Bijlage 2A Toelichting - bijlage 25 Plan-MER Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019

BESTEMMINGSPLAN Buitengebied Oss - 2020 Bijlagen bij toelichting

Bijlage 25 - plan-MER bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019

Gemeente Oss | Raadhuislaan 2 | 5341 GM | Oss | T: 14 0412 | F: 0412 642605 | www.oss.nl |

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER

projectnummer 0409304.00 definitief 9 juli 2018

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 definitief 9 juli 2018

Auteurs Bastian van Dijck Karst Keijzers

Opdrachtgever Gemeente Oss Postbus 5 5340 BA Oss

datum vrijgave 09-07-2018

beschrijving revisie definitief

goedkeuring drs. B van Dijck

vrijgave drs. T. Artz

Inhoudsopgave

Blz.

Samenvatting

1

1

Inleiding

37

1.1 1.2

1.3

Aanleiding en context Plan-m.e.r.-procedure Waarom een plan-m.e.r.? Procedure en inhoudelijke eisen aan een plan-m.e.r. De plan-m.e.r.-procedure Vervolg plan-m.e.r. procedure Leeswijzer

37 42 42 44 45 47 48

2

Beleidskader

49

2.1 2.2 2.4

Overzicht beleidskader Europees beleid Provinciaal beleid Structuurvisie Ruimte Verordening ruimte Herzieningen Structuurvisie en Verordening ruimte Verordening natuurbescherming Gemeentelijk beleid Structuurvisie Buitengebied Oss – 2015

49 50 53 53 57 64 65 66 66

3

Referentiesituatie

79

3.1 3.2 3.3 3.4

Inleiding Kenschets plangebied Autonome ontwikkelingen Landschap, cultuurhistorie en archeologie Landschappelijke ontwikkeling, geologie en geomorfologie Landschappelijke structuur en landschapstypen Aardkundige waarden Cultuurhistorie Archeologische waarden Bodem en water Bodem Water Natuur Inleiding Natura 2000 Natuur Netwerk Brabant (NNB) Zeer kwetsbare NNB-gebieden (Wav-gebieden) Beschermde plant- en diersoorten Ruimtegebruik / functionele structuur

79 80 81 82 82 84 87 89 96 98 98 99 106 106 106 112 117 117 120

2.5 2.6

3.5

3.6

3.7

3.9

Landbouw Wonen Werken Recreatie / Sport / Horeca Leefbaarheid Verkeer Geluid Luchtkwaliteit: fijn stof, stikstof Geur Licht Externe veiligheid Overige hinderaspecten Gezondheid

120 125 125 126 128 128 129 129 134 142 142 144 147

4

Voorgenomen activiteit

155

4.1 4.2

Ontwikkelingsmogelijkheden in Bestemmingsplan Buitengebied Oss-2019 Voorgenomen activiteit, alternatieven en scenario’s

155 163

5

Effecten

167

5.1 5.2

Beoordelingskader en –methodiek Natuur Natura 2000-gebieden Overige zeer kwetsbare gebieden in het Natuurnetwerk Brabant (NNB) (Wav-gebieden) Overige NNB Overige natuurwaarden Landschap, cultuurhistorie en archeologie Landschap Cultuurhistorie Archeologie Leefbaarheid en gezondheid Verkeer Geluid Luchtkwaliteit Geur Lichthinder Gezondheid Overige effecten Externe veiligheid Bodem Water Radar, straalpaden, hoogspanningsverbindingen en laagvliegroutes

167 170 170 178 179 184 188 188 193 195 196 196 197 199 203 208 209 214 214 215 216 219

6

Slotbeschouwing

221

6.1 6.2

Effecten samengevat Aandachtspunten/afwegingen bestemmingsplan: mogelijke mitigerende maatregelen

221 230

3.8

5.3

5.4

5.5

6.3

Leemten in kennis en aanzet evaluatieprogramma Leemten in kennis Aanzet evaluatieprogramma

232 232 232

Referenties

233

Afkortingen en begrippen

235

Bijlagen Bijlage 1 Beleidskader Bijlage 2 Gezondheidsaspecten in het buitengebied Bijlage 3 Passende beoordeling Bijlage 4 Milieuberekeningen

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Samenvatting Inleiding Aanleiding Bestemmingplan Buitengebied Oss - 2019 De gemeente Oss is voornemens om voor het gehele buitengebied een nieuw bestemmingsplan op te stellen: “Bestemmingsplan Buitengebied Oss – 2019’. Dit nieuwe bestemmingsplan vervangt de drie vigerende bestemmingsplannen buitengebied. Het nieuwe bestemmingsplan is een integrale herziening en heeft als doel de drie buitengebiedplannen te harmoniseren en het gehele buitengebied van één actuele regeling te voorzien. Belangrijk onderwerp voor het bestemmingsplan is de vertaling van de Verordening ruimte van de provincie Noord-Brabant. Daarnaast wordt het bestemmingsplan buitengebied geactualiseerd aan de huidige wet- en regelgeving en het huidige gemeentelijke beleid. Belangrijk aandachtspunt is een bestemmingsplanregeling die én ruimte geeft voor agrarische ontwikkeling én past binnen het wettelijk kader van de Wet natuurbescherming. In het nieuwe bestemmingsplan wordt ook een aantal al concrete initiatieven (“meelifters”) opgenomen, mits voorzien van een complete en door de gemeente goedgekeurde ruimtelijke onderbouwing. Structuurvisie Buitengebied Oss – 2015 Ter voorbereiding op het nieuwe bestemmingsplan buitengebied is in 2015 allereerst de Structuurvisie Buitengebied Oss - 2015 opgesteld en vastgesteld.

In deze Structuurvisie is de gemeentelijke visie op het buitengebied geactualiseerd en geharmoniseerd voor het gehele buitengebied (vanuit de liggende structuurvisies buitengebied Oss, Maasdonk en Lith). In het kader van de Structuurvisie is een milieueffectrapport (MER) opgesteld om de effecten van de visie- en het beleidsvoornemens in beeld te brengen en te kunnen betrekken bij de besluitvorming. Nota van Uitgangspunten Bestemmingsplan Buitengebied Oss Daarna is op basis van een Plan van Aanpak Bestemmingsplan Buitengebied (januari 2015) een Nota van Uitgangspunten Bestemmingsplan Buitengebied Oss opgesteld en op 6 oktober 2015 vastgesteld. De Nota van Uitgangspunten vormt het startpunt en de basis voor het nieuwe bestemmingsplan. In de Nota van Uitgangspunten is de visie en het beleid, zoals verwoord in de Structuurvisie geconcretiseerd naar bestemmingsplanniveau. Voorontwerpbestemmingsplan Buitengebied Oss - 2016 Op basis van de Nota van Uitgangspunten is een voorontwerpbestemmingsplan opgesteld. Het voorontwerp is op 12 mei 2016 gepubliceerd en heeft zes weken ter inzage gelegen. Op het voorontwerpbestemmingsplan zijn 146 inspraak- en vooroverleg-reacties ontvangen (zie verder paragraaf 1.2.3). Tegelijk met het voorontwerpbestemmingsplan is een Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD, het startdocument van de m.e.r.-procedure) opgesteld en gepubliceerd.

Op de NRD zijn geen inspraakreacties ontvangen (zie verder paragraaf 1.2.3).

Blad 1

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Vertrekpunt voor het MER Het voorontwerp-bestemmingsplan en de reacties erop zijn de basis voor het voorliggend milieu-effectrapport (MER)

Algemene uitgangpunten Bestemmingsplan Buitengebied Oss – 2019 Het buitengebied verandert door allerlei sociaal-economische ontwikkelingen. De gemeente wil daarop zo goed mogelijk inspelen. Dat houdt onder meer in ruimte bieden voor een duurzame ontwikkeling van de agrarische sector, ook in bedrijfseconomische zin, voor de ambities op het gebied van recreatie en toerisme en voor natuurbehoud en –ontwikkeling. Ook de belangen van bewoning, economische activiteiten en van cultuurhistorisch erfgoed moeten tot hun recht kunnen komen. Gestreefd is naar een eigentijdse, evenwichtige afweging. Waarin het maatschappelijke veranderingsproces uit zal monden, is nog niet te zeggen. Vandaar dat getracht is om waar mogelijk de flexibiliteit in te bouwen om die dynamiek te kunnen volgen. Daarbij is waar mogelijk rekening gehouden met de geest van de Omgevingswet die in de maak is: x procedures zo eenvoudig mogelijk houden x niet meer regelen dan nodig is vanuit het algemeen belang bij de kwaliteit van de leefomgeving - flexibiliteit inbouwen om verantwoord te kunnen meeveren op de dynamiek van de ruimtelijke behoefte (flexibiliteitsbepalingen) zonder de rechtszekerheid voor de omgeving uit het oog te verliezen x passende ruimtelijke initiatieven en innovatie mogelijk maken en stimuleren.

