Bijlage 1. Arbeidsmarktbeleid 2026-2030 Van werkvloer tot wereldstad Oss beweegt mee, inclusief agenda

arbeidsmarktbeleid 2026-2030 van werkvloer tot wereldstad: oss beweegt mee

Inhoud Samenvatting

3

Voorwoord

5

1.

OSS BOUWT VERDER OP STEVIGE FUNDAMENTEN

6

2.

WAAROM EEN LOKALE ARBEIDSMARKTAGENDA?

8

3.

ONZE VISIE: OSS IN 2040, EEN LERENDE STAD MIDDEN IN DE WERELD

11

4.

VAN WERKVLOER TOT WERELDSTAD

14

4.1

Een economie in beweging

15

4.2

Onderwijs als fundament van een lerende stad

16

4.3

Arbeidsmarkt: tussen potentie en krapte

17

4.4

Brede welvaart en toekomstkracht

19

5.

DE TOEKOMST VAN WERK BEWEEGT EN OSS BEWEEGT MEE

20

5.1

Wat we ophaalden

21

5.2

Gezamenlijke uitgangspunten en randvoorwaarden

21

5.3

Drie pijlers als basis

22

6.

TOELICHTING OP INZET MIDDELEN

25

7.

NAWOORD

27

Literatuurlijst

29

BIJLAGE AGENDA OP HOOFDLIJNEN Arbeidsmarktbeleid 2026-2030 Van werkvloer tot wereldstad: Oss beweegt mee

2

Samenvatting Waarom een lokaal arbeidsmarktbeleid?

Onze strategie: drie pijlers die elkaar versterken Pijler 1. Leven Lang Ontwikkelen

Pijler 3. Werkgevers Fit voor de Toekomst We versterken met werkgevers de leer- en werkomgevingen van morgen. Samenwerken wordt de norm met stages, traineeships, duale routes, challenges en

We bouwen aan een stevige leerinfrastructuur waarin

leercommunities. Werknemers krijgen kansen om zich

De arbeidsmarkt verandert razendsnel. Technologische

mensen zich in elke levensfase kunnen blijven ontwik-

te ontwikkelen, omdat werkgevers denken in skills en

innovaties, vergrijzing, globalisering en personeelste-

kelen. Van flexibele leerroutes en hybride leeromge-

taken in plaats van functies. (Onbenut) talent wordt

korten zetten druk op bedrijven én inwoners.

vingen tot een Leerfestival. We maken leren zichtbaar,

beter benut en sectoren versterken elkaar.

In Oss willen we deze veranderingen vóór zijn. Daarom

dichtbij en vanzelfsprekend. Werkgevers verweven

Effect: Toekomstbestendige bedrijven, kruisbestuiving

investeren we in een toekomstbestendige arbeidsmarkt

scholing in hun HR-beleid, zodat leren en ontwikkelen

tussen sectoren en meer ontwikkelkansen op

waarin iedereen kan meedoen en waarin leren, werken

onderdeel wordt van werken en leven.

de werkvloer.

en ontwikkelen vanzelfsprekend zijn. Het arbeidsmarkt-

Resultaat: Inzicht in digitale vaardigheden en scho-

beleid sluit aan bij de visie van het sociaal domein. Hier

lingsbereidheid (nulmeting 2025, herhaling

Samenwerking over grenzen heen

zetten we in op bestaanszekerheid, participatie in de

2028).

•

maatschappij, sociale basis en kansengelijkheid.

Onze missie

ondernemers, maatschappelijke organisaties en

Pijler 2. Elk Talent Telt, Oss als talentenmagneet We zetten breed in op het binden, boeien en benut-

Wij zijn lokaal geworteld met ons onderwijs, inwoners.

•

Wij zijn regionaal verbonden met Noordoost

Wij creëren kansen en bouwen aan een arbeidsmarkt

ten van talent. Waar iedereen betekenisvol mee kan

waarin ontwikkeling, vakmanschap en verbondenheid

doen: jong en oud en ongeacht achtergrond, leeftijd

centraal staan. Waar inwoners betekenisvol mee kun-

of beroep. Initiatieven vergroten de zichtbaarheid van

nen doen en werkgevers ruimte hebben om duurzaam

Oss als plek waar je leert, groeit en blijft. Denk aan Het

te groeien en innoveren.

Talent Atelier, een gemeenschappelijke taal voor talent

Onze rol als gemeente

en de Scheikunde Olympiade. Zo maken we van diversi-

We zijn uitvoerder, aanjager en verbinder. We agende-

Onze visie 2040

Brabant Werkt en de Human Capital Agenda. •

We zijn wereldwijs lerend met UNESCO Learning City, Oss deelt en leert internationaal.

teit een kracht en bouwen we aan een arbeidsmarkt en

ren urgente signalen, verbinden partijen en investeren

In 2040 is Oss een lerende stad: wendbaar, veerkrachtig

maatschappij die uitnodigend is voor iedereen.

in de continuïteit van samenwerking.

en mensgericht.

