelen, tijdelijk stilstand, zijn.
nee
139
8b
Welke mogelijkheden zal de NRD vastleggen ten aanzien van het vaststellen van de overlast en de mogelijkheid tot ingrijpen van bewoners die overlast ervaren?
De NRD beschrijft wat er wordt onderzocht om de effecten van de realisatie van het windpark in beeld te brengen en hoe dat onderzoek
nee
45 | 55
Gevolg voor het MER?
Reactie
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
plaatsvindt. De normering van het windpark als het eenmaal wordt gerealiseerd en in gebruik is, is op andere manieren geregeld. Zoals in vergunning- of bestemmings-/ omgevingsplanvoorschriften. Als bewoners menen dat de voorschriften worden overtreden, dan kunnen zij de bevoegde overheid vragen om handhavend op te treden. 140
9a
Welke eisen zullen er in de NRD gesteld worden ten aanzien van het toepassen van vliegverkeerslichten?
De windturbines moeten voldoen aan de landelijke eisen voor obstakelverlichting. In het NRD is het thema lichthinder in het beoordelingskader opgenomen (zie pagina 17 van de NRD).
nee
141
9b
Welk overleg is er met de instanties die verantwoordelijk zijn voor het vliegen in dit gebied ten aanzien van het oprichten van tientallen zwaar hinderende turbines en waar in de NRD wordt dit aspect meegenomen en als risico beoordeeld en gewogen?
Wat betreft het laagvlieggebied van Defensie wordt verwezen naar paragraaf 3.9 van de zienswijzennota. Het effect op het laagvlieggebied wordt in de NRD in het beoordelingskader genoemd bij het thema Defensie. Met Defensie worden overleggen gevoerd en worden afspraken gemaakt om de belangen van omwonenden zo goed als mogelijk te behartigen.
nee, zie § 3.9
142
10a t/m c
Welke criteria en weegfactoren worden in de NRD ten aanzien van het beschermen van vogels meegenomen? Is de locatie van kolonies van vogels van invloed op de posities van de windturbines in dit gebied en hoe wordt dit meegenomen en opgelegd als verplichting? Laat zien in de NRD dat het probleem (aantrekking van vleermuizen) serieus wordt genomen en dat er of maatregelen worden opgelegd bijv. stopzetting van turbines als groepen vleermuizen in de nabijheid van de turbines worden waargenomen.
Wat betreft natuur (waaronder de bescherming van vogels) wordt verwezen naar paragraaf 4.1 van de zienswijzennota. Wat betreft mitigatie en compensatie wordt verwezen naar paragraaf 4.2 van de zienswijzennota.
nee, zie § 4.1 en 4.2
143
11a
Hoe wordt het effect (van waardedaling van woningen) meegenomen als weegfactor in de NRD en in de beslissingscriteria voor het realiseren van een landwindpark in een drukbevolkt land als Nederland.
Waardedaling is op zichzelf geen (milieu)effect dat in de NRD of het MER wordt onderzocht. Nadat de besluitvorming (vergunningverlening) heeft plaatsgevonden is het binnen de wettelijke kaders wel mogelijk om planschadevergoeding of nadeelcompensatie te vragen.
nee
144
12a
Wordt er in de NRD (of in een later stadium een vergunningverlening) een redelijke verplichting afgesproken voor een verdeling van de winsten die een windpark oplevert voor de initiatiefnemers? Dit kan deels op basis van een verdeelsleutel ten aanzien van de afstand en verder door schenkingen aan
Dit wordt niet afgesproken in de NRD, maar in een anterieure overeenkomst met de initiatiefnemers van de windturbines. De basis voor deze afspraak voor de verdeling van de lusten en lasten is opgenomen in
nee
46 | 55
Gevolg voor het MER?