Het doel van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Oss - 2019’ is het bieden van een actueel, helder, leesbaar, uitvoerbaar, eenduidig en handhaafbaar planologisch juridisch beleidskader voor het totale buitengebied van de gemeente Oss. Het nieuwe bestemmingsplan is gericht op het beheer van bestaande kwaliteiten en functies en het faciliteren van nieuwe kwaliteiten en functies. Het nieuwe bestemmingsplan krijgt een juridische regeling voor min of meer gestandaardiseerde situaties. Maar dit betekent niet dat plannen die hieraan niet voldoen, per definitie niet voorstelbaar zijn. Voor die ontwikkelingen kan een zelfstandige planologische procedure uitkomst bieden. Verordening ruimte Noord-Brabant Belangrijk beleidsmatig uitgangspunt voor het nieuwe bestemmingsplan is de Verordening ruimte Noord-Brabant, met name de gewijzigde beleidslijn ten aanzien van veehouderijen (zie navolgend kader). Bestemmingsplan Buitengebied en Wet natuurbescherming Belangrijk ander aandachtspunt is een bestemmingsplanregeling die én ruimte geeft voor agrarische ontwikkeling én past binnen het wettelijk kader van de Wet natuurbescherming (zie onderstaand kader). Bestemmingsplan Buitengebied en gezondheid Naast de uitvoerbaarheid in het kader van de Wet natuurbescherming is gezondheid een actueel en relatief nieuw thema in bestemmingsplannen buitengebied.

In het bestemmingsplan wordt daarom aandacht besteed aan het aspect gezondheid.

Blad 2

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Kader Verordening ruimte Noord-Brabant Op 7 februari 2014 heeft de provincie Noord-Brabant een partiële herziening van de Structuurvisie Ruimtelijke Ordening en de bijbehorende Verordening ruimte vastgesteld. De Verordening ruimte geeft invulling aan de beleidsmatig ingezette koerswijzigingen van de provincie. Met name voor de regels in het buitengebied is de Verordening ruimte aanzienlijk gewijzigd ten opzichte van eerdere Verordeningen. Belangrijkste wijziging is de implementatie en uitwerking van de beleidslijn "Transitie naar zorgvuldige veehouderij". Centraal in deze beleidslijn staat het motto "Ontwikkelruimte moet je verdienen en is niet onbegrensd". Er wordt alleen nog ontwikkelruimte aan veehouderijen geboden als daarmee een ontwikkeling naar een zorgvuldige veehouderij in gang wordt gezet. Hieraan is een aantal voorwaardelijke bepalingen gekoppeld: o.a. voeren van dialoog met omgeving, landschappelijke kwaliteitsverbetering minimaal 10% van het bouwvlak, voldoen aan (bovenwettelijke) eisen ten aanzien van fijn stof, geur. Om te mogen uitbreiden moet een minimale score van 7 gehaald worden op de zogenaamde “Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij” (BZV). Ontwikkelruimte blijft in principe beperkt tot 1,5 ha. Onder uitzondering is uitbreiding buiten de 1,5 ha mogelijk. Op 7 juli 2017 is de Verordening gewijzigd, o.a.

om een versnelling in de transitie naar zorgvuldige veehouderij te bewerkstellingen. In Oost- en Midden-Brabant mogen veehouderijen met “hokdieren”( varkens, pluimvee e.d.) alleen uitbreiden als tegelijk binnen het zogenaamde “stalderingsgebied” verouderde leegstaande stallen worden gesloopt. De BZV is vereenvoudigd en de normscore verhoogd naar 7,25. Veehouders die een overlastsituatie opruimen en/of een BZV-score van minimaal 8.5 scoren, kunnen aanspraak maken op een groter bouwblok (2 tot 2,5 ha) dan normaal (1,5 ha). Daarnaast wil de provincie mestbewerking zoveel mogelijk concentreren op industrieterreinen, de regels voor lokale mestbewerking zijn aangepast. De provinciale Verordening natuurbescherming is tevens aangescherpt om de ammoniakuitstoot door de veehouderij sneller en vergaand terug te dringen. De emissie-eisen voor nieuwe stallen worden stapsgewijs strenger. Veehouders met verouderde stallen moeten er versneld (2022 in plaats van 2028) voor zorgen dat deze worden gemoderniseerd. In het bestemmingsplan worden de bepalingen van de Verordening ruimte doorvertaald in de regels. Deze vormen daarmee ook de basis voor de effectbepaling in het plan-MER.

Kader Veehouderij - stikstofdepositie – Natura 2000 Conform de Wet natuurbescherming mogen activiteiten geen significante effecten hebben op Natura 2000-gebieden. Bestemmingsplannen die deze activiteiten vastleggen mogen niet worden vastgesteld. Direct nabij het plangebied ligt Natura 2000-gebied. Ook in de verdere omgeving van het plangebied zijn Natura 2000-gebieden gelegen. Een deel van deze gebieden is gevoelig voor stikstofdepositie, al in de huidige situatie liggen de achtergrondwaarden hoger dan de kritische depositiewaarden. Uitbreiding van veehouderijen leidt, zonder beperkende maatregelen, tot toename van stikstofemissie en daarmee tot toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden in de omgeving. Dit is, ook bij geringe toename, een significant negatief effect, gezien de "overspannen" situatie van de Natura 2000-gebieden ten opzichte van stikstof. Met maatregelen kan de stikstofdepositie worden verminderd, dan wel worden voorkomen. Maatregelen kunnen echter niet in het bestemmingsplan worden vastgelegd. Deze problematiek speelt in een groot deel van Nederland. Het Rijk heeft een landelijk dekkende oplossing voorbereid in de vorm van PAS, Programmatische Aanpak Stikstofdepositie (per 1 juli 2015 in werking getreden). PAS moet er toe leiden dat EN tegemoet wordt gekomen aan de eisen van Natura 2000 EN er ontwikkelingsruimte blijft bestaan. Dit o.a.

door een stelsel van generieke maatregelen om de stikstofemissie terug te dringen (o.a. door afspraken met de agrarische sector) en het treffen van maatregelen in de Natura 2000-gebieden zelf. Echter de PAS gaat over concrete activiteiten en handelingen, het regelt niets voor bestemmingsplannen. Gemeenten zijn al enige tijd op zoek naar een juridisch houdbare oplossing, die werkbaar is en binnen de kaders van de wet toch mogelijkheden biedt De momenteel meest plausibele methode is het opnemen van een voorwaardelijke bepaling aan bouwen en/of gebruik dat uitbreiding niet mag leiden tot een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebied ten opzichte van Natuurbeschermingswet-/Wet natuurbeschermings vergunde situatie of de feitelijke bestaande situatie.

Blad 3

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Plangebied Het plangebied voor het bestemmingsplan “Buitengebied Oss – 2019” omvat het gehele buitengebied van Oss, met uitzondering van (figuur S.1): x x x x x

de kernen: Het Wild, Maren-Kessel, Lith, Geffen, Lithoijen, Teeffelen, Oijen, Oss, Macharen, Megen, Berghem, Haren, Dieden, Demen, Deursen-Dennenburg, Herpen, Huisseling, Ravenstein, Overlangel en Neerloon Bedrijventerreinen Vorstengrafdonk, Elzenburg-De Geer en De Bulk; Vakantiepark en recreatieve poort Herperduin – 2013’ en de zone Oss – Berghem Circuit Nieuw Zevenbergen. Windpark Elzenburg – De Geer

Deze kennen een eigen dynamiek en vragen om eigen afwegingen. Hier zijn recent bestemmingsplannen voor gemaakt, dan wel in ontwikkeling.

