Bijlage 8 bij toelichting - Locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen

Het risico is reëel dat wind zal versnellen als deze over de muur heen blaast, waardoor per saldo meer druppeldrift over de muur zal worden meegevoerd en veel verder verspreid zal worden dan zonder enige afscherming het geval was geweest. 67 Lazzaro, L., Otto, S., & Zanin, G. (2008). Role of hedgerows in intercepting spray drift: Evaluation and modelling of the effects. Agriculture, ecosystems & environment, 123(4), 317-327. 68 Voor de Nederlandse situatie is relevant dat toegelaten middelen elders in Europa ook zonder gevaar voor de volksgezondheid moeten kunnen worden toegepast, dus ook in landen waar de factor uitdamping structureel hoger zal zijn vanwege een lage luchtvochtigheid in combinatie met warmer weer (dan in Nederland).

Adromi B.V.

Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen

Pagina 25 van 29

tevens buiten het volbladseizoen sprake is van teelten dient te worden gekozen voor een niet bladverliezende haag. 6.1.3. Configuratie met grotere onderlinge afstand Het effect van dergelijke windhagen wordt in de hiervoor aangehaalde onderzoeken beschouwd wanneer deze direct naast de perceelgrens dan wel (enkele meters) uit het gewas(perceel) zijn geplaatst. In situaties waarbij sprake is van een grotere afstand (meer dan 5 meter bij neerwaarts spuiten en meer dan 10 meter in andere situaties) tot de relevante gewaspercelen, zal de drift vooral bestaan uit aerosolen/dampen, zoals ook blijkt uit onderzoek69. Op grotere afstand zal een (relatief) open windhaag dus minder effect hebben dan in de beschreven onderzoeken, doordat druppelvormige drift bij toenemende afstand voor een steeds groter deel gedeponeerd zal zijn en drift in de vorm van dampen en aerosolen niet of nauwelijks afneemt en enkel nog zal verdunnen bij verdere verspreiding in de buitenlucht. Een windhaag zal op deze afstand echter nog wel een positief effect hebben op de blootstelling aan de gewasbeschermingsmiddelen in de vorm van aerosolen/dampen, mits wordt gekozen voor een andere configuratie: Een zo dicht mogelijke windhaag kan enerzijds zorgen voor de opstuwing van de lucht en anderzijds voor turbulentie die ontstaat wanneer de lucht afgeremd wordt door de vegetatie.

Dit zal eraan bijdragen dat in de lucht aanwezige dampen en aerosolen voor een deel op veel grotere hoogte zal verwaaien en dat de concentratie potentieel schadelijke stoffen daalt door de turbulente menging van de met drift belaste lucht en schone achtergrondlucht70. Op leefniveau betekent dit een lagere blootstelling aan de schadelijke stoffen. Kortom, gewasbeschermingsmiddelen hebben op deze afstand met name hun mogelijk negatieve gezondheidseffecten via inademing van de aerosolen. Ondanks dat de windhagen slechts beperkte remming bieden aan deze kleine aerosolen, zal een dichte windhaag zorgen voor een verbeterd leefklimaat. Uiteraard dient onderhoud plaats te vinden zodat bedoelde haag de gewenste configuratie behoudt, wat vorm kan krijgen als voorwaardelijke verplichting in het vast te stellen bestemmingsplan.

69

Lazzaro, L., Otto, S., & Zanin, G. (2008). Role of hedgerows in intercepting spray drift: Evaluation and modelling of the effects. Agriculture, ecosystems & environment, 123(4), 317-327. 70 Van Blokland, G., Hooghwerff, J., & Tollenaar, C. (2009). Impact of screens on air quality. Final report of a study on the performance of (sound) screens on the air quality along highways; Invloed schermen op de luchtkwaliteit. Eindrapport onderzoek naar de werking van (geluids) schermen op de luchtkwaliteit langs snelwegen. Weliswaar heeft dit onderzoek betrekking op dampen en aerosolen afkomstig van het wegverkeer, maar qua fysische eigenschappen van deze dampen en aerosolen vergelijkbaar.

Adromi B.V.

Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen

Pagina 26 van 29

7.

Conclusies en locatiespecifieke maatregelen

7.1. Résumé Naar aanleiding van een ontvangen zienswijze over het ontwerp bestemmingsplan voor de herontwikkeling van het perceel Osseweg 38a te Berghem heeft locatiespecifiek onderzoek plaatsgevonden naar eventuele gezondheidsaspecten voor wat betreft driftblootstelling vanwege de agrarische gronden ten westen van het plangebied. Blijkens diverse uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak wordt een kortere afstand als planologisch acceptabel beschouwd in combinatie met afscherming tussen gewaspercelen en percelen waar regulier menselijk verblijf niet kan worden uitgesloten. Verwezen wordt naar paragraaf 4.4. In lijn met die jurisprudentie kan ook hier voor afscherming worden gekozen, zodat een eventuele (verdergaande) toekomstige beperking van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bij de agrarische exploitatie van de gronden ten noorden kan worden uitgesloten en tegelijkertijd gezondheidsrisico’s als gevolg van drift voor de nieuwe woonbestemmingen worden geminimaliseerd. Op deze wijze kunnen mogelijke toekomstige aanvullende beperkingen bij de exploitatie van de relevante agrarische gronden worden voorkomen en zal tegelijkertijd worden voorzien in een gezond woon- en leefklimaat. 7.2.