Doel: Jong talent binden aan Oss en kansen creëren voor ieder talent. Het MBO blijft hierin de

Tot slot

•

Leren stopt nooit, maar is een leefstijl.

ruggengraat voor het Osse bedrijfsleven en het

Dit beleid is geen papieren plan, maar een gezamenlij-

•

Werkgevers zijn ook leerbedrijven en lerende

opleiden van vakmanschap voor de toekomst.

ke beweging. Oss kiest voor doen, leren en bijsturen. Zo

• •

organisaties.

bouwen we aan een arbeidsmarkt waarin ieder talent

Mensen bewegen soepel tussen sectoren, levensfa-

telt, werkgevers veerkrachtig blijven en brede welvaart

sen en rollen.

groeit. Vandaag, morgen en in 2040.

Brede welvaart staat centraal. Groei gaat hand in hand met welzijn en sociale samenhang. 3

Met dank aan alle betrokkenen die mee hebben gewerkt aan de totstandkoming van het lokale arbeidsmarktbeleid en agenda.

Overige organisaties

Ondernemersverenigingen

Ossenaren

CMO, Tibo, De Kracht van Oss Economic Board,

De 375 respondenten van het Burgerpanel Oss.

Bibliotheek Oss, Global Goals Oss, Talentencampus Oss, UWV, Werk en vakmanschap en NLwerktaanwerk.

Coöperatie Bedrijvenpark Vorstengrafdonk, Starters Succes Oss, VNO-NCW Oss, ZLTO Oss Den Bosch.

Ondernemers Acket, Aludyne, Auto Huiskes, Baaijens Metaal,

Global Goals-doelen passend bij het Arbeidsmarktbeleid Oss

Berghege Heerkens, Bové, Brabant Zorg, Chef du Web,

SDG 4 – Kwaliteitsonderwijs

Covebo, Dumaco, Dutz Eyewear, Eli Care Thuiszorg,

Leven lang Ontwikkelen, flexibele

SDG 10 – Ongelijkheid verminderen

FerrOss, Finch Gastrobar, Hendriks Bouw Oss, Hendriks

leerroutes, samenwerking tussen

Focus op iedereen laten meedoen:

SGR, Heesen Yachts, ITC Holland Transport, Jess Design,

onderwijs en bedrijfsleven, micro-

jongeren, ouderen, herintreders,

Las-Pers, IBN, ITPG, Kemkens, LSN BV, Metaaltechniek

credentials en modulair onderwijs.

mensen met een afstand tot de

Invic, Movianto, Nellen Schoonmaakdiensten, Nibag,

arbeidsmarkt, brede doelgroepen.

Rabobank, Say Ya, Tempo Team, Verhoeven Family of

SDG 8 – Fatsoenlijk werk en gezonde economie

Companies, Spierings Cranes, Spirit Solar Lighting, Total

Aantrekkelijk werkgeverschap,

SDG 11 – Duurzame steden en gemeenschappen

Pack, Vetico, Zwanenberg en 44 respondenten van de

stimuleren van ondernemerschap,

De Lerende Stad Oss, verbinden

ondernemerspeiling Leven Lang Ontwikkelen.

duurzame inzetbaarheid en vitale

van onderwijs, ondernemers en

arbeidsmarkt.

inwoners voor een veerkrachtige

Orangeworks, Organon, P. Arts Spoorwerken, Pivot Park,

Onderwijs

samenleving.

academy, Het Hooghuis, KW1C, Koningsacademie,

SDG 9 – Duurzame industrie, innovatie en infrastructuur

Volksuniversiteit Oss en 115 studenten (Mondriaan

Versterken van lokale eco-

SDG 17 – Partnerschappen om doelstellingen te bereiken

College, KW1C en HAN).

systemen, stimuleren van

Intensieve samenwerking tussen

technologische ontwikkeling,

gemeente, onderwijs, onderne-

hybride leeromgevingen en |

mers, maatschappelijke organisa-

campusvorming.

ties en regio (Noordoost Brabant

HAN University of Applied Sciences, HAS green

Overheid Gemeente Oss (afdelingen Leefomgeving Wonen Economie, Mens & Maatschappij, Onderzoek &

Werkt, UNESCO Learning Cities).

Statistiek, Personeel & Organisatie en Werk & Inkomen) en Noordoost Brabant Werkt. 4

Voorwoord Het goede leven, dat is wat we in Oss nastreven. Een

Vanuit onze waarden de mens centraal, nabijheid,

stad waar het prettig wonen, werken en samenleven

verbinden en vooruitdenken werken we aan de pijlers

is. Waar je ruimte krijgt om je talenten te ontdekken

een leven lang ontwikkelen, elk talent telt en werkge-

en te ontwikkelen. Waar werk niet alleen inkomen

vers fit voor de toekomst. Deze drie pijlers vormen de

biedt, maar ook betekenis, perspectief en verbinding.

ruggengraat van ons arbeidsmarktbeleid. Zo bouwen we verder aan de Lerende Stad Oss.

De arbeidsmarkt staat onder druk. Technologische vooruitgang, economische verschuivingen en maat-

Onze dank gaat uit naar iedereen die een bijdrage

schappelijke uitdagingen vragen om nieuwe antwoor-

heeft geleverd aan ons lokale arbeidsmarktbeleid. Dit

den. Hoe blijven onze ondernemers vernieuwend en

beleidsstuk is dan ook géén document om te bewaren

veerkrachtig? Hoe zorgen we dat iedereen mee kan

in een lade. Het is een open uitnodiging aan onze

Frank den Brok, wethouder Economie & Kees van Geffen,

blijven doen? Hoe zorgen we dat onze voorzieningen

inwoners, werkgevers, scholen en maatschappelijke

wethouder Arbeidsmarktbeleid en Onderwijs

én onze samenleving in 2040 nog steeds recht doen

organisaties om mee te bouwen aan een arbeids-

aan mensen en werkgevers?

markt, die meebeweegt met de tijd.

