Document · PDF

Bijlage 4D Bijlagen bij toelichting BP Koolwijksestraat 2 Herpen - 2023

Gemeenteraad 14 december 2023, gemeente OssBij agendapunt: A Vaststelling 12 bestemmingsplannen, gebundelde procedure12.034 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

BESTEMMINGPSLAN Koolwijksestraat 2 Herpen - 2023 Bijlagen bij toelichting

Gemeente Oss | Raadhuislaan 2 | 5341 GM | Oss | T: 14 0412 | F: 0412 642605 | www.oss.nl |

Indexpagina bijlagen bij de toelichting Bestemmingsplan Koolwijksestraat 2 Herpeen - 2023 Bijlage 1

- Landschappelijk inpassingsplan

Bijlage 2

- Cultuurhistorisch onderzoek

Bijlage 3

- Aanvulling cultuurhistorisch onderzoek

Bijlage 4

- Structuurontwerp Koolwijksestraat 2 Herpen

Bijlage 5

- Aeriusberekening verbouwfase

Bijlage 6

- Aeriusberekening gebruiksfase

Bijlage 7

- Flora en Fauna inspectie

Bijlage 8

- Watertoets

Bijlage 9

- Verkennend bodemonderzoek

Bijlage 10

- Geurberekening voorgrond

Bijlage 11

- Akoestisch onderzoek

Bijlage 12

- Omgevingsdialoog

Besluit hogere waarde Akoestisch onderzoek bij besluit hogere waarde

Bijlage 1

- Landschappelijk inpassingsplan

“

_ _‘

0' n

IQ‘.

fl,’ _',"~ . . _ -

3 1..-ll-* . '4»

A - .

.1 _

J A1 J

\ .

' '

-._

“ 3 ' '*~ ,,»-

,, J

‘

'-1 D.

'.‘lI:OQ’ A...

3*‘

i‘\o.‘

5. I._‘_-

- ~

A '

0.0-B0

¢ '8")

J,» />

. .-

. \a

' '.

,laQ““. I...‘ 0.3..‘I‘

I 1.

:UI'I':Y'

_ 0*‘u""t.‘:._ \~

0.'.J"

O '0'

1" 0~' .0‘‘

4..

Q . _ ' '

0" ‘O. QI r1‘.

4' '

'/ 1

-_,

‘§§:\ //5

. ¢ '' ' ‘

@333*/150

‘

If?’-l Y

°\ ' Wiikﬂw

‘\$

T'-

Haarenerstrasse 38, 52525 Waldfeucht Duits/and T +31-475-430684 M +31-6-51852937 +49-2455-398401 www.guid0paumen.c0m guido@guid0paumen.com

(print op A3)

4 ‘ .___ 4 , R u . ,0 " A" " ‘$1-5‘,-33 \ QB‘ , —" _. in ~ V A 3 G A n A ax, _ ”, " _ _-._.-» . ‘J \ 2003 stallen oostkant weg, klein dierenverblijf

—_

A 17

7955 tw4ee~kIeinere stallen, boomgaard

07*.

1/, - // .

'8...‘

‘ ' ': hi-3 . .~fK:'

Ir Guido W.F.M. Paumen, Tuin- & /andschapsarchitect Bnt

71¢./’

‘ -3

I1‘ A

I-‘I’ ‘an -

5 C‘wrote A ’

_, // - 1 3 ' ,’ ‘ ,' \\ I, $ _ ~ - . 1.1 ' \ 1; - 3 -r 1978 twee stallen oostkant

* '_ " J' T< F‘ I

. "'3' 1»3

‘

\__ \__

.- -10"’

‘

_ ' ....._. .\

"§- - , “'5 “ ‘ _‘ -_ V‘:-I ‘ ‘ P, ‘ ( rly , ‘ i‘ A \ , 3 ' T’ /f §'/ ‘,3-— .= -"' 3— 3 3 1 _ _ -' 3 3 ‘ * * 3 ” _

re _'\

jaren samengevoegd en grotendeels als grasland benut. De kavelbeplantingen werden grotendeels gerooid. Tegen het einde van de 20ste eeuw werden de grotere stallen aan de oostkant van het plangebied gesloopt, aan de zuidoostkant werd een klein stukje als dierenverblijf behouden. Zie de karteringen uit 1978 en 2003 rechtsonder.

/f ~

x Q.- '1

__\ ‘ Vt’ Q 5_- -__. __‘

/>“~.',> .\' 11/5 fx\ E

\-r»}'‘\‘\O?""_’_'...

"**‘_

werden in de loop van de vijftiger en zestiger

I;r'l'Y

1943 kartertngniet accuraatt i ,5 . ~ / / .21‘ I: n A

Conclusies Tot in de periode rond de Tweede Were/door/og zijn de veranderingen beperkt. Daarna toont het plangebied een bescheiden dynamiek; na de oorlog worden twee kleinere sta//etjes gebouwd en uitgebreid. Tegen het einde van de 20ste eeuw worden deze gesloopt. In de context worden smallere percelen. samengevoegd en . kavelbeplant/ngen gerooid. Perce/en worden overwegend als grasland benut.

QQCQ-Q5?“

1,---"'\

- _ Q'3, , _

_‘v I

gebouwen en een boomgaard. De k|e|nere gebouwen betreffen waarschijnlijk een varkensen een kippenstalletje. Zie de karteringen uit 1943 en 1955 rechtsboven. In de navolgende decennia Worden tWee_ grotere stallen aan de oostkant van het plangebned gekarteerd. De smallere percelen bouwland ._ ~. '

‘. p

,I§I“": :...glt‘. .: ".I'D

. ‘3 .-0-_ - __._;|vl\ ' .' _ ' .' 3 ._ _ -

_ _

§:{IO

1.-1.

“ " .' ' \ ' _' .’ _-_ _ _; " 5" '#_ _ F \

n 0

' _ - -_ ,

._ " -

'. -_ _ _".“.'_'E W ‘\ , ‘,1 - 1.-‘_ _ @ ' -no" -1.‘ IvC" "'0 ‘ 0009 :°.‘_ ".; -._ ,3 _ _ . ' 0 -+ -3 _ ' ‘,.__.._ " ‘- ... _, ' ‘-“ ' 3-. ~-3 . .;I ' " ’§ I I

aangetroffen bebouwing werd daaraan voorafgaand gesloopt. De in 1955 in de kaarten aangetroffen bebouwing stemt in hoofdlijnen overeen met de de aan het begin van de 20ste eeuw gerealiseerde bebouwing. Ten oosten van deze

0 I

‘

0/‘ // |' "'- . _ '9, T

/,0

S/",J&hIll.£ 1K3’ |-

_ _ -

bebouwing bevonden zich twee kleinere

'90-

I-'{,'_-} V _ ' ' -:_1, a_‘‘0 'cl .

‘

I , ~' H l ' ', f3

werd gerealiseerd. De in 1943 nog in de kaarten

laat helaas te wensen over. In de uitgave van 1943 wordt wat de bebouwing betreft een nagenoeg identieke situatie in de topkaart aangetroffen. Dit stemt niet overeen met de werkelijkheid. In het cultuurhistorisch onderzoek is aangetoond dat de huidige bebouwing al aan het begin van de 20ste eeuw

kaartbladen. De kwaliteit van de karteringen

Het plangebned |s gelegen aan de rand van

HISTORISCHE ONTWIKKELING

Landschappelijke inpassing ‘KOOLWIJKSESTRAAT 2' Koolwijksestraat 2, 5373 KB Herpen - PNR 5373KB2-270722/160323/020623

:0’! JV

5-‘!-I

7,‘. -4"_'_;w

\_‘ _

"'f“!',»‘._'\,;,_’T’.L‘

J .3‘ M

;

aandachtspunten voor uitwerking en uitvoering aigemeen herstel kaveirandbeplanting als voorwaarde bij ontwikkelingen in bestemmingsplan opnemen onderzoeken hoe uitbreiding van kaveirandbeplanting kan worden bewerkstelligd op gronden van particulieren (subsidievormen stimuleren randenl Iandschapspakketten bijvoor beeld) nieuwe ontwikkelingen en/of functies land-

Toe te passen bepiantingssoorten staan op de beplan— tingslijst in bijlage 2; bepianting per landschapstype.

