Bijlage 2a 20220830 Bijlagen Gunningsleidraad.PDF
Tekst van het document
12 Welke 2 punten vindt u nu vooral goed aan de Geffense Plas? ....................................................... 13 Welke 2 punten vindt u nu vooral niet goed aan de Geffense Plas? ................................................ 14 Als u denkt aan de toekomst van de Geffense Plas. Wat zou er dan volgens u moeten veranderen? Wat moet er aanwezig zijn of juist niet aanwezig zijn? Welke tips heeft u voor de toekomstige eigenaar? ........................................................................................................................................... 15 De Geffense Plas is en blijft een recreatieplek om te zwemmen en te zonnen. In hoeverre vindt u de volgende zaken belangrijk voor de toekomst? ............................................................................ 16 Voor het gebruik van de Geffense Plas moet, in het zwemseizoen, entree* betaald worden. Door entree te betalen, krijgt u toegang tot de zwemplas, ligweide en strand. Voor welke voorzieningen bent u in de toekomst bereid extra te betalen? ............................................................................... 17 Wandelen, duiken en zwemmen is nu al mogelijk aan De Geffense Plas. Welke sporten moeten in de toekomst mogelijk gemaakt worden, volgens u? ........................................................................
18 De natuur rondom de Geffense Plas is ook in de toekomst belangrijk. Welke aandachtspunten ziet u? ....................................................................................................................................................... 19 Er zit nu horeca (namelijk een restaurant en snackbar) aan de Geffense Plas. In de toekomst (is de verwachting) zal er ook horeca zijn. Welke horeca gelegenheden aan De Geffense Plas zou u bezoeken? ......................................................................................................................................... 20 De huidige horecagelegenheid aan De Geffense Plas biedt nu geen overnachtingsmogelijkheid. Als er wel een (kleinschalige) overnachtingsmogelijkheid komt, wat zou dan volgens u passen? ........ 21 Heeft u zelf nog ideeën voor de toekomst van de Geffense Plas? ................................................... 22
2
Inleiding
Eind 2021 beëindigde de gemeente Oss de pachtovereenkomst met de toenmalige exploitant van de Geffense Plas. Dit jaar is de Geffense Plas in tijdelijk beheer. Voor volgend jaar gaat de gemeente Oss op zoek naar een nieuwe exploitant. Voor de toekomstige exploitant komt een Ambitienota. Hierin nemen we op wat we voor de ontwikkeling van de Geffense Plas belangrijk vinden. Om de mening van de inwoners hierin mee te nemen is het digitaal burgerpanel van de gemeente Oss hierover bevraagd. Dit gebeurde in de periode van 19 t/m 30 mei 2022. Er zijn vragen gesteld over het huidige gebruik van de Geffense Plas en over hoe de toekomst van de Geffense Plas er uit zou moeten zien. 407 mensen hebben de vragenlijst volledig ingevuld. De resultaten worden in dit rapport
weergegeven.
3
Samenvatting Huidig situatie De meerderheid (63%) van de respondenten heeft de afgelopen 3 jaar wel eens de Geffense Plas bezocht. De meeste respondenten gaan naar de Geffense Plas om er te wandelen (65%). 42% gaat er naar toe om in de natuur te zijn. Bij de optie anders namelijk, wordt vooral de kofferbak verkoop / rommelmarkt als reden van bezoek genoemd. Van degenen die de Geffense Plas niet hebben bezocht geeft de meerderheid aan dat het hen niet trekt (52%). Op de open vraag: als u denkt aan de Geffense Plas, wat komt er dan in u op? Worden vooral negatieve opmerkingen geplaatst. Zoals: vies, rommel, slecht onderhoud, en negatieve reacties over de aanwezige horeca. De helft van de respondenten bezoekt het hele jaar door de Geffense Plas. De meerderheid gaat samen met familie (62%), en gaan er vooral met de auto naar toe (42%). Als positieve punten van de Geffense Plas worden vooral de bereikbaarheid (56%) en de natuur (48%) genoemd De horeca (54%) en het sanitair (35%) worden vooral genoemd als minpunten. Bij de optie: anders namelijk wordt vooral (zwerf)afval en het slechte onderhoud als minpunten genoemd. Gericht op de toekomst De kwaliteit van het zwemwater (97%), de bereikbaarheid met de fiets (96%) en de natuur (93%) worden als (hele) belangrijke aspecten gezien voor de toekomst van de Goffense Plas.
Muziekevenementen worden het vaakst als (heel) onbelangrijk gezien (50%). De adviezen voor de toekomstige eigenaar gaan vooral over goede horeca / terras, zorgen dat het er schoon is, goede sanitaire voorzieningen en oog voor de natuur. Meer dan de helft van de respondenten is bereid om extra te betalen voor sanitaire voorzieningen (douche, WC) (51%). Ook voor veiligheid (toezicht op het zwemgedeelte) is bijna de helft van de respondenten bereid extra te betalen. Op de vraag welke andere sporten in de toekomst mogelijk gemaakt moeten worden, wordt hardlopen het vaakst genoemd (35%) en daarna (buiten)fitness (33%). 32% van de respondenten vindt dat er geen andere sporten mogelijk gemaakt moeten worden naast wandelen, duiken en zwemmen. Als het gaat om de natuur vindt de meerderheid van de respondenten dat de Geffense Plas vrij toegankelijk moet blijven voor wandelaars (82%). En dat er extra aandacht moet zijn voor natuurbehoud. (67%) Qua horeca vindt de meerderheid dat er een plek moet zijn voor snacks zoals friet, smoothie of ijs (65%). Ook veel respondenten (60%) zien graag een restaurant waar men ook ‘s avonds kan dineren. Als goed voorbeeld wordt vaak het bomenpark genoemd. De meerderheid van de respondenten (52%) wil in de toekomst liever geen overnachtingsmogelijkheid bij de Geffense Plas.
4
Resultaten
5
Bent u afgelopen 3 jaar wel eens bij de Geffense Plas geweest? Reacties: 437
37% Ja Nee
63%
De meerderheid van de respondenten (63% ) heeft afgelopen 3 jaar wel eens de Geffense Plas bezocht.
6
Wat is de reden dat u de Geffense Plas niet heeft bezocht afgelopen 3 jaar? Reacties: 162
Het trekt me niet
52%
Anders namelijk
27%
Ik hou niet van zwemmen in natuurwater
25%
Het is te ver weg
antwoorden
6%
Ik ken het niet
2% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
Van degenen die de Geffense Plas niet hebben bezocht geeft de meerderheid aan dat het hen niet trekt (52%). De respondenten die anders namelijk hebben ingevuld geven vooral aan dat het er vies en onaantrekkelijk is.
7
Als u denkt aan de Geffense Plas, zoals het nu is, wat komt dan als eerste bij u op? Reacties: 262
Op de open vraag: als u denkt aan de Geffense Plas, wat komt er dan in u op? Worden vooral negatieve opmerkingen over de Geffense Geplaatst. Hierbij wordt vooral vies, rommel, slecht onderhoud, en negatieve aspecten over de horeca genoemd. Als positieve aspecten wordt genoemd dat je er fijn kunt wandelen en de omliggende natuur. In onderstaande woordwolk worden de antwoorden weergegeven.
8
Wat is meestal de reden van uw bezoek aan de Geffense Plas? Reacties: 266
Wandelen
65%
Om in de natuur te zijn
42%
Zwemmen
28%
Anders, namelijk:
20%
Naar het strand gaan
17%
Vrienden / familie ontmoeten
7%
Sporten
5%
Duiken
5%
Eten
2% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
De meeste respondenten gaan naar de Geffense Plas om er te wandelen (65%). 42% van de respondenten gaat er naar toe om in de natuur te zijn. Bij de optie anders namelijk, wordt vooral de kofferbak verkoop / rommelmarkt genoemd.
9
Met wie bezocht u meestal de Geffense Plas? Reacties: 266
Met familie
62%
Met mijn (klein) kinderen
26%
Met vrienden
25%
Alleen
20%
Met hond
18%
Met de sportclub
8%
Anders namelijk:
4%
Met school 0%
10%
20%
30%
40%
50%
Veruit de meeste respondenten gaan met familie naar de Geffense Plas (62%).
