Bijlage 1A Toelichting - BP Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem - 2023

BESTEMMINGSPLAN Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem - 2023

Toelichting

Gemeente Oss | Raadhuislaan 2 | 5341 GM | Oss | T: 14 0412 | F: 0412 642605 | www.oss.nl |

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 1 van 69 Ontwerp december 2023

Bestemmingsplan

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023 Ontwerp

Toelichting

Gemeente Oss, december 2023

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 2 van 69 Ontwerp december 2023

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 3 van 69 Ontwerp december 2023

INHOUDSOPGAVE TOELICHTING Hoofdstuk 1 Inleiding ............................................................................................................................... 7 1.1 Aanleiding ..................................................................................................................................... 7 1.2 Plangebied .................................................................................................................................... 7 1.3 Geldende bestemmingsplannen ................................................................................................... 9 Hoofdstuk 2 Bestaande situatie .............................................................................................................. 11 2.1 Bebouwing en functies ............................................................................................................... 11 2.2 Ontsluiting ................................................................................................................................... 12 2.3 Groen en water ........................................................................................................................... 12 Hoofdstuk 3 Beoogde situatie .................................................................................................................

13 3.1 Stedenbouwkundige karakteristiek ............................................................................................. 13 3.2 Bebouwing en functies ............................................................................................................... 13 3.3 Verkeer en parkeren ................................................................................................................... 14 3.4 Duurzame en gezonde leefomgeving ......................................................................................... 15 Hoofdstuk 4 Ruimtelijk beleidskader ....................................................................................................... 16 4.1 Wettelijk kader ............................................................................................................................ 16 4.2 Rijksbeleid .................................................................................................................................. 18 4.3 Provinciaal beleid ....................................................................................................................... 19 4.4 Gemeentelijk beleid ....................................................................................................................

22 Hoofdstuk 5 Omgevingsaspecten ........................................................................................................... 31 5.1 Natuur ......................................................................................................................................... 31 5.2 Archeologie en Cultuurhistorie ................................................................................................... 34 5.3 Mobiliteit en parkeren ................................................................................................................. 39 5.4 Water .......................................................................................................................................... 40 5.5 Defensie...................................................................................................................................... 44 5.6 Milieuaspecten ............................................................................................................................ 44 5.7 Milieueffectrapportage (M.e.r.) ................................................................................................... 57 Hoofdstuk 6 Toelichting op de regels ....................................................................................................

59 6.1 Algemeen.................................................................................................................................... 59 6.2 Regels......................................................................................................................................... 59 Hoofdstuk 7 Handhaving........................................................................................................................ 62 7.1 Beleidskader ............................................................................................................................... 62 7.2 Professionele handhaving en handhavingsprogramma ............................................................. 62 7.3 Handhaafbaarheid, positief bestemmen, overgangsrecht .......................................................... 62 Hoofdstuk 8 Economische uitvoerbaarheid ........................................................................................... 64 Hoofdstuk 9 Overleg en maatschappelijke uitvoerbaarheid .................................................................. 65 9.1 Omgevingsdialoog ...................................................................................................................... 65 9.2 Vooroverleg ................................................................................................................................

65 9.4 Zienswijzen ................................................................................................................................. 69

REGELS VERBEELDING BIJLAGEN zie separaat bijlagenboek

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 4 van 69 Ontwerp december 2023

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 5 van 69 Ontwerp december 2023

TOELICHTING Bestemmingsplan Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 6 van 69 Ontwerp december 2023

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 7 van 69 Ontwerp december 2023

Hoofdstuk 1

Inleiding

1.1 Aanleiding Ten zuidoosten van de oude dorpskern van Berghem, ingeklemd tussen de Kerkstraat, de Zevenbergseweg en de spoorlijn Oss-Nijmegen, liggen agrarische gronden die momenteel in gebruik zijn als paardenweide. De centrale ligging van dit gebied tegen de dorpskern aan, biedt kansen voor woningbouw. Hiervoor is een stedenbouwkundig plan opgesteld dat voorziet in 38 grondgebonden woningen. De stedenbouwkundige opzet van 'Wonen in oud Berghem'' is het creëren van een woonpark waarin de auto ondergeschikt is en er rekening wordt gehouden met de aspecten geluid en externe veiligheid vanwege de aangrenzende spoorlijn. Het initiatief kan echter niet worden gerealiseerd op basis van het vigerende bestemmingsplan 'Berghem Dorp - 2015'. De gemeente Oss heeft aangegeven medewerking te willen verlenen aan het initiatief door middel van een herziening van het bestemmingsplan, omdat het past binnen het gevoerde beleid van de gemeente. Desalniettemin stelt de gemeente de voorwaarde dat het initiatief een aanvulling moet zijn op de bestaande woningvoorraad van Berghem. Voorliggend bestemmingsplan bevat de ruimtelijke onderbouwing en regels voor het realiseren van een woonpark met 38 grondgebonden woningen. 1.2 Plangebied Onderstaande afbeelding geeft de topografische situatie weer.

TOPOGRAFISCHE SITUATIE

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 8 van 69 Ontwerp december 2023

Onderstaande afbeelding geeft de kadastrale situatie weer. Tevens is de plangrens van voorliggend bestemmingsplan ingetekend.

KADASTRALE SITUATIE

De gronden zijn kadastraal bekend gemeente Berghem, sectie B, nummers 2283 (gedeeltelijk), 2556 (gedeeltelijk), 3113 (gedeeltelijk),4106 (gedeeltelijk),5740, 6704 (gedeeltelijk), 6776 en 6777. De oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 14.930 m².

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 9 van 69 Ontwerp december 2023

1.3 Geldende bestemmingsplannen Tot de inwerkingtreding van voorliggend bestemmingsplan geldt binnen het plangebied het bestemmingsplan "Berghem Dorp - 2015", onherroepelijk vastgesteld door de gemeenteraad d.d. 12 juli 2015. Onderstaande afbeelding geeft een uitsnede van de vigerende verbeelding. De ligging van het plangebied is aangegeven.

UITSNEDE VERBEELDING VIGEREND BESTEMMINGSPLAN

Ter plaatse van het plangebied gelden de enkelbestemmingen 'Agrarisch', Groen en 'Wonen-Vrijstaand'. De bestemming 'Agrarisch' is onder andere bedoeld voor het uitoefening van het agrarisch bedrijf, daaronder begrepen hobbymatig agrarisch grondgebruik. De bestemming ‘Groen’ is onder andere bedoeld voor groen-, speel- en waterhuishoudkundige voorzieningen. De bestemming 'Wonen-Vrijstaand' is onder andere bestemd voor wonen in de vorm van vrijstaande woonhuizen en daarbij behorende bouwwerken.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 10 van 69 Ontwerp december 2023

Voorts bevat het plangebied archeologische dubbelbestemmingen, te weten 'Waarde - archeologie verwachtingswaarde middelhoog' (noordelijke deel) en 'Waarde - archeologie verwachtingswaarde hoog' (zuidelijke deel). Deze dubbelbestemmingen verplichten archeologisch onderzoek bij bodemingrepen van bepaalde omvang. Dit staat verder beschreven in paragraaf 5.11. Tot slot bevat het plangebied ter hoogte van de bestaande schuur de functieaanduiding 'opslag' (waardoor deze schuur voor andere doeleinden niet gebruikt mag worden) en de maatvoeringsaanduiding 'maximum bouwhoogte: 6 meter; maximum goothoogte: 4 meter'. Conclusie De woningbouwontwikkeling past niet binnen het bestemmingsplan, omdat de ontwikkeling grotendeels valt binnen de enkelbestemming 'Agrarisch' waar geen woningbouwontwikkeling is toegestaan. Binnen ‘Groen’ zijn geen ontsluitingswegen toegestaan en daarnaast past de woningbouwontwikkeling grotendeels niet binnen de enkelbestemming 'Wonen-Vrijstaand', omdat het woningbouwprogramma verschillende typen woningen bevat. Een herziening van het bestemmingplan is derhalve noodzakelijk.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 11 van 69 Ontwerp december 2023

Hoofdstuk 2 Bestaande situatie Dit hoofdstuk geeft een ruimtelijk-functionele analyse van het plangebied. Onderstaande afbeelding geeft de bestaande situatie van de directe omgeving van het plangebied weer.