,_-;_/'

*3?!“

bestaande kavelrandbeplanting in bestemmingsplan opnemen stimuleren in de dekzandrand inzetten op transformatie; het toeiaten van nieuwe functies ondeizoeken als gemeente actief inzetten op verbreding van de landschapszone Herperduin-

IOBISBH

schappeiijk inpassen en laten bijdragen aan de gewenste landschappelijke verbeteringen onregeimatige blokverkaveiing nabij kernen versterken in het overige gebied ragelmatige s|agenverkaveling Ioodrecht op de dekzandrug versterken

Ir Guido W.F.M. Paumen, Tuin- & /andschapsarchitect Bnt

Handvaten en voorwaarden Landschapsbeleidsplan Oss

__,--"‘

Haarenerstrasse 38, 52525 Waldfeucht Duits/and T +31-475-430684 M +31-6-51852937 +49-2455-398401 www.guid0paumen.c0m guido@guid0paumen.com

uitsnede overzichtskaart Landschapsbeleid

J13, .e1»:;,3=:-;».31;;:,=-/Ii

_.\;;3

schetsbeeid dekzandrand

'1‘ Di, \

,;"‘T."_;"",f“'_~.;]/.,».:‘

,_ Ya7'<'- 1-

~ Q 1;-.31 *3’ F-

.._~;i"“Z.?I;:.>i,

‘V ¢~

\\"‘:'\\‘“.

‘ii

' ¢

\¢

.&\!.73’:-3+-.».=?""'.’ ‘Vt, \ ’3‘- "3' (Os '4? I ‘\___,j.>/'V/ ,. \ .1-1%,/\ W ‘ '1'" 4» Q’ “~

'*':3 ~

~ r ‘I.

Ya e " 3 :1’ ‘$3i

“"'.".v

\_,

randvoorwaarden Randvoorwaarde voor ontwikkelingen is; de instandhouding, herstel of realisatie van kavelbeplantingen.

ecologische zin is het landschap van betekenis als 'uitwisse|gebied' tussen de lager gelegen komgronden en de hoger gelegen zandgronden.

voor de uitloop van de dorpen en kernen. In

ontwikkeling van een kleinschalig, krachtig door groen dooraderd landschap te bevorderen. Het landschap is in recreatieve zin van betekenis

van erven aangereikt. Doelstelling is de

zone dekzandrand; voor dit landschapstype worden de rechts weergegeven richtlijnen en handvaten voor de inpassing en ontwikkeling

Oss wordt het plangebied gerangschikt in de

In de nota landschapsbeleid van de gemeente

LAN DSCHAPSBELEID 2015

(print op A3)

i1.3; ._ -.j,».;,,,\ @-

"' rs‘

I pl3

3 3. -".3

" k

Q‘

~._=:i-i;

' "2

~ '- _..-;.'_~.§_'_:-.

. ’-__- W '§.“_ f

vii i P"-. L .1, I-1 5 -'.'.;' ( .'- '~\'_' J

5, i

Hertogswetering de ecologische potenties op de dekzandrand vergroten door de aanwezigheid kalkrijke kwel uit te buiten de realisatie van enkeile nieuwe landgoederen op de dekzandrand stimuleren ontwikkelen streekeigen bouwstijl [kortgevel boerderijj Iandhuis).

Landschappelijke inpassing ‘KOOLWIJKSESTRAAT 2' Koolwijksestraat 2, 5373 KB Herpen - PNR 5373KB2-270722/1 60323/020623

Berghemseweg.

' I

III

——

III

4--

IIII

-.'

‘

, _ _~

‘._

-4-, '_ N‘

_ ' -

I; : 1 I \

Ir Guido W.F.M. Paumen, Tuin- & /andschapsarchitect Bnt

»e§-I-'1

..:‘.

I’

Ir‘

._--_ _.__---. 3-~

:h-'.'-‘-60"“

_, ;.'-.-

(

. "'I'\\r

_‘ 3 . ___; .‘ _. ‘ : -‘_ ..: I-I p%.:I.,, ,. Iii _.=_'|.£:'§_-F": IP- _

vanaf de Koolwijksestraat, de bebouwingntoont zich in een kader van hagen en ‘bomen.

(print op A3)

3) zicht op de oostkant over grotere afstand; de bebouwing wordt opgenomen in de door groen gekleurde horizon

I_\1III

_-—

1 Uit de

’3.';*'*E-1!‘ *1-

Haarenerstrasse 38, 52525 Waldfeucht Duits/and T +31-475-430684 M +31-6-51852937 +49-2455-398401 www.guidopaumen.com guido@guidopaumen.com

zuiden, tijdens de passage toont zich de westkant en de zuidkant uit de nabijheid. De oostkant wordt waargenomen vanaf de

zuidkant toont zich in de benadering uit het

conclusie Het plangebied wordt waargenomen vanaf de Koolwijksestraat en de Berghemseweg. De

Standplaats fotograaf

hoﬁzon.

3) Vanaf de Berghemse weg is, komend uit het oosten gedurende langere tijd een zicht op de oostkant mogelijk; de afstand tot het plangebied is fors. De bebouwing wordt opgenomen in een door groen gekleurde

groene kader.

nabijheid op de westkant en zuidkant mogelijk; de gebouwen tonen zich in een door hagen en bomen gekleurd kader. 2) Vanaf de Koolwijksestraat komend uit het zuiden is gedurende lange tijd een zicht op de zuidkant mogelijk. De bebouwing toont zich ondergeschikt aan het door bomen gekleurde

het noorden en het zuiden is een zicht uit de

1) Vanaf de Koolwijksestraat zelf, komend uit

3D BEELDEN

Landschappelijke inpassing ‘KOOLWIJKSESTRAAT 2' Koolwijksestraat 2, 5373 KB Herpen - PNR 5373KB2-270722/160323/020623

5, I";

Q""§o‘ ~_.

~.=‘__,,

. -£=.i

|,I

3‘..~‘

;

I‘ ','|. " U

‘.-.'\ '

$—-an

/ I

PJQ

Ir Guido W.F.M. Paumen, Tuin- & /andschapsarchitect Bnt Haarenerstrasse 38, 52525 Waldfeucht Duits/and

/-1'3 ':

‘ \

‘

I’ |__

____

‘

I lg,‘

i\-./ I'_':‘_'7:.'-("_

'.\

.>§\'s ’-r;:.'I..;-1. gr“/" I

//,=/.‘.:?.\'1'

‘

JQEQQ-/I

.X,—

ff 4

. var ﬁt

1"’ i /‘I 1 955 twee kleinere stallen, boomgaard

I‘

.‘-_ _ O

I‘

gill“

k /5:1 4! Y 5"’

" {Wu. '

-'.'--'.w

:._|CIl 1

Z:-.' n'

FIE!.''

,&—

ii _

.~/>

3.3-‘;

’ 3”" -j_";._';3~.3

. ~

gi. B 3 I .~

. ,I

I ‘ ’ﬂ

2003 stallen oostkant weg, klein dierenverblijf

___ ,

v,‘ /

3’ , 3» _, -.'= 3.“; \1,»<o it

j ,/IB-0

, »

\ I

‘

T‘

Kl P

"‘

(print op A3)

ii ........;_ P-$3-

' ii

(xx

'\*\ _.‘ I

~’

1978 twee stallen oostkant

*2 'g

‘

\ _‘_

'. ..¢"""“'-"-._ 1943 kartering niet accuraat

. ‘.1’. iv/ﬂy‘

_' :

-~..;-2:;-: :;‘4r»"“ . ._: - wt‘. ,: ‘~h' A

1|.

-L’

-' 3 "' I-' 1" -.;T’E'. '. 1 ‘,~-~"_'

‘

‘lIn"

._6,

‘_ A,’ ': I I‘;

- ''::%‘;-".:.-, .

TY, .

” ”

b'noim ;: ~&'ﬂ'-i'§|k€Ka' . *“1T¢3.- 1*‘* I ;r.=r-.'¢' ." 3:.-‘I.’-__

.“"'\ i.N” 1;’. "'~- iv _

T +31 -475-430684 M +31-6-51852937 +49-2455-398401 www.guidopaumen.com guido@guidopaumen.com

De Iandschappelijke context is te kenschetsen als de dekzandrand, de zone met bouwland op de overgang van de dekzandrug naar lager gelegen grasland. Kenmerkend voor de inpassing van en/en op de dekzandrand is het voorkomen van; - hagen, bomenrijen, solitaire bomen en fruitbomen rond de bebouwing, - grove hagen of bomenrljen aan de veldkanten. Tot in de periode rond de Tweede Were/door/og zijn de veranderingen beperkt. Daarna toont het plangebied een bescheiden dynamiek,' na de oorlog worden twee kleinere stalletjes gebouwd en uitgebreid. Tegen het einden van de 20ste eeuw worden deze gesloopt. In de context worden smallere percelen samengevoegd en kavelbeplantingen gerooid. Percelen worden oven/vegend als grasland benut. In de nota landschapsbeleid van de gemeente Oss wordt het plangebied gerangschikt in de zone dekzandrand. Doelstelling is de ontwikkeling van een kleinschalig, krachtig door groen dooraderd landschap te bevorderen. Het plangebied wordt in essentie waargenomen vanaf de Koolwijksestraat. De westkant wordt waargenomen tijdens de passage. De zuidkant toont zich enige tijd in de benadering. De bebouwing toont zich in een groen kader. Maat en schaal passen bij de context. Het plangebied kan over grotere afstand worden waargenomen vanaf de Berhemseweg,' het toont zich dan in relatie tot een groen decor.