In Oss geloven we dat de toekomst begint bij ont-

Het is tijd om samen te investeren in ontwikke-

moeten en duurzaam samenwerken. In ons arbeids-

ling, werkzekerheid en aantrekkelijk werkgever-

marktbeleid 2026-2030 bundelen we de krachten van

schap. Zo blijven onze inwoners en onze bedrijven

het sociaal domein, onderwijs en de economie. Want

toekomstbestendig.

bestaanszekerheid, kansengelijkheid en toegang tot werk hangen onlosmakelijk samen met goed on-

Nu en in 2040. Bouw je mee?

derwijs, gezonde bedrijven(terreinen) en een sterke duurzame lokale economie.

5

1. OSS BOUWT VERDER OP STEVIGE FUNDAMENTEN

6

In Oss bouwen we niet op lucht. We bouwen verder op

De nieuwe Economische Strategie 2026-2032

jaren van samenwerking, vernieuwing en daadkracht.

Innovatieve Maakstad Oss verstevigt het thema arbeidsmarkt in ambitie 3. Lerende Stad. De economische

Het lokale actieplan Het Werkt in Oss! 2016-2017 zette

strategie vult aan op thema’s als innovatie, verduurza-

de eerste stap naar een meer inclusieve arbeidsmarkt.

ming, ruimte voor werken en samenwerking. Vanuit

Gemeente, onderwijs en ondernemers trokken samen

het brede perspectief dragen ook vrijetijdseconomie,

op langs vier actielijnen.

fijne leefomgeving, aantrekkelijk wonen en bereikbare,

1.

Ondernemerschap en groei werkgelegenheid

veilige gemeente met duurzame mobiliteit bij aan onze

2.

Iedereen doet mee

ambities op het gebied van arbeidsmarktbeleid.

3.

Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt

4.

HRM-aanpak ondernemers.

Wat we meenemen In de afgelopen jaren hebben we geleerd wat wel en

Het actieplan leidde tot tientallen projecten, van bege-

niet werkt. De geleerde lessen nemen we mee.

leiding naar werk tot innovatief HR-beleid.

•

Een arbeidsmarktstrategie werkt alleen als er

De evaluatie was duidelijk. Samenwerken werkt, maar

verbinding is tussen sociaal, ecologisch en econo-

vraagt ook om scherpe keuzes. Het enthousiasmeren

misch perspectief. Mensen en bedrijven versterken

van jongeren voor techniek, het versterken van toe-

elkaar.

komstbestendige bedrijven en het creëren van gelijke

•

Samenwerken werkt alleen als er duidelijke keuzes worden gemaakt en er onderling commitment en

kansen blijven actueel.

afstemming is tussen onderwijs, ondernemers, De Strategienota Moderne Maakstad Oss 2021-2025 zette vervolgens in op het verbinden van economische

overheid en maatschappelijke organisaties. •

kunnen blijven vernieuwen.

in de maakindustrie, agrofood, life sciences en logistiek. Tegelijkertijd ontstonden er initiatieven als de

Een sterke arbeidsmarkt begint bij mensen die zich kunnen blijven ontwikkelen en bedrijven die

ontwikkeling en talent. Oss bouwde aan ecosystemen •

Grote opgaven zoals digitalisering, verduurzaming

Talentencampus, Open Badges en Learning Communities.

en kansengelijkheid vragen om structurele samen-

Steeds met die ene centrale vraag: hoe zorgen we dat

werking en niet om losstaande initiatieven.

onderwijs en arbeidsmarkt elkaar écht versterken, zodat iedereen mee kan doen en mee kan groeien?

•

Investeren in (werknemers)vaardigheden, een leven lang ontwikkelen en lokale en regionale leer-ecosystemen is geen luxe, maar noodzaak.

7

2. WAAROM EEN LOKALE ARBEIDSMARKTAGENDA?

8

De arbeidsmarkt verandert razendsnel door nieuwe tech-

Onze missie

nologieën, demografische verschuivingen, geopolitieke in-

Wij creëren kansen en bouwen aan een arbeidsmarkt

Ontwikkelen in Oss voor een fit arbeidsmarktbeleid

vloeden, globalisering en schaarste van grondstoffen. Dit

in Oss die meebeweegt met de tijd. Een arbeidsmarkt

(Maurice de Greef, professor Volwasseneducatie

brengt fundamentele veranderingen teweeg in hoe we

waar ontwikkeling, vakmanschap en verbondenheid

werken en leven. Bedrijven zien werkzaamheden stilval-

centraal staan. Waar iedereen, jong en oud, ongeacht

len door personeelstekorten en innovatie stokt. Ambities

achtergrond, leeftijd of beroep, betekenisvol mee kan

worden bijgesteld en de druk op werkenden loopt op.

doen in de maatschappij en op de arbeidsmarkt. We in-

Tegelijkertijd ontstaan nieuwe banen, beroepen en secto-

vesteren in een sterke lokale infrastructuur voor leren,

ren, die vragen om andere vaardigheden, vernieuwende

werken, innoveren en duurzame groei van bedrijven.

manieren van opleiden en nieuwe samenwerkingen.