10
60%
70%
Wanneer bezoekt u vooral de Geffense Plas? Reacties: 263
7%
37%
In de zomermaanden Buiten de zomermaanden Het hele jaar door Anders namelijk:
50% 6%
De helft van de respondenten gaat het hele jaar door naar de Geffense Plas. 37% bezoekt de Geffense Plas alleen in de zomermaanden. Bij het antwoord anders namelijk wordt vooral “incidenteel” genoemd.
11
Als u de Geffense Plas bezoekt, hoe gaat u er dan meestal heen? Reacties: 260
1%
23% Lopend Fietsend
42%
Met de auto Met openbaar vervoer Anders namelijk:
34%
De meeste respondenten gaan met de auto naar de Geffense Plas (42%). 34% gaat met de fiets.
12
Welke 2 punten vindt u nu vooral goed aan de Geffense Plas? Reacties: 262
De bereikbaarheid
56%
De natuur
48%
Wandelpaden
26%
De betaalbaarheid (entree)
15%
Zwemwater kwaliteit
15%
Geen van allen
7%
Mogelijkheden om te sporten
5%
Anders namelijk:
5%
Horeca
2%
Sanitair (douche/wc)
0% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
De bereikbaarheid (56%) en de natuur (48%) worden het vaakst genoemd als positieve punten van de Geffense plas.
13
Welke 2 punten vindt u nu vooral niet goed aan de Geffense Plas? Reacties: 262
Horeca
54%
Sanitair (douche/wc)
35%
Anders namelijk:
24%
Zwemwater kwaliteit
15%
De betaalbaarheid (entree)
12%
Alles is goed
6%
Wandelpaden
4%
De natuur
3%
De bereikbaarheid
3%
Mogelijkheden om te sporten
2% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
De Horeca (54%) en Sanitair (35%) worden vooral genoemd als punten die niet goed zijn aan de Geffense Plas. 61 mensen hebben iets ingevuld bij de optie: anders namelijk. Vooral (zwerf) afval en slechte onderhoud wordt hier vaak genoemd.
14
Als u denkt aan de toekomst van de Geffense Plas. Wat zou er dan volgens u moeten veranderen? Wat moet er aanwezig zijn of juist niet aanwezig zijn? Welke tips heeft u voor de toekomstige eigenaar? Reacties: 365
De tips voor de toekomstig eigenaar gaan vooral over goede horeca / terras, zorgen dat het er schoon is, goede sanitaire voorzieningen en oog voor de natuur.
15
De Geffense Plas is en blijft een recreatieplek om te zwemmen en te zonnen. In hoeverre vindt u de volgende zaken belangrijk voor de toekomst? Reacties: 410
(heel) belangrijk
neutraal
(heel) onbelangrijk
Zwemwater kwaliteit
97%
2% 1%
Bereikbaarheid met de fiets
96%
2% 2%
Natuur
93%
5%2%
Aandacht voor zwemveiligheid
92%
5%2%
Betaalbaarheid (bedrag voor entree)
88%
10% 2%
Sanitair (douche/ wc)
87%
10% 3%
Wandelpaden
84%
Horeca
13% 4%
79%
15%
6%
Speelvoorzieningen
72%
21%
7%
Bereikbaarheid met de auto
72%
19%
9%
Mogelijkheden om te sporten
47%
Oplaadplekken voor elektrische fietsen
46%
Bereikbaarheid met openbaar vervoer
42%
Activiteiten op het water (waterrecreatie)
38%
Anders namelijk
37%
Sport evenementen
35%
Muziek evenementen
23%
36%
17%
36%
18%
37%
21%
35%
27%
29%
34%
42% 27%
24% 50%
De kwaliteit van het zwemwater (97%), de bereikbaarheid met de fiets (96%) en de natuur (93%) worden als (heel) belangrijke aspecten gezien voor de toekomst van de Geffense Plas. Muziekevenementen worden het vaakst als (heel) onbelangrijk gezien (50%).
16
Voor het gebruik van de Geffense Plas moet, in het zwemseizoen, entree* betaald worden. Door entree te betalen, krijgt u toegang tot de zwemplas, ligweide en strand. Voor welke voorzieningen bent u in de toekomst bereid extra te betalen? Reacties: 408
Voor sanitair (douche, WC)
51%
Voor veiligheid (toezicht op het zwemgedeelte in het seizoen)
49%
Niet
25%
Voor evenementen
25%
Voor parkeren
21%
Voor waterrecreatie
19%
Voor speelplekken
15%
Anders namelijk:
11%
Voor sport faciliteiten
10% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
Meer dan de helft van de respondenten is bereid om extra te betalen voor sanitaire voorzieningen (douche, WC) (51%). Ook voor veiligheid (toezicht op het zwemgedeelte) is bijna de helft van de respondenten bereid extra te betalen. In de toelichting op deze vraag wordt vaak genoemd dat de toegang laagdrempelig moet blijven. En dat mensen met laag inkomen er ook gebruik van moeten kunnen blijven maken.
17
Wandelen, duiken en zwemmen is nu al mogelijk aan De Geffense Plas. Welke sporten moeten in de toekomst mogelijk gemaakt worden, volgens u? Reacties: 407
Hardlopen, bijvoorbeeld door uitzetten trimparcours
35%
Fitness (buiten)
33%
Geen andere sporten
32%
Teamsporten zoals volleybal
28%
Diverse watersporten (zoals varen en waterskiën met een kabel)
21%
Anders, namelijk:
11% 0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
Op de vraag welke andere sporten in de toekomst mogelijk gemaakt moeten worden, wordt hardlopen het vaakst genoemd (35%) en daarna fitness (buiten) (33%). 32% van de respondenten vindt dat er geen andere sporten mogelijk gemaakt moeten worden naast wandelen, duiken en zwemmen.
Bij de toelichting op deze vraag wordt vaak genoemd dat Geffense Plas niet geschikt is voor watersporten.
18
De natuur rondom de Geffense Plas is ook in de toekomst belangrijk. Welke aandachtspunten ziet u? Reacties: 407
De natuur rondom de Geffense Plas moet vrij toegankelijk blijven voor wandelaars etc.
82%
Extra aandacht voor natuurbehoud
67%
Ruimte voor natuureducatie voor kinderen
41%
Rondom de Geffense Plas staan diverse hekwerken, graag deze waar mogelijk verwijderen
35%
Anders, namelijk:
6%
Geen
3% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
Als het gaat om de natuur vindt de meerderheid van de respondenten dat de Geffense Plas vrij toegankelijk moet blijven voor wandelaars (82%). En dat er extra aandacht moet zijn voor natuurbehoud. (67%)
19
90%
Er zit nu horeca (namelijk een restaurant en snackbar) aan de Geffense Plas. In de toekomst (is de verwachting) zal er ook horeca zijn. Welke horeca gelegenheden aan De Geffense Plas zou u bezoeken? Reacties: 405
Een plek voor snacks zoals een frietje, smoothie of ijsje
65%
Een restaurant waar je ook ’s avonds kunt dineren
60%
Diverse eetmogelijkheden (bijvoorbeeld foodtrucks)
38%
Een plek voor (besloten) feesten en partijen
31%
Anders, namelijk:
8%
Geen van allen
8% 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
Als het gaat om horeca vindt de meerderheid van de respondenten dat er een plek moet zijn voor snacks zoals friet, smoothie of ijs (65%). Maar ook veel respondenten (60%) zien graag een restaurant waar men ook ‘s avonds kan dineren. Bij anders namelijk en bij de toelichting op deze vraag wordt vaak (comfortabel) terras genoemd en verzoek om gezonde snacks/ lunch.
Als goed voorbeeld wordt regelmatig het bomenpark genoemd.
20
De huidige horecagelegenheid aan De Geffense Plas biedt nu geen overnachtingsmogelijkheid. Als er wel een (kleinschalige) overnachtingsmogelijkheid komt, wat zou dan volgens u passen? Reacties: 405
liever geen overnachtingsmogelijkheid
52%
Bed & Breakfast
23%
camping
19%
campers
15%
bijzondere overnachtingmogelijkheid op het water
11%
hotel
10%
anders, namelijk:
2% 0%
10%
20%
30%
De meerderheid van de respondenten (52%) wil in de toekomst liever geen overnachtingsmogelijkheid bij de Geffense Plas.