De beplanting s/uit qua soort en bee/d goed aan bij de kenmerken van de Iandschappelijke context. De beplanting verkeert in goede conditie. De nagestreefde ontwikkeling betreft de realisatie van een woning in de voormalige koeienstal aan de zuidkant van het plangebied. De aanwezige en de te realiseren woning worden ontsloten via de centraal gelegen inrit en de binnenplaats. Het gebied ten westen en zuiden van de koeiestal zal worden benut als tuin. De huidige zone met kleinvee en grasland zal conform de huidige situatie worden benut. Het hemelwater zal worden opgevangen en inﬁltreren in een poel en een inﬁltratiegreppel.

In het voorafgaande kwam het volgende naar voren.

CONCLUSIES

Landschappelijke inpassing ‘KOOLWIJKSESTRAAT 2' Koolwijksestraat 2, 5373 KB Herpen - PNR 5373KB2-270722/1 60323/020623

Zie de markering in de luchtfoto rechts.

verkavelingsrichting.

___I___

__I_IIIl_

_I_

_II__

Ir Guido W.F.M. Paumen, Tuin- & /andschapsarchitect Bnt Haarenerstrasse 38, 52525 Waldfeucht Duits/and

(print op A3)

a) met geschoren hagen ter hoogte van de tuin, losse hagen aan de zuidoostkant en oostkant

I_\l______II_______I

T +31-475-430684 M +31-6-51852937 +49-2455-398401 www.guidopaumen.com guido@guidopaumen.com

Het concept voor de inpassing omvat op grond van het voorafgaande het navolgende: a) de aanplant van geschoren hagen ter hoogte van de tuin aan de zuidwestkant van het plangebied en de aanplant van een losse haag aan de zuidoostkant en oostkant van het plangebied, b) de aanplant van losse bomenrijen; de bomenrijen accentueren de oorspronkelijk

CONCEPT

Landschappelijke inpassing ‘KOOLWIJKSESTRAAT 2' Koolwijksestraat 2, 5373 KB Herpen - PNR 5373KB2-270722/1 60323/020623

B1 drie Iindes

_____I___II

Ir Guido W.F.M. Paumen, Tuin- & /andschapsarchitect Bnt Haarenerstrasse 38, 52525 Waldfeucht Duits/and

H1 beukenhagen

(print op A3)

B2 twee tamme kastanjes en 1 noot

T +31-475-430684 M +31-6-51852937 +49-2455-398401 www.guidopaumen.com guido@guidopaumen.com

Het beplantingsplan omvat de realisatie van navolgende elementen; beukenhagen, H1 een bomenrij bestaande uit Iindes en een B1 haagbeuk, B2 een bomenrij bestaande uit tamme kastanjes en een noot, V1 hoogstamfruitbomen, H2 gemengde haag. Zie de plantlijst op de volgende pagina.

BEPLANTINGSPLAN

Landschappelijke inpassing ‘KOOLWIJKSESTRAAT 2' Koolwijksestraat 2, 5373 KB Herpen - PNR 5373KB2-270722/1 60323/020623

stand te houden op een hoogte van 90-

strekkende meter. De beukenhagen worden jaarlijks geschoren en zijn in

de aanplant van 4 stuks bosplantsoen in een minimale omvang van 80/100 cm, per

De beukenhagen zijn te realiseren middels

breed en 125 cm hoog.

Omvang bﬁ aanplant

nvt 3st

HOOGSTAMPEREN

HOOGSTAMAPPELS

Sch. spiithc knorpclkirsch

Pulher dikke

Morton premier

Koningskcrs

Brabantsr: beileﬂeur Dubbclc bcllcﬂcur I .en1oenaEpel Kculcman Schonc v. boskoop Stcrappcl Fieurre Alexandre Lucas H Clapp‘s favourite Conference (iicscr vvildoinan Nrd hull suikcrpem Zocto brcdcrodc Bigareuu Napoleon Early rivers

340

Totaal

Victoria

Monsieur hatif Opal Roinc claudc vcric

50 HOOGSTAMPRUIMEN Belle do Louvain 15 Hauszwctschc Mirabelle dc liancy

50 50 HOOGSTAMKERS EN

4 p/m 85m

Ir Guido W.F.M. Paumen, Tuin- & /andschapsarchitect Bnt

280

3 st

Omvang van het element 70 m Acer campestre veldesdoorn Acer pseudoplatanus esdoorn Aesculus hippocastanum yaardekastanje Alnus glutinosa zwarte els Alnus incana witte els Amelanchier lamarckii drents krenteboompje Betula pendula ruwe berk Betula pubescens zachte berk haagbeuk Carpinus betulus Castanea sativa tamme kastanje kornoelje, gele Cornus mas kornoelje, rode Cornus sanguinea hazelaar Corylus avellana Crateagus monogyna meidoorn Euonymus europaeus kardinaalsmuts gewone beuk Fagus sylvatica Fraxinus excelsior GS Juglans regia okkernoot Ligustrum vulgare liguster llex aquifolium hulst zwarte populier Populus nigra Populus tremula ratepopulier Populus trichocarpa balsempopulier Prunus avium zoete kers Prunus padus vogelkers Prunus spinosa sleedoorn wintereik Quercus petraea zomereik Quercus robur Rhamnus catharticus wegedoorn Rhamnus frangula vuilboom Robinia pseudoacacia acacia Rosa canina hondsroos Rosa rubiginosa egelantier roos Sambucus nigra gewone vlier Salix alba schietwilg Salix aurita geoorde wilg boswilg Salix caprea grauwe wilg Salix cinerea kraakwilg Salix fragilis Sorbus aucuparia jjsterbes Tilia cordata winterlinde Tilia platvphyllos zomerlinde Viburnum opulus gelderse roos

Totaal

Haarenerstrasse 38, 52525 Waldfeucht Duits/and T +31-475-430684 M +31-6-51852937 +49-2455-398401 www.guidopaumen.com guido@guidopaumen.com

breed en 300-350 cm hoog. Na het scheren zijn de hagen minstens 125 cm

per 2/3 jaar voor 50% geschoren. Voor het scheren zijn de hagen 275-300 cm

hagen worden met name aan de oostkant extensief beheerd. De hagen worden 1x

bosplantsoen in een minimale omvang van 80/100 cm, per strekkende meter. De

goed gebruik jaarlijks te snoeien. De gemengde hagen zijn te realiseren middels de aanplant van 4 stuks

planten in de omvang 10/12 en conform

De hoogstamfruitbomen zijn aan te

worden opgekroond tot een hoogte van 350-400 cm.

110-cm. B12 De bomen zijn aan te planten in de omvang 16/18 cm. De bomen mogen

Richtlijnen aanleg en beheer

nvt

Plantverband

vastgelegd in de lijst aan de rechterzijde.

80/100 16/18 16/18 80/100 Code 4p/m

Omvang bijaanplanf

Code

Aan te planten soorten en aantallen zijn

PLANTLIJST

Koolwijksestraat 2, 5373 KB Herpen - PNR 5373KB2-270722/1 60323/020623

Landschappelijke inpassing ‘KOOL WIJKSESTRAA T 2 '

3st

10/12

(print op A3)

Bijlage 2

- Cultuurhistorisch onderzoek

ERFGOEDWERK

cultuurhistorisch onderzoek koolwijksestraat 2 • herpen 16 mei 2022

foto voorzijde: voorgevel woonhuis

cultuurhistorisch onderzoek koolwijksestraat • herpen

oude foto’s

bijlage bouwtekening

bronnen29

waardering28

omgeving25

interieur21

exterieur16

kadaster14

ontwikkeling gebied

koolwijk7

inleiding5

inhoudsopgave

1811-32 kadastraal verzamelplan gemeente Herpen, bij de rode pijl het besproken perceel

objectgegevens oorspronkelijke functie: boerderij bouwjaar: 1905 huidige functie: woonhuis adres: Koolwijksestraat 2 5373KB Herpen kadastrale gemeente: Ravenstein Sectie K perceel 180

Jos Schrijen, mei 2022

Op basis van het onderzoek is een waardering opgesteld.