Figuur 1.1: Plangebied en plangrens Bestemmingsplan Buitengebied Oss – 2019 (bron: gemeente Oss, 2018)

Plan-m.e.r.-procedure Voor het bestemmingsplan wordt een plan-m.e.r.-procedure doorlopen. M.e.r. staat voor milieueffectrapportage. Het heet plan-m.e.r. omdat het in dit geval gekoppeld is aan een kaderstellend (bestemmings-)plan. Het doel van de m.e.r.-procedure is het milieubelang volwaardig en vroegtijdig in de plan- en besluitvorming in te brengen. De m.e.r.-procedure is wettelijk geregeld in hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer en het Besluit milieueffectrapportage. De m.e.r.-procedure bestaat uit een aantal stappen en producten. Eén van de producten is dit plan-milieueffectrapport (plan-MER). In dit plan-MER zijn de effecten van de ontwikkelingsmogelijkheden in het Bestemmingsplan Buitengebied Oss -2019 onderzocht. Daarnaast is onderzocht of er maatregelen mogelijk zijn om negatieve effecten te voorkomen of te verminderen.

Blad 4

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Het doorlopen van een plan-m.e.r.-procedure voor het Bestemmingsplan Buitengebied Oss 2019 is verplicht. Dit omdat het bestemmingsplan mogelijkheden biedt voor en kaders (voorwaarden) stelt aan ontwikkelingen, waarvoor m.e.r.-verplichtingen bestaan. Daarnaast volgt de verplichting uit het feit dat voor het bestemmingsplan een passende beoordeling moet worden opgesteld. In een passende beoordeling worden de effecten van ontwikkelingen in het bestemmingsplan op Natura 2000-gebieden onderzocht. Dit is verplicht, omdat niet op voorhand kan worden uitgesloten dat er negatieve effecten optreden op Natura 2000-gebieden. Onderzoek op gebiedsniveau, niet op locatie-/inrichtingsniveau In de plan-m.e.r.-procedure wordt het gehele plangebied en de effecten van ontwikkelingen binnen het Bestemmingsplan Buitengebied Oss -2019 beschouwd. De focus ligt echter : x op die gebieden, waar ontwikkelingen mogelijk zijn; x alleen op de ontwikkelingen die in het bestemmingsplan mogelijk worden gemaakt; x alleen op die aspecten waarop een (wezenlijk) effect verwacht wordt. Het effectenonderzoek wordt gedaan op het niveau van het buitengebied als geheel en niet op locatie/inrichtingsniveau. Dit gebeurt in vervolgprocedures voor individuele ontwikkelingen.

De gemeente publiceert dit plan-MER samen met het ontwerp van het bestemmingsplan en legt beide ter inzage. Iedereen kan in deze periode een reactie geven op het plan-MER en het ontwerpbestemmingsplan. Ook toetst de Commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.) het plan-MER. De Commissie m.e.r. is een onafhankelijk instantie, die het plan-MER toetst op volledigheid en juistheid. De gemeente geeft in de ontwerpbestemmingsplan aan, hoe zij omgaat met de inspraakreacties op het plan-MER en het toetsingsadvies van de Commissie m.e.r. Plangebied en studiegebied In dit rapport worden de termen plangebied en studiegebied veel gebruikt. Plangebied is het gebied waar het ruimtelijk besluit voor geldt, in dit geval het Bestemmingsplan Buitengebied Oss -2019. De plangrens, de grens van het plangebied, is vastgelegd op de verbeelding, de kaart bij het bestemmingsplan. Studiegebied is het gebied waarin ontwikkelingen in het bestemmingsplan buitengebied effect kunnen hebben. Dit kan zowel in het plangebied zijn (bijvoorbeeld verstoring van de bodem), maar ook buiten het plangebied (bijvoorbeeld geluidhinder).

Referentiesituatie Referentiesituatie De effecten van de ontwikkelingsmogelijkheden in het bestemmingsplan zijn bepaald ten opzichte van de referentiesituatie. De referentiesituatie is de situatie in het plangebied tijdens de planperiode van het bestemmingsplan (10 jaar) zonder de ontwikkelingen in het bestemmingsplan zelf. De referentiesituatie is de huidige situatie en de autonome ontwikkeling van het plangebied. Referentiesituatie = huidige situatie + autonome ontwikkeling Referentiesituatie: situatie in het plangebied tijdens de planperiode (10 jaar) zonder de ontwikkelingen in het bestemmingsplan Huidige situatie: bestaande / feitelijke situatie in het plangebied Autonome ontwikkelingen: andere ontwikkelingen in het plangebied dan de ontwikkelingen die deel uitmaken van het bestemmingsplan

Blad 5

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

De effecten van de ontwikkelingen van het bestemmingsplan zijn niet vergeleken met de huidige situatie (2018), maar met het eindjaar van de planperiode van het bestemmingsplan: 2029 (uitgaande van vaststelling van het bestemmingsplan in 2019). Uitzondering hierop is de bepaling van effecten op Natura 2000-gebieden. Deze effecten zijn bepaald ten opzichte van de huidige situatie (2018), zoals gesteld in de Wet natuurbescherming. Kenschets plangebied Zoals al in hoofdstuk 1 is beschreven omvat het plangebied voor het bestemmingsplan ‘Buitengebied Oss – 2019’ het gehele buitengebied van Oss, met uitzondering van de kernen, bedrijventerrein De Bulk, Vakantiepark Herperduin Circuit Nieuw Zevenbergen en Windpark Elzenburg – De Geer (zie figuur 1.1 en 1.2). Het plangebied wordt in het westen, noorden en oosten begrensd door de Maas (tevens provinciegrens). Aan de “overzijde” liggen de Gelderse gemeenten Maasdriel, West Maas en Waal, Druten, Wijchen en Heumen. Aan de zuidzijde grenst het plangebied aan de gemeenten ’s-Hertogenbosch, Bernheze, Landerd en Grave. Een deel van de zuidgrens wordt gevormd door de A50/A59. Oss kent een groot oppervlak buitengebied, dat voor een groot deel agrarisch gebruikt is. Oss kent ca. 3221 veehouderijen, met een relatief groot aandeel varkens- en pluimveehouderijen en melkveehouderijen.

Naast veehouderijen ligt ook een aantal andere agrarische bedrijven en nietagrarische bedrijven in het plangebied. Naast de agrarische functie is recreatie een belangrijke functie in het buitengebied, met name langs de Maas aan de noordzijde en in de bosgebieden aan de zuidzijde. Landschappelijk kent Oss een indeling in vijf gebieden ieder met een eigen karakteristiek en gebruik. Van noord naar zuid worden onderscheiden: x x x x x

Uiterwaarden: voornamelijk water, natuur en recreatie; Oeverwal: bewoning in kernen, gemengd gebruik: agrarisch, recreatief, overig; Komgebied: grootschalig agrarisch; Dekzandrand: de stad Oss, bewoning in kernen, gemengd gebruik: agrarisch, recreatief, overig; Dekzandrug: voornamelijk bos, natuur en recreatie.

In het buitengebied is geen Natura 2000-gebied gelegen, dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied is de Nederrijn ten noorden van het plangebied. In het plangebied zijn diverse NNB-gebieden: met name de uiterwaarden langs de Maas en de bosgebieden in het zuiden. Daarnaast zijn ecologische verbindingszones aangeduid, waarvan de oostwest-lopende Hertogswetering de meest prominente is. In het plangebied zijn diverse waterlopen (waaronder KRW-waterlichamen) gelegen alsmede twee drinkwaterwingebieden en enkele gebieden reservering waterberging. Tabel S.1 en figuren S.2 t/m S.15 geven een karakteristiek van de hierboven beschreven verschillende waarden en functies in het buitengebied.

1

In de Notitie reikwijdte en detailniveau (NRD) werd nog gesproken over 400 agrarische bedrijven. Ten behoeve van dit MER is een actueel overzicht van veehouderijen gemaakt: dat zijn er ca 323.

Blad 6

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Figuur S.2 Geomorfologie van het plangebied

Uiterwaard Oeverwal

Kom

Dekzandrand

Dekzandrug

Figuur S.3 Landschapstypen gemeente Oss.

Blad 7

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Waarden en Ossekamp

Diedensche Uiterdijk

Keent Hemelrijkse Waard en Alphense Waard

Beerse Overlaat

Beerse Overlaat

Figuur S.4: Cultuurhistorisch waardevolle vlakken (bruin gestreept) (bron: provincie Noord-Brabant, www.kaartbank.brabant.nl)

Figuur S.5 Cultuurhistorische kaart gemeente Oss.