Voor de samenleving van vandaag én die van 2040.

1.

beschikbaarheid van vakbekwame, wendbare mensen

We kiezen voor beleid dat raakt én werkt, een gezamenlijke beweging.

is de motor van innovatie, economische groei, maat-

•

In deze dynamiek maken mensen het verschil. Want de

•

We zijn lokaal geworteld en regionaal verbonden.

mensen en bedrijven in staat stelt om te blijven leren,

•

We gaan van strategie naar zichtbare en meetbare

• arbeidsmarktbeleid is complex. Het gaat om het ver-

Enquête Burgerpanel Oss Leven Lang Ontwikkelen (Maurice de Greef en gemeente Oss)

4.

Werksessie Leven Lang Ontwikkelen met onderwijs en maatschappelijke organisaties met o.a. KW1C, HAN, HAS, UWV, Volksuniversiteit Oss (Maurice de Greef en gemeente Oss)

5.

Onderzoek Oss als talentmagneet (Daphne Bakx, student Bedrijfskunde HAN) Studentenopdrachten over Leven Lang Ontwikkelen (Mondriaan College en Het Talent Atelier van KW1C)

7.

acties.

te ontwikkelen en aan te passen.

Ondernemersenquête Leven Lang Ontwikkelen (Maurice de Greef en gemeente Oss)

3.

6.

tijd om lokaal te investeren in een arbeidsmarkt die

Dat is geen eenvoudige opgave. Sociaaleconomisch

Vrije Universiteit Brussel) 2.

We maken samen de norm met partners die mee aan de lat staan.

schappelijke veerkracht en welvaart. Daarom is het nú

Onderzoek Osse Ontwikkeling centraal: Leven Lang

Werksessie Arbeidsmarkt Werkgroep Coöperatie Bedrijvenpark Vorstengrafdonk (gemeente Oss)

We werken waardengedreven met focus op inwo-

8.

ners, bedrijven en hun toekomst.

Interviews met ondernemers, onderwijs en maatschappelijke organisaties (gemeente Oss).

9.

Gemeentelijke werksessie De Lerende Stad (gewon-

sterken van een toekomstig duurzame economie (winst

Een brede verkenning

niet ten koste van de aarde), het realiseren van maat-

We voerden een brede verkenning uit om te weten wat

10. Werksessie Uitwerking pijlers arbeidsmarktbeleid en

schappelijke transities en het investeren in wendbare

er leeft in Oss. Inwoners, studenten, ondernemers, on-

start Community Arbeidsmarkt Oss (gemeente Oss).

inwoners. Er zijn veel partners en belangen en de mid-

derwijs en maatschappelijke organisaties deelden met

delen zijn vaak minimaal. Samenwerking is onmisbaar.

ons hun kijk op werk en ontwikkeling. We haalden hun

Deze input bevestigde onze urgentie dat we moeten

input en draagvlak op met de volgende onderzoeken,

investeren in een arbeidsmarkt die meebeweegt met

enquêtes, interviews en werksessies.

de tijd, kansen biedt en samenwerking versterkt.

Daarom bundelen we samen met Osse ondernemers,

nen prijsvraag KplusV)

onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties en onze inwoners de krachten. Lokaal waar het kan, regionaal waar dat nodig is.

9

3. ONZE VISIE: OSS IN 2040, EEN LERENDE STAD MIDDEN IN DE WERELD

10

Stel je voor: het is 2040.

Inwoners en bedrijven vinden het inmiddels vanzelf-

Hieronder ligt een fundament van gedeelde waar-

sprekend om zich te blijven ontwikkelen. Werkgevers

den. Oss kiest bewust voor maatschappelijke impact

zijn leerbedrijven geworden en buurthuizen zijn

boven kortetermijnwinst. Voor zinvol werk boven

leerplekken. Onderwijsinstellingen functioneren als

alleen banen. Voor vertrouwen, gezondheid, innovatie

open systemen die samen met bedrijven, inwoners en

en gedeelde welvaart. We bouwen vanuit het geloof

maatschappelijke partners bouwen aan vakmanschap

dat je een stad maakt met elkaar en dat ieder talent

en veerkracht.

telt. Partners hebben een duidelijke stem in beleid en keuzes, waardoor richting en zeggenschap stevig

Werken in Oss betekent groeien als mens én als

verankerd zijn.

professional. Jongeren stromen soepel in. Ouderen blijven vitaal verbonden met werk en gemeenschap

Zoals een Osse ondernemer het treffend verwoordde:

en herintreders vinden een nieuw ritme. Er is evenveel

‘Degenen die iets doen, dat zijn onze mensen. En daar

waardering voor praktisch en theoretisch geschoolden

zit ons goud uiteindelijk.’ (Bron: Onderzoek Leven Lang

en werkgevers creëren ruimte voor innovatie. Niemand

Ontwikkelen van Maurice de Greef).