De ontwikkelingsgeschiedenis van het perceel en zijn omgeving zijn beschreven om zodoende een beeld te krijgen van de plaats van de geschiedenis van de boerderij en het gehucht Koolwijk. Daarnaast is een beknopt overzicht gemaakt van historische elementen in de omgeving en van de bebouwing rondom het onderzochte pand. Om het beeld compleet te maken zijn het exterieur en interieur van de boerderij beschreven in woord en beeld.

In mei 2022 is door DOOK erfgoedwerk in opdracht van de eigenaren onderzoek gedaan naar de voormalige boerderij aan de Koolwijksestraat 2 in Herpen. In verband met een voorgenomen realisatie van een extra tweede woning is het vaststellen van de cultuurhistorische waarde noodzakelijk. Dit onderzoek heeft ook als doel welke onderdelen van het ensemble bij het cultuurhistorische ‘geheel’ horen. Daarbij is het ook van belang de omgeving en het hele perceel waar de boerderij op staat mee te beoordelen. Al snel was duidelijk dat de hoofdopzet boerderij sinds de bouw maar weinig veranderd is.

inleiding

1811-32 minuutplan van de sectie E van de gemeente Herpen, genaamd Koolwijk. In de blauwe cirkel het besproken perceel

De St. Annakapel ligt aan een driesprong in de buurtschap Koolwijk: langs de oostzijde loopt de Koolwijksestraat en langs de noordgevel ligt het gebogen tracé van een oude weg met keibestrating. Deze straat vormde voorheen het begin van de landweg tussen Grote Koolwijk en Kleine Koolwijk.

Het gehucht Koolwijk is bekend door een kapel uit de 15e eeuw. Deze kapel van St. Anna wordt in 1485 vermeld als onderdeel van de parochie Herpen. Na 1629 (toen in de Meierij het katholicisme verboden was) werd dit de plaats waar de katholieken uit Berghem en Oss ter kerke gingen. Dat is zo gebleven tot aan de Franse Tijd. De kapel in zijn huidige vorm dateert van 1936.

Het is vrijwel zeker dat er al in de Bronstijd (2000-800 v.Chr.) sprake was van bewoning op de zandgronden die nu Herpen heten. Er zijn archeologische vondsten in Herpen gedaan. Men heeft hier een groot aantal sporen uit deze tijd ontdekt en vier bootvormige boerderijplattegronden uit de 11e en 12e eeuw.

Ook Koolwijk is waarschijnlijk een zogenaamde waternaam. De oudste vorm die we in schriftelijke bronnen tegenkomen is namelijk ‘Coelbeeck’. Die beek liep vroeger vanaf de hogere heidegronden naar het stroomgebied van de Beerse Maas. ‘De Kôllik’, zoals het in deze streek heet, is pas later ‘Koolwijk’ geworden.

De naam Herpen is waarschijnlijk afgeleid van het Germaans “harpa” dat scherpe kromming betekent. Die naamgeving heeft ongetwijfeld te maken met de Maasmeander die hier vroeger heeft gelopen.

De gemeente Herpen lag aan de Maas, tussen Huisseling-Neerloon in het noorden, Schaijk in het zuiden en Berghem in het westen. De gemeente omvatte de gehuchten Koolwijk en Overlangel. In 1941 is de gemeente Herpen opgeheven en bij Ravenstein gevoegd. Het dorp Herpen is met ruim 2.500 inwoners de grootste kern. De Koolwijksestraat ligt in het gehucht Koolwijk dat voorheen ook Grote Koolwijk werd genoemd, Kleine Koolwijk ligt wat verder naar het westen.

koolwijk

1900

1815

ontwikkeling gebied

Op de kaart uit 1900 is te zien dat het heidegebied ten noorden van Oss ontgonnen is en in gebruik is als weidegrond, wat met de licht groene kleur is aangegeven. Een brede strook in oost-west richt werd behalve voor de bebouwing van de dorpen gebruikt als akkerland. Dat is met de licht beige kleur aangegeven. Het land is verkaveld in voornamelijk lange smalle stroken grond.

De Koolwijksestraat in Herpen was vroeger een gehucht met de naam Grote Koolwijk. Verder naar het westen lag een tweede gehucht dat Kleine Koolwijk genoemd werd. Herpen en de bijbehorende gehuchten lagen ten westen van een grote Maasmeander. Dit gebied wordt al lange tijd gebruikt als landbouwgrond. Ten zuiden van Koolwijk, Berchem en Oss lag een groot heidegebied met zandverstuivingen en vennen. Ook ten noorden van Oss lag volgens de kaart uit 1815 een heidegebied. Het heidegebied ten zuiden van Koolwijk werd doorsneden door paden vanuit Oss, Berchem en Herpen. Op de kaart uit 1815 is ook te zien dat vrijwel elk dorp of gehucht een kerk of kapel had. Ook de kapel van Sint Anna in Koolwijk is afgebeeld.

2000

Op de kaart van het jaar 2000 is te zien dat de maasmeander in het oosten, bij het dorp Keent, is afgesneden om te voorkomen dat het gebied regelmatig overstroomde. Het heidegebied is geheel bebost met slechts een klein zandgebied en vennen. De vennen zijn voor een deel natuurlijk en voor een deel gegraven. In het bos is het recreatiegebied Herperduin gevestigd. Na de laatste eeuwwisseling werd het gebied betrokken bij de ontwikkeling van het grotere natuurgebied de Maashorst. Bij de ontwikkeling krijgt het gebied meer zijn natuurlijke vorm terug en worden er grazers uitgezet om de begroeiing laag houden.

Het heidegebied ten zuiden van de lijn Oss-Herpen is in 1900 nog voor een groot deel heide met ten zuiden van Koolwijk een groot stuifzandgebied. Op de kaart is ook te zien dat vooral het westelijke deel is beplant met naaldbomen. De bossen werden aangeplant ten behoeve van de mijnindustrie en hadden als bijkomend voordeel dat de zandverstuivingen minder werden. Dat zal ook de reden zijn dat langs de noordzijde van het heidegebied ook stroken bos zijn aangeplant.

ca 1950

1950

1815 Kraijenhoffkaart, in de gele cirkel het hier besproken perceel

ca 2000

ca 1900 Topografisch Militaire Kaart

De kaart van 2000 maakt duidelijk dat het heidegebied vrijwel helemaal beplant is. De landbouwpercelen zijn als gevolg van de ruilverkaveling en uitbreiding van de bedrijfsomvang van boerderijen gewijzigd. Ook is de begrenzing van de percelen met heggen verdwenen. De bebouwing rond de Koolwijksestraat is wel wat uitgebreid met onder andere schuren en stallen maar bleef in totaal beperkt.

Ten zuiden van deze vertakking in de weg zijn op de kaarten van 1900 en 1950 nog steeds de heidegronden met zandverstuivingen te zien. Op de kaart van 1950 is te zien dat de weg in oost-west richting bij de kapel is doorgetrokken waardoor de bocht kwam te vervallen. De bebouwing in Koolwijk blijft tot in die tijd grotendeels gelijk. Ook zijn in 1950 nog steeds de percelen omzoomd met heggen.

Rond 1900 werd de Koolwijksestraat in oost-west richting doorsneden door de weg van Berchem naar Herpen waarbij aangegeven staat dat langs die weg de telefoonlijn liep. Deze weg volgt de driehoek van wegen waaraan aan de zuidkant de kapel van Sint Anna ligt (blauwe pijl). Ten zuiden van het hier besproken perceel (gele cirkel) ligt een splitsing die er nu nog steeds is.

Als het gebied rond Koolwijk meer in detail bekeken wordt, is te zien dat het gehucht al sinds lange tijd niet veel gegroeid is. Al op de kaart van 1815 is te zien dat langs de Koolwijksestraat lintbebouwing stond. Dit beeld wordt ook bevestigd door de kadastrale minuut uit 1811-1832 die op pagina 6 is afgebeeld. De straat in noord-zuidrichting werd in die tijd ook wel de Grote Koolwijksestraat genoemd om deze te onderscheiden van de Kleine Koolwijstestraat. De percelen rond de straat bestaan rond 1900 vooral uit akkerland. De smalle percelen zijn omzoomd door struiken/heggen.

1958-1969 (foto beeldbank HKR 04507)

1900-1930 (foto beeldbank HKR 07744)

ca 1930 (foto beeldbank HKR 04511)

oude foto’s

Van het gesloopte pand achter de boom op de vorige foto is ook een detailfoto bewaard gebleven. Het huis was de boerderij van de familie van Grunsven maar daarvoor in gebruik als pastorie voor de pastoors van Oss. Het pand heeft een andere bouwvorm dan de boerderijen in de buurt. De muurankers laten het jaartal 1761 zien.