Reactie
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
Zienswijze dorpshuizen, jeugdclubs ouderenverenigingen en andere sociale- of sportgerichte verenigingen.
diverse raadsbesluiten van de gemeente ’s-Hertogenbosch1. Ook in een raadsbesluit van de gemeente Oss is bepaald dat een voorstel voor financiële participatie door omwonenden en inwoners zal worden gedaan.2
Met regelmaat vertoeft er een aantal Ransuilen in en rondom de Lithse polder en bij ’t Wild. Afgelopen voorjaar heeft een koppel ransuilen genesteld aan de Krommenhoek 8, waaruit 4 jonge ransuilen zijn geboren. Gezien de plannen die betrekking hebben op het plaatsen van windturbines in de Lithse polder en achter de Groote Wielen, is dit in strijd met de Wet natuurbescherming.
We danken u voor de informatie en nemen dit mee. Wat betreft natuur (waaronder de bescherming van vogels) wordt verder verwezen naar paragraaf 4.1 van de zienswijzennota.
nee
nr. 15 (gemeente Oss) 145
nr. 16 (gemeente Oss) 146
1
TenneT heeft aangegeven dat de aansluiting van het windmolenpark Duurzame Polder pas op zijn vroegst in 2027-2028 maar mogelijk pas in 2030 aangesloten kan worden op het energienetwerk. Zonder de garantie van TenneT dat het windmolenpark ook daadwerkelijk aangesloten kan worden, heeft het park geen kans van slagen en kunnen er géén vergunning afgegeven gaan worden voor 1 januari 2025. hoe gaat het college het bekende netwerkprobleem pareren? wordt geheel afgezien van de bouw van windturbines in de Duurzame Polder als dit op 1 januari 2025 nog altijd actueel is en er op dat moment om die reden nog geen vergunningen afgegeven zijn?
Het huidige hoogspanningsnet is inderdaad op sommige plaatsen overbelast. TenneT en regionale netbeheerders werken aan uitbreidingen van het elektriciteitsnet, om het groeiende aanbod en de groeiende vraag naar elektriciteit ook in de toekomst te blijven verzekeren. Voor de ontsluiting van dit windpark vinden voortdurend overleggen met TenneT en Enexis plaats om hierover verdere afspraken te maken. Er is op dit moment geen aanleiding om af te zien van de realisatie van de windturbines in de Duurzame Polder.
nee
147
2
Hoe heeft reclamant garantie dat er GEEN windturbines van gemeente Den Bosch in het Osse del van de Duurzame Polder geplaatst gaan worden?
Er is geen sprake van het plaatsen van Bossche turbines op Oss’ gebied. Iedere gemeente voorziet in haar eigen energiebehoefte. Garanties kunnen er op dit moment niet worden afgegeven, aangezien de gemeenteraden hieromtrent beslissingsbevoegd zijn. Echter, het genoemde uitgangspunt is op dit moment doorslaggevend. Er zijn geen andere inzichten om van dit uitgangspunt af te wijken.
nee
148
3
Welke garanties geeft gemeente Oss reclamant dat door de komst van het windmolenpark de vliegroutes van defensie niet richting woonkernen zoals Maren-
Ook Defensie heeft zich te houden aan wet- en regelgeving als het gaat over geluidsoverlast en
nee
1
Raadsbesluiten Gemeente ’s-Hertogenbosch van 7 juli 2020, en 6 oktober 2020.
2
Raadsbesluit Gemeente Oss van 28 januari 2021.
47 | 55
veiligheid. Op dit moment is nog niet bekend wat de impact van windturbines op de laagvliegroutes gaat zijn. Met Defensie worden overleggen gevoerd en worden afspraken gemaakt om de belangen van omwonenden zo goed als mogelijk te behartigen. Garanties kunnen niet worden afgegeven.
Gevolg voor het MER?
Reactie
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
Zienswijze Kessel en Lith verlegd gaan worden, waardoor de kans op nog meer geluidsoverlast in deze woonkernen toe zal nemen met daarbij ook dat bij eventuele ongevallen met de helikopters er grote calamiteiten kunnen ontstaan?
149
4
Graag verneemt reclamant hoe dit luchtkwaliteitsonderzoek uitgevoerd gaat worden en op welke stoffen en/of gassen concreet onderzocht gaat worden. Welke meetmethoden worden bij het luchtkwaliteitsonderzoek gebruikt?