21
40%
50%
60%
Heeft u zelf nog ideeën voor de toekomst van de Geffense Plas? Reacties: 140
Er worden diverse suggesties gegeven. Een aantal staan hieronder,
Betrek lokale verenigingen bij bv de organisatie van evenementen of activiteiten. Denk aan sport- en muziekverenigingen. Zij kunnen extra belevenis geven aan een dagje geffense plas en nemen vaak ook hun aanhang/publiek mee, wat weer met bezoekers geeft. Een win-win situatie.
Ik ben er van overtuigd dat zo'n beetje elk idee voor de Geffense Plas een verbetering is van wat het nu is, dus laat de mensen die er iets van willen maken hier ook maar de mogelijkheid voor krijgen!
SCHOONMAKEN
Graag rustig houden. Geen herrie of snelle vaartuigen zoals jetski's etc. . Zo goed mogelijk in de natuur inpassen.
Ik zou graag weer willen deelnemen aan de werkgroep, die met de nieuwe ontwikkelingen aan de gang gaat. Heb jarenlange ervaring met het Geffense Plas en met de gemeentelijke beleidsontwikkelingen.
De plek, is bijzonder, daar moet je wat van maken. Professionelere aanpak nodig
Maak ook losloopvelden voor honden
Theater ook. Multi functionele plek
Het moet een plas worden waar men positief over spreekt, eten, drinken, zonnen, zwemmen duiken, speeltuin enz.
22
Geschikt voor alle leeftijden
Zwemwaterprofiel Geffense Plas 7 december 2020
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Verantwoording Titel
Zwemwaterprofiel Geffense Plas
Opdrachtgever
Waterschap Aa en Maas
Projectleider
Melanie Boonstra
Auteur(s)
Susanne Boon
Tweede lezer
Susan Sollie
Projectnummer
1275334
Aantal pagina’s
12
Datum van opstellen
7 december 2020
Handtekening
Ontbreekt in verband met digitale verwerking. Dit rapport is aantoonbaar vrijgegeven.
N.B. Het zwemwaterprofiel wordt beoordeeld en geactualiseerd volgens de Europese Zwemwaterrichtlijn (RICHTLIJN 2006/7/EG). Voorliggend zwemwaterprofiel is bij ‘uitstekend’ ingedeeld, en wordt opnieuw beoordeeld en, indien nodig, geactualiseerd, indien de indeling verandert in ‘goed’, ‘aanvaardbaar’ of ‘slecht’, óf wanneer belangrijke werken of belangrijke wijzigingen in de infrastructuur in het zwemwater of in de nabijheid van het zwemwater plaatsvinden.
Colofon Tauw bv Australiëlaan 5 Postbus 3015 3502 GA Utrecht T +31 30 28 24 82 4 E info.utrecht@tauw.com
2/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Inhoud 1
Inleiding ..................................................................................................................................... 4
2
Beschrijving zwemwaterlocatie.................................................................................................. 5
3
4
2.1
Kenmerken ......................................................................................................................... 5
2.2
Zwemzone.......................................................................................................................... 6
2.3
Beheer................................................................................................................................ 7
2.4
Potentiële bronnen van verontreiniging.............................................................................. 8
2.5
Kans op proliferatie blauwalgen ......................................................................................... 8
Gezondheidsrisico’s .................................................................................................................. 8 3.1
Beoordeling hygiëne .......................................................................................................... 8
3.2
Zwemwaterkwaliteit ............................................................................................................ 9
3.3
Overige gezondheidsrisico’s ............................................................................................ 12
3.4
Blauwalgen....................................................................................................................... 12
Mogelijke maatregelen ............................................................................................................ 12
Bijlage 1
Verslag veldbezoek
Bijlage 2
Analyse blauwalgen
3/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
1 Inleiding Voor elke zwemwaterlocatie wordt op grond van de Zwemwaterrichtlijn een zwemwaterprofiel opgesteld. Voor u ligt het zwemwaterprofiel van de Geffense Plas. De zwemwaterrichtlijn (2006/7/EG) is in 2006 vastgesteld met als doel het beschermen van de gezondheid van zwemmers in oppervlaktewateren. De richtlijn bevat o.a. bepalingen met betrekking tot de monitoring, de indeling van de zwemwaterkwaliteit in kwaliteitsklassen (uitstekend, goed, aanvaardbaar en slecht) en het informeren van zwemmerspubliek en de Europese Commissie over de zwemwaterkwaliteit. Voor elke zwemwaterlocatie moet een zwemwaterprofiel worden opgesteld. Het beheer moet erop gericht zijn om minimaal een aanvaardbare zwemwaterkwaliteit te bereiken en om te streven naar goede zwemwaterkwaliteit. In het zwemwaterprofiel worden de kenmerken van de zwemwaterlocatie beschreven. Er wordt ingegaan op mogelijke gezondheidsrisico’s voor de zwemmers en de oorzaken daarvan. Het zwemwaterprofiel vormt de basis voor communicatie tussen de betrokken partijen over te treffen beheersmaatregelen. Uit het zwemwaterprofiel kan blijken dat aanvullend onderzoek nodig is om adequate beheersmaatregelen te kunnen treffen. Het zwemwaterprofiel is tevens bedoeld voor communicatie over de kwaliteit van de zwemwaterlocatie en de genomen beheersmaatregelen naar de geïnteresseerde burger.
Waterschap Aa en Maas beoordeelt regelmatig of de beschrijving nog actueel is. Bij locaties met als actuele kwaliteitsklasse ‘slecht’ gebeurt dat als het zwemwaterprofiel maximaal 2 jaar oud is, bij kwaliteitsklasse ‘aanvaardbaar’ maximaal 3 jaar oud en bij kwaliteitsklasse ‘goed’ maximaal 4 jaar oud. Als relevante kenmerken van de zwemwaterlocatie (bijvoorbeeld van het watersysteem) of de gezondheidsrisico’s veranderd zijn, past het waterschap het zwemwaterprofiel in het daaropvolgende jaar aan. Voor zwemwaterlocaties in de klasse ‘uitstekend’ vindt actualisatie standaard plaats als er relevante kenmerken veranderd zijn.
4/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
2 Beschrijving zwemwaterlocatie 2.1
Kenmerken
De zwemwaterlocatie Geffense Plas ligt aan de noordelijke oever van de Geffense Plas in de gemeente Oss. Het betreft een zoet water locatie. Op de zwemwaterlocatie is één zwemplek aanwezig. Figuur 2.1 geeft een overzicht van de zwemwaterlocatie en de omgeving. In bijlage 1 zijn foto’s van de locatie en een verslag van het veldbezoek in zwemseizoen 2020 opgenomen. De plas heeft een oppervlakte van 16 hectare en een maximale diepte van ongeveer 15 meter. De plas is voedselrijk ten aanzien van stikstof, waarbij fosfaat limiterend is (2019 zomergemiddelden: P-tot: 0,01 mg/l en N-tot: 1,4 mg/l). Rond het strand ligt de ligweide met daarop eikenbomen. De Geffense Plas is gelegen tussen Geffen en Oss, ten noorden van de A59. De plas ligt in het natuurgebied ‘de Geffense Bosjes’. De omgeving van de plas bestaat grotendeels uit bos. Het strand van zwemwaterlocatie Geffense Plas is langs de oever 575 lang en gemiddeld 25 m breed. De zwemwaterlocatie ligt aan de noordkant van de plas en is toegankelijk tegen betaling. De toegangspoort ligt bij het restaurant ‘De Geffense Plas’. Er is een EHBO-post aanwezig. Er is voldoende parkeergelegenheid voor circa 1000 auto’s en er is een fietsenstalling aanwezig. De aanwezige voorzieningen zijn: toiletten, een kleine kiosk en een restaurant. Op de ligweide zijn voldoende afgesloten afvalbakken aanwezig.
Aan de noordzijde van de plas bevindt zich duikclub De Waterman. Deze ligt buiten de zwemwaterlocatie. In de plas is een duikparcours aangelegd, buiten de zwemzone. Bij de plas worden festivals georganiseerd. Watersporters kunnen toestemming vragen aan de locatiebeheerder om gebruik te maken van de plas. De waterbodem ter hoogte van de zwemzone bestaat uit zand en loopt flauw af met een talud van 1:16 tot een diepte van ongeveer 3 meter. Echter is dit ook afhankelijk van het waterpeil. In de winter staat het water tot aan de stenen beschoeiing, maar in de zomer zakt het water uit, waardoor het zandstrand droog komt te liggen. Op een diepte van ongeveer 80 centimeter ligt een drijflijn. Er wordt toezicht gehouden op de zwemzone. Het water is meestal helder. In de zwemzone groeien waterplanten. Door vertrapping door zwemmers verdwijnen die gedurende het zwemseizoen weer. Gedurende het zwemseizoen geldt een verbod voor honden en paarden. Bij de toegangspoort wordt hierop gecontroleerd. Ondanks deze controle komen er wel honden op het strand. Er komen watervogels voor in en rond de plas. De watervogels maken met name gedurende de winter gebruik van de ligweide om te rusten en grazen. Ten tijde van het veldbezoek waren er op de ligweide veel sporen van vogels.