De foto die rechtsboven op de ansichtkaart is afgebeeld is ook als losse foto bewaard gebleven. Het deel van Koolwijk dat te zien is, is dat deel dat tegenwoordig ten noorden van de Berchemse Weg ligt. Links van de boom op de voorgrond ligt de kapel. Achter de boom ligt een pand dat bij de aanleg van de Berchemse Weg is gesloopt. De boerderij en de schuren op de foto bestaan ook niet meer.

Een ansichtkaart uit het begin van de 20e eeuw laat de situatie in het gehucht zien voordat de kapel verbouwd is. De straten zijn nog onverhard en de bebouwing bestond uit traditionele langgevelboerderijen met rietgedekte daken met wolfseinden.

1981 Koolwijksestraat 2 ( foto BHIC PNB001078248)

1981 Koolwijksestraat 2 ( foto BHIC PNB001078247)

1981 Hoefstraat 3 ( foto BHIC PNB001053625)

De stal van Koolswijksestraat 2 is in hetzelfde jaar gefotografeerd . De situatie is nagenoeg hetzelfde als nu. Voor de stal is later wel een hondenren gemaakt en in 1981 lag er blijkbaar nog een moestuin voor de stal. Het erf is in die tijd nog onverhard. De de muurtjes met ezelsruggen bij de binnenplaats met staan er nog steeds.

De boerderij aan de Koolwijksestraat 2 is ook in 1981 gefotografeerd. Op de foto is te zien dat het woonhuis er in die tijd grotendeels uitzag zoals nu. Een verandering die sindsdien heeft plaatsgevonden is het vernieuwen van de vensters. Op deze foto zijn nog de in drieën gedeelde bovenlichten te zien.

Hoewel in de 19e eeuw steeds meer langevelboerderijen werden gebouwd, werden ook nog kortgevelboerderijen gebouwd. Een voorbeeld daarvan is de boerderij aan de Hoefstraat 3, gefotografeerd in 1981.

1811 - Bij het opmaken van de kadastrale minuut in de jaren 1811-1832 is de bebouwing op het perceel anders dan nu het geval is. Het is eigendom van de landbouwer Willem Bullekens. Het bezit (in blauw aangegeven) wordt omschreven als ‘ huis, bakhuis, schuur & erf’. Ten westen van het perceel met het huis ligt aan de straat een smal perceel met opgaande bomen en een klein gebouwtje dat waarschijnlijk het bakhuis is. Ten noorden van het huis een perceel dat omschreven is als tuin en aan de oostzijde een perceel dat als (land)bouwgrond benoemd is.

kadaster

eerste steen met de tekst WILHA FREDA NASS 25 NOV.1905

1908 - Op een veldwerk en hulpkaart van dienstjaar 1908 is de oude situatie nog steeds weergegeven. De boerderij is zeker tot rond het midden van de 19e eeuw in bezit van Bullekens. De kadastrale gegevens laten zien dat de boerderij rond 1875 in het bezit is gekomen van Otto Nass. De datering van de hulpkaart is wat later dan de daadwerkelijke start van de nieuwbouw van de boerderij want de eerste steen is gelegd in 1905.

NB: De genoemde jaartallen hebben betrekking op het dienstjaar waarin een wijziging werd vastgelegd in het kadaster. De wijziging zelf vond over het algemeen plaats in het jaar daarvoor.

1968 - Het perceel met de boerderij veranderde in de loop van de 20e eeuw enkele keren van vorm en grootte. De tekening van 1968 laat een wijziging aan de oostzijde van het perceel zien (rode lijnen). De wijziging is waarschijnlijk het gevolg van ruilverkaveling.

1998 - In dat jaar heeft de boerderij al zijn functie verloren en heeft er een verbouwing plaatsgevonden van het woonhuis van de boerderij. Hert perceel is veel kleiner geworden. Het afgescheiden deel is wel nog steeds landbouwgrond.

2022- Op de huidige kadastrale situatie is te zien dat stroken grond aan de zuiden oostzijde van de stal qua grenzen zijn veranderd.

boerderij Koolwijksestraat 2

exterieur

woonhuis deel kleine stal stal

aangebouwd terras bij woonhuis

rechter zijgevel woonhuis en deel

linker zijgevel met uitbouw

In het woonhuis zijn nieuwe vensters met isolatieglas geplaatst waarbij in ieder geval in de voorgevel ook nieuwe kozijnen zijn aangebracht.

De hoofdopzet is sinds de bouw niet gewijzigd. Wel is tegen de rechter gevel van het woonhuis een overdekt terras gebouwd, is de binnenplaats bestraat en zijn voor het woonhuis een beukenhaag en twee leilinden geplant. Het voorerf is van de groenstrook met bomen en de straat afgescheiden door een lage beukenhaag. Naast de oprit naar de binnenplaats zijn ook beukenhagen geplant. Het voorerf is voorzien van grind en beplanting in potten. De gevels van alle bouwdelen zijn, op de achtergevel van de kleine stal en de deel na, opnieuw gevoegd.

De bouwvorm van de boerderij is wat afwijkend van de boerderijen in de omgeving. In plaats van de meer gebruikelijke langgevelboerderijen met rieten kappen met een wolfeind heeft deze boerderij een zadeldak dat met muldenpannen gedekt is. Een bijzonder element zijn de versierde kant-pannen van het woonhuis en de stal. De bouwdelen zijn in een carré rond een binnenplaats gebouwd. De entree van het woonhuis is in de korte voorgevel gesitueerd.

De boerderij heeft een U-vormig grondplan met in de linker poot van de ‘U’ het woonhuis met daarachter de deel. Het rechter gebouw was voorheen stal en wordt nu gebruikt voor logees en voor opslag. Het deel tussen de twee poten is wat lager dan de twee andere delen en was van oorsprong waarschijnlijk een open stal of wagenschuur. Links tegen het woonhuis is nog een aanbouw met zadeldak haaks op de hoofdbouw gemaakt.

De boerderij aan de Koolwijksestraat is niet meer als zodanig in gebruik. Het woonhuis is in gebruik door het gezin van de huidige eigenaar. De stallen en deel worden voornamelijk gebuikt voor opslag en het huisvesten van kleine dieren.

achtergevel kleine stal

kleine stal

links de deel rechts de kleine stal

De gevel van de kleine stal is sinds de bouw gewijzigd door het aanbrengen van een schuifdeur en twee betonnen stalvensters. De houten stijlen in de gevel wijzen erop dat het bouwdeel van oorsprong een open stal of schuur was. Het halfsteens metselwerk wijkt af van de rechter zijgevel en achtergevel van de kleine stal die steens, en in kruisverband gemetseld zijn. Het pannendak is vernieuwd met ongeglazuurde muldenpannen terwijl de rest van de boerderij met gesmoorde pannen is gedekt. Het rechter deel van de kleine stal is nog in gebruik als stal voor kleinvee. De rechter gevel is grotendeels overwoekerd door klimop. Rechts in de zijgevel zit een vernieuwde deur. De achtergevel van de kleine stal is, zoals vermeld, niet opnieuw gevoegd. In de gevel zit links een klein gietijzeren venster uit de bouwtijd. Rechts van het midden zijn na de bouwtijd twee mestdeurtjes gemaakt. Deze zijn later weer dichtgezet.

De deel heeft nog zijn oorspronkelijke vorm met een dubbele poort aan de binnenplaats en een hooiluik in het dak. De opening van de poort met segmentboog is na de bouwtijd aan weerszijden met betonnen penanten verstevigd. In de gevel bij de binnenplaats zijn twee betonnen stalvensters met ventilatie sleuven gemaakt. Onregelmatigheden in de metselverband rond de vensters maken duidelijk de stalvensters na de bouw zijn vergroot. Daarbij zijn waarschijnlijk ook de segmentbogen gemetseld. De betonnen vensters zullen rond het midden van de 20e eeuw zijn aangebracht. Achter de stalramen zijn later nog houten kozijnen met vensters gemaakt op het moment dat de deel voor een gedeelte voor bewoning geschikt werd gemaakt.

voorgevel aanbouw

linker gevel deel en aanbouw

achtergevel deel

De voorgevel van deze aanbouw is in 1997 licht gewijzigd. De schuifdeur die voor die tijd in de gevel zat is vervangen door een gewone deur met een zijlicht. Links naast de deur zit een gietijzeren venster met rondboog. De gemetselde lekdorpel is in afwijking van de andere lekdorpels, met cement bepleisterd in de boerderij. Boven de gevel hangt een zinken bakgoot.

Tussen het woonhuis en de deel is een lagere aanbouw haaks op het hoofdvolume gemaakt. De ruimte zal van oorsprong de melkkeuken geweest zijn. In de kopgevel zitten twee halfronde gietijzeren vensters uit de bouwtijd. Een klein toiletvenster is later toegevoegd. De gevel heeft, overeenkomstig de andere gevels, een overstek op versierder klossen.