Wat betreft uitstoot van luchtverontreinigende stoffen wordt verwezen naar paragraaf 2.6 van de zienswijzennota. In het MER worden de onderzoeksaanpak en eventueel gebruikte rekenmodellen voor dit thema nader gespecificeerd.
nee, zie § 2.6
150
5
Graag verneemt reclamant welke type windturbine uitgegaan zal worden om de milieueffecten vast te stellen waarbij van belang is dat m.n. de hoogte en de diameter van de wieken opgegeven worden.
Wat betreft de typen windturbines wordt verwezen naar paragraaf 2.5 van de zienwijzennota.
nee, zie § 2.5
151
6
Worden de negatieve milieuaspecten als gevolg van de bouw van het windturbinepark ook onderzocht? Zo ja hoe? Op welke wijze zullen deze negatieve milieueffecten gecompenseerd gaan worden?
Ja, milieueffecten van de bouw van de windturbines op de omgeving worden inzichtelijk gemaakt. Wat betreft mitigatie en compensatie wordt verwezen naar paragraaf 4.2 van de zienswijzennota.
nee
152
7
Hoe gaat gemeente Oss waarborgen dat ook Geffen en ‘t Wild langs alle zijden gewaarborgd zijn van de binnen Oss gestelde afstandsnorm van 2 km?
Dit is niet te waarborgen, omdat gemeente Oss niet kan besluiten over Bosch grondgebied.
nee
153
8
Er zijn plannen voor woningbouw in de Duurzame Polder (Amsteleind) door het college is aangegeven dat hier geen rekening gehouden wordt met de 2km afstandsnorm. Waarom denkt gemeente Oss letterlijk en figuurlijk met 2 maten te kunnen meten? Is de gezondheid van toekomstige bewoners van gemeente Oss minder belangrijk? In het slechtste geval e.e.a. toch doorgevoerd gaat worden, hoe wordt dan de gezondheid van toekomstige bewoners van Amsteleind extra gewaarborgd en waar kan terecht met een claim t.a.v. gezondheid en/of waardedaling van hun woning?
De toekomstige inwoners van Amsteleind zijn zich ervan bewust dat zij in een woning gaan wonen in een woonwijk die grenst aan de Duurzame Polder. Maar ook voor deze woningen geldt dat hier aan de wettelijke bepalingen voor normen moeten worden voldaan, zodat ook deze bewoners op een ‘gezonde’ afstand van de windturbines komen te wonen.
nee
Waardedaling is op zichzelf geen (milieu)effect dat in de NRD of het MER wordt onderzocht. Nadat de besluitvorming (vergunningverlening) heeft plaatsgevonden is het binnen de wettelijke kaders wel mogelijk om planschadevergoeding of nadeelcompensatie te vragen. 154
48 | 55
9
Wordt onderzoek gedaan naar de negatieve geluidseffecten IN de woning? Zo ja hoe? Welke concrete geluidsnormen worden gehanteerd
Wat betreft geluid wordt verwezen naar paragraaf 4.5 van de zienswijzennota.
nee, zie § 4.5
Gevolg voor het MER?
Reactie
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
binnen de MER? Worden de internationale inzichten t.a.v. laagfrequent geluid meegenomen in de NRD en MER? 155
10
Waar kunnen bewoners terecht als men dergelijke klachten (wegens laagfrequent geluid) ondervindt na de komst van de windturbines in de Duurzame Polder? Hoe gaat gemeente Oss hen helpen in de vorm van compensatie of in het ernstigste geval hulp bij verhuizing?
De NRD beschrijft wat er wordt onderzocht om de effecten van de realisatie van het windpark in beeld te brengen en hoe dat onderzoek plaatsvindt. De normering van het windpark als het eenmaal wordt gerealiseerd en in gebruik is, is op andere manieren geregeld. Zoals in vergunning- of bestemmings/omgevingsplanvoorschriften. Als bewoners menen dat de voorschriften worden overtreden dan kunnen zij de bevoegde overheid vragen om handhavend op te treden.
nee
Nadat de besluitvorming (vergunningverlening) heeft plaatsgevonden is het binnen de wettelijke kaders mogelijk om planschadevergoeding of nadeelcompensatie te vragen. 156
10
Hoe gaan gemeente Oss /Den Bosch inspecteren of de vastgestelde geluidsnormen overschreden worden? Hoe gaan gemeente Oss/Den Bosch handhaven op de vastgestelde geluidsnormen? Hoe wordt voorkomen dat er gefraudeerd gaat worden met de geluidsnormen?
