Bijlage 8D Bijlagen bij toelichting St Jansstraat 1 Neerlangel

BESTEMMINGPSLAN St. Jansstraat 1 Neerlangel - 2022 Bijlagen bij toelichting

Gemeente Oss | Raadhuislaan 2 | 5341 GM | Oss | T: 14 0412 | F: 0412 642605 | www.oss.nl |

Indexpagina bijlagen bij de toelichting Bestemmingsplan St. Janstraat 1 Neerlangel - 2022 Bijlage 1

- Productinformatie brouwerij

Bijlage 2

- Bouwhistorische verkenning

Bijlage 3

- Omschrijving restauratie en renovatie

Bijlage 4

- Beplantingsplan

Bijlage 5

- AERIUS berekening

Bijlage 6

- Verkennend bodemonderzoek

Bijlage 7

- Advies veiligheidsregio

Bijlage 8

- Akoestisch onderzoek industrielawaai

Bijlage 9

- Aanmeldnotitie vormvrije mer-beoordeling

Bijlage 1

- Productinformatie brouwerij

Bijlage 1: product informatiebladen Brouwhuis:

Gisttank:

Bijlage 2

- Bouwhistorische verkenning

Bouwhistorische verkenning met waardenstelling en aanbeveling Boerderij en bijgebouw Sint Jansstraat 1 Neerlangel

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Sint Jansstraat 1 Neerlangel

Oude foto van de boerderij

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

1

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Colofon Redactie Teksten: Fotografie: Tekenwerk: Veldwerk: Copyright:

Jos Bertens Jos Bertens Pedro Schamp Pedro Schamp Jos Bertens en Pedro Schamp Schamp Bouwkundig Advies

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

2

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Inhoud Colofon Inhoud Voorwoord Objectgegevens Inleiding De boerderij in historische context Beschrijving van de boerderij Exterieur Interieur Voormalige varkensschuur Waardering Cultuurhistorische waardenstelling Bouwhistorische waardenstelling Waardering boerderij Waardering varkensstal Bijlagen: Tekeningen van aanzichten en doorsneden

2 3 4 5 6 8 13 13 21 27 30 30 30 31 32 34 - 46

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

3

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Voorwoord Wanneer een boerderijgebouw van functie gaat veranderen, komt er doorgaans veel om de hoek kijken. Dit is meestal onderhevig aan een ingewikkelde bestemmingsplanwijziging en vergunningentraject. Bij een boerderij buiten de bebouwde kom is verruiming van de bestemming (vaak een extra woonbestemming, of gebruiksbestemming voor agrarische nevenactiviteiten) mogelijk indien het gebouw cultuurhistorische waarde heeft. De eigenaar heeft dan de plicht om in ruil voor de extra bestemmingsmogelijkheid het boerderijgebouw te restaureren of zo goed mogelijk in de oorspronkelijke staat te behouden. Boerderij Sint Janstraat 1 te Neerlangel dateert, blijkens de aanwezige jaartalankers, uit 1865. De vorm van de boerderij is typisch voor de Maasstreek. Ze ligt bovendien op een markante locatie dicht bij de Maasoever tegenover het oude dorpskerkje van Neerlangel. De boerderij heeft al jaren geen woonfunctie meer, doordat naast de boerderij een nieuwe woning is gebouwd. In de boerderij is momenteel een kleine bierbrouwerij gevestigd, die als hobby gerund wordt door een zoon van de eigenaar. De rest van het gebouw dient als opslagruimte en proeflokaal. Het is de bedoeling dat de bierbrouwerij in de toekomst wordt uitgebreid met een terras voor fietsers en toeristen.

Veel informatie betreffende de historie en het gebruik van het gebouw is verkregen door de heer Frans van de Rijdt, de 97 jarige vader van de huidige eigenaar. Hij heeft het gehele ontwikkelingstraject van de bedrijvigheid van nabij meegemaakt: de potstal, de grupstal, het gemengd bedrijf, ruilverkaveling en schaalvergroting. Daarnaast was hij een van de voormannen van de mechanisatie en de specialisatie. Dit laatste leidde tot verkoop aan huis van groente en fruit in een speciaal in de stal gebouwde boerderijwinkel. De voor u liggende bouwhistorische verkenning geeft de geschiedenis weer van het gebruik van de boerderij met de daarbij samenhangende veranderingen die in en aan het boerderijgebouw door de jaren hebben plaatsgevonden. Daarnaast is het gebouw gedetailleerd beschreven zowel wat betreft het interieur als het exterieur. Dit heeft geleid tot de vaststelling welke delen een hoge monumentwaarde, een positieve monumentwaarde of een indifferente waarde hebben. Met deze begrippen wordt aangeduid welke onderdelen van het gebouw perse behouden moeten blijven, wat onder voorwaarden kan worden veranderd en welke onderdelen zonder meer verwijderd kunnen worden. Dit alles wordt afgesloten met een conclusie en een advies. Heeswijk-Dinther, maart 2021 Schamp Bouwkundig Advies, Bertens Bouwhistorische rapportage

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

4

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Objectgegevens Eigenaar: Adres: Postcode en plaats: Kadastraal nummer: Sectie: Kadastrale gemeente:

fam. van de Rijdt Sint Jansstraat 1 5355 KC Neerlangel 399 C Ravenstein

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

5

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Inleiding Boerderij Sint-Janstraat 1 te Neerlangel ligt aan het begin van een doodlopende landbouwweg tegenover het kerkje van het dorp. Deze weg loopt min of meer evenwijdig aan de Maasdijk, die een honderdtal meters noordelijker ligt. In het dorpje is de weg over de dijk de hoofdstraat en was in het verleden de verbindingsweg tussen de Maasdorpen. De nieuwe verbindingsweg bevindt zich thans een kilometer zuidelijker. De dorpskern van Neerlangel bestaat naast het kerkje uit enkele verspreid liggende boerderijen met hier en daar een nieuw burgerwoonhuis ertussen. Soms staat bij een boerderij een ruïneus bijgebouw. Het landschap eromheen is vrij kaal met grote percelen weidegrond en akkerland. Hier en daar staat langs de percelen nog een rij bomen. Sint-Jansstraat 1 staat met de eindgevel naar de weg gekeerd. Het is een typische gevel van de Maasstreek met de deeldeuren in het midden en aan weerszijden tegen de zijgevels een loopdeur. Door de transitie in de bedrijfsvoering zijn ze in het verleden dichtgemetseld. Op de eindgevel bevinden zich de jaartalankers 1865. De boerderij is een statig gebouw met hoge zijgevels en de voordeur in de kopgevel. Ze is thans geheel met pannen gedekt Aan de bouwsporen in de gevels is te zien dat er in het verleden regelmatig wijzigingen zijn aangebracht.

De boerderij heeft aan de westzijde een drietal nieuwe bijgebouwen Deze liggen alle vlak naast elkaar, parallel aan het hoofdgebouw. Het gebouw dicht naast de boerderij is een oude houten noodkerk, afkomstig uit Tilburg. Deze wordt als opslagloods gebruikt, o.a. voor rollend materieel en machines. In het verleden werd hier op de zondag van de Sint Jansviering (24 juni) bij slecht weer de zondagse Mis gelezen. Het hele dorp verzamelde zich dan in dit houten gebouw. Aan de oostzijde staat haaks op de boerderij een voormalige varkensschuur. De schuur bevindt zich op de grens van woon- en stalgedeelte en heeft een zadeldak. Het achterste gedeelte is ingestort. Deze schuur is in de jaren negentig van de vorige eeuw bewoond geweest door een Franciscaner monnik, die hier een aantal jaren een soort kluizenaarsbestaan leidde. Tussen deze schuur en de weg ligt een klein bebost grasveldje met achter de weg het dorpskerkje. De boerderij verkeert uitwendig in goede staat. Het gebouw van de noodkerk staat erg dicht bij de lange westgevel en is door middel van een brede sluis ermee verbonden. Hierdoor is een deel van de westgevel van de boerderij een binnengevel geworden. Inwendig heeft het woongedeelte weinig authentieke elementen behouden. De kelder is het enige vertrek dat nog herkenbaar aanwezig is. De andere woonvertrekken herinneren niet meer aan een typisch boerderij-interieur.