In de lage linker zijgevel zitten geen vensters maar wel vijf dichtgezette mestdeurtjes. De wijzigingen in de gevels van de deel maken duidelijk dat de indeling en gebruik van de deel in de loop van de tijd een of meer keren is gewijzigd.

De deel is breder dan het woonhuis. Aan de rechterzijde (gezien vanaf de achterzijde) is dit bouwdeel breder. De gevel is aan die zijde is lager dan die aan de tegenoverliggende zijde. Het dakvlak heeft ter plaatse van de verbreding een knik. Het dak boven de achtergevel heeft een overstek op gedecoreerde klossen. Het boeiboord is vernieuwd. De muuropeningen in deze achtergevel zijn, op het linker vierkante venster na, allemaal gewijzigd. In de gevel zijn een betonnen stalvenster en twee gietijzeren vensters toegepast. Het hooiluik in de topgevel is dichtgezet. Het bovenlicht daarvan is wel blijven zitten en heeft een gietijzeren venster met een rondboog.

rechter zijgevel en achtergevel stal

linker zijgevel stal

voorgevel stal

De rechter gevel van de stal heeft qua vensterindeling een aantal wijzigingen ondergaan. Ook hier zijn betonnen stalvensters geplaatst. Daarnaast zijn er nog een aantal dichtgezette vensters te zien. Een ervan heeft een segmentboog zoals bij de betonnen stalvensters en een een strekse boog. Gezien het metselwerk lijkt het mogelijk dat de segmentbogen bij de betonnen vensters gemaakt zijn toen die vensters geplaatst werden. De boerderij zou naast de gietijzeren vensters van kleiner formaat houten kozijnen en vensters van een min of meer vierkant formaat hebben kunnen gehad zoals er nog een in de achtergevel van de deel zit.

De linker zijgevel van de stal is net als andere bouwdelen, na de bouwtijd voorzien van betonnen stalvensters. In de gevel is ook een dubbele deur gemaakt. De deuropening is uit de bouwtijd, de deuren zelf zijn vernieuwd. Helemaal links in de gevel is in een recente periode een nieuwe deur met kozijn geplaatst, het bovenliggende metselwerk is vernieuwd. Rechts naast de deur zit een rondboogvenstertje. Het gietijzeren exemplaar is vervangen. Ook in de achtergevel is een nieuwe deur geplaatst, in dit geval een dubbele glasdeur. In de topgevel van de achtergevel zit een gietijzeren venster met segmentboog.

1997 verbouwing interieur nieuwe situatie

interieur

gang woonhuis

kleine stal

slaapkamer in opkamer

slaapkamer zolder

moderne verdieping in stal

interieur stal

kelder

keuken

In het interieur van het woonhuis zijn nog elementen uit de bouwtijd terug te vinden. Dat zijn bijvoorbeeld een keukenkast en schouw en enkele binnendeuren. De woonkamers zijn gemoderniseerd. Onder het achterste deel van het woonhuis ligt de kelder. In de linker gevel zijn kelderlichten gemaakt. De kelder heeft een dek van troggewelven met stalen liggers. Boven de kelder zijn twee opkamers. Een is tegenwoordig slaapkamer, de ander badkamer. De twee kamers hebben balkenplafonds met gestucte troggewelven. De verdieping van de het woonhuis is met een steektrap bereikbaar. Achter de voorgevel zijn twee kamers gemaakt. Deze zijn modern afgewerkt. De rest van de zolder boven het huis is in gebruik als zolder. Op deze zolder is een moderne vliering gemaakt en het dakbeschot is vernieuwd.

Het interieur van de boerderij heeft nog grotendeels de indeling uit de bouwtijd maar de woning is gemoderniseerd. Het deel van de boerderij met de aanbouw tegen de linker gevel werd in 1997 geschikt gemaakt als aanleunwoning en daarom nieuw afgewerkt. De oorspronkelijke woning heeft nog een gang achter de voordeur. De gang is na 1997 wel opgedeeld in kleinere ruimtes en de voordeur is niet meer in gebruik. Zowel de oorspronkelijke woning als de in 1997 gemaakte woning in de deel hebben een entree in de gevel aan de binnenplaats.

kap kleine stal

In het interieur van de kleine stal is de oorspronkelijke constructie nog waarneembaar. In de voorgevel zijn stijlen met schoren geplaatst. Het bovenste deel van deze gevel is dichtgemaakt met houten, verticale delen. Het onderste deel is later dichtgemetseld. De stal heeft voor een deel nog een betonnen grup. Deze zal zijn aangelegd toen ook de voorgevel werd dichtgezet. De stal heeft een eenvoudige kapconstructie met een op de spantbenen gespijkerde trekplaat.

De stal rechts van de binnenplaats heeft, nadat hij die functie verloor, een betonnen vloer gekregen. De wanden zijn met voorzetwanden afgewerkt maar de kap zit nog wel in het zicht. Het dakbeschot is vernieuwd met OSB plaat. De houtconstructie van de schuur bestaat uit een balk waarop een driehoekspant met een trekplaat en een hanenbalk is geplaatst. Vanaf de trekplaat naar de nok is een makelaar aangebracht. De verbindingen tussen de onderdelen zijn gebout. Onder de balk is een standvink geplaatst. De kap is een gordingenkap. In het achterste deel van de stal is een logeerruimte met een verdieping ingericht.

deel richting achtergevel

spant deel

De deel achter het woonhuis heeft een soortgelijke kapconstructie als de stal maar is vanwege de grotere overspanning zwaarder uitgevoerd. De trekplaten en hanenbalken zijn dubbel en de makelaar loopt door tot op de balk. Ter plaatse van de knik in het dak is een fliering geplaatst met daaronder standvinken. De schoren van de standvinken zijn met een getoogde verbinding met de stijlen en balk verbonden. De deel heeft een nieuwe betonnen vloer, wel is er nog een oudere gemetselde indeling in de vorm van een muurtje te zien. Deze zal na de bouwtijd zijn aangebracht.

luchtfoto Koolwijksestraat, bij de blauwe stip de boerderij

omgeving

Koolwijkse straat in noordelijke richting met rechts stal nr.2

zicht op Koolwijksestraat in noordelijke richting vanaf de Berchemse weg

zicht op Koolwijksestraat in zuidelijke richting vanaf de Berchemse weg

Sint Annakapel met boerderij

De kapel van Sint Anna is rond 1936 vrijwel helemaal vernieuwd maar een deel van de oude weg langs de kapel is behouden gebleven. De beplanting langs de straat lijkt in de loop van de tijd niet heel erg veranderd. Aan het begin van 19e eeuw is al sprake van hoog opgaande bomen op het perceel van Willem Bullekens. De erfafscheiding langs de weg bestaat bij de meeste boerderijen nog uit een traditionele (beuken)haag. De afbakening van de landbouw- en weidepercelen met hagen bestaat niet meer. Deze begrenzing zal definitief verdwenen zijn met de ruilverkaveling in het derde kwart van de 20e eeuw. Ten zuiden van Koolwijk is het landbouwgebied begrensd door de Herpense Duinen. Dat het landbouwgebied aan die zijde wordt begrensd wordt door bomen is een situatie die al bestaat sinds het eind van de 19e eeuw toen de rand van het heidegebied met bomen beplant werd.

Zoals boven al vermeld is de bebouwing van Koolwijk sinds het begin van de 19e eeuw niet heel veel gegroeid. Wat wel gewijzigd is zijn de wegen en in het bijzonder de Berchemse Weg die het gehucht Koolwijk in tweeën snijdt. De Koolwijksestraat zelf is waarschijnlijk in het tweede kwart van de 20e eeuw verhard. Langs de straat staan een aantal boerderijen die gedateerd worden op het midden van de 19e eeuw. Dichtbij de Berchemse Weg en de kapel staan aan aantal van deze boerderijen. Ook staan er wat modernere boerderijen uit de tweede helft van de 20e eeuw. De hier besproken boerderij zit er qua bouwtijd tussenin.

zicht op landbouwgrond vanaf de Schaijkseweg met links de bosrand van Herperduin en achteraan de Koolwijksestraat

De landschappelijke inrichting van het perceel waarop Koolwijksestraat 2 staat vertegenwoordigt een hoge waarde in Herpen/Koolwijk en het gebied daaromheen. De structuur met relatief grote (of aaneengesloten percelen van één eigenaar) lijkt al veel langer dan de boerderij zelf te bestaan. Wegen en erven omzoomd met opgaande bomen zijn een belangrijk historisch element in het landschap dat in dit geval behouden is gebleven omdat de straat nauwelijks is veranderd op het verharden na. De erfinrichting van de boerderij geeft nog een goede indruk hoe het gebruik ervan is geweest. Het erf aan de voorzijde is van de openbare ruimte afgescheiden met een traditionele erfafscheiding met lage hagen. Links van het woonhuis ligt een siertuin en het erf voor het huis is met grind afgewerkt. Beide zijn elementen die bij traditionele boerderijen voorkomen. Zoals uit het kadastrale onderzoek blijkt had de boerderij al aan het begin van de 19e eeuw links op het perceel een tuin en bomen aan de straatzijde.

landschappelijke waarde

In bouwhistorische zin vertegenwoordigt het huis waarde door de gebint- en kapconstructies van de stallen en deel. Ook de -in principe nog aanwezige - half open constructie van de kleine stal is van belang voor de geschiedenis van de boerderijbouw aan het begin van de 20e eeuw. In het interieur van het woonhuis is de indeling met de middengang van belang. Ook zijn de troggewelven van de kelder en de balkenplafonds met troggewelven boven de begane grond van waarde. Daarnaast zijn nog elementen zoals de vloer van de gang en oude deuren en kasten bewaard gebleven. Dit zijn sporen van belang in de geschiedenis van het huis en de boerderijbouw aan het begin van de 20e eeuw.