Toezicht en handhaving is door het bevoegd belegd bij ODBN (OmgevingsDienst Brabant Noord). Handhaving van windturbinegeluid is hier onderdeel van. Fraudering van geluidsnormen en hoe daar mee om te gaan is een vraag voor de toekomst en geen onderdeel van het MER. Het bevoegd gezag heeft de taakstelling om normering te handhaven. Uitgangspunt is dat dat ordentelijk plaats gaat vinden
nee
157
11
Mocht de RvS negatief besluiten op de geplande windturbines voor Elzenburg - de Geer, worden de 4 aldaar geplande windturbines dan alsnog in de Duurzame Polder geplaatst? Hoe gaan deze 4 windturbines dan gesitueerd worden in het Osse deel van de Duurzame Polder, rekening houdende met de 2 km afstandsnorm tot de woonkernen?
Het door reclamant genoemde scenario is niet aan de orde. De gemeenteraad van Oss heeft in het raadsbesluit van 28 januari 2021 nogmaals aangegeven een deel van de energieopgave ook met windmolens op Elzenburg – De Geer te willen realiseren, De benodigde besluiten (bestemmingsplan, omgevingsvergunningen) voor windmolenpark Elzenburg – De Geer zijn in december 2021 genomen. Deze liggen momenteel ter toetsing bij de bestuursrechter.
nee
158
12
Worden de problemen rondom het verwijderen van een windturbine door gemeente Oss erkent? Word in de MER voorzien in het milieuvriendelijk verwijderen van de afgeschreven windturbines? Zo Ja
Wat betreft het einde van de levensduur van de windturbine wordt verwezen naar paragraaf 3.2 van de zienswijzennota.
nee, zie § 3.2
49 | 55
Gevolg voor het MER?
Reactie
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
op welke wijze? Wordt bijv. de betonnen fundering ook verwijderd en hoe worden de rotorbladen, welke nu altijd nog gefabriceerd worden van nietrecyclebaar kunststof, vernietigd? nr. 17 (gemeente Oss) 159
1
De adviserende marktpartijen die informatieavonden organiseren en actief betrokken zijn bij de projectrealisatie hebben er alle belang bij om zo min mogelijk belemmeringen te verkrijgen voor nieuwe windturbineprojecten. In het kader van transparantie en algemene beginselen van behoorlijk bestuur dient een onafhankelijke partij betrokken te worden bij het opstellen van de MER en windmolenbepalingen. De MER moet vanwege de vereiste betrouwbaarheid begeleid en gerealiseerd worden dooreen bekwame instantie waaraan geen enkele zweem van mogelijke partijdigheid kleeft en met kennis van gezondheid(wetenschappen) op een hoog kwaliteitsniveau.
Het MER wordt opgesteld door Witteveen+Bos, een onafhankelijk adviesbureau.
nee
160
2
De informatie van de bewonersbijeenkomsten najaar 2022 is nog niet verwerkt en een extra bewonersbijeenkomst met het thema gezondheid is toegezegd door het projectteam
Een webinar met het thema gezondheid is georganiseerd op woensdag 25 januari 2023. Een link naar de uitzending is op de website duurzame polder opgenomen. Informatie van de bewonersbijeenkomsten is weergegeven op de website Duurzame Polder en de inhoud wordt meegenomen in het vervolg van dit project.
nee
161
2
Bij het projectteam is niet bekend wat de juridische status is van het defensie laagvlieg oefengebied inde polder. Er is ook daarom geen uitspraak of onderzoek mogelijk wat de consequenties zijn wat betreft geluidsbelasting en cumulatie van geluid.
Wat betreft het laagvlieggebied van Defensie wordt verwezen naar paragraaf 3.9 van de zienswijzennota.
nee, zie § 3.9
162
3
Bij gebrek aan argumenten voor windturbines wordt door de wethouder en het projectteam klimaatangst als pressiemiddel toegepast, zonder daar wetenschappelijke onderbouwing bij te geven.