5/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Parkeerterrein Restaurant
Duikclub
Fietsenstalling
EHBO Toiletten
Figuur 2.1.
2.2
Overzicht zwemwaterlocatie Geffense Plas en omgeving
Zwemzone
De zwemzone is weergegeven in figuur 2.2. De zwemzone is afgebakend volgens de Handreiking ‘KRW en oppervlaktewater, Bescherming van zwemwater en oppervlaktewater voor drinkwaterbereiding onder de Europese Kaderrichtlijn Water’. De zwemzone heeft meestal een breedte van 15-20 m vanaf het strand en loopt door tot een diepte van 2 meter, de maximale waterdiepte is echter sterk afhankelijk van het waterpeil. Tot deze diepte loopt de waterbodem flauw af met een helling van circa 6 %. Op een diepte van ongeveer 80 centimeter ligt een drijflijn. Echter kan de breedte en de diepte van de zwemzone variëren door een fluctuerend waterpeil.
6/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Figuur 2.2.
Zwemzone en ligging meetpunt
2.3
Beheer
De Geffense Plas behoort tot de gemeente Oss en bevindt zich in de provincie Noord-Brabant. De provincie is verantwoordelijk voor de aanwijzing van zwemwaterlocaties. Op de zwemwaterlocaties draagt de locatiebeheerder de zorg voor de veiligheid en gezondheid van de zwemmers. De provincie houdt hierop toezicht en neemt zo nodig maatregelen. De Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant voert, in opdracht van de provincie, hiertoe o.a. periodiek het onderzoek naar de fysieke veiligheid uit. De taken met betrekking tot zwemwater zijn door de provincie gemandateerd aan Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant. Waterschap Aa en Maas is waterbeheerder van de zwemwaterlocatie Geffense Plas. Het waterschap is verantwoordelijk voor het zwemwaterprofiel. Het waterschap controleert de zwemwaterkwaliteit, licht de omgevingsdienst hierover in en adviseert, zodat de provincie het publiek kan informeren over eventuele gezondheidsrisico’s. De omgevingsdienst kan een waarschuwing of een negatief zwemadvies afgeven of zelfs een zwemverbod instellen. Daarnaast wordt elke zwemplas volgens de Europese zwemwaterrichtlijn ingedeeld in een zogenaamde status, oftewel een bepaalde toestandsklasse: ‘Uitstekend’, ‘Goed’, ‘Aanvaardbaar’ of ’Slecht’. Deze toetsing vindt plaats over de waterkwaliteit van de afgelopen 4 zwemseizoenen.
Indien de zwemwaterkwaliteit niet aan de vereisten van de zwemwaterrichtlijn voldoet of als er sprake is van een afname van de status, neemt het waterschap het initiatief om samen met de andere betrokken partijen na te gaan hoe de zwemwaterkwaliteit verbeterd kan worden.
7/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
De eigenaar van strandpaviljoen De Geffense Plas voert het dagelijks beheer uit van de zwemwaterlocatie. De beheerder maait het gras van de ligweide als het gras te lang wordt. De waterplanten worden niet gemaaid. De beheerder leegt dagelijks de afvalbakken, maakt de toiletten meerdere keren per dag schoon en egt het strand dagelijks. Aan het begin van het zwemseizoen egaliseert de beheerder het onderwatertalud. Ook checkt hij regelmatig de eikenbomen op eikenprocessierupsen en brandt de nesten en brandhaartjes weg.
2.4
Potentiële bronnen van verontreiniging
De Zwemwaterrichtlijn schrijft voor dat het zwemwater gecontroleerd dient te worden op de aanwezigheid van bacteriën die afkomstig zijn van feces (uitwerpselen) van mens en dier. Op basis van de gebiedsbeschrijving, het veldbezoek, de analyse van historische data, kaartmateriaal en de informatie van de waterkwaliteitsbeheerder en locatiebeheerder is de volgende lijst met alle potentiële verontreinigingsbronnen en –routes voor fecale verontreiniging op de locatie Geffense Plas opgesteld. Tabel 2.1
Potentiële bronnen Geffense Plas
Potentiële bron
Beschrijving
Bezoekers
•
Huisdieren Watervogels
• • • • • •
2.5
Tijdens gemiddelde dag zijn er ±400 bezoekers, tijdens rustige dagen ±100 en tijdens zeer drukke dagen maximaal 1000 Toiletten zijn aanwezig Honden en paarden zijn verboden Geen feces op het strand 20 – 200 vogels aanwezig in de zwemzone tijdens het veldbezoek 20 – 200 vogels aanwezig op het strand/ligweide ± 100 m vanaf de zwemzone tijdens het veldbezoek Voornamelijk meeuwen en meerkoeten, veel sporen en feces op de ligweide.
Kans op proliferatie blauwalgen
Behalve een controle op fecale verontreinigingen schrijft de Zwemwaterrichtlijn ook voor dat in het zwemwaterprofiel een beoordeling plaatsvindt van de mogelijke bloei van blauwalgen. Op basis van kenmerken van het watersysteem is de kans op bloei van blauwalgen op Geffense Plas aanwezig. De afgelopen jaren heeft dan ook monitoring op blauwalgen plaatsgevonden. Een nadere analyse van blauwalgen staat beschreven in paragraaf 3.4.
3 Gezondheidsrisico’s 3.1
Beoordeling hygiëne
Volgens de zwemwaterrichtlijn wordt de kwaliteit van het zwemwater gecontroleerd aan de hand van de parameters Escherichia coli (E.coli) en intestinale enterococcen. Beide typen bacteriën zijn afkomstig van feces (uitwerpselen) van mens en dier en worden daarom fecale bacteriën genoemd. Deze typen bacteriën zijn indicatorsoorten voor de aanwezigheid van ziekteverwekkende bacteriën en virussen die voornamelijk maag- en darmklachten kunnen veroorzaken.
8/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Op basis van een meerjarige meetreeks van concentraties fecale bacteriën wordt volgens de Zwemwaterrichtlijn onderscheid gemaakt tussen verschillende kwaliteitsklassen. In tabel 3.1 zijn de indeling en de bijbehorende grenzen voor ‘uitstekende’, ‘goede’ en ‘aanvaardbare’ kwaliteit weergegeven. Als een zwemwaterlocatie niet in deze 3 klassen zit, wordt het beoordeeld als ‘slecht’. Daarnaast wordt de zwemwaterkwaliteit ook gedurende het badseizoen beoordeeld. Na elke afzonderlijke meting wordt gedurende het zwemseizoen getoetst aan de signaalwaarden (Tabel 3.1). Een overschrijding van een signaalwaarde is aanleiding tot extra onderzoek. Mede op basis van het extra onderzoek kan de omgevingsdienst een maatregel, zoals bijvoorbeeld een negatief zwemadvies, instellen. Tabel 3.1. Parameter
Normen voor zwemwaterkwaliteitsklassen voor zoete wateren Uitstekende kwaliteit
intestinale
Goede kwaliteit*
*
Aanvaardbare
Signaalwaarde
**
kwaliteit
200
400
330
400
500
1000
900
1800
enterococcen (kve/100 ml) Escherichia coli (kve/100 ml) * gebaseerd op een 95-percentiel van de meetreeks over periode van 4 jaar ** gebaseerd op een 90-percentiel van de meetreeks over periode van 4 jaar
3.2
Zwemwaterkwaliteit
Het waterschap controleert de zwemwaterkwaliteit gedurende het badseizoen dat loopt van 1 mei tot 1 oktober. In het geval van slechte of aanvaardbare zwemwaterkwaliteit is het landelijk advies tweewekelijks te meten, in geval van goede of uitstekende zwemwaterkwaliteit vierwekelijks. Een waterschap kan op basis van de eigenschappen van het watersysteem besluiten om intensiever te monitoren. Bij de controles worden de concentraties E. coli en intestinale enterococcen gemeten. Daarnaast worden bijzonderheden zoals schuimvorming, stank, de aanwezigheid van afval, dode vissen of vogels en het aantal dieren (honden, paarden, runderen) in het water genoteerd. De ligging van het meetpunt voor de Geffense Plas is weergegeven in figuur 2.2. Het meetpunt ligt op de locatie waar de grootste kans op verontreinigingen is. Door de dominante windrichting vanuit zuidwest is de kans op overschrijdingen van de bacteriologische aan de oostzijde van de zwemzone het grootst. Op basis van de metingen in de periode 2016 – 2019 is de locatie beoordeeld als ‘uitstekend’. Dit volgt uit de afzonderlijke beoordelingen ‘uitstekend’ voor Escherichia coli en ‘uitstekend’ voor intestinale enterococcen.