Ondanks dat de boerderij relatief jong is vormt ze samen met het historische landschap en de inrichting van het perceel een belangrijk ensemble. Gezien de historische elementen is een de boerderij een element dat zeer goed in de omgeving van dit perceel past. Het ensemble heeft een hoge waarde.

bouwhistorische waarde

https://www.heemkunderavenstein.nl

ensemble waarde

architectuurhistorische waarde

Alle foto’s zijn gemaakt door DOOK, tenzij anders vermeld.

foto’s

archief kadaster

Beeldbank Heemkundekring Land van Ravestein (HLR)

Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC)

Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)

bronnen

waardering

1997 verbouwingstekening begane grond woning

bijlage bouwtekening

DOOK erfgoedwerk Postelstraat 62 5211EB 's-Hertogenbosch info@dook.nu

Dit rapport is gemaakt door DOOK erfgoedwerk. Verveelvoudiging voor eigen of intern gebruik door de opdrachtgever is toegestaan. Bronvermelding is verplicht. Voor het overige mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt hetzij elektronisch, mechanisch, door middel van druk, fotokopieën, microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van opdrachtgever en DOOK erfgoedwerk. © DOOK erfgoedwerk, 's-Hertogenbosch

ERFGOEDWERK

Bijlage 3

- Aanvulling cultuurhistorisch onderzoek

ERFGOEDWERK

aanvulling stal koolwijksestraat 2 • herpen 8 februari 2023

foto voorzijde: voorgevel stal

aanvulling stal koolwijksestraat 2• herpen

bronnen17

waardering14

exterieur7

kadaster6

inleiding5

inhoudsopgave

1981 Koolwijksestraat 2 ( foto BHIC PNB001078248)

objectgegevens oorspronkelijke functie: boerderij bouwjaar: 1905 huidige functie: woonhuis adres: Koolwijksestraat 2 5373KB Herpen kadastrale gemeente: Ravenstein Sectie K perceel 180

Jos Schrijen, februari 2023

eigenaren onderzoek gedaan naar de voormalige boerderij aan de Koolwijksestraat 2 in Herpen. In verband met een voorgenomen realisatie van een extra tweede woning was het vaststellen van de cultuurhistorische waarde noodzakelijk. Tijdens het proces van het herbestemming van de boerderij werd duidelijk dat op basis van de rapportage uit 2022 de stal die tegenover het woonhuis ligt niet goed beoordeeld kon worden. Daarom is als aanvulling op het cultuurhistorisch onderzoek uit 2022 een rapport gemaakt dat wat dieper ingaat op de eigenschappen en waarde van die stal.

In mei 2022 is door DOOK erfgoedwerk in opdracht van de

inleiding

eerste steen met de tekst WILHA FREDA NASS 25 NOV.1905

1908 - Op een veldwerk en hulpkaart van dienstjaar 1908 is de voorganger van de huidige boerderij weergegeven. Deze boerderij was zeker tot rond het midden van de 19e eeuw in bezit van landbouwer Willem Bullekens. De kadastrale gegevens laten zien dat de boerderij rond 1875 in het bezit is gekomen van Otto Nass. De datering van de hulpkaart is wat later dan de daadwerkelijke start van de nieuwbouw van de boerderij want de eerste steen is gelegd in 1905.

kadaster

1908 - In hetzelfde dienstjaar is ook de nieuwbouw opgemeten. De hier getekende opstallen hebben de plattegrond van de nog steeds bestaande boerderij. Wat toen nieuw gebouwd is, is met rode lijnen aangegeven, wat gesloopt is met blauwe. Ook de nieuwe perceelsgrenzen zijn op die manier aangegeven 2022- Op de huidige kadastrale situatie is te zien dat stroken grond aan de zuiden oostzijde van de stal qua grenzen zijn veranderd. De bebouwing komt nog helemaal overeen met de bouw van 1905.

NB: De genoemde jaartallen hebben betrekking op het dienstjaar waarin een wijziging werd vastgelegd in het kadaster. De wijziging zelf vond over het algemeen plaats in het jaar daarvoor.

stal boerderij Koolwijksestraat 2. rechtsonder de verschillende onderdelen van het ensemble

exterieur

woonhuis deel kleine stal stal

deur en rondboogvenster moderne toevoeging

bijzonderheden en wijzigingen voorgevel en linker zijgevel

metselwerk en ankers uit bouwtijd

klossen overstek uit bouwtijd

halfrond, gietijzeren venstertje uit bouwtijd

poort vernieuwd

dak met muldenpannen als in bouwtijd

Voorgevel in ongewijzigde staat sinds bouw in 1905

betonnen vensters latere wijziging

bijzondere (mulden-) kantpannen

goot en hwa’s latere toevoeging

linker zijgevel stal met links de toegevoegde deur en rondboogvenster

linker zijgevel stal

voorgevel stal

linker zijgevel stal met later aangebrachte betonnen vensters

De linker zijgevel van de stal is, net als andere bouwdelen van de boerderij, na de bouwtijd voorzien van betonnen stalvensters. In de gevel is ook een dubbele deur gemaakt. De deuropening is uit de bouwtijd, de deuren zelf zijn vernieuwd. Helemaal links in de gevel is in een recente periode een nieuwe deur met kozijn geplaatst, het bovenliggende metselwerk is vernieuwd. Rechts naast de deur zit een opening voor een rondboogvenstertje. Het metselwerk rond dit venster is recent en waarschijnlijk gelijk met de deur aangebracht. Het dak heeft nu zinken bakgoten terwijl de stal die van oorsprong niet had. Dat blijkt uit de foto uit 1981 (p.4)

De stal aan de rechterzijde van de binnenplaats is, net als de andere bouwdelen van de boerderij, qua hoofdvorm niet gewijzigd. De voorgevel aan de straatzijde is blind op een klein halfrond gietijzeren venster in de topgevel na. Het dak boven de gevel heeft een overstek op klossen. Net als het woonhuis zijn bij deze gevel de kantpannen bij het overstek sierpannen passend bij de muldenpannen op de dakvlakken. Dit soort sierpannen zijn inmiddels zeer zeldzaam en in dit ensemble komen ze zowel bij het woonhuis als bij de stal voor. Het overstek op klossen komt overeen met het woonhuis. Het ensemble is duidelijk als één geheel ontworpen.

deur vernieuwd

bijzonderheden en wijzigingen achtergevel en rechter zijgevel

metselwerk en ankers uit bouwtijd

dubbele deuren moderne toevoeging

vensters dichtgezet

betonnen vensters latere wijziging

dak met muldenpannen als in bouwtijd

gietijzeren venstertje met segmentboog uit bouwtijd

Achtergevel grotendeels in ongewijzigde staat sinds bouw in 1905

modern dakvenster

deur(?) dichtgezet

windveren modern

goot en hwa’s latere toevoeging

middendeel rechter zijgevel

rechter deel rechter zijgevel stal

achtergevel stal

linker deel rechter zijgevel

In de achtergevel is een nieuwe deur geplaatst, in dit geval een dubbele glasdeur. In de topgevel van de achtergevel zit een gietijzeren venster met segmentboog uit de bouwtijd. De windveren bij het dakoverstek zijn modern. De rechter gevel van de stal heeft qua vensterindeling een aantal wijzigingen ondergaan. Ook hier zijn betonnen stalvensters geplaatst. Daarnaast zijn er nog een aantal dichtgezette vensters te zien. Een ervan heeft een segmentboog zoals bij de betonnen stalvensters en de ander een strekse boog. Gezien het metselwerk lijkt het mogelijk dat de segmentbogen bij de betonnen vensters gemaakt zijn toen die vensters geplaatst werden. De boerderij zou naast de gietijzeren vensters van kleiner formaat houten kozijnen en vensters van een min of meer vierkant formaat hebben kunnen gehad zoals er nog een in de achtergevel van de deel zit.