Vanuit de RES zijn doelstellingen per gemeente vastgesteld. ‘sHertogenbosch en Oss hebben zich daaraan geconformeerd. Beide gemeenten hebben ervoor gekozen een groot deel van hun opgave in de Duurzame Polder te realiseren.
nee
163
4
De afstandsnormen (1km en 2km) zijn te arbitrair. Zijn deze te handhaven met de nieuwe wettelijke norm of neemt de provincie of rijk het bevoegd gezag over? Kunnen exploitanten de nieuwe norm wettelijk afdwingen?
Wat betreft de verschillen in afstandsnormen wordt verwezen naar paragraaf 2.1 van de zienswijzennota. Wat betreft het onderzoek naar nieuwe geluidsnormen wordt verwezen naar paragraaf 4.5 van de zienswijzennota.
nee, zie § 2.1
164
5
Er worden nog geen aantallen etc. van milieueffecten genoemd in de NRD, waardoor van omwonenden niet kan worden verwacht dat zij op een imaginair
De milieueffecten worden inzichtelijk gemaakt in het MER. Het NRD dient slechts om de reikwijdte en het detailniveau van
nee
50 | 55
Reactie de onderzoeken in het MER te bepalen.
Gevolg voor het MER?
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
project een onderbouwde zienswijze kunnen formuleren. 165
6
Als de landelijke ontwikkelingen (wat betreft windturbinebepalingen) worden gevolgd, waarom dan vooraf een MER voor de duurzame polder, zo wordt de duurzame polder onnodig duur.
Het uitvoeren van een MER is een wettelijke verplichting.
nee
166
6
Met de NRD wordt niet ingegaan op nieuwe landelijke windturbinebepalingen. Er wordt voor gekozen eigen normen te hanteren.
Wat betreft het onderzoek naar geluidsnormen wordt verwezen naar paragraaf 4.5 van de zienswijzennota. Waar het gaat om de overige nieuwe/landelijke inzichten en normen verwijzen wij naar paragraaf 2.7.
nee, zie § 2.7 en 4.5
167
Bijlage 1 is overzichtskaart van Nederland met windsnelheden op een hoogte van 100 meter. Daar uit blijkt dat milieutechnische stuk minder rendabel is om in Brabant elektriciteit op te wekken dan in op zee of in de Provincies Friesland/Groningen.
Wat betreft de nut en noodzaak van het project wordt verwezen naar paragraaf 2.2 van de zienwijzennota.
nee, zie § 2.2
168
NRD houdt geen rekening met mogelijkheden van lokale opslag van energie om in windstille dagen toch aan de duurzaamheidsdoelstellingen te voldoen.
Wat betreft het balanceren van de vraag en het aanbod van duurzame energie wordt verwezen naar paragraaf 2.4. Daarnaast worden in de fase van de m.e.r. de kansen en aandachtspunten van de alternatieven vanuit het thema netwerkaansluiting inzichtelijk gemaakt
nee, zie § 2.4
169
Om integrale afweging van de milieueffecten van windturbines vast te stellen moet de MER de diverse types windturbine naast elkaar zetten zowel de traditionele windturbines met wieken als de nieuwe verticale varianten zoals bijvoorbeeld KOHILO Wind Turbines. En welke parameters de windturbines rekening mee gehouden wordt c.q. uitgangspunten (hoogte en diameter wieken).
Wat betreft de typen windturbines wordt verwezen naar paragraaf 2.5 van de zienwijzennota.
nee, zie § 2.5
170
NRD wordt geen rekening gehouden met het mogelijk dubbelruimte gebruik welke bijvoorbeeld verticale varianten wel tot de mogelijkheid behoort.