9/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Tabel 3.2. Parameter
Kwaliteitsklasse Geffense Plas 2016-2019*) Kwaliteitsklasse
intestinale enterococcen
Uitstekend
Escherichia coli
Uitstekend
*) De kwaliteitsklasse wordt na elk badseizoen opnieuw bepaald. Op basis van de actuele kwaliteitsklasse wordt beoordeeld of er aanleiding is het zwemwaterprofiel te actualiseren (zie hoofdstuk 1).
Voor intestinale enterococcen en E. coli zijn geen overschrijdingen van de signaalwaarden gemeten in de zwemseizoenen van 2016-2019. De concentraties van intestinale enterococcen en E.coli in de zwemseizoenen van 2016-2019 zijn weergegeven in figuur 3.1 en figuur 3.2.
Figuur 3.1.
Concentratie E. coli van 2016 tot 2019.
10/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Figuur 3.2.
Concentratie intestinale enterococcen van 2016 tot 2019.
Bronnenanalyse Voor de bronanalyse wordt gebruik gemaakt van de rekensheet ZWEMPROF. In de rekensheet wordt op basis van de fysieke en hydrologische kenmerken van de zwemzone en het oppervlakte water (zoals diepte, oppervlakte, verversingsdebiet) en de potentiële bronnen van verontreiniging een inschatting gemaakt wat de belangrijkste oorzaak is van verminderde kwaliteit. Hierbij geldt de kanttekening dat ZWEMPROF slechts een indicatie geeft van welke invloeden relevant zijn en het geen weergave van de werkelijkheid is. Daarbij is bij de invoer uitgegaan van de ‘worst case’ ingevoerde hydrologische/morfologische parameters. De uitkomsten bij ZWEMPROF zijn daarnaast erg afhankelijk van de ingevoerde hydrologische/morfologische parameters. Hierbij valt te denken aan waterdiepte, breedte en het verversingsdebiet. Indien het debiet afneemt, is de kans op een overschrijding groter en/of de nauwkeurigheid van de uitslag lager. Uit de analyse met ZWEMPROF komt naar voren dat alleen zwemmers op een kluitje invloed hebben op de bacteriologische waterkwaliteit. Conclusie De invloed van verschillende bronnen is geanalyseerd met ZWEMPROF. Voor intestinale enterococcen en E. coli zijn geen overschrijdingen van de signaalwaarden gemeten in de zwemseizoenen van 2016-2019. De potentiële bronnen in tabel 2.1 hebben niet geleid tot een lagere kwaliteitsklasse.
11/12
Kenmerk
3.3
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Overige gezondheidsrisico’s
Op de locatie staan veel eikenbomen. In deze bomen kunnen in de zomer eikenprocessierupsen zitten. De eikenprocessierups heeft brandharen die zich gemakkelijk verspreiden. Ze kunnen daardoor op de ligweide, het strand of in het water terecht komen. De brandharen kunnen jeuk, bultjes en oogklachten veroorzaken bij aanraking met de huid en/of ogen. Met name de klachten van jeuk en bultjes zijn vergelijkbaar met de klachten van zwemmersjeuk. De beheerder van de locatie bestrijdt de eikenprocessierups preventief en/of verwijdert nesten.
3.4
Blauwalgen
In de periode van 2015-2019 is op de Geffense Plas het zwemwater, met een frequentie van twee keer per maand, geanalyseerd op het voorkomen van blauwalgen. Hieruit is gebleken dat gedurende die 5 jaar geen indicaties zijn aangetroffen van overmatige blauwalgenbloei. Er zijn geen drijflagen van blauwalgen gesignaleerd (tabel 3.3). Een nadere beschrijving van de blauwalgen is daarom niet nodig. In bijlage 2 is een specificatie van tabel 3.3 weergegeven met een uitleg van de categorie-indeling van drijflagen. Om de eventuele ontwikkeling van blauwalgen in de gaten te houden, wordt de huidige monitoring gecontinueerd. Tabel 3.3.
Toestand blauwalgen Geffense Plas 2015
2016
2017
2018
2019
Indicatie blauwalgenbloei
nee
nee
nee
nee
nee
Drijflaag aanwezig
nee
nee
nee
nee
nee
4 Mogelijke maatregelen De zwemwaterkwaliteit bij Geffense Plas is als ‘uitstekend’ beoordeeld. Op grond van de zwemwaterrichtlijn zijn geen maatregelen nodig ter verbetering van de zwemwaterkwaliteit. Wel worden maatregelen aanbevolen gericht op goed (kwaliteits)beheer: • •
Voortzetten handhaving honden- en paardenverbod gedurende het zwemseizoen Voortzetten schoonhouden van het strand, waarbij feces van ganzen of huisdieren zo goed mogelijk verwijderd worden van het strand en zo min mogelijk ondergeëgd worden in het zand
•
Voortzetten van de maatregel van tijdig ledigen van vuilnisbakken, aangezien dit ratten aan kan trekken (i.v.m. Ziekte van Weil) en om zwerfvuil in de zwemzone en op het strand te voorkomen
•
Voortzetten bestrijding van eikenprocessierups
Tot slot voor het waterschap een aanbeveling om de monitoring ten aanzien van pH-waardes, nutriënten en blauwalgen te continueren om wijzigingen in het systeem scherp in de gaten te kunnen houden.
12/12
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Bijlage 1
Verslag veldbezoek
Naam locatie: Geffense Plas (zoetwaterlocatie) Aanwezigen: Melanie Boonstra (Tauw), beheerder van de Geffense Plas, Hanneke van Zuilichem (Waterschap Aa en Maas) Datum en tijdstip: 02 juni 2020, 13:00 uur Weer: Zonnige dag, 25 graden Celsius
ALGEMEEN Ligging zwemwaterlocatie
Provincie Noord-Brabant, in Geffense plas, Gemeente Oss, in groengebied nabij woonkern.
Zwemplekken
1 (Geffense plas)
Informatiebord
2 informatieborden aanwezig. Opmerkingen: Geen
Waarschuwingen/verboden
Geen
tijdens veldbezoek Toegankelijkheid
Openbaar en betaalde toegang
zwemwaterlocatie
INRICHTING Parkeergelegenheid
Fietsenstalling, parkeerplekken. Circa 1000 parkeerplekken voor auto’s.
fiets/auto/anders Inrichting locatie
Zandstrand, ligweide, terras
Voorzieningen
Toiletten, watersport-/duikcentrum, kleine kiosk, restaurant/strandtent
Aanwezigheid vuilnisbakken
Er zijn genoeg afgesloten vuilnisbakken aanwezig
Wijzigingen op locatie t.o.v.
Nee
vorige zwemwaterprofiel Nevengebruik
Festival(s), duiken, Nieuwjaarsduik
Bijzonderheden
Aan de noordzijde van de plas bevindt zich duikclub De Waterman. Deze ligt buiten de zwemwaterlocatie. In het water is een duikparcours aangelegd, buiten de zwemzone.
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
OBSERVATIES TIJDENS VELDBEZOEK Aantal badgasten
Er waren circa 200 badgasten aanwezig.
Huisdieren
Er zijn 2 honden en 0 paarden waargenomen. Er zijn geen sporen van honden en geen sporen van paarden aangetroffen.