PLANGEBIED EN DIRECTE OMGEVING

2.1 Bebouwing en functies Het plangebied is gedeeltelijk onderdeel van een agrarisch perceel gelegen achter de bebouwingen aan de Kerkstraat en de Zevenbergseweg. De Kerkstraat, gelegen aan de westkant van Berghem, maakt deel uit van het historische centrum waar de Sint-Willibrorduskerk en het voormalige klooster (hedendaags in gebruik als verzorgingstehuis c.q. gezondheidscentrum) centraal staan. De Zevenbergseweg ontsluit de kern van Berghem in zuidelijke richting waarna het een bocht naar het westen maakt om aan te sluiten op de N329.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 12 van 69 Ontwerp december 2023

Het plangebied is functioneel ingericht als agrarisch perceel. Op dit agrarische perceel bevindt zich een schuur ten behoeve van opslag (ca. 75 m²). Het plangebied wordt omrand door de eerdere benoemde bebouwingen van de Kerkstraat en de Zevenbergseweg, de spoorlijn Oss-Nijmegen en een parkzone gelegen ten noorden van de spoorlijn. 2.2 Ontsluiting Het plangebied wordt in de huidige situatie ontsloten door een zijstraat van de Kerkstraat die in oostelijke richting verder gaat als de Bergereind. De Kerkstraat heeft een ontsluitende functie voor de dorpskern van Berghem, gelegen ten noordoosten van het plangebied. De verkeersintensiteiten voor de Kerkstraat zijn relatief hoog. Via de Kerkstraat en de Osseweg wordt deze dorpskern ontsloten op de N329, die in zuidelijke richting aansluit op de A59 en in noordelijke richting uiteindelijk aansluit op de N322. Via de Zevenbergseweg en Julianastraat zijn het noorden en zuiden van Berghem bereikbaar. 2.3 Groen en water Het plangebied is grotendeels in gebruik als agrarisch perceel. Daarnaast vallen enkele tuinen van reeds bestaande woningen binnen het plangebied met groene erfafscheidingen en opgaande beplanting van de woningen aan de Zevenbergseweg en Kerkstraat. Binnen het plangebied is geen oppervlaktewater aanwezig.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 13 van 69 Ontwerp december 2023

Hoofdstuk 3 Beoogde situatie Voor onderhavig plan is een stedenbouwkundig plan opgesteld dat als bijlage 1 is toegevoegd. In deze paragraaf is een toelichting op het nieuwe plan opgenomen. 3.1 Stedenbouwkundige karakteristiek Het nieuwe bouwplan ligt aan het spoortraject tussen Oss en Nijmegen wat het noodzakelijk maakt om afstand te houden tot de spoorlijn en geluidwerende maatregelen te nemen. Ten oosten van het plangebied op het naastgelegen perceel, is de geluidwering gerealiseerd in de vorm van een talud dat is ingeplant met bomen en struiken. Er is daardoor een smalle parkzone ontstaan waaraan achterkanten van tuinen grenzen. Deze parkzone is voor onderhavig plan aanleiding geweest om een groene wijk te maken. In het stedenbouwkundig plan is daarom ingezet op maximale ruimte voor openbaar groen en bomen, door het verkeer en parkeren zoveel mogelijk te centraliseren en tegelijkertijd de woningen ruim op te zetten. Het totaal moet ogen als een klein gevarieerd dorpje. Doordat er overal kleine buitenruimten ontstaan, er een grote variëteit aan woningtypes aanwezig is en er verschillende oriëntaties van gevels zijn, ontstaat er een gevarieerd plan. De V-vormige ruimtes die ontstaan door de gerende gevelwanden zorgen voor een intieme, kleinschalige en daardoor dorpse stedenbouw.

VOORLOPIG SCHETSONTWERP

3.2 Bebouwing en functies De meeste bewoners van dorpen zijn gewend om de auto voor de deur te zetten. Dit plan gaat daar niet van uit en is daarom mogelijk atypisch voor Berghem. Door de auto niet voor de deur te zetten, geeft het de mogelijkheid om ook de collectieve buitenruimte aan de voorzijde van de woning, te verfraaien middels groen. Er kunnen bomen en een groen gazon gemaakt worden, wat de beleving van wonen in een park extra kracht bijzet. Door het park in de voortuin wordt het ook interessant om aan de voorzijde een zitgelegenheid te maken. Dit verbetert de ontmoeting in de wijk.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 14 van 69 Ontwerp december 2023

Een groot aantal woningen is oost-west georiënteerd. Met een buitenruimte aan beide zijden kan men zowel in de ochtend als in de avond van de zon genieten. Het spreekt voor zich dat de indeling van de woning ook aangepast wordt op deze oriëntatie, zo kunnen er wellicht ook tuindeuren aan de voorzijde van de woning zitten en kan er gewisseld worden met de functionele indeling in de woning zoals de onderdelen keuken, eetkamer en woonkamer. Het woningbouwprogramma (in totaal maximaal 38 eenheden) in het ontwerp (oktober 2023) bestaat uit: • de realisatie van 6 vrijstaande woningen; • de realisatie van 4 halfvrijstaande woningen; • de realisatie van 4 levensloopbestendige patiowoningen; • de realisatie van 14 rijwoningen, en; • de realisatie van 10 rug-aan-rug woningen. Naast het woningbouwprogramma is ruim openbaar terrein gereserveerd voor ontsluitingswegen, parkeerkoffers en groenvoorzieningen. Dit zorgt ervoor dat het plan kan worden aangewezen als woonpark. 3.3 Verkeer en parkeren Het plangebied wordt middels een nieuwe weg ontsloten op de Zevenbergseweg en via de bestaande weg ontsloten op de Kerkstraat. De nieuwe ontsluiting op de Zevenbergseweg loopt tot ver in het plangebied waarin het een u-vorm aanneemt. Daarnaast sluiten op deze weg alle overige te realiseren wegen aan. Het parkeren in het plan is aan de zuidkant centraal georganiseerd.