Het grootste deel is door het aanbrengen van stalen balken midden in het woongedeelte een onverdeelde ruimte geworden. Ook is een gedeelte van de stal bij de woning getrokken. Op de zolder is de brandgevel en de kapconstructie nog nagenoeg in authentieke staat. In het stalgedeelte is de eikenhouten gebintconstructie nog voor het grootste deel aanwezig. Soms is een stijl door een nieuwe binnenmuur vervangen. Het is de bedoeling van de eigenaar om de bierbrouwerij uit te breiden en daarvoor de gehele stal te gebruiken. Daarnaast wil men het woongedeelte weer de oude bestemming teruggeven. De naast de boerderij gelegen oude varkensschuur wil men ombouwen tot een ruimte voor toeristische overnachtingsmogelijkheid.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

6

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

7

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

De boerderij in historische context Het oudste boerderijtype Op de kadasterkaart van 1811-1832 (zie onder) staat ter plaatse van het huidige gebouw reeds een boerderij ingetekend. De boerderij is van het hallenhuistype met aan de eindgevel een kleine uitbouw. Het is een typische dijkboerderij die in het rivierengebied van Maas en Waal in het verleden in deze vorm veel voorkomt. Bij Sint Jansstraat 1 bevindt zich aan de oostzijde vlak bij het stalgedeelte een langwerpige schuur. De bedrijfsvoering zal in die tijd bestaan hebben uit een gemengd bedrijf met een groot accent op de zelfvoorziening. Op het kaartje is te zien dat in het begin van de 19e eeuw nog geen boomgaarden voorkomen in het gebied. Dit zal rond 1900 veranderen.

Kadasterkaart 1811-1832. Op het kaartje staan meerdere boerderijen met een hoekuitbouw bij het stalgedeelte. Ten noorden van Sint Jansstraat 1 (pijl) staat het dorpskerkje te midden van het kerkhof.

Nieuwe boerderij In 1865 wordt het boerderijtje met schuur gesloopt ten behoeve van de bouw van de huidige boerderij. De bouw van een nieuwe boerderij zal te maken hebben gehad met de inmiddels groter geworden veestapel en de daarmee samenhangende toegenomen welvaart. Het nieuwe gebouw is een voor die tijd moderne boerderij met een riant woongedeelte, hoge buitengevels en een grote stal. Het woongedeelte zal in die tijd vrijwel zeker vensters met schuiframen hebben gehad. De strekken van deze vensters zijn in de gevels nog aanwezig. Later, in de jaren dertig van de twintigste eeuw zullen deze vervangen worden door moderne vensters. Ook zal in 1865 de zolderverdieping twee kleine zolderraampjes in de kopgevel hebben gehad. De zolder Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

8

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

wordt in die tijd gebruikt voor de opslag van graan, bonen en andere producten die door middel van droging bewaard worden. Er is hooguit een afgetimmerde slaapplaats voor de knecht. De lengte van de nieuwe boerderij reikt tot aan de destijds onverharde weg. De boerderij heeft merkwaardigerwijze twee waterputten. Een put ligt buiten vlak naast de deur naar de voorstal en de andere put bevindt zich binnen in de keuken. Deze laatste wordt met dikke planken afgedekt. Waarschijnlijk behoort deze put nog tot de oude boerderij waarbij hij gewoon buiten lag. Vanwege de goede waterkwaliteit zal men het zonde hebben gevonden om hem bij de bouw van de nieuwe boerderij te dempen.

Foto waarschijnlijk uit begin jaren vijftig. De boerderij heeft een rieten dak met een voet van pannen. De oorspronkelijke deur naar de voorstal is nog aanwezig en de schoorsteen staat nog op de brandgevel. De boerderij is omringd door fruitbomen. Links van de boerderij ligt een grote moestuin. Achter het stalgedeelte staat een schuur.

Het woongedeelte heeft traditiegetrouw al een gang achter de voordeur met aan weerszijden een kamer en opkamer. De gang komt uit in de grote woonkeuken met schouw. In de woonvertrekken worden de zolderbalken ondersteund door de binnenmuren. In het open stalgedeelte heeft de boerderij een vijftal gebinten. Elk gebint bestaat uit een ligger die rust op de penanten van de zijgevels. Deze ligger bestaat uit een lang middendeel en aan elke zijde een aangelast kort verlengstuk. Het middendeel heeft aan elk uiteinde een standvink met twee schoren. De aangelaste delen rusten op de penant van de lange gevels. De nieuwe boerderij heeft een stalruimte met een langsdeel, wat typisch is voor boerderijen in de Maasstreek en het aangrenzende Gelderse gebied. Bij een langsdeel staan de stalrepels met voergoot in de lengterichting van de stal. In 1865 zal de boerderij nog een potstal hebben gehad, die dan in een of beide zijbeuken heeft gelegen. De voergoot bevindt zich aan de zijde van de deel. Dit is de grote ruimte in het midden van de stal, achter de grote deeldeuren in de eindgevel. Vanuit de zijbeuken wordt de mest door de mestdeuren in de lange gevel en in de Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

9

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

eindgevel naar buiten verplaatst. Deze mestdeuren zijn thans nog als bouwsporen in de oostgevel aanwezig. De dakbedekking is oorspronkelijk alleen van riet. Later is een voet van pannen aangebracht. In de nieuwe boerderij wordt het gemengde bedrijf nog steeds uitgeoefend, zij het op grotere schaal. Met het gebruik van kunstmest, de oprichting van de Boerenbond met de coöperatieve melkfabriek, de vleesfabrieken in Oss en iets later de eiermijn in Roermond ontstaan er meer mogelijkheden voor productie en afzet. Ook speelt de spoorlijn met de losplaats bij het station in Ravenstein een rol bij het vervoer van suikerbieten. Op het akkerland wordt rogge, haver, gerst, tarwe en boekweit verbouwd. Daarnaast worden aardappelen en bieten geteeld. Op de weidegrond grazen de koeien, kalveren, schapen en de twee werkpaarden. Rondom de boerderijen liggen boomgaarden met hoogstamfruit. Op het erf staat een varkensschuur en bij de moestuin voor het woongedeelte een kippenhok. Door de vele boomgaarden heeft de Maasstreek iets weg van een uitloper van de Betuwe. Wijzigingen in de jaren twintig/dertig. Vanaf de jaren twintig/dertig ondergaat de boerderij een grote verandering. Er komt een einde aan de mestbereiding in de potstal door de ombouw naar een moderne grupstal, ook wel “Hollandse stal” genoemd.

Door het gebruik van kunstmest wordt het vee niet meer primair voor de mestproductie gehouden maar komt de melkproductie steeds meer op de voorgrond. Deze laatste vergt de nodige hygiëne, die in de donkere potstal ver te zoeken was. Het melkvee komt voortaan op een stenen vloer te staan, waarbij het de mest in een grup deponeert. Door roosters in de grup wordt de gier van de vaste mest gescheiden. De gier wordt naar een betonnen gierkelder geleid die op het erf is uitgegraven De mestdeuren worden dan dichtgezet waarbij op die plaats meestal een stalraam wordt aangebracht. Bij de boerderijen verdwijnt in deze tijd ook het houten privaat op het erf en komt er in de stal een meer comfortabel exemplaar dat is aangesloten op de nieuwe afvoer naar de gierkelder. Bij deze modernisering komt ook het woongedeelte aan de beurt. De ouderwetse schuiframen worden vervangen door vierdelige vensters met boven twee klepramen. De onpraktische put in de woonkeuken wordt gedempt. Op de zolder komt tegen de kopgevel een tweetal slaapkamers, waardoor de kleine ramen vervangen worden door de huidige grote exemplaren. Daarnaast verandert de omgeving van de boerderij door het graven van de Nieuwe Wetering en de kanalisatie van de Maas, waarbij de dijk wordt verzwaard en vervolgens geasfalteerd.