valt buiten de boot. Oss kijkt niet naar cv’s of doelgroepen, maar naar wie je bent en wat je kunt bijdragen. Wat begon als losse initiatieven en tijdelijke projecten, Oss is een stad waar mensen graag wonen, werken

is uitgegroeid tot een gedeelde cultuur van leren en

en samenleven. Een groene stad, met ruimte om te

ontwikkelen als leefstijl. Onderwijs, bedrijfsleven en

ademen en te bewegen. Onze voorzieningen zijn sterk

maatschappelijke organisaties werken vanzelfspre-

en toekomstgericht. Er is een bruisend theater, een mo-

kend samen. Leren en ontwikkelen gebeurt overal en

dern zwembad, een eigentijdse bibliotheek en plekken

grenzen tussen sectoren vervagen. Overstappen van

waar cultuur en ontmoeting vanzelfsprekend samen-

zorg naar techniek of van logistiek naar onderwijs is

komen. Er is voldoende woonruimte voor iedereen met

niet langer een obstakel, maar een kans. Werkgevers

betaalbare woningen voor starters, levensloopbesten-

investeren in veerkrachtige teams en aantrekkelijk

dige hofjes voor ouderen en innovatieve woonvormen

werkgeverschap. Inwoners vinden elkaar vinden via de

die gemeenschappen versterken. Het buitengebied is

WijZijnOss-community en bouwen aan sterke, zorgza-

groen, gezond en uitnodigend. Het is een plek waar

me netwerken - offline én online. Zo bouwen we aan

natuur, landbouw en recreatie elkaar aanvullen. In Oss

sterke gemeenschappen.

voelt men zich veilig en verbonden.

11

De Lerende Stad Oss

Want in Oss gebeurt leren en ontwikkelen thuis,

Ossenaren zijn trots, maar juichen met de handen

in de wijk, in de natuur, op de werkvloer én in het

in de zakken. Hoog tijd om vaker stil te staan bij wat

klaslokaal. Dit draagt bij aan het verstevigen van

goed gaat en dat samen uit te dragen. Want Oss

de sociale basis, het versterken van netwerken en

heeft iets bijzonders in handen.

gemeenschappen.

We zijn een innovatieve maakstad met stevige indus-

Deze beweging stopt niet bij onze gemeentegrenzen.

triële wortels én een open blik op morgen.

We delen inzichten met andere UNESCO Learning

We zijn drie keer uitgeroepen tot Global Goals

City steden over de hele wereld en dragen actief

gemeente van Nederland. We zijn ook aangesloten

bij aan de Human Capital Agenda van Noordoost

Volksuniversiteit Oss zetten we in op ontwik-

bij het wereldwijde netwerk van UNESCO Learning

Brabant Werkt. Zo benutten we onze eigen kracht én

kelen voor degenen die een meer kwetsbare

Cities. In deze steden vormt leren en ontwikkelen de

versterken we de regio als klaslokaal.

arbeidsmarktpositie hebben.

Voorbeelden van de Lerende Stad Oss zijn: •

•

motor voor persoonlijke groei, sociale verbondenheid

Ontwikkelvouchers. Samen met de

Leren door koken. Samen aan een recept werken is óók taal, rekenen en samenwerken.

en een duurzame en wendbare economie. In Oss •

geven we dit vorm via de Lerende Stad Oss.

Themabijeenkomsten voor ouderen. In samenwerking met Bibliotheek Oss en NME-centrum Elzenhoek.

De Lerende Stad Oss is een beweging waar initia•

tieven samenkomen die leren zichtbaar, dichtbij en

Ondernemers bieden leerwerkplekken. Praktijkroutes naar werk in Oss.

vanzelfsprekend maken. Oss groeit stap voor stap uit •

tot een stad waar leren en ontwikkelen bij het leven

Basketball en soft skills. 3x3 courts waar jongeren leren samenwerken, keuzes maken en

hoort. Voor iedereen, in elke fase van het leven.

leiderschap tonen. •

Leerlingen ontdekken bedrijven via

•

MijntoekomstinOss. •

stadsboerderij. Leren kan overal.

Inwoners versterken hun basisvaardigheden in

•

het DigiTaalhuis. • • •

Leertrajecten in buurthuizen, sportclubs en de Erfgoed archeologie. Leren van onze geschiedenis, o.a. met Universiteit Leiden.

Jongeren vinden hun weg via hybride leeromgevingen en stages bij bedrijven.

De Lerende Stad Oss, ons arbeidsmarktbeleid, onze

Tijdens de Dag van de Techniek en het Leerfestival

visie sociaal domein en onze economische strate-

2027 wakkeren we talent en ambitie aan.

gie versterken elkaar. We richten ons op wendbare

In buurthuizen, sportclubs en op straat ontstaan

mensen, lerende organisaties en duurzame econo-

leertrajecten die passen bij ieders tempo.

mische groei.

12

4. VAN WERKVLOER TOT WERELDSTAD

13

4.1 Een economie in beweging De Osse arbeidsmarkt ontwikkelt zich en dat is geen toeval. Wat ooit begon met margarine en vleesverwerking groeide uit tot een innovatieve maakstad met internationale allure. Oss bouwt op stevige fundamen-

180 130 80 2014

2015

2016

ten van familiebedrijven, betrokken mkb’ers en een

2017

2018

Banen

2019

2020

2021

2022

2023

Vestigingen

diepgeworteld vakmanschap. Strategisch gelegen met spoor, haven en snelwegen binnen handbereik, is de stad aantrekkelijk voor ondernemers én werknemers.