In het plan wordt de parkzone aan de oostkant doorgetrokken. In deze groene zone worden woningen gebouwd. Bij enkele woningen is het mogelijk om de auto 'voor de deur' te parkeren. Deze uitzondering komt enkel voor aan de westzijde van het plan, waar een weg, de 'cul du sac' aan de noordzijde, het plangebied ontsluit met de Zevenbergseweg. Deze ontsluiting loopt door richting de parkeergelegenheid aan het spoor. Deze straat is vrij van parkeerplaatsen. In het plan is van een nood een deugd gemaakt. Door de parkeerplaatsen aan de spoorlijn te leggen wordt tegelijkertijd het probleem van extern veiligheid opgelost. Omdat er vanwege externe veiligheid een zone vrijgehouden moet worden, moet er een buffer tussen de woningen en het spoor liggen. Middels de parkeerplaatsen wordt deze buffer gerealiseerd. Om de geluidsoverlast van het spoor te verminderen wordt er een geluidsscherm tussen de parkeerplaatsen en het spoor geplaatst. De eerder genoemde 'cul du sac' is vormgegeven als een pleintje, het is als het ware een keerlus, die het mogelijk maakt om met groot vervoer, zoals vuilniswagens, brandweerwagens, ambulance en dergelijke het plan in en uit te komen. Aan de oostkant van het plan, waar de nieuwe wijk aansluit op de bestaande parkzone, is eveneens een doodlopend eind gemaakt. Hier is het mogelijk om voor de nabijgelegen woningen een parkeerplaats te creëren.

het middengebied van de wijk blijft een open parkzone die geflankeerd wordt door een achttal woningen aan de noordzijde. Deze woningen betreffen vrije kavels, waar vrijstaande, woningen zijn gepland. Om te voorkomen dat de parkeergelegenheid aan de zuidzijde een monotone uitstraling krijgt, zijn er enkele boomvakken tussen de parkeerplaatsen geplaatst. De achter- en zijtuinen van de woningen komen uit op de parkeergelegenheid. Middels kleine pleintjes, gelegen in het hart van de samenkomst van achtertuinen, is er een fraaie buitenruimte gecreëerd waar een buitenactiviteit kan plaatsvinden. In paragraaf 5.3 is een meer gedetailleerde uitwerking van het aspect verkeer en parkeren opgenomen.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 15 van 69 Ontwerp december 2023

3.4 Duurzame en gezonde leefomgeving Een duurzame en gezonde leefomgeving is belangrijk voor het goed functioneren van mens en natuur. Bij ruimtelijke ontwikkelingen is het van belang te werken aan instandhouding of verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving en moet schade en overlast voorkomen worden. Daarbij moet rekening worden gehouden met toekomstige veranderingen, verwachtingen en onzekerheden; denk daarbij aan klimaatveranderingen, technologische doorbraken en politieke onzekerheid. Goede stedenbouwkundige plannen en bouwplannen geven hieraan een passende invulling. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in energietransitie en klimaatbestendigheid. 3.4.1 Energietransitie Nederland heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn en om de uitstoot van CO2 drastisch te verminderen. Om dit te kunnen realiseren zijn grote en kleine veranderingen nodig: de energietransitie. De omschakeling van het gebruik van fossiele brandstoffen naar meer duurzame vormen van energie is de grootste omslag, maar we zullen er ook bewust van moeten zijn dat we anders moeten gaan kijken naar ons energieverbruik. De energietransitie heeft ook een ruimtelijke inslag: het bestaand stedelijk gebied en buitengebied moeten (steden)bouwkundig worden aangepast en nieuwe ontwikkelingen worden toekomstbestendig ontwikkeld.

Onderhavig plan draagt op de volgende wijzen bij aan de energietransitie: • de woningen worden 'aardgasvrij' gebouwd; • de oriëntatie van de woningen is afhankelijk van de spoorlijn geoptimaliseerd voor zonne-energie (zongericht verkavelen); • er wordt gebruikt gemaakt van een warmtepomp en lucht warmte-koude opslag als vorm van duurzame energie; • parkeervoorzieningen elektrische auto's; 3.4.2 Klimaatbestendigheid Klimaatverandering is merkbaar en heeft steeds meer een effect op ons dagelijks leven. De zomers worden langer, heter en droger, en áls er regen valt dan komt die vaak in grote hoeveelheden. De winters worden warmer en natter. Dit heeft effect op het woon- en leefklimaat door hittestress, periodes van droogte en een verandering van de biodiversiteit. Door met het stedenbouwkundig plan en bouwplan rekening te houden met het veranderende klimaat, kan overlast worden voorkomen en is er sprake van een klimaatbestendige ontwikkeling. Onderhavig plan voorziet hier op de volgende wijze in: • water in openbare ruimte (waterbergende, ecologische, landschappelijke, recreatieve functie); • waterberging op eigen terrein.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 16 van 69 Ontwerp december 2023

Hoofdstuk 4 4.1

Ruimtelijk beleidskader

Wettelijk kader

4.1.1 Wet ruimtelijke ordening De hoofdlijnen van de Wet ruimtelijke ordening zijn: • Decentraal wat kan en centraal wat moet: rijk en provincie moeten en mogen niet meer regelen dan wat de taak van deze overheden direct met zich brengt; • Rijk, provincie en gemeente hebben gelijke instrumenten en kunnen die inzetten voor de eigen taken op het gebied van de ruimtelijke ordening: structuurvisie, bestemmingsplan en projectafwijkingsbesluit; • Rijk en provincie kunnen zaken voor gemeente dwingend voorschrijven via een verordening en via een aanwijzing; • Er is een strikte scheiding tussen beleid en bestemmingsplan; beleidsdocumenten hebben geen directe juridische werking meer; • De goedkeuring van de provincie op bestemmingsplannen is vervallen; • Voor de realisering van projecten kan een projectafwijkingsbesluit genomen worden; • Voor gebieden waar geen ruimtelijke ontwikkelingen spelen kan de gemeente kiezen om een beheersverordening te maken in plaats van een bestemmingsplan; • Er is een drempel voor planschade van 2%; • De mogelijkheid van kostenverhaal bij grondexploitatie is verbeterd; • Bestemmingsplannen moeten analoog en digitaal worden gemaakt. Onderdeel van de Wet ruimtelijke ordening is de Grondexploitatiewet (Grex-wet). De grondexploitatiewet is als paragraaf 6.4 in de nieuwe Wet ruimtelijke ordening opgenomen.

Doelstelling van de nieuwe wet is een goede regeling voor kostenverhaal, binnenplanse verevening en enkele locatie-eisen bij particuliere grondexploitatie. Onder de Grex-wet is kostenverhaal mogelijk via het privaatrechtelijke spoor (door middel van een vrijwillige samenwerkingsovereenkomst) en door middel van het publiekrechtelijke spoor. Het kostenverhaal heeft een verplichtend karakter. Privaatrechtelijke afspraken hebben de voorkeur. Maar als een gemeente er niet in geslaagd is met alle particuliere eigenaren in een gebied een overeenkomst te sluiten over grondexploitatie moet de gemeente publiekrechtelijk kosten verhalen bij partijen waarmee geen contract is gesloten. Dit publiekrechtelijke verhaal gaat door middel van een exploitatieplan, waarvan de totstandkoming gelijk op moet lopen met een bestemmingsplan. De verplichting tot een publiekrechtelijke regeling is gekoppeld aan twee voorwaarden: 1. In de eerste plaats is een ruimtelijk besluit op grond van de Wet ruimtelijke ordening nodig. Het publiekrechtelijk instrumentarium is alleen van toepassing bij de vaststelling van een bestemmingsplan, wijziging van een bestemmingsplan, of een projectafwijkingsbesluit. 2. De tweede voorwaarde is dat het ruimtelijk besluit voorziet in nieuwbouw of in belangrijke en omvangrijke verbouwplannen met functiewijzigingen.