gording met schoren

moderne verdieping in stal

spantconstructie

In het achterste deel van de stal is een logeerruimte met een verdieping ingericht. De verdieping heeft een moderne balklaag en houten vloer. Een moderne houten trap leidt naar de verdieping. Op de verdieping is de houten spantconstructie bewaard gebleven. Tussen de nieuw gemaakt logeerruimte en de stal is een wand van gipsbeton gebouwd. De dubbele deur in de achtergevel en de nieuwe deur in de linker gevel zijn ten behoeve van de logeerruimte aangebracht

nieuw gebouwde logeerruimte

interieur stal richting voorgevel

doorkijk van logeerruimte naar stal

• Het bouwvolume van de stal met de gevels en het zadeldak. Op het terrein is de stal van hoge waarde als tegenhanger van het woonhuis en onderdeel van het ensemble. • De beide kopgevels. • Het pannendak met daarbij de sierpannen. • De gietijzeren vensters in de topgevels. • De spantconstructie.

positieve monumentwaarde

In bouwhistorische zin vertegenwoordigt de stal waarde door de kapconstructies. Dit zijn sporen van belang in de geschiedenis van de boerderijbouw aan het begin van de 20e eeuw. Een bijzonder en zeldzaam bouwhistorisch element zijn de sierpannen.

De erfinrichting van de boerderij geeft nog een goede indruk hoe het gebruik ervan is geweest zoals in het oorspronkelijke onderzoek is beschreven. De erfinrichting en de bijgebouwen op het erf worden als belangrijke onderdelen in de landelijke bouwkunst beschouwd.

ensemble waarde

• De betonnen stalvensters. • De in de linker gevel en achtergevel toegevoegde deuren en het rondboogvenstertje. • Het kleine dakraam in het rechter dakvlak. • De windveren van de achtergevel. • De moderne verdieping in de stal inclusief de scheidingsmuur en trap. • De later toegevoegde goten en hwa’s.

indifferente mo numentwaarde

• De beide lange gevels omdat ze door de wijzigingen aan vensters en deuren enigszins aangetast zijn. • De vernieuwde dubbele stalpoort en de deur in de rechter gevel.

hoge monumentwaarde

bouwhistorische waarde

landschappelijke waarde

n deze waardestelling is door middel kleuren aangegeven welke monumentale waarden de verschillende onderdelen bezitten:

In architectuurhistorische zin is de voormalige boerderij van waarde als voorbeeld van de boerderijbouw aan het begin van de 20e eeuw. De boerderij heeft een carrévormige plattegrond wat voor deze omgeving bijzonder is. De hoofdopzet is goed bewaard gebleven waarbij het woonhuis, de stal aan de rechterzijde en de deel en de kleine stal onderdelen van het ensemble zijn die tegelijk gebouwd werden. De hier besproken stal is daarmee een essentieel onderdeel van het geheel.

architectuurhistorische waarde

waardering

waardering gevels

interieurelement

plafond/balklaag/kap

indifferente monumentwaarden

positieve monumentwaarden

hoge monumentwaarden

waardering zolder

interieurelement

plafond/balklaag/kap

indifferente monumentwaarden

positieve monumentwaarden

hoge monumentwaarden

DOOK erfgoedwerk Postelstraat 62 5211EB 's-Hertogenbosch info@dook.nu

Alle foto’s zijn gemaakt door DOOK, tenzij anders vermeld.

foto’s

archief kadaster

Beeldbank Heemkundekring Land van Ravestein (HLR)

Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC)

Beeldbank Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)

https://www.heemkunderavenstein.nl

bronnen

ERFGOEDWERK

Bijlage 4

- Structuurontwerp Koolwijksestraat 2 Herpen

31-08-2023

Datum:

Wouter Princen | Rik van den Elzen

Getekend:

Gemeente: Oss Sectie: K Nummer(s): 245 / 246 /

Kadastrale gegevens:

Bouwplan:

Koolwijksestraat 2 Herpen

Projectadres:

W-22-1420

Projectnummer:

Architectuur

▪

Ontwerp

▪

BouwProcesBegeleiding

VERBOUW SCHUUR TOT WONING AAN DE KOOLWIJKSESTRAAT 2 HERPEN

▪

Planontwikkeling

▪

Bouwkundig tekenwerk

info@kantoorprincen.nl

T. 0486-412829

5371 MK Ravenstein

De Hammen 40,

FOTO’S BESTAANDE SCHUUR EXTERIEUR

FOTO’S BESTAANDE SCHUUR INTERIEUR

n deze waardestelling is door middel kleuren aangegeven welke monumentale waarden de verschillende onderdelen bezitten:

waardering gevels

waardering zolder

indifferente mo numentwaarde

interieurelement

ensemble waarde

De erfinrichting van de boerderij geeft nog een goede indruk positieve monumentwaarde bouwhistorische waarde hoge monumentwaarde hoe het gebruik ervan is geweest zoals in het oorspronkelijke • De beide gevels omdat de gevels wijzigingen In bouwhistorische zin vertegenwoordigt de stal waarde door • Het lange bouwvolume van de ze staldoor met de en hetaan zadeldak. onderzoek is beschreven. De erfinrichting en de bijgebouwen vensters en deuren enigszins aangetast zijn. Dit zijn onderdelen sporen van in belang in de geschie- Op het terrein is de stal van hoge waarde als tegenhanger van op het de erf kapconstructies. worden als belangrijke de landelijke • De vernieuwde dubbele stalpoort deur in de rechter denisbeschouwd. van de boerderijbouw aan het begin van de 20e eeuw. het woonhuis en onderdeel vanenhetdeensemble. bouwkunst gevel. Een bijzonder en zeldzaam bouwhistorisch element zijn de sier- • De beide kopgevels. pannen. • Het pannendak met daarbij de sierpannen. ensemble waarde indifferente numentwaarde • De mo gietijzeren vensters in de topgevels. Ondanks dat de boerderij relatief jong is vormt ze samen met • De spantconstructie. • De betonnen stalvensters. landschappelijke waarde het historische landschap en de inrichting van het perceel een • De in de linker gevel en achtergevel toegevoegde deuren en belangrijk ensemble.

Gezien historische elementen is een de indruk De erfinrichting van dedeboerderij geeft nog een goede het rondboogvenstertje. positieve monumentwaarde boerderij zeeris goed in de omgeving van dit hoeeen hetelement gebruik dat ervan geweest zoals in het oorspronkelijke • Het kleine in het rechter dakvlak. • De dakraam beide lange gevels omdat ze door de wijzigingen aan perceelonderzoek past. Het ensemble heeft een hoge waarde. is beschreven. De erfinrichting en de bijgebouwen • De windveren van de achtergevel. vensters en deuren enigszins aangetast zijn. op het erf worden als belangrijke onderdelen in de landelijke • De moderne verdieping dubbele in de stalstalpoort inclusief en de scheidingsmuur • De vernieuwde de deur in de rechter bouwkunst beschouwd. en trap.gevel. • De later toegevoegde goten en hwa’s.

landschappelijke waarde

waardering

• blauw: hoge monumentwaarden, deze zijn van cruciaal belang voor de structuur en/of de betekenis van het object. • groen: positieve monumentwaarden, deze zijn van belang voor de structuur en/of de betekenis van het object. • geel: indifferente monumentwaarden, deze zijn van relatief weinig belang voor de structuur en/of de betekenis van het object. n deze waardestelling is door middel kleuren aangegeven welarchitectuurhistorische waarde ke monumentale waarden de verschillende onderdelen bezitten: bouwhistorische waarde hoge monumentwaarde In architectuurhistorische zin is de voormalige boerderij van waarde als zin voorbeeld van de boerderijbouw aandoor het begin In bouwhistorische vertegenwoordigt de stal waarde • Het bouwvolume vanmonumentwaarden, de stal met de gevels en het • blauw: hoge deze zijnzadeldak. van cruciaal bevan de 20e Dit eeuw. boerderij heeft een carrévormige de kapconstructies. zijn De sporen van belang in de geschie- platOp hetlang terrein is de stal van hoge waarde als tegenhanger van voor de structuur en/of de betekenis van het object. tegrond wat voor dezeaan omgeving bijzonder is. Deeeuw. hoofdopzet denis van de boerderijbouw het begin van de 20e het woonhuis en onderdeel van het ensemble.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Oss&id=c6b4e580-eee8-4ca3-bc8b-41ea5b0bab75