Figuur 1. Ontwikkeling banen en vestigingen in de

Figuur 2. Sectoren met de grootste toe- en afname (in %)

gemeente Oss tussen 2014-2023

Bron: Lisa (2024) uit Arbeidsmarkt in zicht, gegenereerd

(geïndexeerd, bron: LISA, 2023)

op 01-12-2025.

bouw), logistiek en life sciences, groeit de werkgele-

De economie van Oss heeft zich in de afgelopen tien

Als we kijken naar de procentuele verandering in

genheid in zorg, techniek, ICT, food, toerisme, detail-

jaar positief ontwikkeld. Het aantal banen groeide van

arbeidsplaatsen, zien we dat vooral de sectoren infor-

handel en zakelijke dienstverlening. Hierdoor wordt

39.271 in 2014, naar 47.081 banen in 2023, dit komt

matie en communicatie (+11,9%, 93 arbeidsplaatsen),

de lokale economie robuuster en aantrekkelijker voor

neer op een stijging van 20% en 7.180 banen. Het aantal

energie (+11,1%, 31 arbeidsplaatsen), en vervoer en

een divers palet aan werkzoekenden.

bedrijfsvestigingen groeide in deze periode van 5.936

opslag (+9,1%, 283 arbeidsplaatsen) een relatief sterke

in 2014 naar 10.142 in 2023, dit is een groei van 71%.

toename lieten zien.

De afgelopen jaren is het economisch profiel van Oss verbreed. Naast de sterke pijlers industrie (maak en

Inmiddels telt Oss ruim 47.000 banen. Het aantal be-

Het aantal bedrijven in Oss is sterker gegroeid dan het

drijfsvestigingen steeg tussen 2014 en 2023 met 71%,

aantal banen. Dit is onder meer te verklaren door de

vooral door een toename van zelfstandigen. Pivot Park

toename van het aantal ZZP’ers.

en Pharma Delta benadrukken als innovatieclusters het toekomstpotentieel. Zij hebben de ambitie om tot 2036 te groeien van 900 naar 1900 werknemers. Om dit potentieel te blijven benutten, is ruimte essentieel voor bestaande bedrijven om te groeien, voor nieuwe spelers om zich te vestigen, voor bedrijventerreinen om te verduurzamen én voor een toekomstbestendig energienetwerk.

14

4.2 Onderwijs als fundament van een lerende stad

•

Hogescholen sluiten aan. De HAN ontwikkelde

Het accent verschuift van diploma’s naar ontwikkeling

met Pivot Park een lectoraat Drug Discovery en

van skills. Hierdoor beschikken jongeren én volwasse-

In Oss zetten we in op de beweging dat onderwijs

heeft een actieve rol in het regionale samen-

nen over de juiste vaardigheden in een veranderende

méér is dan kennisoverdracht. Het is de motor van

werkingsverband Pharma Delta. De HAS koppelt

arbeidsmarkt. Een hechte en structurele samenwer-

persoonlijke ontwikkeling, economische groei en

studenten aan ondernemers in Oss en stimu-

king tussen onderwijs en werkgevers is nodig. De aan-

maatschappelijke samenhang.

leert circulair denken en doen op het gebied van

sluiting bij de Human Capital Agenda van Noordoost

voedsel.

Brabant Werkt en bij UNESCO Learning Cities geeft Oss

Het onderwijs zoekt in Oss actief de verbinding met

extra kracht om deze ambitie waar te maken.

bedrijven en maatschappelijke partners. Dat gebeurt Figuur 3. Leerlingen en studenten, naar schoolvestiging

op alle niveaus van primair onderwijs, voortgezet

Bron: Arbeidsmarkt in zicht, gegenereerd op 01-12-2025.

onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, praktijkonderwijs tot MBO, HBO en universitair onderwijs. Het KW1C, de HAN en HAS zijn hierin sleutelfiguren en bouwen samen met ondernemers aan een lokale en regionale leercultuur waarin leren en werken hand in hand gaan. Voorbeelden zijn de Week van de Techniek, MijnToekomstinOss, de Werkplaats (Het Hooghuis en Saam), Werkplaats Duurzaam organiseren (HAN), Challenges voedselverspilling (HAS), en praktijkgerichte programma’s zoals MAVO-P en HAVO-P. De beweging naar de Lerende Stad Oss is in volle vaart. •

Het KW1C heeft een doorslaggevende rol in het realiseren van hybride leeromgevingen en leerlabs, waarin studenten vakgericht leren in de praktijk. Initiatieven als JobsCool, de logistieke school bij de Vos Logistics/Organon, Bedrijfsschool Kemkens en Het Talent Atelier brengen jongeren direct in contact met de werkvloer.

•

Ook in het voortgezet onderwijs worden bruggen geslagen. Het Hooghuis en Maaslandcollege laten leerlingen samenwerken aan multidisciplinaire opdrachten met het bedrijfsleven.