Blad 8

Beerse Overlaat

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Figuur S.6 Archeologische monumenten in gemeente Oss

Figuur S.7 Belangrijke waterstructuren in gemeente Oss. (Bron: wateratlas Noord-Brabant)

Blad 9

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Figuur S.8 Rivierverruimingsgebied en primaire waterkering langs de Maas en reserveringsgebied waterberging (Provincie Noord-Brabant, kaartbank.brabant.nl, 2018)

Rijntakken

Sint Jansberg

Vlijmens Ven, Moerputten & Bossche Broek

Oeffelter Meent

Figuur S.9 Natura 2000-gebieden in omgeving van het plangebied Buitengebied Oss

Blad 10

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Maasuiterwaarden

Hertogswetering

Herperduin

Figuur S.10 NNB in en rond het buitengebied van Oss (Provincie Noord-Brabant, kaartbank.brabant.nl, 2018)

Figuur S.11 Aanduiding weidevogelgebieden (groen gearceerd) (Structuurvisie Buitengebied Oss - 2015).

Blad 11

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Tabel S.1 Overzicht veehouderijen Oss (op basis van web bvb, gemeente Oss, 2018)

Hoofdtak Melkveehouderij Varkenshouderijen Paardenhouderijen Vleesveehouderijen Pluimveehouderijen Geitenhouderijen Schapenhouderijen Overige fokkerijen (Konijnen, Nertsen) Totaal

Aantal 160 77 34 25 10 9 5 2

% van totaal 50 % 25 % 10 % 8% 3% 3% <1% < 1%

322

Figuur S.12 Veehouderijen (bron: Antea Group op basis overzicht veehouderijen Omgevingsdienst / Gemeente Oss, 2017)

Blad 12

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Figuur S.13 Akkerbouw en aanverwante agrarische bedrijven (bron: gemeente Oss, 2017)

Figuur S.14 Niet-agrarische bedrijven in het buitengebied (en stedelijk gebied) van Oss (bron: Structuurvisie Buitengebied Oss - 2015)

Blad 13

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Figuur S.15 Recreatieve bedrijven in het buitengebied: recreatiewoningen (geel), kampeerterreinen (oranje) groepsaccommodaties (groen), hondentrainingsvelden (blauw), overige (wit) (bron: gemeente Oss, 2017)

Voorgenomen activiteit Inleiding Dit MER onderzoekt de effecten van de ontwikkelingsmogelijkheden in de Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 op de omgeving. Het Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 is een integrale herziening van de vigerende bestemmingsplannen buitengebied. Algemene uitgangspunten De gemeente wil in het bestemmingsplan inspelen op de sociaal-economische ontwikkelingen in het buitengebied. De gemeente wil ruimte bieden voor een duurzame ontwikkeling van de agrarische sector, ook in bedrijfseconomische zin, voor de ambities op het gebied van recreatie en toerisme en voor natuurbehoud en –ontwikkeling. Rekening houdend met de aanstaande Omgevingswet wil de gemeente: x x x x x x

niet meer regelen dan nodig is vanuit het algemeen belang bij de kwaliteit van de leefomgeving; flexibiliteit bieden daar waar dat mogelijk is; geen aanduidingen op de verbeelding opnemen die geen juridische status maar enkel informatieve waarde hebben; sectorale belangen alleen opnemen als er ook een duidelijk ruimtelijk belang is; de bestaande maatvoering van bouw- en bestemmingsvlakken van de geldende bestemmingsvlakken overnemen; nieuwe gewenste ontwikkelingen meenemen als deze voorzien zijn van een goede ruimtelijke onderbouwing.

Blad 14

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Verordening ruimte Transitie zorgvuldige veehouderij Belangrijk aspect van het nieuwe bestemmingsplan buitengebied is vertaling van de regels van de provinciale Verordening ruimte (zie kader in hoofdstuk 1). Met name de nieuwe beleidslijn voor veehouderij “Transitie naar zorgvuldige veehouderij” met het motto “Ontwikkelruimte moet je verdienen en is niet onbegrensd" heeft consequenties voor de bestemmingsplanregeling. Onderstaand de gemeentelijke vertaling van de Verordening ruimte (Nota van Uitgangspunten): x De definities en indeling van agrarische bedrijven zijn gewijzigd: het onderscheid tussen intensieve veehouderij en niet intensieve / grondgebonden veehouderij is buiten het gebied beperking veehouderij komen te vervallen; Hierbij moet opgemerkt worden dat dit uitgangspunt in dit MER onderzocht wordt op effecten. Loslaten van het onderscheid kan leiden tot intensivering en daarmee tot milieueffecten; x De bouwstop voor de geitenhouderij; x Er wordt in het gebied beperking veehouderij onderscheid gemaakt in écht grondgebonden bedrijven (aan te tonen met mestkringloop en grond voor veevoeder) en niet-grondgebonden bedrijven; x Onder de definitie veehouderij vallen alle bedrijven met vee (behalve paardenhouderijen); Hierbij moet opgemerkt worden dat paardenhouderijen wel milieueffecten hebben.

In dit MER worden ze in het effectenonderzoek daarom gezien als veehouderijen; x Er geldt een ‘slot op de muur’ in ‘gebied beperkingen veehouderij’ voor alle nietgrondgebonden bedrijven; x Er is een bouwverbod voor alle veehouderijbedrijven met de mogelijkheid om hiervan af te wijken als er een ontwikkeling is richting duurzame veehouderij (de Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij, de zogenaamde BZV); x De maximale maatvoering van een bouwvlak is 1,5 ha; x Onder zeer strikte voorwaarden is uitbreiding boven 1,5 ha mogelijk; x Sleufsilo’s. Zorgvuldig ruimtegebruik en kwaliteitsverbetering landschap Conform de Verordening ruimte moeten ruimtelijke ontwikkelingen in het buitengebied zorgvuldig worden afgewogen en gepaard gaan met een investering in de kwaliteit van het landschap. Deze eisen worden in het bestemmingsplan overgenomen en verder uitgewerkt. Ook beeldkwaliteit maakt hier onderdeel van uit. Structuurvisie In de Structuurvisie Buitengebied Oss -2015 is gebiedsgericht beleid geformuleerd over waar in het buitengebied welke ontwikkelingen beoogd worden (figuur S.16). Dit beleid is verder uitgewerkt in de Nota van Uitgangspunten Bestemmingsplan Buitengebied Oss (oktober 2015) en wordt verder uitgewerkt in het bestemmingsplan.

Blad 15

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Figuur S.16 Ontwikkelingsvisie buitengebied van Oss (bron: Structuurvisie Buitengebied Oss - 2015)

Blad 16

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Ontwikkelingsmogelijkheden veehouderijen Alleen bestaande agrarische bedrijven Het bestemmingsplan voorziet niet in nieuwe of andere ontwikkelingsmogelijkheden dan de al planologisch vigerende in het bestemmingsplan buitengebied. Conform de vigerende bestemmingsplannen is geen nieuwvestiging van agrarische bedrijven in het buitengebied toegestaan. Het bestemmingsplan gaat daarmee alleen over ontwikkelingsmogelijkheden voor bestaande agrarische bedrijven: uitbreiding van bestaande veehouderijen (ca. 323 bedrijven, zie paragraaf 3.7) en (eventuele) omschakeling van akkerbouwbedrijven naar veeteelt De planologische vertaling van de Verordening ruimte en het rekening houden met de Wet natuurbescherming leidt wel tot een aanpassing van de ontwikkelingsmogelijkheden voor agrarische bedrijven (met name voor uitbreiding van veehouderijen). Toekenning agrarisch bouwvlak Op basis van een inventarisatie van de huidige situatie is aan reële en volwaardige agrarische bedrijvigheid een bouwvlak toegekend. De omvang en de vorm van de bouwvlakken zijn bepaald aan de hand van het vigerende bestemmingsplan, bestaande rechten zijn gerespecteerd. In enkele gevallen hebben daarbij waar nodig kleine correcties plaatsgevonden in verband met de feitelijke planologische situatie.