De bouwplannen waar het om gaat zijn in het Besluit ruimtelijke ordening aangewezen. Dit bestemmingsplan voorziet in nieuwe bouwmogelijkheden. De Grondexploitatie-wetgeving is dan ook van toepassing. Dat betekent dat meerkosten voor de planologische procedure als gevolg van particuliere ontwikkelingen dienen te worden verhaald op de initiatiefnemer(s). De verhaal van deze kosten kan op twee manieren worden geregeld, namelijk via een anterieure overeenkomst of via een exploitatieplan. De gemeente Oss heeft nadrukkelijk de voorkeur om dit via een anterieure overeenkomst met de initiatiefnemer te regelen omdat het opstellen van een exploitatieplan aanzienlijke meerkosten voor gemeente én initiatiefnemer tot gevolg heeft.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 17 van 69 Ontwerp december 2023

4.1.2 Besluit ruimtelijke ordening; “Ladder voor duurzame verstedelijking” Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de nadere uitwerking van de Wet ruimtelijke ontwikkeling. In het Bro staat onder meer dat gemeenten bij het opstellen van een bestemmingsplan rekening moeten houden met bijvoorbeeld cultuurhistorie of bodem. Verder staat in het Bro dat een plan moet voldoen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking. De ‘ladder voor duurzame verstedelijking’ is een procesvereiste voor ruimtelijke plannen die nieuwe stedelijke ontwikkelingen mogelijk maken (Bro art. 3.1.6 lid 2). “De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien”. Stedelijke ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld een bedrijventerrein, kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen. Nieuwe stedelijke ontwikkeling zijn ontwikkelingen, die nog niet eerder in een bestemmingsplan of ander juridisch verbindend ruimtelijk plan zijn opgenomen. Beoordeling plan Het plan ‘’Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023’’ maakt de realisering van 38 woningen mogelijk.

Het programma bestaat uit: • 10 rug-aan-rug woningen goedkope koop [26%] • 14 rij/hoekwoningen betaalbare koop [37%] • 4 patiowoningen voor senioren, 6 vrijstaande en 4 tweekappers dure koop (waarvan 9 levensloopbestendig) [37%] In totaal valt 63% in de categorie betaalbaar. Het voorliggende plan is een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van de Ladder en moet dus verantwoord worden vanuit de huidige behoefte. De planlocatie ligt binnen het bestaand stedelijke gebied van Berghem. De ladderverantwoording is daarom alleen gericht op de beschrijving van de behoefte. Behoefte In paragraaf 4.4.4 en 4.4.5 wordt toegelicht dat er kwantitatieve en kwalitatieve behoefte is aan de woningen uit voorliggend plan. Het programma is daarmee verantwoord vanuit de Ladder voor duurzame verstedelijking. Conclusie Het initiatief voldoet aan het Besluit ruimtelijke ordening voor wat betreft het aspect Ladder voor Duurzame Verstedelijking. 4.1.3 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Indien nationale belangen met het oog op een goede ruimtelijke ordening dat vergen, kan de minister regels stellen aan de inhoud van bestemmingsplannen. Dit heeft de minister, in de vorm van een algemene maatregel van bestuur, gedaan in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Op 30 december 2011 is dit besluit in werking getreden.

Het kabinet heeft in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) vastgesteld dat voor een aantal onderwerpen verdere regels gesteld moeten worden. In het Barro komen dertien nationale belangen als titels terug. De volgende kunnen relevant zijn voor ruimtelijke plannen in de gemeente Oss: • Rijksvaarwegen • Grote rivieren

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 18 van 69 Ontwerp december 2023

• • • • • •

Defensie Hoofdwegen en landelijke spoorwegen Elektriciteitsvoorziening Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen Natuurnetwerk Nederland Primaire waterkeringen buiten het kustfundament

De regels in het besluit zijn concreet normstellend benoemd en moeten direct of indirect (door tussenkomst van de provincie) doorwerken tot het niveau van de lokale besluitvorming. De indirecte doorwerking komt enkel bij de Ecologische Hoofdstructuur en de Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarden voor. Het Barro voorziet verder in een hoofdstuk overige bepalingen en gaat gepaard met meerdere bijlagen. In deze bijlagen worden onder andere de belangen van de grote rivieren en defensie geografisch begrensd. Bij het opstellen van bestemmingsplannen (en andere ruimtelijke besluiten) dient rekening te worden gehouden met de bepalingen van het Barro. Voor de gemeente Oss zijn met name de titels met betrekking tot de rijksvaarwegen, de grote rivieren, primaire waterkeringen buiten het kustfundament en defensie (rechtstreeks) van belang. De regels in titel 2.4 Grote rivieren vormen feitelijk de doorwerking van de Beleidsregels Grote rivieren. Ten aanzien van titel 2.6 Defensie wordt de enige mogelijke beperking gevormd door de bescherming van het radarverstoringsgebied van de vliegbasis Volkel. 4.2

Rijksbeleid

4.2.1 De Nationale Omgevingsvisie De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De belangrijkste speerpunten uit de NOVI zijn: • Een klimaatbestendige inrichting van Nederland. Dat betekent dat we Nederland zo inrichten dat ons land de klimaatveranderingen aankan. Daarvoor is nodig dat we functies meer in evenwicht met natuurlijke systemen (bodem en water) inpassen. Een voorbeeld hiervan is het op termijn verhogen van grondwaterstanden in veenweidegebieden; • De verandering van de energievoorziening. Bij de inpassing van duurzame energie hebben we oog voor omgevingskwaliteit. Een voorbeeld hiervan is dat we eerst kijken naar ongebruikte daken om zonnepanelen op te plaatsten; • De overgang naar een circulaire economie, waarbij we tegelijk goed kunnen blijven concurreren en een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden. Een voorbeeld is het aanpassen van productieprocessen en het gebruik van reststoffen in het haven- en industriegebied; • De ontwikkeling van het Stedelijk Netwerk Nederland. Hiermee sturen we op een goed bereikbaar netwerk van steden. We gebruiken zo de ambities en mogelijkheden in steden en regio’s in heel Nederland.

Voorbeelden van regionale uitwerking hiervan zijn de verstedelijkingsstrategieën, waarin vooruitgekeken wordt hoe verschillende ruimtelijke functies in en rondom steden het beste ingepast kunnen worden; • Het bij elkaar plaatsen van zogenaamde logistieke functies (bijvoorbeeld distributiecentra, datacenters) om hiermee de openheid en de kwaliteit van het landschap te behouden. We maken daarbij gebruik van een voorkeursvolgorde logistieke functies; • Het toekomstbestendig maken van het landelijk gebied in goed evenwicht met de natuur en landschap. We werken bijvoorbeeld aan de overgang naar de kringlooplandbouw zodat gebruik van de grond meer wordt afgestemd op de natuurlijke water- en bodemsystemen.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 19 van 69 Ontwerp december 2023

Conclusie Het voorgenomen initiatief is in lijn met de omgevingsvisie en draagt bij aan een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften. Met voorliggend initiatief wordt de bestaande woningvoorraad uitgebreid binnen het bestaand stedelijk gebied van de gemeente Oss. Bij de planvorming wordt rekening gehouden met de diverse milieuaspecten, landschap, water, natuur en cultuurhistorie, geheel in lijn met de NOVI.

4.3

Provinciaal beleid

4.3.1 Brabantse Omgevingsvisie: De kwaliteit van Brabant, visie op de Brabantse leefomgeving Op 14 december 2018 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie ‘De kwaliteit van Brabant’ vastgesteld. De Omgevingsvisie bevat de hoofdlijnen van het provinciale beleid voor de fysieke leefomgeving. De visie beschrijft de strategische hoofdopgaven voor de lange termijn over klimaatverandering, energietransitie, verstedelijking en bereikbaarheid, concurrerende duurzame economie en de basis op orde. Voor deze opgaven wordt aangegeven wat de ambities op lange termijn zijn: wat is er nodig om Brabant in 2050 een gezonde, veilige en prettige leefomgeving te laten zijn? Ook is een concreet tussendoel geformuleerd voor het jaar 2030, om zo te kijken wat in dat jaar minimaal bereikt moet zijn om het lange termijndoel te kunnen halen. De Omgevingsvisie geeft ook aan op welke nieuwe manieren de provincie met betrokkenen wil samenwerken aan omgevingsvraagstukken en welke waarden daarbij centraal staan. Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de Omgevingsvisie de provinciale plannen, zoals de structuurvisie, het verkeers- en vervoersplan, het milieu- en waterplan en de natuurvisie vervangen. De basisopgave van de Brabantse Omgevingsvisie is werken aan veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit.