15

In dit figuur staat de top 5 van onderwijsinstellingen, waar

Dit figuur geeft de verdeling weer van de deelnemers

leerlingen die in Oss wonen onderwijs volgen. De VO-

(naar woonplaats) voor de gemeente Oss en Nederland als

vestiging met de meeste leerlingen uit Oss is Het Hooghuis.

geheel. Leerlingen en studenten, die in Oss wonen, kennen

Voor MBO is dit KW1C. KW1C ziet een lichte stijging van

een relatief grote onderwijsdeelname binnen het totaal

studenten aantallen in een krimpende markt. Het aantal stu-

MBO. Zij kennen een relatief lage onderwijsdeelname

denten neemt in de regio af, maar het aantal studenten dat

binnen het wetenschappelijk onderwijs. Voor onderwijs na

in Oss naar het MBO gaat neemt toe. 2021: 2300 studenten,

de middelbare school geldt dat passend onderwijsaanbod

2022: 2389 studenten, 2023: 2700 studenten, 2024: 2800 stu-

in de buurt van de gemeente erg bepalend is voor de par-

denten en 2025: 2800 studenten. Dit is inclusief inburgering,

ticipatiecijfers. Dit komt doordat studenten vaak zelfstan-

ISK (Internationale Schakelklas) en Educatie (praktijkgerichte

dige woonruimte zoeken in de buurt van hun opleiding.

opleiding na de middelbare school. Er is een dalende trend op

Steden met één of meerdere MBO-instellingen, hogescho-

inburgering en ISK. De BBL-opleiding in Oss is vrij groot met

len of universiteiten kennen daarom in verhouding meer

ongeveer 1000 leerlingen, met nadruk op zorg en techniek.

deelname aan die soorten onderwijs.

Figuur 5. Softskills Bron: Arbeidsmarkt in zicht, gegenereerd op 01-12-2025.

In dit figuur staat het overzicht van de meest gevraagde

De andere studenten zitten in een BOL-opleiding, met nadruk

softskills in Oss weergegeven. De softskills Zelfmotivatie,

op techniek, zorg, laboratorium en procesoperator.

Communicatie en Werken in groepsverband worden door werkgevers in Oss het meest gevraagd in 2024.

Figuur 4. Samenstelling onderwijsdeelname

4.3 Arbeidsmarkt: tussen potentie en krapte

Arbeidsmarkt in zicht, gegenereerd op 01-12-2025.

De Osse arbeidsmarkt groeit, maar kent flinke uitdagingen. Het is altijd onderhevig aan niet beheersbare invloeden. Tussen 2014 en 2023 zijn er 7.800 banen bijgekomen, maar groei is geen vanzelfsprekendheid. De arbeidsmarkt staat onder druk. De netto arbeidsparticipatie (73,3%) ligt iets onder het regionale gemiddelde en de werkloosheid is laag (3,1%). Dat lijkt gunstig, maar zorgt ook voor spanning. Er is nauwelijks ruimte voor mismatch of uitval. Elke niet-ingevulde vacature betekent direct vertraging voor ondernemers, druk op bestaande teams en innovatie. Krapte is voelbaar in vrijwel alle beroepsklassen, met name in zorg, techniek en ICT. De topsectoren in Oss – Bouw & installatie (+38%), Logistiek (+33%), Life

16

Sciences & Health (+18%) en Agrifood (+9%) – groeien hard. Dat vraagt om investeren in aantrekkelijk werk-

Figuur 6. Ontwikkelingen topsectoren (geïndexeerd) Bron: Index Lisa 2023

geverschap, sterke leerecosystemen en flexibiliteit in opleiden. Onderwijsinstellingen en ondernemers pakken hierin samen de verantwoordelijkheid van éénmalig opleiden naar continu ontwikkelen. Daarbij speelt ook mobiliteit een rol. Oss heeft een negatief pendelsaldo van 5.500 banen (bron: Arbeidsmarkt in Zicht, gegeneerd 1 december 2025). Veel inwoners werken buiten de gemeente, vooral in Den Bosch en Nijmegen. Uit onderzoek blijkt dat MBO-opgeleiden vaker in Oss blijven dan universitair geschoolden. Als we jonge kenniswerkers willen behou-

Figuur 7. Specialisatiegraad (arbeidsplaatsen) Bron: Arbeidsmarkt in zicht, gegenereerd op 01-12-2025.

den, dan is aantrekken én vasthouden van hoogwaardige werkgelegenheid in Oss een strategisch doel. Oss is een echte MBO-stad met een sterke economische basis in vakmanschap en praktijkgericht leren. Het behoud van KW1C in onze stad is van cruciaal belang voor het lokale bedrijfsleven en het opleiden van de vakmensen van morgen. We zetten in op een intensieve samenwerking tussen ondernemer en onderwijs, tijdens de opleiding en in de praktijk. Hiermee

Figuren en 7 laten de sectoren zien, waarin de gemeente

versterken we de verbinding tussen leren en werken.