De specialisatie Vanaf de late jaren vijftig gaat men zich, op instigatie van de Europees Economische Gemeenschap (later de EU), zich geleidelijk specialiseren in de richting van de akkerbouw (bieten en aardappelen) en de verkoop aan huis van groenten en fruit. Het verbouwen van koren komt te vervallen, waarna ook geleidelijk de kippen en varkens het veld moeten ruimen. Tot slot verdwijnen de koeien uit de stal en worden de paarden ingewisseld voor een tractor. De bedrijfsvoering gaat zich steeds meer richten op grootschalige productie van aardappelen, champignons en fruit met de verkoop aan huis van voornamelijk groenten en fruit. De ruilverkaveling zorgt er voor dat de kleine met houtgewas omzoomde percelen worden samengevoegd tot grote akkers en weilanden. De zandwegen worden geasfalteerd en het landschap wordt een stuk kaler. Het gevolg van de specialisatie is dat het gebruik van de stalruimte wordt gewijzigd. In het deel tegen de eindgevel wordt een grote gekoelde ruimte aangebracht als bewaarplaats voor champignons. Het andere deel wordt professioneler ingericht als boerderijwinkel. Begin jaren Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

10

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

vijftig is reeds een gedeelte van het woonhuis en het eerste deel van de stal omgebouwd tot woonruimte voor de broer van de eigenaar, die mede de boerderij runde. Van deze verbouwing resteren de woonhuisvensters in het stalgedeelte aan de westzijde. De huidige compartimentering van de stalruimte is een gevolg van de hierboven genoemde bedrijfsvoering die zich in de jaren 1980 en 1990 nog doorzet. In de vroege jaren tachtig worden de verouderde fruitbomen gerooid en richt men zich geheel op de aardappelteelt. Daartoe wordt in het begin van de jaren negentig bij de boerderij een paar grote bewaarschuren gebouwd. Verbouwing woongedeelte In de jaren zeventig wordt ook het woongedeelte stevig onderhanden genomen. Alle ramen uit de jaren dertig worden vervangen door de huidige grote 1-ruits ramen met boven een klein klepraam. De gang en zijkamers worden samengevoegd tot één grote ruimte. In de westgevel komt de huidige pui met deur en twee smalle vensters. Hierachter komt een nieuwe keuken. De schouw met rookanaal wordt, samen met een deel van de brandgevel beneden, verwijderd. Er komt dichter bij de kopgevel een nieuw rookkanaal met schoorsteen op het dak. Dit rookkanaal sluit aan op de open haard in de nieuwe grote kamer. Een deel van de voorstal wordt als nieuwe entree met trap naar boven bij de woning gevoegd.

Daartoe heeft in de buitengevel de loopdeur naar de voorstal en een ijzeren stalraam (type spinnenkop) moeten wijken. Op de zolder komen naast de aanwezige twee kamers nog twee extra slaapkamers en een badkamer. De nieuwe slaapkamers hebben een dakkapel.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

11

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

12

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Beschrijving van de boerderij Exterieur Kopgevel (zuidzijde) De kopgevel van de boerderij is naar de weilanden en naar de nieuwe woonboerderij gekeerd. De gevel heeft nog geheel het metselwerk uit 1865. Dit bestaat uit een grijs/rode steen in waalformaat, die in kruisverband met kalkvoeg is aangebracht. De steen heeft het karakter van een handvormsteen. De gevel sluit aan de bovenzijde onder het wolfeinde af met een rand bestaande uit een uitspringende kop- en streklaag. De schuine zijden zijn afgewerkt met vlechtingen, waarbij ze onderaan eindigen in een sobere iets uit de gevel springend schouderstuk. De kleur en de hardheid van het oppervlak van de stenen in de kopgevel wijken iets af van die van de twee zijgevels, waarschijnlijk doordat de kopgevel lange tijd met klimop bedekt is geweest.

In de kopgevel bevinden zich beneden twee grote ongelijke vensters en boven twee kleinere identieke slaapkamerramen. Het rechter venster beneden is een groot 1-ruits raam dat met het kozijn iets buiten de gevel steekt. Het kozijn steunt op klossen. Het linker raam bevindt zich boven de opkamer maar ligt op gelijke hoogte met het andere venster. Het is 3-ruits met onder een grote ruit en boven twee kleine klepramen. De zolderramen zijn 2-ruits en hebben draairamen. Beneden zijn in de gevel de waaiervormige strekken van de oorspronkelijke schuiframen en voordeur als bouwspoor nog aanwezig. Ze liggen ongeveer 0,40 meter boven de huidige bovendorpels. Bij het later aanbrengen van de zolderramen is deze waaiervormige strek gekopieerd. De dichtzetting van de voordeur is rechts ervan met dezelfde stenen en metselverband uitgevoerd als de originele gevel. Links is het nieuwe muurdeel ingeboet. Alle vensters m.u.v. het grote raam hebben een keramische lekdorpel. Het linker venster heeft boven een rollaag. Het grote venster is uitgevoerd als een zogenoemd bloemenraam, waarbij het kozijn rondom buiten de gevel uitsteekt.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

13

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Kopgevel en lange zijgevel aan de erfzijde. De kopgevel had oorspronkelijk de voordeur in het midden en aan weerszijden in symmetrische positie een schuifraam. In de jaren dertig is dit raam vervangen door een 4-ruits venster en weer later door de huidige ramen.

Rechts van het midden het bouwspoor en strek van de dichtgezette voordeur. Links op dezelfde hoogte is een stukje van de strek van het oorspronkelijke schuifraam zichtbaar.

Lange zijgevel (oostzijde) De lange zijgevels zijn opgebouwd door middel van acht penanten, die de gevels verdelen in zeven traveeën. Deze verdiepte muurvakken worden aan de bovenzijde afgesloten door een fries bestaande uit een trapsgewijs uitspringende kopse laag en rollaag. Op de vier hoeken vormen de eerste en laatste penant de basis waarop de trapsgewijs opgebouwde schouderstukken van de twee eindgevels steunen. De gevel heeft hetzelfde metselwerk als de kopgevel, de stenen hebben echter een ouder patina. Op de penanten bevindt zich bovenaan een staafanker. Voor de gevel van het stalgedeelte bevindt zich de betonnen afdekking van de gierkelder.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

14

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

De eerste twee traveeën van de gevel hebben elk een 3-ruits venster, identiek aan het linker venster van de kopgevel. Ook boven deze vensters bevindt zich het bouwspoor van de strek van het oorspronkelijke venster. Deze strek ligt vlak onder het fries van de travee. De derde travee behoorde oorspronkelijk tot de stal maar is later omgebouwd tot de huidige entree van het woongedeelte. Het hele muurvlak is met een nieuwe steen in halfsteens verband opgetrokken. In het midden is een glazen pui met voordeur en een drietal langwerpige ramen. Twee hiervan zijn staand en flankeren de voordeur en een is liggend en bevindt zich boven deur en ramen. Ook de voordeur heeft een centraal deel van glas. Het geheel wordt afgedekt met een betonnen latei. Het geveldeel heeft beneden op een 0,5 meter hoogte een band met rollaag en aan de bovenzijde een nieuw fries in dezelfde vorm als de andere. De vierde travee heeft centraal een dichtgezette mestdeur onder ellipsboog, opgebouwd uit afwisselend een hele en halve steen en afgedekt met een kopse laag. In de dichtzetting is een houten 4-ruits stalraam geplaatst, waarvan de bovenzijde de ellipsboog volgt. Onderaan bevindt zich nog de dorpel van de deur, bestaande uit een rollaag. Links is een klein smal wcraampje dat later is aangebracht. De vijfde travee wordt geheel ingenomen door een hoge dubbele deurpartij onder een betonnen latei.