Wanneer eventueel dubbelgebruik onderdeel is van de inrichtingsvarianten voor de Duurzame Polder, zal dit meegenomen worden in het MER, zie ook paragraaf 4.7.
nee, zie § 4.7
171
Op het thema ‘gezondheid’ benoemt de NRD niet 1) de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen door vrindturbines zoals SF6 gassen. Onderzoek naar deze soort gassen is gedaan door de NWEA (De Nederlandse WindEnergie Associatie (NWEA) is de branchevereniging van de windsector) dus een slager die zijn eigen vlees keurt. Ook wordt er in de praktijk kleinere hoeveelheden voorraad per windmolen neergezet zodat men onder een bepaalde werkvoorraad blijft waarmee men de registratieverplichtingen onder een ander voorwaarden hoeft bij te houden. Daarom dient men
Wat betreft uitstoot van luchtverontreinigende stoffen wordt verwezen naar paragraaf 2.6 van de zienswijzennota. Wat betreft gezondheid wordt verwezen naar paragraaf 4.3 van de zienswijzennota.
nee, zie § 2.6
nr. 18 (gemeente Oss)
51 | 55
Gevolg voor het MER?
Reactie
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
duidelijk aan te geven per type windturbine variant welke gassen of alternatieve men gebruikt. 172
Op het thema ‘gezondheid’ benoemt de NRD niet 2) welke frequenties het geluid dat vrijkomt zowel laagfrequent als andere. Ook doet TNO onderzoek naar andere vormen van wieken om de geluidsoverlast te verminderen. Ook binnen de provincie en regio bevinden zich een behoorlijk aantal breuklijnen. In de NRD wordt niet ingegaan op transport van het laagfrequent geluid door deze breuklijnen heen. Hierdoor dient de MER nader in te worden beschouwd.
Wat betreft gezondheid wordt verwezen naar paragraaf 4.3 van de zienswijzennota. Het transport van laagfrequent geluid door breuklijnen heen is geen onderdeel van het MER, hier is geen wetenschappelijk onderbouwde informatie over beschikbaar.
nee
173
Gezien het feit dat er in de omgeving een luchtmachtbasis aanwezig is dient dit in de MER nader benoemd te worden. Wat de mogelijk geplande types effecten hebben over de veiligheid rondom deze luchtmachtbasis.
Indien de windturbines effecten op een nabijgelegen luchtmachtbasis hebben, wordt dit beschreven in het MER.
nee
174
Om een integrale afweging te kunnen maken moet men duidelijk aangeven welke hoeveelheid energie men in de gehele regio aan MWh verbruikt per jaar en welke hoeveelheid de windmolens opleveren in dezelfde eenheid dan kan men waarnemen hoeveel procent men aan het verduurzamen is. In deze afweging dient ook meegenomen te worden de landelijke problematiek dat mensen van het gas af moeten en dat men met elektrische auto’s moet gaan rijden. Welke impact maken de geplande windmolens dan afgewogen tegen de bovengenoemde punten. Dit dient nader in de MER te worden beschouwd.
Wat betreft de nut en noodzaak van het project wordt verwezen naar paragraaf 2.2 van de zienwijzennota.
nee, zie § 2.2
175
De bijeenkomst op 21 september 2022 is enkel opgezet zodat er weer is voldaan aan het organiseren van een bewonersavond, conform het stappenplan om tot een windturbinepolder te komen. De burgers worden niet serieus genomen, er is een goede informatieavond nodig waarin nadere, eerlijke, duidelijke en concrete antwoorden worden gegeven.
Wat betreft participatie wordt verwezen naar paragraaf 4.4 van de zienswijzennota. De gemeenten zetten zich weldegelijk in om zo volledig en concreet mogelijk informatie te geven. Er is en wordt zo transparant mogelijk gehandeld en gecommuniceerd.
nee, zie § 4.4
176
Er is sprake van een rechtsongelijkheid doordat de afstandsnormen per gemeente verschillen, zodat bewoners in deze gemeente op verschillende manier blootgesteld worden aan de effecten van windturbines. Op deze manier wordt een aantal burgers in Oss beschouwd als tweederangsburgers. De gemeente laat deze burgers in de steek. De overheid c.q. gemeente Oss moet burgers op gelijke wijze behandelen. Dit is een algemeen beginsel van behoorlijk bestuur.