Deze basisopgave is veelomvattend en gaat over milieuaspecten, als een schone bodem, schoon water (ondergrond) en schone lucht. Maar ook om landschappelijke en cultuurhistorische aantrekkelijkheid, een goede woon- en werkomgeving met een aantrekkelijk aanbod aan voorzieningen, stilte en een natuurrijke omgeving, waarin biodiversiteit en recreatie hand in hand gaan. Om deze basisopgave te verwezenlijken zijn er vier hoofdopgaven gesteld: 1. Werken aan de Brabantse energietransitie 2. Werken aan een ‘klimaatproof’ Brabant 3. Werken aan de slimme netwerkstad 4. Werken aan een concurrerende, duurzame economie Analyse Onderhavig plan betreft de bouw van 38 woningen binnen het bestaand stedelijke gebied van Berghem. Deze relatief kleinschalige ontwikkeling draagt op de volgende wijze bij aan de 'grote' hoofdopgaven. ad 1.

ad 2.

De energietransitie houdt enerzijds in het verminderen van het energieverbruik en anderzijds de verduurzaming van de energie. De nieuwe woningen binnen het plangebied zullen minstens aan de in het Bouwbesluit en het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid opgenomen energieprestatie-eisen moeten voldoen. Nadere uitwerking hiervan zal plaatsvinden in het kader van het bouwplan voor de woningen. Daar komt dan ook de verduurzaming van de energie aan bod, bijvoorbeeld door het aanleggen van een eigen energievoorziening. Eén van de onderdelen van een klimaatproof Brabant is het zorgen voor een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting. Onderhavig plan wordt gerealiseerd op een

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 20 van 69 Ontwerp december 2023

ad 3.

ad 4.

plek die hoog en droog genoeg is. Door infiltratie van het hemelwater in de openbare ruimte wordt voorkomen dat er een versnelde afvoer plaatsvindt. Het ontwerp van de woningen en de inrichting van de woonpercelen kunnen voorts een bijdrage leveren aan de klimaatadaptatie. Dit wordt in het bouwplan nader uitgewerkt. Een duurzame verstedelijking draagt bij aan het komen tot een slimme netwerkstad. Uitbreiding van het bestaand stedelijk gebied is alleen wenselijk vanuit kwalitatieve overwegingen en bij een concrete marktvraag. Binnen de kern Berghem is sprake van een vraag naar een aanvulling op de bestaande woningvoorraad. De concrete vraag naar woningen binnen de kern Berghem kan hiermee worden ingevuld. Er is daarmee sprake van een duurzame verstedelijking. Onderdeel van een concurrerende en duurzame economie is het voorzien in een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Door een zorgvuldige inpassing van de woningen wordt een bijdrage geleverd aan de leefomgeving en daarmee aan het vestigingsklimaat. De nieuwe woningen hebben daarnaast een positief effect op de commerciële kern van Berghem.

Conclusie Het plan geeft invulling aan bij de opgaven van de Omgevingsvisie Noord-Brabant. 4.3.2 Interim omgevingsverordening Noord-Brabant In oktober 2019 is de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant vastgesteld. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant bevat alle provinciale regels voor de fysieke leefomgeving. De verordening zorgt voor kaderstellende doorvertaling van de omgevingsvisie en het bestaande provinciaal beleid. In april 2022 is de Interim Verordening Noord-Brabant gewijzigd. Deze wijzigingen zijn al doorgevoerd als voorloper op de Omgevingsverordening van de provincie die inwerking treedt als de Omgevingswet inwerking treedt. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant is een eerste stap in de implementatie van de Omgevingswet op provinciaal niveau. Voordat de Omgevingswet in werking treedt, wordt de definitieve omgevingsverordening vastgesteld. Net zoals de Omgevingswet een groot aantal wetten vervangt, vervangt de Brabantse omgevingsverordening een aantal provinciale verordeningen. De Interim omgevingsverordening Noord-Brabant vervangt de Provinciale milieuverordening, Verordening natuurbescherming, Verordening Ontgrondingen, Verordening ruimte, Verordening water en de Verordening wegen. In de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant staan regels voor: • Burgers en bedrijven: dit zijn rechtstreeks werkende regels voor activiteiten.

Deze regels bevatten de voorwaarden om zo’n activiteit te mogen verrichten. Deze regels geven ook aan of de start van een activiteit vooraf moet worden gegaan door een melding. • Bestuursorganen van de overheid: dit zijn zogenaamde instructieregels. Met deze regels kan de provincie een opdracht geven aan gemeenten over onderwerpen die zij in het bestemmingsplan moeten opnemen of aan het waterschap over de manier waarop ze hun taken uitvoeren. De toedeling van functies Het plangebied ligt in een gebied dat volgens de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant de aanduiding ‘Stedelijk gebied’ heeft. Dit plan voor de realisatie van 38 woningen ligt in de kern Berghem in de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant aangeduid als ‘Stedelijk gebied’. De uit artikel 3.42, 3.6 en 5.18 van de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant voortvloeiende verantwoording van deze ontwikkeling is opgenomen in onderstaande paragraaf.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 21 van 69 Ontwerp december 2023

In beginsel zijn conform artikel 3.42 IOV binnen het bestaand ‘Stedelijk gebied’ woningen toegestaan, mits voldaan wordt aan de genoemde voorwaarden. Hieronder is dit artikel overgenomen en wordt aan de voorwaarden getoetst. ''Artikel 3.42 - duurzame stedelijke ontwikkeling Lid 1 Een bestemmingsplan dat voorziet in de ontwikkeling van een locatie voor wonen, werken of voorzieningen ligt binnen Stedelijk gebied en bevat een onderbouwing dat: a) de ontwikkeling past binnen de regionale afspraken, bedoeld in afdeling 5.4 Regionaal samenwerken; Het toevoegen van respectievelijk 38 woningen past binnen het woningbouwprogramma voor het stedelijk gebied Oss-Berghem. b) het een duurzame stedelijke ontwikkeling is. De nieuwe woningen binnen het plangebied zullen minstens aan de in het Bouwbesluit en het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid opgenomen energieprestatie-eisen moeten voldoen. Daarnaast worden de woningen passend gerealiseerd binnen de omgeving, waarbij rekening wordt gehouden met bestaande groenstructuren. Lid 2 Een duurzame stedelijke ontwikkeling voor wonen, werken of voorzieningen: a) bevordert een goede omgevingskwaliteit met een veilige en gezonde leefomgeving; Onderhavig planvoornemen voldoet aan alle uitvoeringsaspecten. Deze worden nader toegelicht in hoofdstuk 5.

b) bevordert zorgvuldig ruimtegebruik, waaronder de transformatie van verouderde stedelijke gebieden; Onderhavig planvoornemen voorziet in de realisatie van 38 woningen binnen een bestaande paardenweide. Hiermee wordt de ruimte zorgvuldig gebruikt aangezien er sprake is van inbreiding binnen het bestaand stedelijk gebied. c) geeft optimaal invulling aan de mogelijkheden voor productie en gebruik van duurzame energie; Onderhavig planvoornemen voorziet met de realisatie van 38 woningen, in mogelijkheden voor duurzaam gebruik van de bebouwing. Dit wordt verder uitgewerkt in het bouwplan behorende bij dit planvoornemen. d) houdt rekening met klimaatverandering, waaronder het tegengaan van hittestress en voldoende ruimte voor de opvang van water; Onderhavig planvoornemen voldoet aan de in hoofdstuk 5 benoemde eisen voor de opvang en afvoer van hemelwater. Hiermee wordt voldaan aan dit sublid. e) geeft optimaal invulling aan de mogelijkheden voor duurzame mobiliteit; Onderhavig planvoornemen zal conform het gemeentelijk mobiliteitsbeleid het gebruik van schone voertuigen en schone brandstoffen bevorderen door het mogelijk maken van plaatsing van laadpalen of deelauto’s. f) draagt bij aan een duurzame, concurrerende economie. Onderhavig planvoornemen zorgt ervoor dat de percelen volledig worden gebruikt ten behoeve van wonen.