Voorwaarden aan uitbreiding Bestaande veehouderijen mogen uitbreiden tot maximaal 1,5 ha bouwvlak (inclusief bestaand), mits wordt voldaan aan de eisen van de Verordening ruimte: • Er dienen maatregelen getroffen en in stand gehouden te worden die invulling geven aan een zorgvuldige veehouderij (Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV)). • De ontwikkeling is gelet op de zorg voor een goede leefomgeving en gelet op de volksgezondheid, inpasbaar in de omgeving. • Er moet voldaan worden aan extra eisen ten aanzien van geur en fijn stof (gekwantificeerd in de regels van de Verordening). • Er is een zorgvuldige dialoog gevoerd, gericht op het betrekken van de belangen van de omgeving bij het initiatief. Op gemengde bedrijven, bijvoorbeeld een veehouderij in combinatie met vollegrondsteelt, mag wel worden gebouwd ten behoeve van de niet-veehouderijtak, zonder aan de voorwaarden uit de Verordening ruimte te voldoen. Deze bebouwing mag echter niet in gebruik worden genomen ten behoeve van de veehouderij, voordat voldaan wordt aan de hierboven genoemde voorwaarden. Staldering Een veehouder mag binnen ‘zijn’ stalderingsgebied uitsluitend nieuwe dierenverblijven bouwen als hij binnen datzelfde gebied verouderde dierenverblijven die in gebruik zijn, sloopt. Voor iedere 10 m² nieuwe stal moet 11 m² bestaande stal gesloopt worden.

Staldering geldt alleen voor “hokdieren” (varkens, pluimvee e.d.), en vooralsnog niet voor melkvee, schapen en nertsen. Het “stalderingsgebied” voor Oss omvat naast Oss de gemeenten Grave, Landerd, Mill en St. Hubert, Uden, Cuijk, Boekel, Boxmeer en Sint Anthonis. Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV) De Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV) is opgebouwd rond diverse thema's. Om te voldoen aan het criterium 'zorgvuldig' moet een minimale score van 7,25 op de BZV worden gehaald. In de loop der tijd zal het aantal thema's worden uitgebreid en de scores worden bijgesteld.

Blad 17

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Ruimte voor excellerende bedrijven Veehouders die een overlastsituatie opruimen en/of een BZV-score van minimaal 8.5 scoren, kunnen aanspraak maken op een groter bouwblok (2 tot 2,5 ha) dan normaal (1,5 ha). Een bouwvlak boven de 1,5 ha is echter alleen in het komgebied mogelijk. Omschakelingsmogelijkheden Het wijzigen van agrarische bouwvlakken voor veehouderij (vormverandering) en het omschakelen naar een veehouderij of andere diersoort, is alleen toegestaan als aan de voorwaarden uit de Verordening ruimte wordt voldaan. Voor de grondgebonden agrarische bedrijven blijft de mogelijkheid bestaan van omschakeling van akkerbouw naar veeteelt (mits voldaan wordt aan de voorwaarden van de Verordening ruimte). Ook omschakeling naar niet-grondgebonden veehouderij blijft mogelijk buiten het gebied beperking veehouderij Extra beperkingen / voorwaarden binnen gebied “Beperkingen Veehouderij” vanuit de Verordening ruimte, gelden in delen van het buitengebied beperkingen en voorwaarden aan uitbreiding van veehouderijen. Het betreft gebiedsbeschermingsregelingen die overgenomen worden uit het vigerende bestemmingplan en/of volgen uit gebiedsbescherming in de Verordening Ruimte. Een deel van het buitengebied van Oss is in de Verordening ruimte aangeduid als “Beperkingen Veehouderij”. Het betreft natuurgebieden en gebieden om de kernen.

Binnen deze aanduiding gelden extra beperkingen en voorwaarden (ten aanzien van grondgebondenheid) aan uitbreiding en omschakeling. In de praktijk betekent dit dat binnen de aanduiding “beperking veehouderij” niet-grondgebonden veehouderijen de veetak niet uit kunnen breiden. Paardenhouderijen en maneges In de Verordening ruimte vallen paardenhouderijen niet (meer) in de definitie van veehouderijen. Veehouderijen worden gedefinieerd als: agrarisch bedrijven gericht op het fokken, mesten en houden van runderen, varkens, schapen, geiten, pluimvee, tamme konijnen en pelsdieren. Paardenhouderijen vallen daarmee niet onder de regels van de BZV. Wel dienen paardenhouderijen zich ook te houden aan (sectorale) regels op het gebied van o.a. geur, fijn stof en stikstof. Paardenhouderijen worden onderscheiden in productiegericht of gebruiksgericht. Productiegerichte paardenhouderijen (paardenfokkerijen) zijn paardenhouderijen waar uitsluitend of in hoofdzaak handelingen aan/ met paarden worden verricht die primair gericht zijn op het voortbrengen, africhten en trainen en verhandelen van paarden. Productiegerichte paardenhouderijen vallen onder “overig agrarisch bedrijf”.

Gebruiksgerichte paardenhouderijen zijn paardenhouderijen gericht op het bedrijfsmatig, niet op agrarische productie gericht houden en stallen van paarden en pony's, met mogelijk als ondergeschikte nevenfunctie het fokken, africhten, trainen en berijden van paarden en pony's (maneges). Deze worden beschouwd als recreatieve bedrijven. Hierbij moet opgemerkt worden dat paardenhouderijen wel milieueffecten hebben. In dit MER worden ze in het effectenonderzoek daarom gezien als veehouderijen. Mestbe-/verwerking (Kleinschalige) mestbe- of verwerking van mest van het eigen op het eigen bedrijf zelf is toegestaan. Het bestemmingsplan biedt geen mogelijkheden voor (grootschaligere) mestbe- of verwerking van mest van meerdere bedrijven op een gezamenlijke locatie.

Blad 18

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Ontwikkelingsmogelijkheden glastuinbouw De ontwikkelingsmogelijkheden voor glastuinbouw volgen de Verordening ruimte. Het provinciaal beleid ten aanzien van glastuinbouw is erop gericht glastuinbouw zoveel mogelijk te concentreren in (nieuw)vestigingsgebied glastuinbouw en (bestaande) doorgroeigebieden glastuinbouw. Glastuinbouwbedrijven buiten vestigingsgebied en doorgroeigebied worden beperkt in groeimogelijkheden. Dit om de hinder van glastuinbouw zoveel mogelijk te concentreren en glastuinbouw maximaal te laten profiteren van schaal- en synergievoordelen. In het buitengebied van Oss is geen vestigings-/doorgroeigebied glastuinbouw gelegen. Het bestemmingsplan maakt geen nieuwe glastuinbouw mogelijk, maar neemt wel de vigerende planologische uitbreidingsmogelijkheden voor de bestaande bedrijven over, inclusief de voorwaarden de hieraan verbonden zijn. Solitaire glastuinbouwbedrijven buiten het vestigingsen doorgroeigebied mogen uitbreiden tot maximaal 3 ha glas (inclusief bestaand). In de Groenblauwe mantel is uitbreiding van glastuinbouw niet toegestaan. Omschakeling van een glastuinbouwbedrijf naar een ander agrarisch bedrijf is niet mogelijk. Ook omschakeling van een agrarisch bedrijf naar glastuinbouw is niet mogelijk.

Het aantal glastuinbouwbedrijven in het plangebied is overigens beperkt: 2: Beide breiden autonoom uit (niet in het kader van het Bestemmingsplan Buitengebied uit). Eén breidt autonoom uit van 2,5 naar 3 ha. Eén wil autonoom gefaseerd uitbreiden van 3 naar 6 ha. Ontwikkelingsmogelijkheden teeltondersteunende voorzieningen Ten aanzien van teeltondersteunende voorzieningen (TOV) wordt onderscheid gemaakt in permanente TOV, teeltondersteunende kassen (TOK) en tijdelijke TOV. x Permanente TOV mogen alleen op het bouwvlak worden opgericht (in principe onbeperkt). x Het bouwen van een teeltondersteunende kas is aan een binnenplanse afwijkingsregeling gebonden, vanwege de uitstraling en het feit dat echte nieuwe glastuinbouwbedrijven niet zijn toegestaan. x Tijdelijke TOV (maximaal 8 maanden) mogen onder voorwaarden ook buiten het bouwvlak liggen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen TOV die wel of niet als bouwwerk worden beschouwd. - TOV die als bouwwerk worden beschouwd (bv tijdelijke tunnels) zijn toelaatbaar tot een hoogte van maximaal 0,5 meter in het komgebied en tot een hoogte van maximaal 4,5 meter in het overige gebied. - Voor de aanleg van TOV, geen bouwwerk zijnde (bv folies) is in de uiterwaarden, de oeverwal en de zandgronden vanwege de mogelijke gevolgen voor het landschap een aanlegvergunning nodig.