Wat betreft de verschillen in afstandsnormen wordt verwezen naar paragraaf 2.1 van de zienswijzennota. Aanvullend merkt de gemeente op dat in elk geval voor alle woningen voldaan moet worden aan de wettelijke normen voor geluid etc. Zo wordt gewaarborgd dat de windturbines op voldoende afstand van alle woningen komen te staan.
nee, zie § 2.1
177
De gemeente dient 2.500 meter afstand van bewoners en ondernemingen te houden bij het plaatsen van windmolens, conform de Duitse norm (dit met uitzondering van de zogenaamde windboeren).
Wat betreft de afstandsnormen wordt verwezen naar paragraaf 2.1 van de zienswijzennota.
nee, zie § 2.1
nr. 19 (gemeente Oss)
52 | 55
Gevolg voor het MER?
Reactie
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota 178
Uit onderzoek van ZEMBLA is gebleken dat omwonenden van windmolens onvoldoende worden beschermd tegen overlast. De geluidsnormen voor windmolens houden geen rekening met de zogenoemde piekbelasting. Uit een recent gepubliceerde nota blijkt dat het ministerie ook in de toekomst wil blijven werken met een jaargemiddelde geluidsnorm, met andere woorden gecamoufleerde piekbelasting. Dit mag u de burgers van uw gemeente niet op deze wijze aandoen. Dit verdient grondig onderzoek en aanpassingen om de handhavingstaak goed uit te kunnen voeren.
De landelijke geluidsnormen voor windturbines worden inderdaad uitgedrukt in Lden (jaargemiddelde geluidniveau voor het etmaal op de gevel) en Lnight (jaargemiddelde geluidniveau voor de nachtperiode op de gevel). Het geldende Nederlandse reken- en meetvoorschrift gaat ook uit van deze jaargemiddelden. Het MER moet hier dus bij aansluiten. Voor nadere toelichting over de geluidsnormen wordt verwezen naar paragraaf 4.5 van de zienswijzennota.
nee, zie § 4.5
179
Door de gemeente is geen goed onderzoek uitgevoerd naar de effecten van een windturbinepark op dieren. Dit is noodzakelijk. Reclamant heeft een paardenhouderij/fokkerij en verwijst naar een onderzoek naar de invloed van laagfrequent geluid op paarden: https://www.windturbinesyndrome.com/2013/horsesget-wind-turbine- syndrome-portugal/
De conclusies uit de studie waarnaar door de reclamant wordt verwezen, wordt onvoldoende door andere onderzoeken onderschreven om een causaal verband te bevestigen. Daarom gelden in Nederland geen (afstands)normen of eisen ten aanzien van vee waaraan in het MER getoetst kan worden. De effecten van windturbines op dieren (naast wettelijk beschermde diersoorten) worden daarom niet afzonderlijk onderzocht in het MER.
nee
180
Indien er toch besloten wordt tot het plaatsen van windturbines in de nabijheid van de fokpaarden en fokveulens en deze hier schade door ondervinden, zal reclamant de Gemeente Oss aansprakelijk stellen voor onzorgvuldigheid, en een onrechtmatige overheidsdaad.
Voor financiële compensatie gelden de gebruikelijke wettelijke regelingen voor planschade (huidige wetgeving) en nadeelcompensatie (onder de Omgevingswet). Financiële compensatie in dit kader kan na vaststelling van het besluit aangevraagd worden. Verzoeken tot planschadevergoedingen kunnen (op dit moment volgens het huidig recht van de Wro) worden ingediend tot 5 jaar na het onherroepelijk worden van het planologisch besluit (zie art. 6.1, lid 4 van de Wro). Met de Omgevingswet (verwachte inwerkingtreding 1 januari 2024) zal dit wijzigen. Planschadeverzoeken worden door een onafhankelijke adviseur beoordeeld, waarbij wordt meegewogen in hoeverre de ontwikkeling voorzienbaar was, en een bepaald algemeen maatschappelijk risico wordt meegenomen.
nee
53 | 55
Gevolg voor het MER?
Reactie
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
nr. 20 (gemeente ’s-Hertogenbosch) 181
Specificeer In de MER de effecten door uitbreiding van elektriciteitsnetwerk. Effecten van de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk op de omgeving.