Tevens voldoen de geprojecteerde woningen aan de duurzaamheidseisen benoemt in paragraaf 3.7.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 22 van 69 Ontwerp december 2023

De basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies Uit artikel 3.5 komt naar voren dat aan een drietal aspecten getoetst moet worden om een goede omgevingskwaliteit en een veilige, gezonde leefomgeving te waarborgen. Dit zijn de volgende aspecten: • zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 3.6); • de waarden in een gebied met toepassing van de lagenbenadering (artikel 3.7); • meerwaardecreatie (artikel 3.8). Zorgvuldig ruimtegebruik Onderhavig planvoornemen voorziet in de realisatie van respectievelijk 38 extra woningen binnen het stedelijke gebied van Berghem. Binnen dit planvoornemen wordt een zorgvuldig ruimtegebruik verkregen door de bestaande ruimte tussen de Kerkstraat en de Zevenbergseweg in te richten als woonlocatie. Hiermee wordt het bestaande agrarische perceel gesaneerd. Toepassing lagenbenadering De toepassing van de lagenbenadering omvat het effect van de ontwikkeling op de lagen in onderlinge wisselwerking met elkaar en het actief benutten van de factor tijd. De lagenbenadering omvat de effecten op: • de ondergrond; zoals de bodem, het grondwater en archeologische waarden; • de netwerklaag; zoals infrastructuur, natuurnetwerk, energienetwerk, waterwegen waaronder een goede, multimodale afwikkeling van het personen- en goederenvervoer.

• de bovenste laag; zoals cultuurhistorische en landschappelijke waarden, de omvang van de functie en de bebouwing, de effecten op bestaande en toekomstige functies, de effecten op volksgezondheid, veiligheid en milieu. Door de factor tijd actief te benutten wordt rekening gehouden met de herkomstwaarde, vanuit het verleden, de (on)omkeerbaarheid van optredende effecten en de toekomstwaarde gelet op duurzaamheid en toekomstbestendigheid. Onderhavig planvoornemen zorgt niet voor een wijziging in de eerste twee lagen. Desalniettemin treedt er wel een verandering op in de derde laag. Doordat er respectievelijk 38 extra woningen worden toegevoegd zorgt dit voor een verandering in de omvang van de bebouwing. Deze omvangsvergroting draagt bij aan de continuïteit van de kern Berghem als woon- en verblijfslocatie, doordat leegstand wordt tegengegaan. Hiermee wordt voldaan aan dit aspect. Conclusie Het plan past binnen het beleid van de Interim Omgevingsverordening 4.4

Gemeentelijk beleid

4.4.1 Structuurvisie Oss 2020 Op 1 maart 2006 is de structuurvisie voor de gemeente Oss vastgesteld. De structuurvisie schetst de ruimtelijke koers van de gemeente op de langere termijn (tot 2020). Het is de opvolger van het Ruimtelijk Ontwikkelingsplan 1996 - 2015. In de visie zijn op het gebied van het wonen de volgende opgaven geformuleerd: • het versterken van de kwaliteit en de diversiteit van de woonmilieus; • het verhogen van de leefbaarheid in de wijken en de kernen; • het voorzien in de woningbehoefte, met name voor ouderen en jongeren; • het verhogen van de keuzemogelijkheden in het aanbod van woningen en woonmilieus; • het vasthouden van de huishoudens met de hogere inkomens.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 23 van 69 Ontwerp december 2023

Ten aanzien van het voorzieningenniveau is in de visie neergelegd dat de gemeente Oss er naar zal streven een bereikbaar voorzieningenpakket voor de wijken en de kernen in stand te houden. Analyse Dit bestemmingsplan voorziet in een aanvulling van de bestaande woningvoorraad in Berghem. Hiermee sluit het initiatief aan bij de opgave 'het voorzien in woningbouwbehoefte'. Tevens sluit dit bestemmingsplan aan bij de opgave 'het versterken van de kwaliteiten en diversiteit van de woonmilieus', doordat met dit initiatief de woningvoorraad kwalitatief wordt versterkt. Hierdoor past dit initiatief binnen de ambities van de 'Structuurvisie Oss 2020' van de gemeente Oss. Conclusie Het plan voldoet aan de 'Structuurvisie Oss 2020'. 4.4.2 Toekomstvisie Oss op weg naar 2020 De toekomstvisie 'Oss op weg naar 2020' - vastgesteld in 2004 - is richtinggevend voor de beleidsontwikkeling op de langere termijn. Eén van de potenties van Oss ligt volgens deze visie in het gevarieerde landelijk gebied waarin zich tal van kleine kernen bevinden. Uitgangspunt is het werken aan het behoud van het platteland met zijn rust en ruimte, aantrekkelijke kleinschalige toeristische voorzieningen en aan de ontplooiing van levenskrachtige dorpen. Een andere potentie ligt in het werken aan een duurzame gemeente. Duurzame ontwikkeling van natuur, landschap en ecologie draagt bij aan de leefkwaliteit.

De toekomstvisie stelt dat Oss vele 'kostbare' plekjes kent en een groots landschap, met ruimte voor landbouw en natuur. 'Het bewaren van dat kostbare voor de toekomst is een opdracht die we onszelf stellen'. Analyse Dit bestemmingsplan versterkt het beleidspunt 'ontplooiing van levenskrachtige dorpen'. Met deze inbreidingsopgave waarbij circa 38 woningen worden gerealiseerd, zorgt het initiatief voor een versterking van de dorpskern rondom Kerkstraat. Hierdoor past dit initiatief binnen de beleidspunten van de 'Toekomstvisie Oss op weg naar 2020' van de gemeente Oss. Conclusie Het plan voldoet aan de 'Toekomstvisie Oss op weg naar 2020'. 4.4.3. Visie Stedelijk gebied Oss-Berghem In de visie ‘Stedelijk gebied Oss-Berghem’ schetst de gemeente Oss haar ambities en doelen voor de leefomgeving in dit gebied, waarbinnen het plangebied is gelegen, voor de komende 15 jaar. Op 24 februari 2022 heeft de gemeenteraad in gestemd met deze visie en vormt deze, samen met de gebiedsvisies ‘Buitengebied’ en ‘Stadjes & Kernen’, de bouwstenen voor de integrale omgevingsvisie voor heel Oss. De gemeente willen graag dat al de inwoners fijn wonen, werken en leven in de gemeente. En dat zij gezond en actief deelnemen aan de samenleving. Daar worden de fysieke leefomgeving zoveel mogelijk op ingericht.