Het stel deuren bestaat uit links een loopdeur en rechts een brede deur. De deuren hebben in de bovenste helft respectievelijk een 4-ruits en 6ruits raam. Boven de latei is een vijftal lagen vernieuwd metselwerk in kruisverband, waaronder ook het fries. De volgende travee heeft in het midden een dichtgezette mestdeur, geheel identiek aan die van het vierde gevelvak. Het stalraam is hier echter dichtgezet. De laatste travee is geheel blind en heeft in het midden een dichtzetting van een voormalig spinnenkop stalraam.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

15

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Oostelijke zijgevel en eindgevel. Voor het stalgedeelte ligt de betonnen gierkelder

De eerste drie traveeën behoren tot het huidige woongedeelte. Oorspronkelijk behoorde de rechter travee met de nieuwe voordeur tot de stal.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

16

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

De dichtgezette mestdeur met toegevoegd Dichtgezette mestdeur met verwijderd stalraam stalraam in de vierde travee in zesde travee

Eindgevel (noordzijde) Deze gevel is qua steensoort en contour identiek aan de kopgevel. De positionering van nog aanwezige en dichtgezette deurpartijen is geheel symmetrisch. Beneden bevindt zich in het midden het bouwspoor van de vroegere deeldeuren en aan elke zijkant dat van de mestdeuren. Boven de deeldeuren bevindt zich nog het hooiluik op de oorspronkelijke plaats. Hooiluik en dichtgezette deuren hebben alle hun gemetselde ellipsboog behouden. Deze zijn identiek aan die in de lange zijgevel. Aan het metselwerk is te zien dat de dubbele deeldeur in een later stadium is dichtgezet dan de mestdeuren. De jaartalankers bevinden zich op de hoogte tussen deeldeuren en hooiluik. Te oordelen naar het metselwerk hebben de deuren onderaan vrij hoog in de gevel gelegen. Ter hoogte van de voormalige voergoot van de stal zit in de buitengevel een ijzeren afvoerpijpje.

Lange zijgevel (westzijde) Van de westgevel maakt het middendeel van het stalgedeelte deel uit van de tussengevel met het noodkerkgebouw. De eerste drie en de laatste twee traveeën van de westgevel zijn buitengevel. Van de vierde travee geldt dit voor de helft. Van links naar rechts heeft de gevel de Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

17

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

volgende elementen. De twee laatste traveeën van het stalgedeelte zijn blind. Een later aanbouwtje onder lessenaarsdak van golfplaten bevindt zich tegen de laatste travee. Erboven is een bouwspoor van een dichtgezette ventilatie-opening. In de zesde travee is het bouwspoor van een dichtgezet stalraam. De vijfde travee en de helft van de vierde vormen de tussengevel van stal en noodkerk.

In de andere helft van de vierde travee bevindt zich een woonhuisvenster met gecementeerde omlijsting. Het raam bestaat uit twee delen, waarvan het bovenste smalle liggende deel een 3ruits klepraam is. Het onderste grote 1-ruits gedeelte is met hout afgedekt. Het venster heeft een gemetselde lekdorpel van stenen op zijn plat. Eenzelfde venster bevindt zich in de derde travee. Hier is het glas in het onderste deel nog aanwezig. Rechts boven dit venster bevindt zich de strek van een oorspronkelijk kleiner raam. Links van het venster is het metselwerk op enkele plaatsen verstoord. De tweede travee heeft boven rechts het bouwspoor van de strek, die behoorde tot een oorspronkelijk schuifraam. In dit geveldeel bevindt zich thans een deurpartij met aan elke zijde een raam. De deur heeft in de bovenste helft een 4-ruits raam De raam en deurpartij heeft boven een rollaag van gele ijsselsteen. De twee zijramen hebben een bruine keramische lekdorpel. In de eerste travee bevindt zich een getralied kelderraam.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

18

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Het dak De boerderij heeft een wolfdak met twee identieke wolfeinden. De dakbedekking bestaat uit gesmoorde muldenpannen, die hier en daar worden afgewisseld met rode exemplaren. De schoorsteen staat niet meer boven de oorspronkelijke brandgevel op de grens van woon- en bedrijfsgedeelte. Hij staat thans meer richting kopgevel. Op de schuine westzijde van het dak staat boven de keuken een tweede schoorsteen. Beide schoorstenen dateren uit een latere periode. Aan de westzijde heeft het woongedeelte een halfronde zinken dakgoot. Ook aan de oostzijde is eenzelfde goot aanwezig van de entree tot en met de hoge deuren van de stal. In het midden van het woongedeelte bevindt zich aan elke zijde een dakkapel met 2-ruits raam.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

19

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Westzijde boerderij met links de sluis naar de schuur van de noodkerk. Op het dak staan twee schoorstenen en aan elke zijde een dakkapel.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

20

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Interieur boerderij Van het originele interieur van de boerderij resteert de kelder, het grootste deel van de kapconstructie, het bovenste deel van de brandgevel en een deel van de gebintconstructie in het stalgedeelte. Woongedeelte Het woongedeelte bestaat gelijkvloers uit een groot vertrek tegen de zuidgevel (kopgevel) en oostgevel van de boerderij. Dit vertrek is voorzien van een groot raam en een moderne openhaard. De kelder ligt in de hoek van zuidgevel en westgevel en is geheel ondergronds. De kelder heeft een houten plafond met daarboven een gelijkvloerse kamer. In de kelder bevindt zich een gemetselde pekelbak. Middenin staat een brede gemetselde vierkante peiler met een ijzeren deur. Bijna al het metselwerk is met trasspecie besmeerd. De kelder heeft de ingang in de bijkeuken, die tegen de westgevel ligt en een deurpartij met zijramen in deze gevel heeft. De ruimte van de voormalige voorstal is bij het woongedeelte getrokken. De entree met brede tweeledige trap bevindt zich daar, naast nog enkele sanitaire en utilitaire kleine vertrekken. Thans heeft het woongedeelte de functie van proeflokaal, dat deel uitmaakt van de brouwerij. De bovenverdieping heeft een viertal slaapkamers en een badkamer. Achter de betimmering is hier de oude brandgevel nog gedeeltelijk aanwezig.

Op de zolder boven deze kamers is de originele situatie nog voor een groot deel behouden. Zo is de brandgevel nog zichtbaar met de afdruk van een gesloopt dubbel rookkanaal. De kap heeft in het midden tussen kopgevel en brandgevel een A-spant van gezaagd grenenhout. De verbindingen van spantbeen en ligger en van de windschoren met de gording zijn aangebracht door middel van handgesmede nagels. De gordingen en spantbenen zijn aan een zijde rond en aan de andere zijde afgevlakt. De ligger is verstevigd met een blauw geverfde zolderbalk die aan Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

21

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

twee zijden een profiel heeft. Het is niet ondenkbaar dat deze afkomstig is van de oorspronkelijke balklaag van de vertrekken op de begane grond. Deze zoldervloer is immers in het verleden geheel verwijderd. Boven het kapspant loopt een nokbalk.

Het proeflokaal in de voormalige woonkamer met openhaard. De originele verdiepingsvloer is niet meer aanwezig.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

22

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Interieur kelder met gemetselde pekelbak

Oorspronkelijke brandgevel met het gesloopte dubbele rookkanaal boven de zolderétage.