Wat betreft de milieueffecten van de verbouwing van het elektriciteitsnet wordt verwezen naar paragraaf 2.10 van de zienswijzennota.
nee, zie § 2.10
182
Specifieer in de MER welke effect dit initiatief heeft op plant en diersoorten. Er staat alleen aangegeven op beschermende plant en diersoorten. In de MER meenemen welke invloeden het initiatief heeft op het ecologische evenwicht. Behoud van huidige natuur.
Wat betreft natuur wordt verwezen naar paragraaf 4.1 van de zienswijzennota.
nee, zie § 4.1
183
Specificeer in de MER welke effecten de bouw en het verwijderen van de benodigde infrastructuur van het initiatief heeft op de omgeving (milieueffecten)
De effecten van de bouw van windturbines worden in de MER meegenomen als onderdeel van de thema’s verkeer, trillingen, geluid, etc.
nee, zie § 3.2
Wat betreft meenemen van effecten tijdens de demontage van de windturbine wordt verwezen naar paragraaf 3.2 van de zienswijzennota. 184
Specificeer de effecten op de historische omgevingswaarde van monument kruisstraat 64. Behoud van historische omgeving.
Wat betreft de effecten op cultuurhistorische waarden wordt verwezen naar paragraaf 3.7 van de zienswijzennota.
nee, zie§3.7
185
Het gebied is kwetsbaar voor overstromen. Specificeer in de MER de effecten op de omgeving van overstroming in combinatie met de benodigde infrastructuur van dit initiatief. Bijv stabiliteit van de windturbines, elektriciteitsveiligheid, e.d.).
De effecten op overstromingsrisico en wateroverlast vallen onder het thema Klimaatadaptatie in het beoordelingskader van de NRD.
Nee
186
Neem effecten en gevolgen mee op klimaatverandering door veranderende luchtstroming door windturbines.
De plaatsing van de windturbines in de Duurzame Polder zal geen bewezen of noemenswaardig effect hebben op klimaatverandering. Door deze vorm van duurzame opwek worden juist de emissies als gevolg van de verbranding van fossiele brandstoffen voorkomen, wat het klimaat ten goede komt.
Nee
187
Specificeer nader wat de effecten zijn op de energiedoelstelling door de verschillende luchtlagen in de Duurzame Polder
In de verschillende luchtlagen treden andere windsnelheden op. Deze zijn inzichtelijk via open data en dus bekend. In de MER worden alleen de milieueffecten van windturbines inzichtelijk gemaakt.
nee
188
Beschrijven nader wanneer de infrastructuur weer wordt verwijderd en hoe deze in weer terug wordt gebracht. Wordt het bestemmingsplan weer teruggedraaid na einde levensduur? Zijn de
Wat betreft het meenemen van effecten tijdens de demontage van de windturbine wordt verwezen
nee, zie § 3.2
54 | 55
Gevolg voor het MER?
Reactie
Zienswijze
Nr. reclamant
Nr. zienswijze nota
financiële middelen begroot om de windturbines te verwijderen? Hoe gaat de gemeente deze risico's managen? Bijvoorbeeld als de initiatiefnemer failliet gaat.
naar paragraaf 3.2 van de zienswijzennota. Aanvullend hierop, de verplichting tot het verwijderen van windturbines is inclusief bijbehorende voorzieningen (zoals infrastructuur).
189
Graag specificeren hoe de gemeente de uitstoot tijdens de bouw zo minimaal mogelijk houdt.
De effecten van de bouw van windturbines worden in de MER meegenomen als onderdeel van de thema’s verkeer, trillingen, geluid, etc.
nee
190
De MER gaat alleen in op de windturbines. Specificeer welke extra benodigdheden, zoals infrastructuur, nodig zijn voor o.a. transport, uitbreiding netwerk, e.d.
Wat betreft de milieueffecten van de verbouwing van het elektriciteitsnet wordt verwezen naar paragraaf 2.10 van de zienswijzennota. Overige extra benodigdheden worden in de MER meegenomen als onderdeel van de thema’s verkeer, trilling, geluid etc.
nee, zie § 2.10
55 | 55