De gemeente vindt het belangrijk dat mensen elkaar kennen en nieuwkomers een inspirerende plek in de samenleving vinden. Een plek waar men gezond en veilig kan leven en opgroeien. In een omgeving die dit stimuleert en die uitnodigt tot ontmoetingen. Daarbij sluit de gemeente zoveel mogelijk aan bij de talenten, mogelijkheden en behoeften van inwoners. Bij de ‘schaalsprong’ die de gemeente Oss doormaakt wordt oog gehouden voor de menselijke maat. Zodat alle inwoners, bezoekers, ondernemers en werknemers zich welkom en gezien blijven voelen.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 24 van 69 Ontwerp december 2023

In de visie wordt themagewijs alle ambities van de stad beschreven: • Gezondheid en veilig stedelijk gebied • Een duurzame leefomgeving • Ontspannene n complete stad • Ondernemende stad • Bereikbaarheid stedelijk gebied • Regionaal slim netwerken Analyse Het plangebied valt binnen het werkgebied ‘De bestaande woonwijken van Oss en Berghem’. In de visie is beschreven dat de bestaande woonwijken van Oss en Berghem elk hun eigen ruimtelijke karakteristiek hebben, gevormd door de tijd waarin ze zijn ontstaan. De gemeente zet voor deze wijken in op een groen en gezond woon- en leefklimaat in toekomstbestendige en gevarieerde woonmilieus. Tevens wordt gewerkt aan verduurzaming van de woningen en woonomgeving. Ook wordt voor deze wijken ontmoeten gestimuleerd en staan voorzieningen centraal in de wijk of dorp, en wordt ingezet op versterking van de positieve gezondheid en sociale veerkracht. De gemeente geeft in deze visie ruimte voor passende initiatieven voor duurzame herontwikkeling en vernieuwing van verouderde gebouwen of gebiedsdelen. Daarnaast is het thema ‘Ontspannen en complete woonstad’ voor deze ontwikkeling specifiek van toepassing. Wonen in de gemeente Oss is veelzijdig: stedelijk wonen in het centrum van de stad, groen wonen in de suburbane woonwijken, landelijk wonen in de vele dorpen en de historische stadjes langs de Maas.

Deze diversiteit aan woonmilieus, verweven met het landschappelijke gevarieerd gebied tussen de Maas en de A50/59, en met een breed pakket aan voorzieningen kenmerkt Oss als complete en ontspannen woongemeente. De druk op de Osse woningmarkt neemt toe, ook vanuit de grotere regio. Daarom is het doel de komende jaren de woningbouw tot zo’n 600 woningen per jaar te versnellen. De groei van de gemeente Oss naar meer dan 100.000 inwoners zal qua woningbouwopgave grotendeels in het stedelijk gebied landen. Met een programma van circa 6.500 woningen tot 2035 in het stedelijke gebied wordt voorzien in de eigen behoefte en ook in de behoefte door migratie, zowel uit binnen- als buitenland. Daarbij heeft Oss nadrukkelijk de ambitie om de woonfunctie van de gemeente Oss verder te versterken, ook in regionaal opzicht, door het aanbieden van onderscheidende woonmilieus. Uitgangspunt is een compleet programma aan woningen, voor alle soorten woonbehoeften met ruimte voor flexibiliteit en aanpasbaarheid van de plannen. En met aandacht voor de woonomgeving, ook in de bestaande stad en dorp. De bestaande capaciteit voor woningbouw in het stedelijke gebied is nog maar zeer beperkt. Daarom wordt aan de ontwikkeling van nieuwe locaties gewerkt.

Verschillende herstructureringslocaties bieden de kans om in het bestaande stedelijk gebied nieuwe woonmilieus toe te voegen, et als uitdaging om deze te verbinden aan de kenmerkende kwaliteiten die Oss ook nu tot een aangename, compacte en complete stad maken. Een stad om in te wonen, te werken en te recreëren. Oss moet een stad zijn waarin alle inwoners zich thuis voelen. Daarbij wordt specifiek aandacht gevraagd voor de kleine huishoudens, betaalbare woningen, wonen en zorg, bijzondere doelgroepen en andere woonvormen. Maar wonen is meer dan een goed huis. Om je echt thuis te voelen is een fijne woonomgeving minstens zo belangrijk. Een omgeving die uitnodigt om buren te ontmoeten, om te spelen of te wandelen of samen activiteiten op te zetten. Met voorzieningen voor eenieder in de buurt of goed bereikbaar vooral op de fiets. Een groene, veilige en gezonde omgeving waarin mensen samen zorgen voor een goede leefbaarheid, waarin mensen – hoe verschillend ook - samen kunnen wonen en leven.

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 25 van 69 Ontwerp december 2023

In voorliggend initiatief worden diverse woonmilieus gerealiseerd in de diverse prijsklassen en voor de verschillende doelgroepen. Daarnaast wordt met het ontwerp de ontmoeting tussen de bewoners gestimuleerd door de parkeervoorzieningen te clusteren aan het spoor, waarmee groene zones tussen de woningen ontstaan waar spelen en ontmoeten mogelijk zijn. Conclusie Het initiatief past daarmee goed binnen de Visie Stedelijk gebied Oss-Berghem. 4.4.4 Wonen De Woonvisie Gemeente Oss 2020 formuleert de belangrijkste doelen en ambities voor het wonen in Oss voor de komende jaren. In 2022 is daar met de Woonagenda 2022-2024 een actualisatie op gemaakt. De Woonagenda 2022-2024 geeft richting en focus op het gemeentelijk woonbeleid voor de komende jaren en borduurt voort op de Woonvisie van 2020. Zo wordt uitvoering gegeven aan vier ambities: • Complete woongemeente. Aandacht voor de woonomgeving in bestaande wijken en kernen. Een flexibel en gedifferentieerd woningbouwprogramma. • Comfortabele woningvoorraad. Een woningvoorraad die aansluit bij de behoeften en wensen van de bewoners. De woningen zijn duurzaam en toekomstbestendig. • Een (t)huis van alle groepen inwoners. Aandacht voor de groep kwetsbare inwoners met een zorgbehoefte die in de toekomst in een reguliere woning moeten blijven wonen.

Ook aandacht voor de inwoners met een middeninkomen en jongeren die in de koop- en huursector buiten de boot dreigen te vallen. • Versterking van de woonfunctie van Oss, ook in regionaal opzicht. 4.4.5 Portefeuillemanagement ‘Wonen’ Voor de bepaling van het woningbouwprogramma hanteert de gemeente Oss de systematiek van het Portefeuillemanagement Wonen (PFM Wonen Oss). Dit is ook vastgelegd in de Woonvisie 2020. Er vindt periodiek een strategische afweging en prioritering van woningbouwprojecten plaats. De provinciale prognoses en de gemeentelijke doelstellingen voor woningbouw zijn de basis voor deze afweging. De systematiek van de PFM wordt steeds toegepast bij de afweging van nieuwe plannen voor woningbouw, telkens tegen de achtergrond van de meest actuele ontwikkelingen op de Osse woningmarkt. De uitgangspunten van het portefeuillemanagement Wonen worden jaarlijks bijgesteld. Daarmee wordt aangesloten op de actuele behoefte en ontwikkelingen. De systematiek van de PFM werkt met een bandbreedte van de actuele provinciale woningbehoefteprognose en het model Oss met een verhoogde ambitie. Daarmee wordt ingespeeld op de oplopende tekorten op de woningmarkt, de ambitie om de woonfunctie van Oss te versterken en de noodzaak om tussentijdse vertraging bij planontwikkeling of planuitval op te kunnen vangen.