- In het komgebied kan men lage tijdelijke voorzieningen zonder aanlegvergunning realiseren. - Op individueel niveau vindt een afweging plaats of de aanwezige waarden niet in het gedrang komen bij een tijdelijke voorziening. - Er wordt geen maximum aantal hectares opgenomen voor tijdelijke TOV.

Blad 19

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Werken in het vergunningenstelsel Het bestemmingsplan maakt, onder voorwaarden, en afhankelijk van de landschappelijke zone waarin de werken liggen, de volgende werken mogelijk: a. het verlagen, vergraven, ophogen of egaliseren van de bodem; b. het diepploegen, diepwoelen of uitvoeren van andere ingrepen in de bodem, waaronder ook begrepen de aanleg van leidingen, allen dieper dan 0,50 meter onder maaiveld, alsmede de aanleg van drainage ongeacht de diepte tenzij het gaat om vervanging van bestaande drainage; c. het graven, dempen, dan wel verdiepen, vergroten of anderszins verlagen van de waterstand; d. het vellen of rooien van bomen en houtopstanden; e. het verwijderen van landschapselementen; f. het verwijderen van onverharde wegen of paden; g. het aanleggen en of verharden van wegen of paden, dan wel het aanbrengen van andere niet omkeerbare oppervlakteverhardingen groter dan 100 m²; h. het permanent (voor meer dan twee jaar aaneengesloten omzetten van grasland naar een andere bodemcultuur. Deze werken zijn mogelijk onder de voorwaarde dat geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan het behoud, het herstel en de ontwikkeling van de in het bestemmingsplan genoemde waarden (landschappelijk, cultuurhistorisch, natuur, water). Ontwikkelingsmogelijkheden recreatie Het bestemmingsplan maakt geen nieuwe grootschalige recreatieve voorzieningen mogelijk 2.

Wel worden de vigerende planologische uitbreidingsmogelijkheden voor de bestaande recreatieve bedrijven overgenomen. Deze uitbreidingsmogelijkheden zijn overigens in de praktijk beperkt. In het bestemmingsplan worden diverse vormen van kleinschalige dag- en verblijfsrecreatie mogelijk gemaakt, al dan niet met een wijzigings- of afwijkingsregeling. x Binnen bepaalde gebieden (Bebouwingsconcentraties, Overig agrarisch gebied, Gemengd landelijk gebied en kernrandzones binnen 250 meter van bebouwde komgrens) ) is omschakeling vanuit een agrarische functie naar dagrecreatie en verblijfsrecreatie mogelijk via wijzigingsbevoegdheden en -afwijkingen. x Bij burgerwoningen biedt het bestemmingsplan, met uitzondering van woningen in primair agrarisch gebied, de mogelijkheid om met een binnenplanse afwijking kleinschalige recreatieve nevenactiviteiten te ontplooien. x Bij agrarische bedrijven is, behalve in Primair agrarisch gebied, recreatief nevengebruik mogelijk: verblijfsrecreatie, kamperen bij de boer/ minicamping. x Nieuwe solitaire recreatiewoningen en uitbreidingen van bestaande solitaire recreatiewoningen zijn niet toegestaan. Het bestemmingsplan biedt geen rechtstreekse ruimte aan nieuwe grootschalige recreatieve voorzieningen. Aan ontwikkelingen die passen in de structuurvisie kan de gemeente medewerking verlenen met een zelfstandige planologische procedure.

2 In paragraaf 5.5 over m.e.r. in het Voorontwerpbestemmingsplan is nog gesteld dat één van de

aanleidingen voor het doorlopen van de m.e.r.-procedure is toename van verstoring door recreatie in de Lithse Ham en waterrecreatie op de Maas op nabijgelegen Natura2000-gebied. Het bestemmingsplan maakt echter geen recreatieve ontwikkeling in de Lithse Ham rechtstreeks mogelijk..

Blad 20

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Duurzame energie De gemeente Oss heeft ambities ten aanzien van duurzame energie, maar onderzoekt eerst de mogelijkheden of, en zo ja hoe er in het buitengebied ruimte geboden kan worden aan initiatieven op het gebied van duurzame energie. Het Bestemmingsplan Buitengebied Oss -2019 maakt grootschalige duurzame energievormen als windturbines, zonneweides, biomassacentrales e.d. niet rechtstreeks of met een wijzigings- of afwijkingsregeling mogelijk. Wel wordt in het bestemmingsplan ruimte geboden voor kleinschalige mestvergisting op het eigen bedrijf en wordt de mogelijkheid geboden voor kleine windmolens (tot 5 m rechtstreeks, tot 25 m met een afwijkingsbevoegdheid). Eventueel komt er een wijzigingsregeling voor omschakeling van een agrarisch bouwvlak naar zonneveld, binnen het bouwvlak. Meeliftende initiatieven In het bestemmingsplan wordt een aantal concrete ruimtelijke ontwikkelingen meegenomen, hierna “meeliftende initiatieven” genoemd. Voor deze initiatieven zijn eigen ruimtelijke onderbouwingen opgesteld en, wanneer noodzakelijk, milieu-onderzoeken verricht op basis waarvan in het bestemmingsplan een afweging kan worden gemaakt. Niet alle lopende initiatieven in het buitengebied worden meegenomen in het bestemmingsplan. Alleen diegene die voldoende concreet zijn en een door de gemeente goedgekeurde ruimtelijke onderbouwing hebben.

De meeliftende initiatieven variëren in aard en omvang. Niet alle meeliftende initiatieven zijn relevant voor het MER (bijvoorbeeld een woningsplitsing). Een aantal meeliftende initiatieven (b.v. bouwvlakvergroting van een veehouderij) is wel relevant voor het MER. Voor deze initiatieven wordt in het MER per thema nagegaan of de generiek voor het buitengebied als geheel beschreven effecten voldoende dekkend zijn voor de locatie-specifieke effecten van de meeliftende initiatieven. Initiatieven waarbij veehouderijen worden omgezet in wonen zijn niet expliciet beschreven in dit MER. Lokaal leidt dit tot een afname van milieueffecten. Deze veehouderijen zijn geschrapt uit de veehouderlijst en niet meer meegenomen in de milieuberekeningen. Hieronder is in tabel S.3 en figuur S.17. een overzicht opgenomen van meeliftende initiatieven en of ze relevant geacht worden voor en dus meegenomen zijn in dit MER.

Lutterweg 4a Oijen

Kesselsegraaf 12 Lith

Figuur S.17 Relevante meeliftende initiatieven bestemmingsplan in relatie tot MER (bron: gemeente Oss, 2018)

Blad 21

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Tabel S.2 (Mogelijk) meeliftende initiatieven en relevantie voor MER (bron: gemeente Oss, 2018) Locatie

Aard

Dorpenweg 2 Macharen Dorpenweg ongenummerd (nabij 21) DeursenDennenburg Eindstraat 18 Haren

Omschakeling van Bedrijf naar Wonen Omschakeling van Bedrijf naar Wonen met kantoor aan huis

Elst 12 Geffen Heistraat 10 Berghem Herstraat 5 Megen Hoogveldsestraat 5 Oijen Kesselsegraaf 12 Lith Koningsweg 2 Langestraat 14 Dieden Leiweg 5c-7 Geffen Lutterstraat 2 Lithoijen/Vlierstraat 17 Oijen Lutterweg 4a Oijen Maasdijk 11 Neerloon Mergental 1 Herpen Ossestraat 13 Macharen Oude Molenweg 5 Herpen Oude Molenweg 31 Herpen Parallelstraat 1 Oijen Platerstraat 5 Lith Waatselaarstraat 3 Berghem Waterstraat 3 Berghem Weisestraat 35 Lithoijen

Relevant voor / meegenomen in MER Nee Nee

Vestiging van een praktijk voor welzijn, cultuur en natuur bij bestaande burgerwoning Realiseren caravanstalling bij burgerwoning Uitbreiding van paardensport gerelateerde voorzieningen Omschakeling van Agrarisch naar Bedrijf Uitbreiding rundveehouderij Vormverandering bouwvlak ten behoeve van uitbreiding varkenshouderij Vergroten bestaande Woonbestemming Volledige omschakeling van Agrarisch naar Dag- en verblijfsrecreatie Uitbreiding bestaand bijenmuseum Omschakeling van Agrarisch (overig) naar Bedrijf en van Agrarisch naar Wonen