Regelement huisdieren
Honden: Honden alleen gedurende zwemseizoen verboden. Toezicht op honden reglementen: Ja, bij de ingang. Paarden: Paardenverbod gedurende zwemseizoen Toezicht op paarden reglementen: Ja
Vogels
Aantal in zwemzone: 5 Aantal buiten zwemzone: 30 Sporen op ligweide/strand: Veel Soorten: Meeuwen, meerkoeten Watervogel bevorderende factoren: Vogels grazen/rusten in de winter soms op de ligweide, maar blijven tijdens het zwembezoek grotendeels weg
Toiletten
De toiletten waren schoon en voorzien van voldoende wc-papier
Mogelijke bronnen in de
Geen
omgeving
BEHEER Standaard beheer en onderhoud
Maaien ligweides: Als het gras te lang wordt
(frequentie)
Maaien zwemzone: Waterplanten verdwijnen in de loop van het zwemseizoen door vertrapping door badgasten Legen vuilnisbakken: Dagelijks Schoonmaken toiletten: Meermaal daags Eggen strand: Dagelijks Verjagen watervogels: Alleen in winter, bij start zwemseizoen gaan ze weg
Bijzonderheden
Ligweide bemest: Nee. Vuil langs waterlijn: Geen. In het begin van het seizoen wordt het onderwatertalud geëgaliseerd. De beheerder checkt regelmatig de eikenbomen op eikenprocessierupsen en brandt de nesten weg. Daarbij verbranden ook de brandhaartjes.
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
ZWEMZONE Drijflijn
Deels drijflijn aanwezig op 80 cm diepte, door COVID19 is een deel van het strand afgesloten. Hier is geen drijflijn geplaatst.
Kenmerken zwemzone
Dit jaar speelt discussie omtrent COVID19 en toezicht, waardoor toezicht nog niet aanwezig is. Ondergrond: Zand. Het water is helder. Waterpeil: Sterke uitzakking waterpeil in zomer. Rond de zwemwaterlocatie groeien veel eiken (i.v.m. eikenprocessierups). In de zwemzone groeien veel waterplanten.
Blauwalgen
Tijdens veldbezoek: Nee. Meldingen: Er zijn vrijwel nooit blauwalgen
Regelementen
Watersporters kunnen toestemming vragen aan de locatiebeheerder.
Bijzonderheden
In de winter staat het water tot aan de beschoeiing. In de zomer ontstaat door uitzakking waterpeil een strand.
GETROFFEN MAATREGELEN Vogelwerende maatregelen
Geen
Waterkwaliteitsmaatregelen
Geen
Overige opmerkingen: Geen
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Informatiebord
Overzichtsfoto ligweide
Overzichtsfoto strand
Fietsenstalling
Beschoeiing
Eikenbomen rond locatie
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Toiletten
Helder water met kleine waterplanten
Tweede overzichtsfoto
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
Bijlage 2
Analyse blauwalgen
De kans op proliferatie van blauwalgen op een zwemwaterlocatie wordt bepaald aan de hand van resultaten van de laatste 5 jaar (2015 t/m 2019). Normen voor beoordeling zijn gebaseerd op: • Blauwalgen in het zwemwaterprofiel – Handreiking om het risico op proliferatie van toxische blauwalgen te beoordelen (RWS Waterdienst, 2008) • Blauwalgenprotocol 2012 (Helpdekswater.nl) In het Blauwalgenprotocol zijn de criteria aangegeven voor de indeling van een drijflaag in een categorie. Bij een categorie I drijflaag zijn er (gif)groene bolletjes of draadjes (cellen van blauwalgen) op het oppervlak. Er zijn nog geen aaneengesloten lagen. Er is geen stank. Bij een categorie II drijflaag zijn er veel cellen en dichte plakkaten op het oppervlak, maar regelmatig kun je de waterfase zien. Je kunt dus niet overal door de drijflaag heen kijken en er zijn delen (>10x10 cm) min of meer aaneengesloten drijflagen. Er is geen stank. Bij een categorie III drijflaag zijn er veel cellen en dichte plakkaten op het oppervlak en zelden of nooit kun je er doorheen kijken en de helder waterfase zien. Het kan stinken. Voor een uitgebreide beschrijving met foto’s wordt verwezen naar het Blauwalgenprotocol. Resultaat analyse Geffense Plas In onderstaande tabel zijn per jaar de maximaal gemeten dichtheden weergegeven. Deze dichtheden bleven steeds onder de signaalwaarde.
Hiermee was er geen gezondheidsrisico door blauwalgenbloei.
Dichtheid pot. tox blauwalgen (cellen/ml) Handreiking Dichtheid pot. tox blauwalgen (aantal draden/ml) blauwalgen Toxine(s) behorend bij ZWP Gezondheidsklachten i.r.t. blauwalgen Ziekte/sterfte dieren i.r.t. blauwalgen Dichtheid pot. tox blauwalgen (cyano-chlorofyl ug/L) Blauwalg protocol Dichtheid pot. tox blauwalgen (biovolume mm3/L) Waarschuwing / neg zwemadvies 2012
2015 694
2016 234
2017 1.586 -
0,068
0,042
0,236 -
2015
2016
2017
2018
2019 -
2,6
0,29 -
2018
2019
Aanwezigheid blauwalgen Slechtste score bepaalt eindoordeel 2015 Blauwalg protocol Drijflaag aanwezig 2012
nee
2016 nee
2017 nee
2018 nee
2019 nee
Kenmerk
R008-1275334BSA-V01-ssc-NL
In onderstaande tabel staat de verklaring van kleurcodes en de herkomst van de grenzen. Per jaar is het ‘slechtste’ resultaat bepalend voor de uiteindelijke kleur in bovenstaande tabellen.
Dichtheid pot. tox blauwalgen (cellen/ml) Handreiking Dichtheid pot. tox blauwalgen (aantal draden/ml) blauwalgen Toxine(s) behorend bij ZWP Gezondheidsklachten i.r.t. blauwalgen Ziekte/sterfte dieren i.r.t. blauwalgen Dichtheid pot. tox blauwalgen (cyano-chlorofyl ug/L) Blauwalg protocol Dichtheid pot. tox blauwalgen (biovolume mm3/L) Waarschuwing / neg zwemadvies 2012
Blauwalg protocol Drijflaag aanwezig 2012
Kleurcodes <50.000 50.000-100.000 >100.000 <5.000 5.000-10.000 >10.000 < 10 ug/L >10 < 20 ug/L >20 ug/L niet/onbekend wel niet/onbekend wel < 12,5 μg/l 12,5 –75 μg/l > 75 μg/l < 2,5 mm3/l 2,5 -15 mm3/l > 15 mm3/l niet/onbekend wel
Nee /Cat.I
Codes Cat. II
Cat. III
Informatieblad Zwemlocaties voor gemeenten en exploitanten die een zwemlocatie starten of houden
2
Informatieblad | februari 2022
HOME
IK WIL EEN ZWEMLOCATIE BEGINNEN: HOE MOET IK DAT REGELEN EN WAT KAN IK VERWACHTEN? In vogelvlucht (klik op de tekst voor een toelichting): 1. Wat is een zwemlocatie?
4.
Wat moet u doen om een zwemlocatie officieel te maken?
2.
5.
Wat zijn risicofactoren voor de fysieke veiligheid van de inrichting?
6.
Wat zijn risicofactoren voor de gezondheid van zwemmers?
7.
Contact voor hulp, advies of meldingen?
8.
Uitleg gebruikte termen en namen
3.
Wat komt er kijken bij het beheren van een officiële zwemlocatie door gemeente of exploitant? • Openbare publiekscommunicatie • Groot onderhoud • Toestaan onderzoeken en handhaving Wat zijn de verantwoordelijkheden van de beheerder van een officiële zwemlocatie? • Dagelijks beheer en onderhoud • Groot onderhoud • Toestaan onderzoeken en handhaving
Globaal tijdpad van aanvraag tot officiële zwemlocatie: Aanvraag indienen bij ODZOB/ Provincie
Contact leggen met waterschap voor advies monitoring waterkwaliteit
Plaatsing van informatiebord ‘Potentiële zwemlocatie’
Contact leggen met laboratorium
Monitoring waterkwaliteit gedurende het badseizoen
Jaar 0
kwrt 1
Op laten stellen zwemwaterprofiel en stukken indienen bij de provincie/ Veiligheids-
kwrt 3
kwrt 4
kwrt 1
ODZOB
Jaar 2
kwrt 2
kwrt 3
Bij goedkeuring: plaatsing nieuw informatiebord en Start ‘officiële zwemlocatie’
onderzoek
Jaar 1
kwrt 2
Procedure van beoordeling
kwrt 4
kwrt 1
Jaar 3
kwrt 2
kwrt 3
kwrt 4
kwrt 1
kwrt 2
kwrt 3
kwrt 4
Informatieblad | februari 2022| Ik wil een zwemlocatie beginnen: Hoe moet ik dat regelen en wat kan ik verwachten?