Windschoor aan het spantbeen. Bevestigd door middel van handgesmede nagels.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

23

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Stal Het interieur van de oorspronkelijke stal is thans globaal verdeeld in drie ruimten. In de twee traveeën tussen de grote deuren en de eindgevel bevond zich tot voor kort aan de kant van het erf een grote koelruimte, die thans is gesloopt. Aan de andere kant, in de hoek van noord- en westgevel, is een vertrek dat thans opslagplaats is. Midden door dit deel loopt een ijzeren balk, die in de plaats is gekomen van een verwijderd gebint. Hiernaast bevindt zich het grote centrale deel van de stal met drie gebinten. waarvan er twee incompleet zijn en een is gewijzigd. In een afgescheiden ruimte van dit centrale deel bevindt zich de brouwerij. Van de gebinten mist het gebint naast de twee laatste traveeën een standvink. De ligger wordt hier opgevangen door de zijmuur van de koelruimte. Bij het volgende gebint is de stijl vlak bij de deeldeuren vervangen en verplaatst, iets verder naar binnen. Hierbij zijn de schoren niet teruggebracht. Van het derde gebint in de centrale ruimte is alleen de ligger over. Deze bevindt zich boven een verlaagd plafond en is alleen op de hooizolder zichtbaar. De derde ruimte van de oorspronkelijke stal valt thans gedeeltelijk onder de woonruimte. Hier bevindt zich de entreehal en enkele utilitaire vertrekken. Ook is hier de trap naar de voormalige hooizolder. De stal heeft een balkenplafond met smalle delen. Beide van gezaagd vurenhout.

De kapconstructie boven de stal bestaat uit een drietal A-spanten Deze hebben een hooggelegen ligger en een voetschoor. De spanten zijn van rondhout dennen en de voetschoren van gezaagd vurenhout. De kap heeft twee gordingen, die aan een zijde rond zijn en aan de kapzijde zijn afgevlakt. De bovenste gording rust op de ligger van het A-spant en de onderste op een klos op het spantbeen. Bovenaan op het spant is een nokbalk. De kapsporen zijn eveneens van rondhout. De zoldervloer heeft planken en is ter plaatse van het vergrote woongedeelte verhoogd. Onder deze verhoging is een ligger van de stal zichtbaar. De hooizolder heeft in de eindgevel een luik en aan de andere zijde wordt deze begrensd door de nog aanwezige brandgevel.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

24

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

25

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Standvink onder de ligger. Deze heeft een aangelengd deel dat op de penant in de gevel rust.

Kapconstructie boven de stal. Elk spant heeft een voetschoor.

Deze ligger is alleen zichtbaar op de hooizolder. Het A-spant en voetschoor steunen op de ligger. Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

26

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Voormalige varkensschuur Ter hoogte van de nieuwe entree ligt haaks op de boerderij de voormalige varkensschuur en later gedeeltelijk kluizenaarswoning. Het is een langgerekt gebouw met een zadeldak, bedekt met golfplaten. Het gebouw heeft in het midden een schoorsteen. Het voorste gedeelte, aan de kant van de boerderij, heeft gevels van hergebruikte oude stenen. Deze zijn in wildverband aangebracht. Het andere deel heeft wanden van grote blokken van grindzandcement en beton. Dit laatste gedeelte heeft momenteel geen dakbedekking meer. Alleen de wanden, de achterste topgevel, het middelste kapspant en de gordingen zijn nog aanwezig. Kapspant en gordingen zijn van gezaagd vurenhout. Aan de achtergevel is een ruïneuze aanbouw onder lessenaarsdak. Deze aanbouw is door het verlengen van het hellende dak in een later stadium vergroot. Van dit laatste deel is het dak verdwenen.

Het gedeelte met de topgevels is waarschijnlijk in één keer gebouwd. Hierbij zal de verstening in een later stadium hebben plaatsgevonden. Het gedeelte met de hergebruikte stenen heeft een harde cementvoeg en in de topgevel tegenover de boerderij bevindt zich een tweetal hergebruikte stalramen. Het zijn ramen van het type spinnenkop, afkomstig van de boerderij. Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

27

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Ze liggen links en rechts van een dichtgezette loopdeur. Aan de getoogde rollaag en de gemetselde dorpel, samen met het omringende metselverband is te zien dat deze stalramen tegelijk met de opbouw van de gevel zijn aangebracht. Vlak boven de dichtgezette deur, waarvan de rollaag nog in de gevel zit, bevindt zich een hooiluik. Dit rechthoekige luik heeft boven een rollaag in segmentboog. In de top bevindt zich een rond 4-ruits ijzeren venster, met rondom een rollaag. Geheel rechts in de gevel is later een loopdeur toegevoegd. De lange zuidgevel heeft een vijftal liggende ramen, gedeeltelijk 2-ruits en 3-ruits. De 2-ruits ramen hebben een houten kozijn en liggen in het gedeelte van de voormalige kluizenaarswoning met schoorsteen. De andere in het eerste gedeelte en het laatste deel, dat varkensstal was. Het aangebouwde gedeelte heeft een stenen gevel met loopdeur en een 1ruits raam. De eindgevel vormt, behoudens de top, een tussengevel met de ruïneuze aanbouw. Het oudste deel hiervan heeft in de gevel een een loopdeur met aan elke zijde een 6-ruits stalen stalraam. De eindgevel van de verlenging is blind. Tegen deze gevel bevindt zich een tweetal varkenshokken. De noordelijke lange gevel heeft in de aanbouw een schuifdeur en in het achterste dakloze deel van het hoofdgebouw een drietal lage varkensdeurtjes met een drietal ruïneuze stalramen en op het einde een loopdeur.

Dit alles in een gevel van grindzand betonblokken. In het voorste deel, dat een gevel van hergebruikte stenen en een bedekking met golfplaten heeft, bevindt zich van links naar rechts een ijzeren stalraam van het type spinnenkop, een 1-ruits liggend raam in houten kozijn en een garagedeur. Het interieur is een utilitaire ruimte met een zolder.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

28

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

29

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Waardering Cultuurhistorische waardenstelling 1. Cultuurhistorische waarden De boerderij en bijgebouwen zijn een uitdrukking van de sociaaleconomische en agrarische ontwikkeling van een boerderij uit de streek van het Maasland vanaf de tweede helft van de 19e eeuw tot heden. De agrarische ontwikkeling heeft altijd veel raakvlakken gehad met die van het Gelderse rivierengebied. Dit komt duidelijk tot uitdrukking in de boerderijvorm en de aankleding van het landschap rondom de boerderij. De wijzigingen die door de tijd zijn aangebracht aan het hoofdgebouw en de bouw van diverse bijgebouwen zijn de uitdrukking van de specialisatie en schaalvergroting van de landbouw sedert de jaren vijftig van de vorige eeuw. 2. Architectuur- en kunsthistorische waarden De architectuurwaarde schuilt voornamelijk in het feit dat de gevels van de boerderij zijn opgebouwd uit een aantal muurdammen, die naast een constructieve ook een esthetische functie hebben De constructie van de boerderij leunt niet meer louter op een gebint met stijlen maar daarnaast ook op de gevels. Mooie esthetische elementen zijn de sierlijke ellipsvormige strekken boven de deuren en ramen van het bedrijfsgedeelte. Ook de vier schouderstukken op de hoeken van de gevels. Situationele en ensemblewaarden De boerderij ligt in de onmiddellijke nabijheid van het oude dorpskerkje van Neerlangel.