Enkele uitgangspunten van de woningbouwprogrammering zijn: • Met het portefeuillemanagement bepalen we het woningbouwprogramma van Oss, zowel naar omvang als kwalitatieve samenstelling. Dit programma stemmen we af op de bestaande woningvoorraad en de behoefte van de verschillende doelgroepen qua woningtype, eigendomsvorm en woonmilieus. • PFM Wonen maakt het mogelijk om nieuwbouwprojecten in de hele gemeente strategisch af te stemmen in planning en prioriteit. De keuzen en prioritering maken we op basis van een afweging van beleidskeuzes uit de woonvisie. Maar ook de ruimtelijk-functionele meerwaarde voor een gebied, de verplichtingen uit het verleden en de financiën wegen we mee. • Voor de omvang van de woningbouwopgave wordt uitgegaan van een bandbreedte. De basisopgave is afgeleid van de meest recente prognose van de provincie Noord-Brabant (september 2020). Het Osse model gaat uit van een extra inspanning voor de ontwikkeling van woningbouwplannen van ca. 15% tot 2035. Deze bandbreedte geeft de noodzakelijke flexibiliteit om planuitval en planvertraging op te vangen. Tegelijkertijd wil Oss de woningbouw op korte termijn versnellen gezien de oplopende

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 26 van 69 Ontwerp december 2023

tekorten op de woningmarkt en tegelijkertijd de woonfunctie van Oss versterken. De bandbreedte van de woningbouwopgave en de kwalitatieve doelstellingen vanuit de woonvisie is het kader waarbinnen we woningbouw in dit bestemmingsplan afwegen. • De provinciale prognose is berekend op het niveau van de totale gemeente. We vertalen deze prognose door naar de woningbehoefte in de verschillende gebiedsdelen van Oss. Voor het landelijke gebied is de opgave voor woningbouw gericht op de behoefte vanuit de natuurlijke bevolkingsontwikkeling in de landelijke kernen. Voor Geffen en Ravenstein wordt uitgegaan van enige extra programmering, gezien hun strategische ligging in de stedelijke zone Den Bosch – Nijmegen, in combinatie met de goede bereikbaarheid, voorzieningen en specifieke woonmilieus. Het zwaartepunt van stedelijke ontwikkelingen, waaronder woningbouw, ligt in de stedelijke zone Oss-Berghem. Dit is ook het uitgangspunt van het provinciale beleid. • De kwalitatieve samenstelling van het woningbouwprogramma is afgestemd op de behoefte vanuit de verwachte ontwikkeling van de bevolkingssamenstelling en de bevindingen uit verschillende onderzoeken1. De kwalitatieve opgave verschilt per gebiedsdeel (stedelijk gebied -landelijk gebied). Gezien de vergrijzing van de bevolking en de toename van kleinere huishoudens zijn starters en ouderen belangrijke aandachtgroepen.

In de programmeringen liggen de hoofdaccenten bij toegankelijkheid, betaalbaarheid en duurzaamheid van de nieuwe woningen. Aandachtspunt blijft ook de verbreding naar toekomstgerichte woonmilieus en de versterking van Oss als woongemeente. • Voor de afweging en prioritering in het woningbouwprogramma zijn alle mogelijkheden voor woningbouw in Oss in beeld gebracht. Op de eerste plaats is dit de zogenaamde harde plancapaciteit. Woningbouw is op deze plekken al rechtstreeks mogelijk op basis van de bestaande bestemmingsplannen en bouwvergunningen. Daarnaast hebben we ook de zachte plancapaciteiten in beeld gebracht. Dit zijn concrete initiatieven voor woningbouw, die al dan niet al in procedure zijn, globale plannen die in gebiedsvisies zijn opgenomen en mogelijkheden voor woningbouw door herontwikkeling of transformatie van bestaande gebouwen of functies. Verantwoording Wonen Deze paragraaf geeft de verantwoording van de woningbouw in dit bestemmingsplan vanuit het gemeentelijke beleid, de provinciale bepalingen, regionale afspraken en de Ladder voor Duurzame Verstedelijking. De ontwikkeling van het programma voor woningbouw in dit bestemmingsplan is nadrukkelijk afgestemd op de uitgangspunten van de Woonvisie Oss 2020 en PFM Wonen Oss, zoals eerder weergeven. Ook is rekening gehouden met de kaders vanuit de provincie en de regionale afspraken (zie paragraaf 4.1.2).

Het plan Dit bestemmingsplan voorziet in een ontwikkeling van 38 grondgebonden woningen. Er is sprake van een gedifferentieerde samenstelling van het woningbouwprogramma: • 10 rug-aan-rug woningen goedkope koop [26%] • 14 rij/hoekwoningen betaalbare koop [37%] • 4 patiowoningen voor senioren, 6 vrijstaande en 4 tweekappers dure koop (waarvan 9 levensloopbestendig) [37%] In totaal valt 63% in de categorie betaalbaar. De capaciteiten voor woningbouw in dit bestemmingsplan hebben we afgewogen en beoordeeld volgens de systematiek van Portefeuillemanagement Wonen Oss (PFM Wonen). Met het PFM Wonen wordt zowel kwantitatief als kwalitatief sturing gegeven aan het totale woningbouwprogramma van de gemeente Oss. 1 1 Onder andere het regionaal perspectief op bouwen en wonen (2023) en de Regionale Woningmarktmonitor 2022, het Regionale

Woningmarktonderzoek (2023).

Kerkstraat-Zevenbergseweg Berghem – 2023, pag. 27 van 69 Ontwerp december 2023

De behoefte aan woningen Regionale kader woningbouw De gemeentelijke woningbouwplanning- en programmering is opgenomen in de Woondeal van de Regio Noord Oost Brabant (RNOB) en volgt de meest actuele provinciale prognose. De prognose van de provincie is gebaseerd op de verwachte ontwikkeling van de bevolking en huishoudens per gemeente. Hieruit is de verwachte behoefte aan woningen afgeleid. De meest actuele provinciale prognose is van september 2020. Over plannen voor wonen door inbreiding, herstructurering en transformatie wordt regionaal niet afgestemd. Deze worden jaarlijks met elkaar gedeeld. Kwantitatieve woningbehoefte gemeente Oss Per 1 januari 2020 zijn er ongeveer 40.300 woningen in de gemeente Oss. Op basis van de provinciale woningbehoefteprognose 2020 moeten er tot 2030 nog circa 5.300 woningen toegevoegd worden (exclusief vervangende nieuwbouw). Tot 2040 is volgens de prognose een totale toevoeging van circa 8.500 woningen nodig. De gemeentelijke programmering gaat uit van een verhoogde opgave. Deze bandbreedte geeft de noodzakelijke flexibiliteit om planuitval en planvertraging op te vangen. Tegelijkertijd wil Oss de woningbouw op korte termijn versnellen gezien de oplopende tekorten op de woningmarkt en de ambitie om de woonfunctie van Oss te versterken. In onderstaande tabel is de bandbreedte van de woningprogrammering afgezet tegen de plancapaciteit in Oss.

De totale concrete capaciteit in woningbouwplannen voor de hele gemeente Oss bedraagt circa 5.000 woningen. Dit is niet alleen de harde plancapaciteit (juridisch bindende plannen, opgenomen in vastgestelde bestemmingsplannen of bouwvergunningen), maar ook woningbouw in concrete plannen, die nog in procedure zijn. Ook de concrete mogelijkheden tot herontwikkeling of transformatie van bestaande bebouwing zijn hierin opgenomen. Duidelijk is dat Oss nog een opgave heeft om plancapaciteit voor woningen voor de hele gemeente uit te breiden. Daarom werkt Oss aan de (versnelde) planontwikkeling voor meerdere locaties in het stedelijk gebied en de landelijke kernen. De woningbehoefte in het dorpencluster Oss - Berghem De woningprogrammering in Oss is gebiedsgericht, zodat ingespeeld wordt op de woonbehoefte in de verschillende delen (kernenclusters) van de grote gemeente. Het zwaartepunt van de woningbouw ligt in de stedelijke zone van Oss langs de A59. Naast het stedelijke gebied Oss-Berghem zijn dit ook de kernen Geffen en Ravenstein. Voor het stedelijk gebied wordt uitgegaan van een behoefte met een bandbreedte van 5.900-6.600 woningen voor de periode 2023-2040.