Vormgeving afscherming Gelet op de relevante teeltsituatie zal moeten worden gekozen voor een afscherming met een hoogte van 2 meter, te weten 1,5 meter gewashoogte + 0,5 meter overhoogte. De meeste akkerbouwgewassen blijven relatief laag (granen, aardappelen etc.). Opgaande akkerbouwgewassen zoals maïs en zonnebloemen worden enkel vroeg in het groeiseizoen gespoten en niet als dit gewas eenmaal is opgekomen tot een hoogte van meer dan 1,5 meter. Op basis van extrapolatie van de uitspraken van de Afdeling v.w.b. de lengte waarover afscherming dient plaats te vinden, kan worden uitgegaan van 12,5 meter als afstand tot waar een afscherming zich dient uit te strekken. Verwezen wordt naar paragraaf 4.4. De afscherming dient kortom te worden geplaatst op alle posities waar de afstand tot de nieuwe woonbestemmingen en de agrarische percelen minder dan 12,5 meter bedraagt. Hiermee wordt voorkomen dat een spuitwolk zich eenvoudig om een afscherming heen zou kunnen verplaatsen. Gelet op de omstandigheid dat sprake zal zijn van eenjarige gewassen, zal er niet buiten het volbladseizoen worden gespoten. Hierbij kan in aanmerking worden genomen dat vroeg in het seizoen de bladeren van een afscherming mogelijk nog niet volledig tot wasdom zijn gekomen, maar tegelijkertijd zal het te behandelen gewas dan ook nog erg klein zijn, waardoor ook een zeer lage spuithoogte zal worden aangehouden.

In vergelijkbare zin zal bij onkruidbestrijding aan het begin van het seizoen, voorafgaand aan het inzaaien van het teeltgewas, ook sprake zijn van een zeer lage spuithoogte (in de regel niet meer dan 30 cm). Bij dergelijke spuithoogten is geen sprake van driftverspreidingsrisico dat afscherming behoeft. Per slot van rekening zal ter plaatse van de haag

Adromi B.V.

Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen

Pagina 27 van 29

altijd al sprake zijn van ondergroei in de vorm van grassen en kruiden die in combinatie met een kale haag al basale afscherming biedt voor dergelijke lage spuithoogten. Qua haagsoorten kan gedacht worden aan diverse soorten zoals meidoorn, sleedoorn, kornoelje, haagbeuk en dergelijke. Ook combinaties van soorten zijn uiteraard mogelijk. Bepalend is dat hiermee een aaneengesloten bladdichtheid van 90% kan worden bereikt. Daarnaast wordt geadviseerd om de alhier beoogde groenbestemming zodanig aan te passen dat deze gronden uitsluitend bestemd zullen zijn voor deze afscherming. Hiermee worden dan ook de achterliggende gronden met deze bestemming beschermd. Aanplant en instandhouding van de betrokken haag kan worden verzekerd middels een voorwaardelijke verplichting. Verwezen wordt naar afbeelding 9.

Afbeelding 9: overzicht maatregelen (ondergrond: ruimtelijkeplannen.nl)

Adromi B.V.

Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen

Pagina 28 van 29

7.3. Voorwaardelijke verplichting In lijn met de al aangehaalde lijst van DriftReducerende Techniek-klassen’ van de Technische Commissie Techniekbeoordeling (zie paragraaf 6.1.1) en voorbeelden uit de rechtspraak71 kan de voorwaardelijke verplichting voor de afschermende haag als volgt worden vormgegeven. De gronden ter plaatse van de geadviseerde afscherming zouden uitsluitend bestemd moeten worden voor deze afscherming. Dit kan worden bereikt door deze gronden in de bestemming groen te voorzien van een nadere aanduiding zoals ‘specifieke vorm van groen – afscherming”. Aansluitend kan worden gedacht aan het opnemen van de volgende bepalingen in de planregels. “1. Het bouwen op en het (doen/laten) gebruik(en) van de bestemming Wonen is uitsluitend toegestaan als in de bestemming ‘groen’ ter plaatse van de aanduiding ‘specifieke vorm van groen – afscherming’ een afschermende haag is geplaatst, uiterlijk binnen 6 maanden na start van de bouw van de woningen. Deze haag moet worden aangelegd en aansluitend kwalitatief en kwantitatief in stand worden gehouden opdat wordt voldaan aan de voorwaarden in het tweede lid van dit artikel. 2. De afscherming als bedoeld in het eerste lid dient te voldoen aan de volgende voorwaarden: a. minimaal 90% dicht bladoppervlak in het groeiseizoen; b. minimaal 2 meter hoog; c.

aan de uiteinden van de gedeelde terreingrens doorgetrokken tot een afstand van minimaal 12,5 meter uit het agrarische perceel ten noorden; d. aanwezigheid van horizontale aaneengeslotenheid (tussen bomen/struiken van het vanggewas); e. aanwezigheid van verticale aaneengeslotenheid met uitzondering van de onderzijde welke tot een hoogte van maximaal 30 cm openingen mag bevatten (vanwege afsterven onderste bladeren door concurrentie met grassen en onkruiden).”

71

ABRvS 28 november 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3904

Adromi B.V.

Notitie locatiespecifiek onderzoek gewasbeschermingsmiddelen

Pagina 29 van 29