De kleine dorpskern bestaat uit enkele boerderijen met een paar woonhuizen ertussen. De boerderij is een essentieel onderdeel van dit historische ensemble. Gesteld moet echter worden dat de vele bijgebouwen daar best afbreuk aan doen. De restauratie van de varkensschuur zal echter de ensemblewaarde versterken. 3. Gaafheid en herkenbaarheid. Hoewel de boerderij in het verleden menige verbouwing heeft ondergaan is de bouwmassa nog ongewijzigd gebleven. De omvang, gevelhoogten en dakhelling zijn ongewijzigd gebleven. Veel wijzigingen houden verband met de ontwikkeling van het gebruik en zijn als bouwsporen in de gevels behouden gebleven. Bij hinderlijke veranderingen is de oorspronkelijke situatie nog goed afleesbaar. 4. Zeldzaamheid boerderijtype De boerderij is in de streek van het Maasland geen zeldzaam type boerderij. De zeldzaamheid schuilt voornamelijk in de ligging in een vrij gave unieke dorpskern. Bouwhistorische waardenstelling Waarderingstekening De verkenning heeft geleid tot de onderstaande bouwhistorische waardenstelling. Hiervoor zijn de categorieën gehanteerd conform de Richtlijnen Bouwhistorisch Onderzoek (2009).

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

30

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Categorie 1 Hoge monumentwaarde (blauw) De blauw gekleurde lijnen zijn de gevels, wanden en onderdelen die van wezenlijk en onlosmakelijk belang zijn voor het historische object. Zij moeten onverkort gerespecteerd worden. Bij schade moet uitgegaan worden van herstel en behoud van een maximum aan oorspronkelijk materiaal. Categorie 2 Positieve monumentwaarde (groen) Alle beschermingswaardige onderdelen die voor de instandhouding van de ontwikkelingsgeschiedenis van het historisch object veel waarde bezitten. Behoud is gewenst maar aanpassing of verandering is mogelijk op voorwaarde dat het onderdeel als zodanig herkenbaar blijft. Categorie 3 Indifferente monumentwaarde (geel) Onderdelen die niets of weinig aan de waarde van het gebouw toevoegen en ook geen wezenlijke onderdelen van de ontwikkelingsgeschiedenis zijn. Behoud is niet noodzakelijk . Waardering boerderij Exterieur Hoge monumentwaarde - gehele bouwmassa van de boerderij (afmetingen, hoogte gevels, dakhelling) - opbouw van de gevels met penanten en muurvlakken (traveeën) - schouderstukken op de vier hoeken van de gevels - alle strekken en bogen boven verdwenen elementen - al het muurwerk met handvormstenen.

Kuisverband, kalkvoeg en ornamentatie - jaartalankers en hooiluik in eindgevel - woonhuisvensters in stalgedeelte van westgevel - kelderraam - ijzeren afvoerpijpje en gevelring in eindgevel - houten stalraam in oostgevel - straatnaamplaatje op eindgevel Positieve monumentwaarden - alle dichtzettingen in de gevels m.u.v. de luchtkokers - deeldeuren in de oostgevel - gierkelder bij oostgevel stal Indifferente monumentwaarden - alle huidige woonhuisvensters m.u.v. de twee in het stalgedeelte aan de westzijde - deurpartij van de voordeur - deurpartij in westgevel woongedeelte - de twee schoorstenen - zolderramen in kopgevel - de twee dakkapellen - verbindingssluis tussen stal en noodkerk Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

31

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

- aanbouwtje onder lessenaarsdak einde westgevel stal - dakgoten - dakbedekking met muldenpannen Waardering varkensschuur Hoge monumentwaarde - bouwmassa m.u.v. het verlengde deel van de aanbouw - alle gevels die opgebouwd zijn met hergebruikte stenen - alle hergebruikte stalen stalramen - hooiluik en bouwspoor toegangsdeur - de varkensdeurtjes Positieve monumentwaarde - schoorsteen - de aanbouw Indifferente monumentwaarde - verlenging van de aanbouw - gevels in grindzandbeton, inclusief de ramen - dakbedekking met golfplaten - garagedeur - schuifdeur

Conclusie De boerderij heeft als onderdeel van een historische dorpkern een hoge situationele waarde. Aangezien de hoofdvorm van het gebouw geheel is behouden en de wijzigingen, die in het verleden zijn aangebracht, door bouwsporen in de gevels herkenbaar zijn gebleven, wordt deze waarde nog versterkt. Een minpunt is de reeks bijgebouwen aan de westzijde.

Advies Daar de bouwsporen in de gevels exact aangeven hoe de situatie in het verleden is geweest, adviseren wij om de hinderlijke wijzigingen uit die tijd conform deze informatie ongedaan te maken. Bouwsporen uit een langer verleden, die te maken hebben met de evolutie van het boerenbedrijf, kunnen worden gehandhaafd. We denken dan aan de twee mestdeuren in de eindgevel en de beide woonhuisvensters in het stalgedeelte aan de westzijde. De bouw van de noodkerk pal naast de boerderij kan hiertoe ook gerekend worden. Een aangepaste voorgevel van dit bijgebouw strekt dan wel tot aanbeveling.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

32

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Oude foto’s rond de boerderij Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

33

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

BIJLAGEN

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

34

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

35

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

36

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

37

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

38

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

39

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

40

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

41

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

42

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

43

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

44

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

45

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

46

Bouwkundig Advies Adviseur Ruraal Erfgoed

SCHAMP Bouwkundig advies Advies ruraal erfgoed Heibloemsedijk 20 5473 TC Heeswijk M 06 - 57579908 E info@schamp-bouwkundigadvies.nl I

www.schamp-bouwkundigadvies.nl

Bouwhistorische verkenning met waardestelling en aanbeveling Sint Jansstraat 1 Neerlangel d.d. 21-03-2022

47

0m

5m

5

4

3

2

B

Kast

B

B

Kast

Woonkamer

Kelder

B

B

B

B

10m

bestaand

plattegrond beganegrond

A

A

bestaand

Keuken

C

C

C

Kast

Hal

C

Kast

Hal

Kast

Brouwerij

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

C

Kast

C

C

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

C

Kast

Badkamer

Slaapkamer

Slaapkamer

plattegrond 1e verdieping

A

Kast

Slaapkamer

Slaapkamer

Kast

B

Badkamer

1

5

4

3

2

1

A

schoorsteen

D

D

D

D

D

D

D

D

Wc

Kast

E

E

E

E

E

E

E

E

F

F

F

F

F

F

Zolder bedrijfsgedeelte

F

F

G

G

G

G

G

G

G

G

H

H

H

H

5 4 3 2 1 5 4 3 2 1

BHW-1

Sint Jansstraat 1 Neerlangel

HISTORISCHE BOERDERIJ

opdrachtgever:

gewijzigd: gewijzigd: gewijzigd:

Sint Jansstraat 1 5355 KC Neerlangel --

--

--

--

12-03-2021

SCHAMP BOUWKUNDIG ADVIES Jan Berendweg 2 5764 PK de Rips telefoon: 0493-380355 mobiel: 06-57579908 fax: 0493-380893 e-mail: info@schamp-bouwkundigadvies.nl www.schamp-bouwkundigadvies.nl

datum:

fam. v.d. Rijdt

BESTAANDE SITUATIE BOERDERIJ, PLATTEGRONDEN, BOUWHISTORISCHE WAARDERING

blad:

WAARDENSTELLING

restauratie - renovatie - reconstructie - herbestemming

projectnr.:

getekend:

afmeting:

schaal:

2101

PS

A1

1:100

0m

G

G

F

D

C C

4

5m

10m

bestaand

bestaand

5

dwarsdoorsnede E-E

4

dwarsdoorsnede D-D

5

Gemetselde staander

B

3

A

2

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

D

D

5

E

E

Stalen H-balk

4

F

F

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

1

?