3 HOME
Wat is een zwemlocatie? Eem zwemlocatie is oppervlaktewater waar veel mensen regelmatig zwemmen of baden. De regels waar een zwemlocatie aan moet voldoen staan in de Proviciale Verordening (voortvloeiend voort uit de Omgevingswet). Beheerders van de zwemlocatie zijn, samen met de ODZOB en de waterschappen, verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid van de zwemmers en voor een goede waterkwaliteit. Het gedeelte van het water waar de meeste zwemmers komen, heet de zwemzone. Vaak is de zwemzone afgebakend met een drijflijn. De meeste zwemmers blijven binnen de drijflijn of, als er geen drijflijn is, binnen 50 meter van een strandje, ligweide of vlonder en/of gaan niet dieper dan 1,50 meter. Er gelden regels voor een zwemzone, zoals een honden- en paardenverbod en een verbod op watersporters en vaartuigen. Deze regels worden, afhankelijk van de situatie, per locatie bepaald. Als het zwemmen wordt aangemoedigd door de aanwezigheid van een strandje, vlonders of andere zwemvoorzieningen, is de beheerder verplicht de procedure te starten om de zwemlocatie officieel aan te wijzen. Als niemand deze verantwoordelijkheid neemt, moet het zwemmen ontmoedigd worden. Wat komt er kijken bij het beheren van een officiële zwemlocatie door gemeente of exploitant? Heldere communicatie voor zwemmers Een officiële zwemlocatie is gemakkelijk te vinden via de website www. zwemwater.nl.
Zwemmers zijn verzekerd van schoon en veilig zwemwater. Het waterschap meet regelmatig de waterkwaliteit en de ODZOB doet jaarlijks een veiligheidsonderzoek. Op de website staat de actuele toestand van het zwemwater. Zwemmers vinden ook informatie over de kwaliteit van de
zwemlocatie op de officiële informatieborden die bij de locatie geplaatst worden. De ODZOB is verantwoordelijk voor goede informatie aan het publiek (via de website, informatieborden en de zwemwatertelefoon). Voor een officiële zwemlocatie gelden een aantal eisen voor de fysieke veiligheid en waterkwaliteit. Het is niet altijd eenvoudig om aan deze eisen te voldoen. Soms zijn maatregelen nodig om de zwemlocatie veilig te maken of de waterkwaliteit te verbeteren. Daar kunnen (hoge) kosten aan verbonden zijn. Er vindt jaarlijks een veiligheidsonderzoek plaats met een omgevingsdienst. Wat zijn de verantwoordelijkheden van de beheerder van een officiële zwemlocatie? Dagelijks beheer en onderhoud De beheerder is verantwoordelijk voor het dagelijks beheer van en rond de zwemlocatie en onderhoudswerkzaamheden om de locatie schoon en veilig te houden. Afhankelijk van de inrichting betekent dit: • • • • •
Verwijderen van uitwerpselen van vogels, zwerfvuil en eventuele dode dieren uit de zwemzone, en van het strand, vlonders en ligweiden Schoonmaken van toiletten en douches Legen van afvalbakken Schoonhouden van de informatieborden en zorgen dat deze leesbaar zijn Toezichthouden op het naleven van reglementen, bijvoorbeeld het verbod op honden
Informatieblad | februari 2022| Ik wil een zwemlocatie beginnen: Hoe moet ik dat regelen en wat kan ik verwachten?
4 HOME
Groot onderhoud Afhankelijk van de situatie en het gebruik zal groot onderhoud regelmatig en indien nodig (meestal maandelijks) uitgevoerd moeten worden: • • • •
Egaliseren van strand en zwemzone Maaien van de ligweide Verwijderen van dood plantenmateriaal aan de waterlijn Onderhouden en repareren van drijflijnen, borden, speeltoestellen en overige voorzieningen
Ook moet de beheerder maatregelen nemen om de waterkwaliteit te verbeteren wanneer deze niet goed is. Denk aan het plaatsen van toiletten, het instellen van een hondenverbod of het intensiveren van beheer.
1.
Neem contact op met de ODZOB. Bespreek met de ODZOB uw plannen, voornemens en vragen. Zij adviseren u over de kansen en knelpunten om uw zwemlocatie officieel aan te wijzen.
2.
Neem contact op met het waterschap Bespreek uw plannen ook met het waterschap. Zij adviseren u over de risicofactoren voor de waterkwaliteit, de metingen die u moet doen en aan welke eisen het voorlopige zwemwaterprofiel moet voldoen.
3.
Maak een plan voor het gebruik, inrichting en beheer van uw zwemlocatie. Gebruik de adviezen van de ODZOB en het waterschap in een plan. In het plan moet staan: • Verwachte aantal zwemmers, openingstijden, etc. • Overig gebruik zoals watersport, evenementen, etc. • Inrichting van zwemzone, strand, ligweide, vlonders, etc. • Voorzieningen zoals afvalbakken, toiletten, douches, speeltoestellen, parkeergelegenheid, fietsenstalling, horeca, etc. • Dagelijks beheer van zwemzone, strand, toiletten, afvalbakken, etc.
4.
Laat de veiligheid van de omgeving rondom het zwemwater beoordelen door de ODZOB, in het zwemseizoen.
5.
Laat een erkend laboratorium watermonsters nemen om de waterkwaliteit te beoordelen (minimaal 16 metingen gedurende 2 jaar, met minimaal 6 per zwemseizoen, kosten liggen rond €5000,- voor 2 jaar, exclusief BTW). Minimaal te meten parameters zijn: a. Escherchia coli (volgens NEN-EN-ISO 9308-3) b. Intestinale enterococcen (volgens NEN-EN-ISO 7899-1)
Toestaan onderzoeken en handhaving De ODZOB komt onregelmatig langs om de veiligheid en hygiëne te beoordelen. Het veiligheidsonderzoek vindt jaarlijks plaats, maar de handhaver kan vaker langskomen. Ook komt er namens het waterschap regelmatig een laboratoriummedewerker een watermonster nemen om de waterkwaliteit te controleren. Afhankelijk van de waterkwaliteit is dat maandelijks, elke twee weken of na een overschrijding van grenswaarden vaker. Deze instanties zijn wettelijk verplicht deze controles uit te voeren en mogen daarom niet geweigerd worden. Wat moet u doen om een zwemlocatie officieel te maken? U kunt het initiatief nemen om een locatie waar veel zwemmers zijn (of gewenst zijn) officieel aan te laten wijzen. Totdat de locatie officieel is aangewezen betaalt de initiatiefnemer de kosten voor waterkwaliteitsbemonstering, het opstellen van een voorlopig zwemwaterprofiel, en eventuele maatregelen om de locatie veilig en schoon te maken.
Informatieblad | februari 2022| Ik wil een zwemlocatie beginnen: Hoe moet ik dat regelen en wat kan ik verwachten?
5 HOME
c.
Blauwalgen (volgens landelijk blauwalgenprotocol, bekend bij het laboratorium)
Daarnaast wordt geadviseerd om de volgende parameters te meten: d. Doorzicht e. Olie f. Vuil (in water en op strand) g. Zuurgraad h. Temperatuur i. Zuurstof j. Geleidbaarheid 6.
Laat een erkend adviesbureau een voorlopig zwemwaterprofiel opstellen nadat 2 jaar lang de waterkwaliteit is bemonsterd (doorlooptijd 2 maanden, bij voorkeur tijdens het zwemseizoen, kosten circa €3-4.000,-, exclusief BTW).
7.
Stuur het voorlopige zwemwaterprofiel naar het waterschap.
8.
Voer de nodige maatregelen uit om de fysieke veiligheid en de waterkwaliteit te verbeteren (kosten afhankelijk van de maatregelen).
9.
Laat de ODZOB de zwemlocatie officieel aanwijzen (elk najaar maakt de ODZOB de lijst met officiële zwemlocaties).