Nee

Uitbreiding bouwvlak melkveehouderij Ontwikkeling van een landgoed Woningsplitsing Uitbreiding clubgebouw roeivereniging Realisatie bedrijfswoning (Bedrijf) Uitbreiding bestaande Woonbestemming Realisatie opslagloods waterschap Omschakeling van champignonkwekerij naar viskwekerij, met nevenactiviteit opslag. Legalisering bestaande voorzieningen paardenhouderij

Ja (meer vee) Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee

Recreactieve nevenactiviteiten bij Woonbestemming Vormverandering agrarisch bouwvlak (geen uitbreiding)

Blad 22

Nee Nee (niet meer paarden) Nee Nee (niet meer vee) Ja (meer vee) Nee Nee (minimale uitbreiding recrea Nee Nee

Nee (geen uitbreiding activiteiten) Nee Nee (niet meer vee)

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Gebiedsbescherming Bij uitbreiding moet voldaan worden aan de planologische voorwaarden die gelden voor aspecten met een gebiedsbescherming en zoals gesteld in de Verordening ruimte en opgenomen in het Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019. Deze voorwaarden beschermen waarden op het gebied van: x Landschap (reliëf, openheid, aardkundige waarden e.d.); x Cultuurhistorie (rijks-/gemeentemonumenten, provinciaal aangeduide cultuurhistorisch waardevolle vlakken, molenbiotopen, eendenkooien e.d.); x Archeologie (archeologische monumenten); x Natuur (o.a. bescherming Natura2000, NNB, GBM); x Water (o.a. bescherming van waterwingebied, waterbergingsgebied, gebied reservering waterging, beschermde gebieden waterhuishouding). De voorwaarden borgen dat ontwikkelingen geen wezenlijk/ongewenste negatieve effecten hebben op bovengenoemde waarden. Deze planologische gebiedsbescherming is meegewogen in de effectenbepaling en –beoordeling in dit plan-MER. Uitgangspunt voor effectbepaling: maximale ontwikkeling Er wordt in de effectenbepaling in het MER uitgegaan van de planologisch maximale ontwikkeling die het bestemmingsplan mogelijk maakt. Dit is inclusief nog niet benutte planologische ruimte, afwijkings- en wijzigingsbevoegdheden en mogelijkheden voor omschakeling en nevengebruik.

Voorgenomen activiteit, alternatieven en scenarios Conform de Wet milieubeheer dient in het plan-MER een motivatie te worden gegeven hoe met alternatieven is omgegaan. In het plan MER moeten sowieso twee situaties beschreven en onderzocht worden: x Feitelijke situatie = huidige situatie=> de referentiesituatie zoals beschreven in H3; x Maximale plansituatie = de (theoretisch) maximale ontwikkelingen die het Bestemmingsplan Buitengebied Oss -2019 mogelijk worden gemaakt => beschreven in dit hoofdstuk 4. Wet-, regelgeving, uitspraken van de Commissie m.e.r. en Raad van State vereisen de beschouwing van de effecten van de maximale plansituatie ten opzichte van de feitelijke situatie. Ook al is dit naar verwachting geen realistisch scenario: de gemeente verwacht niet dat de maximale uitbreidingsmogelijkheden benut zullen worden. Om de effecten van het loslaten van de aanduiding vee (het onderscheid tussen intensieve en grondgebonden veehouderij) te onderzoeken zijn in dit MER voor geur en luchtkwaliteit een aantal scenario’s onderzocht: x Huidige situatie; x Maximaal 1 (zonder omschakeling); x Maximaal 2 (met omschakeling); x Reëel 1 (zonder omschakeling); x Reëel 2 (met omschakeling). In het rapport Milieuberekeningen MER Buitengebied Oss (Antea Group/Omgevingsdienst Brabant Noord/Gemeente Oss, 2017) zijn de uitgangspunten voor de scenario’s beschreven:

Blad 23

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Huidige situatie De huidige situatie bestaat uit de agrarische bedrijven die een agrarische bestemming en een bouwvlak hebben in het (voorontwerp)bestemmingsplan. Bedrijven die (momenteel) niet actief zijn, maar wel een agrarisch bouwvlak en vergunning hebben worden meegenomen in de milieuberekeningen (immers, deze bedrijven kunnen in de toekomst weer actief worden). Voor de huidige situatie is uitgegaan van de huidig vergunde situatie. Dit kan afwijken van de feitelijke situatie. Het kan immers zo zijn dat er: meer dieren vergund zijn dan er daadwerkelijk gehouden. Dit leidt mogelijk tot een overschatting van de huidige situatie en daarmee een onderschatting van het planeffect. Verwacht wordt echter dat de overschatting beperkt zal zijn: de meeste veehouderijen houden het aantal dieren dat vergund is. De veehouderijen in een straal van 2 km om de gemeentegrens heen zijn meegenomen in de berekeningen. Maximaal 1 (zonder omschakeling) In het scenario Maximaal 1 wordt uitgegaan van opvulling/uitbreiding van alle agrarische bedrijven in het buitengebied tot 1,5 ha (conform de mogelijkheden in de provinciale Verordening ruimte 2014 en wijziging 2017)3 met uitzondering van bedrijven in het gebied met de provinciale aanduiding “beperkingen veehouderij”. In Maximaal 1 wordt hierbij uitgegaan van uitbreiding met het bestaande veetype.

Op basis van kengetallen is ingeschat hoeveel dieren op 1,5 ha gehouden kunnen worden. Vervolgens is uitgaande van bekende (maximale) emissiefactoren per diersoort/staltype de geur- en fijn stofuitstoot berekend. Hierbij is uitgegaan van de eisen aan ammoniakemissie uit de provinciale Verordening natuurbescherming. In Maximaal 1 is niet uitgegaan van onbeperkte uitbreiding tot 1,5 ha. De gemeentelijke geurnormen geven namelijk beperking aan uitbreiding als er geurgevoelige objecten (woningen) in de omgeving liggen. Hiermee is in de berekeningen rekening gehouden: uitbreiding is mogelijk tot de geurnorm op omliggende woningen wordt bereikt. Voor de bedrijven in het gebied “beperkingen veehouderij” en bedrijven buiten de gemeentegrens is een standstill van de emissie aangehouden. Maximaal 2 (met omschakeling); In het scenario Maximaal 2 wordt net als in Maximaal 1 uitgegaan van opvulling/uitbreiding van alle agrarische bedrijven in het buitengebied tot 1,5 ha. In tegenstelling tot Maximaal 1 wordt hierbij echter niet uitgegaan van uitbreiding met het bestaande veetype, maar van omschakeling naar het veetype met de meeste uitstoot (worstcase). Hiermee wordt inzicht verkregen in het mogelijke effect van het loslaten van de aanduiding van het veetype. Voor geur wordt uitgegaan van omschakeling naar vleesvarkens 4, voor fijn stof naar leghennen.

Ook wordt in Maximaal 2 het effect meegenomen van de omschakelingsmogelijkheid van akkerbouw naar veeteelt in het voorontwerpbestemmingsplan. Voor de bedrijven in het gebied met de provinciale aanduiding “beperkingen veehouderij” is omschakeling en uitbreiding aangehouden tot volle bezetting van de bestaande bedrijfsgebouwen. Hier geldt namelijk een verbod op toename van het oppervlakte bebouwing, maar is het in theorie wel mogelijk om (meer) vee te gaan houden.

3

De Verordening ruimte geeft bij uitzondering mogelijkheid tot uitbreiding groter dan 1,5 ha. Dit alleen aan excellente / extra zorgvuldige veehouderijen. Deze uitzonderingsmogelijkheid is niet beschouwd in deze milieuberekeningen. Er wordt van uitgegaan dat veehouderijen die hiervan gebruik kunnen maken dusdanig zorgvuldig (moeten) zijn dat de extra uitbreiding niet leidt tot extra milieuhinder ten opzichte van de beschouwde uitbreidingsmogelijkheid tot 1,5 ha. 4 Er is kennis genomen van het RIVM rapport (voorjaar 2018) over combi-luchtwassers en de conclusie dat het reducerende effect van combi-luchtwassers minder is dan voorheen gedacht. De ontwikkelingen op dit gebied worden gevolgd en er worden nieuwe geurberekeningen uitgevoerd op het moment dat de nieuwe emissiefactoren van combi-luchtwassers bekend zijn.