3

4

Verdiepingsvloer

G

bestaand

dwarsdoorsnede F-F

5

bestaand

B

C

C

bestaand noord-west georienteerd

1

E

D

B

B

dwarsdoorsnede B-B

2

Gemetselde staander

E

Dicht getimmert

A

achtergevel

H

3

F

1

bestaand zuid-oost georienteerd

2

bestaand zuid-west georienteerd

3

voorgevel

4

linker zijgevel

5

G

2

3

?

1

Gemetselde staander

Verdiepingsvloer

H

2

1

2

4

4

Stalen buis

bestaand

3

3

3

4

2

2

BHW-2

Sint Jansstraat 1 Neerlangel

HISTORISCHE BOERDERIJ

Stalen buis

1

1

5

opdrachtgever:

gewijzigd: gewijzigd: gewijzigd:

Sint Jansstraat 1 5355 KC Neerlangel --

--

--

--

12-03-2021

SCHAMP BOUWKUNDIG ADVIES Jan Berendweg 2 5764 PK de Rips telefoon: 0493-380355 mobiel: 06-57579908 fax: 0493-380893 e-mail: info@schamp-bouwkundigadvies.nl www.schamp-bouwkundigadvies.nl

datum:

fam. v.d. Rijdt

projectnr.:

getekend:

afmeting:

schaal:

BESTAANDE SITUATIE BOERDERIJ, GEVELAANZICHTEN & DOORSNEDEN, BOUWHISTORISCHE WAARDERING

blad:

WAARDENSTELLING

restauratie - renovatie - reconstructie - herbestemming

dwarsdoorsnede G-G

5

bestaand

dwarsdoorsnede C-C

5

bestaand noord-oost georienteerd

achtergevel

1

2101

PS

A1

1:100

0m

G

5m

bestaand zuid-west georienteerd

achtergevel bijgebouw

H

10m

E

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

F

F

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

2

D

C

C

bestaand zuid-oost georienteerd

3

bestaand zuid-oost georienteerd

1

tussengevel as A-A bijgebouw

2

linker zijgevel bijgebouw

3

1

B

3 2 1

A

A

A

**

bestaand

plattegrond beganegrond bijgebouw

**

**

A

bestaand noord-oost georienteerd

voorgevel bijgebouw

**

cultuurhistorische waarden HOOG POSITIEF INDIFFERENT

B

B

B

C

C

C

C

C

C

F F

Kantine

G

3

H

2

Schuur

D

D

E

E

F

F

G

H

H

2

BHW-3

Sint Jansstraat 1 Neerlangel

HISTORISCHE BOERDERIJ

opdrachtgever:

gewijzigd: gewijzigd: gewijzigd:

Sint Jansstraat 1 5355 KC Neerlangel --

3

--

--

21-03-2022

25-03-2021

SCHAMP BOUWKUNDIG ADVIES Jan Berendweg 2 5764 PK de Rips telefoon: 0493-380355 mobiel: 06-57579908 fax: 0493-380893 e-mail: info@schamp-bouwkundigadvies.nl www.schamp-bouwkundigadvies.nl

datum:

fam. v.d. Rijdt

BESTAANDE SITUATIE BIJGEBOUW, BOUWHISTORISCHE WAARDERING

blad:

WAARDENSTELLING

restauratie - renovatie - reconstructie - herbestemming

1

bestaand noord-west georienteerd

rechter zijgevel bijgebouw

1

bestaand

F

G

bestaand

1

F

dwarsdoorsnede F-F bijgebouw

2

E

dwarsdoorsnede C-C bijgebouw

3

D

3 2 1

projectnr.:

getekend:

afmeting:

schaal:

2101

PS

A1

1:100

Bijlage 3

- Omschrijving restauratie en renovatie

Neerlangel, Sint Jansstraat 1, wens om herbestemming boerderij en bijgebouw met cultuurhistorische waarden.

21-03-2022

Omschrijving van de uitgangspunten van het plan, met betrekking tot behoud en versterking van de aanwezige cultuurhistorische waarden.

Situatie: boerderij uit 1865, gebouwd als boerderij met hierin de woning en de stal. In latere perioden zijn enkele verbouwingen uitgevoerd. -

De metselwerk buitengevels zijn hierbij voor 80 % behouden gebleven. van de kap (spanten, gordingen, daksporen) is nog 100% aanwezig. van de onderdraagconstructie in het stalgedeelte (trekbalken, staanders en korbelen) is nog 50% aanwezig. van de kozijnen, ramen, luiken en deuren is 0 % van het oorspronkelijke aanwezig. In het voorhuis is alles ooit volledig vernieuwd, van de indeling hiervan is nog maar 10% aanwezig (enkel de kelder)

Uitgangspunt: alles wat in de waarderingstekeningen van zowel de boerderij als de varkensschuur als “hoog monumentaal” (blauw) is aangegeven, kan en zal fysiek behouden blijven, en gerestaureerd worden.

Gevels Algemeen: Bestaande gevels, voor zover blauw aangegeven, volledig behouden. Het metselwerk weer aanhelen bij de verdwenen stukken met hergebruikte stenen in kruisverband. De gehele voorgevel opnieuw laten voegen door een restauratievoeger, voeg op kalkbasis, iets verdiept aanbrengen, kleur naar oorspronkelijke voeg. (eerste recentere cementvoeg voorzichtig verwijderen). Vervolgens aangeheeld metselwerk ontstoren / bijkleuren, evenals de aangeheelde stukken. Voegwerk overige gevels, participeel, enkel reparaties waar technische noodzaak aanwezig is. Aanhelen: voorhuis, voor- en zijgevel tpv verschil bestaande en nieuwe kozijnen. Vlak tussen C en D in rechter zijgevel volledig vervangen. Oorspronkelijke openingen loopdeuren weer open maken en sparingen herstellen: rechter zijgevel op as 1 tussen D en E, tussen E en F, gevel op as H (achtergevel) tussen 1 en 2, en tussen 4 en 5.

Oorspronkelijke deeldeuren in achtergevel tussen as 2 en 4 weer openmaken en sparingen herstellen. In de achtergevel (as 5) tussen as B en D willen we de vrijheid nemen om hier openingen te creëren voor toegang en daglicht. De uitkomende stenen kunnen dan gebruikt worden voor overige herstel en opvulwerken.

Kozijnen: Voorgevel De voorgevel voorzien van kozijnen, ramen, luiken en deuren conform het oorspronkelijke model. Dat wil zeggen: in het midden een dichte voordeur met bovenlicht, links en rechts hiervan 6 lichts schuiframen met luiken. Op de verdieping de bestaande grotere ramen handhaven. De ramen voorzien van tochtwering en isolatieglas, echter de detaillering aan de buitenzijde exact zoals in de bouwtijd gebruikelijk was. Bijvoorbeeld isolatieglas met glasroede van max. 30mm breed, luiken uit twee planken, en voorzien van smeedijzeren duimen, gehengen, veren, wervels e.d. Rechter zijgevel (gevel op as 1) Tussen as A en B, en tussen as B en C, gevel voorzien van kozijnen, ramen en luiken zoals bij voorgevel omschreven (6 lichters, schuifraam). Metselwerk hieromheen aanhelen conform bestaand. Het vlak tussen as C en D (in de jaren ’50 volledig vernieuwd) vervangen door metselwerk passend bij het oorspronkelijke metswelwerk (hergebruikte steen, patina buitenzijde, kruisverband, voegbreedte en lagenmaat als bestaand metselwerk). Dit vlak weer voorzien van dichte loopdeur (de voorstaldeur), het halve maantje en de spinnekop van staal, zoals op oude foto’s te zien is. Tussen as D en E de voormalige staldeur open maken, en voorzien van een loopdeur (buitendraaiend), eenvoudig, opgebouwd uit brede planken, voorzien van klampen en smeedijzeren hangwerk.