10. Nadat uw zwemlocatie officieel is, neemt het waterschap de metingen van de waterkwaliteit en de verantwoordelijkheid voor het zwemwaterprofiel (en bijbehorende kosten) van u over.
Wat zijn risicofactoren voor de fysieke veiligheid van de inrichting? De omgevingsdienst toetst of uw locatie voldoet aan de veiligheidsnormen, zodat zwemmers en baders veilig kunnen recreëren. De veiligheidsnormen zijn vastgelegd in de Handreiking Fysieke Veiligheid Zwemmers in Oppervlaktewater en bestaan o.a. uit: • de helling van de waterbodem; • fysieke scheiding zwemmen en ander gebruik van he water zoals bv. recreatievaart, jetski’s, kitesurfers; • veilige afstand tot de vaargeu;l • wegzakkingsgevaar of zuigende waterbodem; • aanwezigheid van scherpe objecten; • publieksinformatie via een plaatselijk zwemwaterinformatiebord. Wat zijn risicofactoren voor de gezondheid van zwemmers? Uitwerpselen van mensen en dieren bevatten veel bacteriën. Deze kunnen op verschillende manieren in het water terecht komen. Als er te veel van deze bacteriën in het zwemwater zitten, dan vormt dit een risico voor de gezondheid van zwemmers. Een beheerder kan zelf met een goede inrichting, beheer en onderhoud ervoor zorgen dat de risico’s beperkt blijven. Factoren waar de beheerder invloed op heeft: • Ongezuiverde lozingen: zorg dat er geen ongezuiverde lozingen van bijvoorbeeld toiletunits in of nabij de zwemzone in het water terecht komen. Sluit deze aan op de riolering en zorg ervoor dat deze gegevens van besteks-ontwerp en maatvoering op kaart staan. Wees alert op foutieve aansluitingen.
Informatieblad | februari 2022| Ik wil een zwemlocatie beginnen: Hoe moet ik dat regelen en wat kan ik verwachten?
6 HOME
•
•
•
•
•
•
Afstromend wegwater/verhard oppervlak zoals steigers: met afstromend water kunnen uitwerpselen van honden en vogels in het water terecht komen. Zorg ervoor dat het water niet direct in de zwemzone stroomt of verwijder vogelpoep van steigers zonder dat het in het water terecht komt. Zwemmers: zwemmers, en met name kleine kinderen, zijn geneigd om in het water te poepen en plassen als er geen (schone) toiletvoorzieningen in de buurt zijn. De zorg voor schone toiletten stimuleert het gebruik van aanwezige toiletten. Huisdieren op strand: honden en paarden op het strand en in de zwemzone vormen een risico voor veel bacteriën in het water. Stel een verbod in voor honden en paarden. Mochten er toch uitwerpselen liggen op het strand of de directe omgeving van de zwemzone, verwijder deze dan direct. Vogelkolonies: strand en ligweiden zijn aantrekkelijke rustplaatsen voor vogels. Zij poepen dichtbij of in de zwemzone. Probeer vogels te weren. Ligt de zwemlocatie in een beschermd vogelgebied? Verwijder de vogelpoep zonder dat het in het zwemwater terecht komt. In kleine afgesloten wateren met veel watervogels is de kans groot dat het lastig is om voldoende waterkwaliteit te halen. Fauna (wild levende dieren), ratten enzovoorts: ook andere dieren kunnen voor overlast van uitwerpselen zorgen. Ratten kunnen daarnaast ook de ziekte van Weil bij zich dragen.
Het is daarom van belang om het strand en de zwemzone schoon te houden en afvalbakken af te sluiten, zodat het geen dieren aantrekt. Uit- en afspoeling van mest: De meststoffen van terreinen in de buurt van het water kunnen in het water terechtkomen. Bemest een ligweide (bij voorkeur) niet. Kijk ook in de omgeving of er agrarische percelen liggen waar mest het water in kan spoelen.
Als beheerder kunt u niet alle verontreiniging zelf voorkomen. Het betreffende waterschap denkt met u mee als andere factoren in de omgeving de waterkwaliteit negatief beïnvloeden. Bijvoorbeeld als er mest in het water komt vanuit omliggend agrarisch gebied, als boten in de buurt hun onderwatertoilet legen in het water of als een riooloverstort in de buurt is. Contact voor hulp, advies of meldingen? Uw aanspreekpunt is de omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB). Deze ODZOB heeft alle officiële zwemlocaties in de provincie Noord-Brabant in haar portefeuille. U kunt bij de ODZOB terecht met al uw vragen over het starten en houden van een officiële zwemlocaties. Indien nodig verwijzen zij u door naar het betreffende waterschap of gemeente. De ODZOB is voor zakelijke contacten te bereiken via een E-formulier op hun website. Dit formulier kunt u gebruiken voor het: • • • • •
melden van bijzonderheden, bv. waterkwaliteit, veiligheid, hygiëne of zwemwaterinformatiebord melden van ontvangen klachten van zwemmers en baders melden van een verandering van de zwemlocatie of van de inrichting melden van een nieuwe potentiële zwemlocatie melden van verzoek tot afvoeren zwemlocatie
U kunt de ODZOB ook bereiken via 088-3690369 of zwemwater@odzob.nl. In de extreme situatie dat er acuut gevaar is kan de Milieuklachtencentrale worden gebeld op tel. 073-6812821 (24/7 bereikbaar). Het publiek maakt voor vragen rondom zwemwater gebruik van de zwemwatertelefoon op 073-6808058.
Informatieblad | februari 2022| Ik wil een zwemlocatie beginnen: Hoe moet ik dat regelen en wat kan ik verwachten?
7 HOME
U ziet een van de omgevingsdiensten gedurende het zwemseizoen op uw locatie tijdens het veiligheidsonderzoek of als een handhaver komt om te bekijken of de zwemlocatie veilig en schoon is en regels worden nageleefd. Uitleg gebruikte termen en namen • Beheerder: degene die de zwemlocaties onderhoudt. Dit kan een exploitant zijn of een gemeente. • Blauwalgen: bacterie die in het water voorkomt en zich vooral vermenigvuldigt bij warm weer en voedselrijk water. De bacteriën kunnen zich ophopen bij een strand als de wind ze in die richting blaast. In deze zogenaamde drijflagen zitten veel bacteriën. Als je deze bacteriën inslikt, bij het binnenkrijgen van water, dan kun je daar ziek van worden. Je krijgt dan maag- en of darmklachten. • Exploitant: een ondernemer die de zwemlocatie beheert vanuit commercieel oogpunt. • Fecale bacteriën: Bacteriën die in uitwerpselen zitten van mensen en dieren. Als je deze bacteriën inslikt, bij het binnenkrijgen van water, dan kun je daar ziek van worden. Je krijgt dan maag- en of darmklachten. • Fysieke veiligheid: een zwemlocatie is fysiek veilig wanneer iemand weinig tot geen risico loopt om slachtoffer te worden van een ongeval, zoals het oplopen van een verwonding of in het ergste geval verdrinking.
• Zwemseizoen: in principe is dit van 1 mei tot 1 oktober, maar locaties die bijvoorbeeld alleen in de zomervakantie open zijn kunnen een korter zwemseizoen bespreken met de ODZOB. • Zwemlocatie: Een zwemlocatie is een locatie aan oppervlaktewater waar regelmatig zwemmers zijn. Als een zwemlocatie als officiële zwemlocatie is aangewezen door de provincie, dan kunnen zwemmers er veilig gebruik van maken.
•
•
Zwemwaterprofiel: een document waarin de kenmerken van een zwemlocatie zijn beschreven. Daarin staat een analyse van het betreffende watersysteem, hoe de kwaliteit van het zwemwater is, en hoe een beheerder het water schoon kan houden. Voor elke officiële locatie moet een actueel zwemwaterprofiel aanwezig zijn op www.zwemwater.nl. Zwemzone: het gedeelte waar de meeste zwemmers in het water zijn. Meestal is de zwemzone afgebakend met een drijflijn, maar soms ook niet. Dan zeggen we dat de zwemzone tot 1,50 m diep is of tot maximaal 50 meter uit de kant.
Brabantlaan 1 Postbus 90151 5200 MC ’s-Hertogenbosch Telefoon (073) 681 28 12 www.brabant.nl
19084 Informatieblad zwemwaterlocaties
HOME