Blad 24

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Ook bij Maximaal 2 wordt de uitbreiding begrensd door de gemeentelijke geurnormen. Voor de bedrijven in de naburige gemeenten is een standstill aangehouden. Reëel 1 (zonder omschakeling); In het scenario Reëel 1 wordt uitgegaan van opvulling/uitbreiding van een deel van de agrarische bedrijven in het buitengebied tot 1,5 ha. Dit op basis van het bestaande veetype. Het verschil met Maximaal 1 is dat in Reëel 1 rekening wordt gehouden met stoppende bedrijven (die meedoen aan de stoppersregeling) en dat rekening is gehouden met de 50% regeling vanuit geur (in overbelaste geursituaties mag een bedrijf uitbreiden, maar moet het investeren in schonere stalsystemen, zodat per saldo de geurbelasting afneemt). Daarnaast is in scenario Reëel 1 uitgegaan van reëlere (in de praktijk meer gangbare dan de maximaal mogelijke) emissiefactoren zoals gehanteerd in scenario’s Maximaal 1 en 2. Ook wordt uitbreiding niet alleen begrensd op de gemeentelijke geurnormen, maar ook op de (deels strengere) provinciale geurnorm. Er is niet gerekend aan een reëel scenario uitgaande van een daadwerkelijke verwachte groei van de agrarische sector. Het is bekend dat niet alle agrarische bedrijven zullen/willen/kunnen uitbreiden in de bestemmingsplanperiode van 10 jaar. Echter het is op voorhand niet in te schatten hoeveel bedrijven daadwerkelijk gaan uitbreiden en waar deze zich in het gebied bevinden.

Reëel 1 geeft naar verwachting een goed beeld van waar bedrijven uit kunnen breiden en in welke mate. Reëel 2 (met omschakeling). Scenario Reëel 2 volgt scenario Reëel 1, maar dan uitgaande van uitbreiding met omschakeling naar het veetype met de meeste uitstoot (worst-case).

Effecten en conclusies Tabel S.3 geeft een samenvattend overzicht van de beoordeling van de effecten van de ontwikkelingen binnen Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019, zoals beschreven in paragraaf 4.1 en uitgaand van de maximale planologische mogelijkheden, op de diverse aspecten conform het beoordelingskader beschreven in paragraaf 5.1 en de effectbeschrijvingen in de rest van hoofdstuk 5. De beoordeling is weergegeven in plussen en minnen ( ++ zeer positief effect, + positief effect, 0 positief noch negatief effect, 0/- neutraal tot enigszins negatief effect, - negatief effect, - - zeer negatief effect) ten opzichte van de referentiesituatie. In het vervolg van dit hoofdstuk worden de effecten en de beoordeling ervan kort samengevat.

Blad 25

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Tabel S.3: Samenvattend overzicht van de beoordeling van effecten van de ontwikkelingen in het Bestemmingsplan Buitengebied Oss 2019 (maximaal scenario) ten opzichte van de referentiesituatie

Thema

Aspect

Land schap

Landschappelijke structuur/elementen Ruimtelijk visuele kwaliteit Aardkundige waarden Beschermde waarden Niet beschermde waarden Archeologische monumenten Overige archeologische waarden Bodemopbouw/waarden Bodemkwaliteit Opper Ruimtebeslag vlakte Infiltratie water Waterberging Grond Waterwinning water Beschermde gebieden Waterkwaliteit/KRW Beschermde gebieden: Natura 2000 Beschermde gebieden: NNB Beschermde gebieden: Wav Beschermde soorten Verkeersintensiteiten/veiligheid Geluidhinder / gehinderden Uitstoot stikstof en fijn stof Geurhinder / gehinderden Lichthinder / gehinderden Plaatsgebonden risico en groepsrisico Radar, straalpaden, hoogspanning Leefklimaat

Cultuur historie Archeo logie Bodem Water

Natuur

Verkeer Geluid Lucht Geur Licht Ext.veiligheid Radar e.d Gezondheid.

Vee houderij

TOV

Recrea tie

Kleine wind molens

0/-

-

0/-

0

0/0/0/0/0/0/0 0 0 0/0 0 0 0/-- / 0 (1) 0/- / 0 (1) 0/0/0/-- (2) -- (2) 0/0

-0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0/0 0/0 0 0 0 0 0

0/0 0/0/0 0/0 0 0 0 0 0 0 0 0 0/0 0/0/0/0/0 0/0/-

-0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0/0 0 0 0

0 - -(2)

0 0

0 0

0 0

++ positief, + enigszins positief, 0 positief noch negatief, 0/- neutraal tot gering negatief,- enigszins negatief, - - negatief

(1) zeer negatief zonder maatregelen, neutraal met maatregelen (2) Uitgaande van worst case scenario Maximaal 2, Maximaal 1: 0/-, Reeel 1: 0/-, Reeel 2: -

Algemeen Het Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 is grotendeels planologisch conserverend . Het maakt de uitbreiding van veehouderijen, uitbreiding van TOV, kleinschalige recreatie en kleine windmolens mogelijk. Dit (grotendeels) conform de mogelijkheden binnen de vigerende bestemmingsplannen buitengebied, de provinciale Verordening ruimte en de Wet natuurbescherming. Deze ontwikkelingen hebben effecten op het buitengebied. De effecten moeten echter in perspectief beschouwd worden: de ontwikkelingen zijn niet grootschalig, niet nieuw, sluiten aan op al bestaande ruimtelijke en functionele structuren en vinden niet plaats in “nog maagdelijk” gebied, maar in van oudsher agrarisch gebied.

Blad 26

Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 plan-MER projectnummer 0409304.00 9 juli 2018 Gemeente Oss

Daarnaast is een aantal belangrijke waarden (natuur, landschap, cultuurhistorie, archeologie, water) planologisch beschermd in het bestemmingsplan. Ontwikkelingen ten koste van deze waarden zijn niet of niet zondermeer mogelijk en moeten vooraf worden getoetst en afgewogen (beschermingsregime). Ook zijn in delen van het buitengebied beperkingen opgenomen ten aanzien van ontwikkelingen: in gebied met de provinciale aanduiding “beperkingen veehouderij” is uitbreiding van niet grondgebonden bedrijven niet toegestaan, in gebied met de aanduiding Groenblauwe mantel is (uitbreiding van) TOV niet toegestaan en worden extra eisen gesteld aan de uitbreiding van een agrarisch bouwvlak. Ook hiermee worden negatieve effecten voorkomen, dan wel beperkt. Conform m.e.r.-methodiek is in dit MER eerst het effect onderzocht van de maximaal mogelijke ontwikkeling binnen het Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019. Het is echter hoogst onwaarschijnlijk dat deze ontwikkelingsruimte ook daadwerkelijk zal worden benut, waarschijnlijk gebeurt dit niet op alle locaties en niet in de volle planologische omvang. Voor milieuthema’s is een aantal scenario’s onderzocht om de effecten van het loslaten van de veeaanduiding te onderzoeken en ook de effecten van een meer realistisch scenario in beeld te brengen.

Voor de andere thema’s is kwalitatief beschouwd of een realistisch scenario tot andere / minder effecten leidt. Tenslotte is nagegaan of de in het bestemmingsplan meeliftende concrete initiatieven wat betreft effecten passen in de generiek voor het plangebied als geheel beschreven effecten of tot andere effecten leiden. Landschap, cultuurhistorie en archeologie De ontwikkelingen in het Bestemmingsplan Buitengebied Oss - 2019 hebben wisselende effecten op het landschap. Hierbij dient onderscheid gemaakt te worden in: A. de landschappelijke hoofdstructuur en B. de ruimtelijk visuele kwaliteit van het landschap. Ad A. Qua landschappelijke hoofdstructuur tasten ontwikkelingen op plangebied niveau niet de kwaliteiten van de landschapsstructuur of van de landschapstypologie aan. In het buitengebied is sprake van een agrarisch landschap. Uitbreiding van veehouderijen en recreatie is een ontwikkeling die in principe in het een dergelijk functioneel agrarisch landschap past: er is al sprake van agrarische en recreatieve bedrijvigheid in het gebied. Het bestemmingsplan laat geen (nieuwe) gebiedsvreemde ontwikkelingen in het gebied toe. Ook gaat het bestemmingsplan niet ten koste van landschappelijke hoofdstructuren. Het gaat slechts om uitbreidingen van reeds bestaande voorzieningen.