Indien nodig achter deze deur een pui met glas aanbrengen, eventueel met te openen deur. Hierbij het nieuwe kozijn achter het bestaande metselwerk verwerken, en deze donker schilderen (zwart of antraciet of iets dergelijks). Tussen as E en F: de bestaande sparing handhaven, en blijvend voorzien van de huidige buitendraaiende deeldeur, of als alternatief, voorzien van houten opgeklampte buitendraaiende deuren (brede planken met klampen en smeedijzeren hangwerk) met hierachter een moderne pui, kleur donker. Pui achter de huidige muur verwerken, of beter nog een tot anderhalve meter terug zetten. (omgekeerde erker). Tussen as F en G de voormalige staldeur open maken, en voorzien van een loopdeur (buitendraaiend), eenvoudig, opgebouwd uit brede planken, voorzien van klampen en smeedijzeren hangwerk. Indien nodig achter deze deur een pui met glas aanbrengen, eventueel met te openen deur. Hierbij het nieuwe kozijn achter het bestaande metselwerk verwerken, en deze donker schilderen (zwart of antraciet of iets dergelijks).

Tussen as G en H, op de voormalige plek het spinnenkopraampje terugbrengen. Hierachter een kozijn met raam, zowel kozijn als raam achter de huidige muur plaatsen, uitvoeren in draaaikiep raam en voorzien van isolatieglas. achtergevel (gevel op as H) Tussen as 1 en 2 en tussen as 4 en 5: de voormalige staldeuren open maken, en voorzien van een loopdeur (buitendraaiend), eenvoudig, opgebouwd uit brede planken, voorzien van klampen en smeedijzeren hangwerk. Tussen as 2 en 4: de voormalige deeldeuren open maken, en voorzien van een dubbele deur (binnendraaiend), eenvoudig, opgebouwd uit brede planken, voorzien van klampen en smeedijzeren hangwerk. Deur vorzien van vierlichts raampje in linker deur, en loopdeurtje in rechterdeur (conform oude foto’s). Achter deze gevel, evenwijdig hieraan op een afstand van 1,5 a 2 meter over de volle breedte van de boerderij: een pui met glas aanbrengen, met te openen elen. Hierbij het nieuwe kozijn subtiel uitvoeren, en deze donker schilderen (zwart of antraciet of iets dergelijks). Hooiluik boven in achtergevel: sparing handhaven en voorzien van nieuw hooiluik naar oud model, of voorzien van vaste verticale lamellen (houten panelen van 30*20cm, h.o.h. afstand +/- 20cm). Voorgenoemde optie zou ook bij de loopdeuren toegepast kunnen worden, met hierachter voorzien van vast glas. Mogelijk ook toe te passen bij de voorgevel in de kopgevel.

Linker zijgevel (gevel op as 5) van links naar rechts: twee maal spinnenkopraam staal herplaatsen, loopdeur herstellen, twee maal woonhuisvenster herstellen door kozijnvervanging naar oud (bestaand) model keukendeur type melkmeisje herstellen, mogelijk terug gaan naar oorspronkelijk kozijn. Kelderraam herstellen, gevel tpv de opkamer dicht houden.

houtconstructie hoofddraagconstructie Van de hoofddraagconstructie in het achterhuis is een deel nog aanwezig. de trekbalken functioneerde als trekplaat om de spatkrachten van de kap op te vangen. Tevens staan hier de kapspanten op, en lagen hier de slieten van de hooizolder op. Van de vier oorspronkelijke trekbalken zijn er nog drie aanwezig (op stramienen D, E en F). De ontbrekende trekbalk op as G zal hersteld worden in houd, naar voorbeeld van de overige drie trekbalken, als vervanging van de huidige recenter aangebrachte stalen balk.

Onder deze trekbalken stonden per trekbalk twee staanders. Deze staanders zijn geplaatst op gemetselde poeren, en tussen poer en staander voorzien van een slof. De staanders zijn voorzien van twee korbelen naar de trekbalk. Aan de bovenzijde zijn deze trekbalken met een pen- en gatverbinding verbonden met de eerder genoemde trekbalk, en gefixeerd middels toognagels, evanals de korbelen. Van deze staanders zijn er nog twee aanwezig, te weten op de punten E4 en F4. De overige zes reeds verwijderde staanders zullen vervangen worden door eiken staanders naar bestaand model, inclusief korbelen, poer en slof. (D2 – D 4 – E 2 – F2 – G2 – G4).

kap: zowel in het voorhuis (1 st., op as B ) als in het achterhuis (4 st. op as D, E, F en G) zijn de kapspanten nog compleet en gaaf aanwezig, evenals de gordingen met windschoren en de daksporen, allen uitgevoerd in rondhout. Insteek is om deze kap volledig te behouden (is in de waardering ook volledig als hoog monumentaal (blauw) aangegeven). Deze kap volledig laten inspecteren, en de manco’s herstellen middels deelvervanging of reparaties met glasvezel en epoxy-technieken. Tevens behandelen tegen ongedierte. De kap zal in zijn geheel geïsoleerd worden, de insteek is om dat aan de buitenzijde te doen. Op de bestaande daksporen zullen dan houten delen (populier?) geplaatst worden, waarop isolatie (20cm), en een bovenplaat (en de benodigde folies e.d.). Deze dakopbouw kan in het werk opgebouwd worden, en waar nodig kan de kap in het nieuwe isolatievlak versterkt worden. Omdat deze dikte er aan de buitenzijde bij komt, en we rondom niet in de knel willen komen met de aansluitdetails, is het een optie om de kapspanten iets te laten zakken, door de spantbenen op de plaats waar deze op de trekbalken staan iets in te korten, en de gehele kap de dikte van de isolatie zakt, en het buitendakvlak (“pannenlijn”) hetzelfde blijft als deze nu is. De kap aan de voorzijde voorzien van enkele stalen dakramen (merk Fero-V, type DRK 40 x 60), allen in de pannenstrook.

De kap aan de achterzijde voorzien van enkele moderne Velux dakramen, allen in de pannenstrook. Aantal en locatie dakramen: nader te bepalen, en afhankelijk van de uiteindelijke indeling.

Verdiepingsvloeren: Het achterhuis zal deels voorzien worden van een verdiepingsvloer van rondhouten slieten, met hierop planken, en deels voorzien worden van vides.

dakbedekking:

dakbedekking wordt aangepast: de bestaande muldenpan worden vervangen door riet (schroefdak), voorzien van een voet van dakpannen. De nokafwerking zal uitgevoerd worden in blauw gesmoorde keramische nokvorsten. De dakpannen zullen bestaan uit blauw gesmoorde handvorm Oudhollandse dakpannen (2e hands). Deze dakpannen zullen worden voorzien van strodokken. bij de aansluiting met opgaand metselwerk van de kopgevels, zal de aansluiting gemaakt worden middels uit het zicht gewerkte verholen goten en lood, afgedekt met een smeerrand van kalktrasmortel tot op de pan (zichtwerk). De afkomende muldenpan van het dak van de boerderij kan na uitsorteren gebruikt worden om het dak van de varkensschuur mee te dekken.

Renovatie De boerderij zal aan de binnenzijde gerenoveerd worden, dat wil zeggen, voorzien van nieuwe geïsoleerde beganegrondvloeren, voorzetmuren met isolatie aan de binnenzijden, achterzetramen en nieuwe puien bij bestaande kozijnen (staal) en gevelopeningen. Het voorhuis zal volledig nieuw ingericht gaan worden, zowel vloeren, wanden, indeling, alles binnen de bestaande huls van de boerderij. Het achterhuis is voor de brouwerij en proeflokaal, hier grotere ruimten met de constructie vrijstaand en in het zicht, voorzien van deels vloeren en vides, deels afgescheiden wan wanden glazen puien.