Oss relatief sterk gespecialiseerd is. In Oss zijn er negen

KW1C heeft daarnaast een sleutelrol bij het opleiden

sectoren (zeer) sterk vertegenwoordigd binnen de lokale

van nieuwkomers en zij-instromers en bij- en omscho-

economie. De specialisatiegraad is het hoogst voor de

ling voor werkenden in veranderende sectoren.

sector chemische industrie. Daarnaast zijn de sectoren overige industrie, bouwnijverheid, metaalindustrie,

Er is potentie, maar de krapte vraagt structureel om

welzijn, vervoer en opslag, groothandel, voedings- en

gezamenlijke actie. Voor een toekomstbestendige ar-

genotmiddelenindustrie en detailhandel sterker dan

beidsmarkt is meer maatwerk in opleiden, sterkere bin-

gemiddeld vertegenwoordigd.

ding met de regio en investeren in een aantrekkelijke woon-werkomgevingen en bedrijventerreinen vereist. 17

Figuur 8. Spanningsindicator naar beroepsklasse 2024

Op het gebied van brede welvaart laat Oss een

in noordoost-brabant i.V.M. Nl (uwv, 2024)

gemengd beeld zien. Positieve signalen zijn hoge

Bron: www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/

arbeidsparticipatie, lage werkloosheid, relatief veel

dashboards/spanningsindicator

inwoners met een startkwalificatie en een solide besteedbaar inkomen. Bereikbaarheid en ervaren levensgeluk blijven achter. Net als in andere delen van Noordoost-Brabant, staat de balans tussen werk en privé onder druk en neemt sociale verbondenheid af. Dat heeft directe impact op de arbeidsdeelname en het welzijn van inwoners. Toch biedt Oss een stevige basis om voort te bouwen aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Dankzij sterke economische fundamenten, onderwijs en ondernemers die (onbenut) talent willen laten groeien én een brede maatschappelijke betrokkenheid.

De arbeidsmarkt in de Arbeidsmarktregio Noordoost-

4.4 Brede welvaart en toekomstkracht

Brabant, waar Oss onderdeel van is, wordt door het

De Osse arbeidsmarkt beweegt richting 2040 met

UWV bestempeld als zeer krap (4,58, dd. 06-02-2025).

nieuwe kansen en uitdagingen. De komende jaren

De krapte is daarmee groter dan de meeste arbeids-

verwachten we een groei van 2.900 tot 3.250 banen.

marktregio’s. Kijkend naar de krapte in de verschillende

Bescheidener dan het afgelopen decennium, maar nog

beroepsklassen is vooral de krapte voor zorg en welzijn,

altijd veelbelovend. Voorwaarde is wel dat Oss aan-

agrarisch, ICT en techniek groot. Ook valt op dat de

trekkelijk blijft voor ondernemers, bijvoorbeeld door

krapte in Noordoost-Brabant in bijna alle sectoren groter

de ontwikkeling van werklocaties zoals Heesch-West

is dan het Nederlands gemiddelde. Het is en wordt voor

en het versterken van de economische wendbaarheid.

bedrijven actief in deze sectoren daardoor lastig om nieuw personeel aan te trekken.

18

Voorbeelden van indicatoren brede welvaart Bron: Regionale Monitor Brede Welvaart van het CBS, gegenereerd op 4 december 2025 voor Oss.

Arbeidsmarkt Oss in één oogopslag Arbeidsmarkt krap en vergrijsd:

Demografische groei +6% tot 2035:

Extra druk op het aantrekken, binden en omscho-

Met 5.800 extra inwoners ontstaat behoefte

len van personeel. Slimmer werken met technolo-

aan ongeveer 3.000 nieuwe banen (meer bij

gie is essentieel om de productiviteit te verhogen.

ambitieuze groei).

Ruimtegebrek op werklocaties:

Negatief pendelsaldo (-5.500):

Bedrijventerreinen raken vol, met urgente op-

Dagelijks vertrekken meer werkenden uit Oss dan

gaven rondom verdichting, verduurzaming en

er binnenkomen, een kans om hoogwaardig werk

netcongestie.

lokaal te verankeren.

Sterke sectorale groei:

Grote ruimtelijke projecten:

Vooral in Life Sciences & Health (Pivot Park),

Uitbreiding Pivot Park, Spoorzone projecten,

AgriFood, Logistiek en Bouw & Installatie is de

vergroening en functiemix Moleneind, toekomst-

banengroei sinds 2014 bovengemiddeld.

visie Haven, stadshart-transformatie en toeristisch-recreatieve ontwikkelingen.

19

5. DE TOEKOMST VAN WERK BEWEEGT EN OSS BEWEEGT MEE

20

Werk verandert. Niet straks, maar nu. We bevinden

We werken de komende jaren gericht aan de volgende

Een vitale arbeidsmarkt en een gezonde lokale econo-

ons midden in een fundamentele transformatie van

thema’s.

mie versterken elkaar. Onze inzet gaat hand in hand

werk. Dat vraagt om een andere manier van denken

met het versterken van onze economische basis. Met Duurzame samenwerking tussen sectoren. Niet

ruimte voor ondernemerschap, toekomstbestendige

iets tijdelijks, maar als gedeelde opdracht van

sectoren met aandacht voor vakmanschap en bedrij-

Werk is meer dan inkomen. Het is waar we groeien,

onderwijs, bedrijfsleven en overheid. Ook als het

venterreinen en het stimuleren van innovatiekracht

leren, bijdragen en betekenis vinden. De klassieke

economisch spannend wordt, werken we samen

en duurzaamheid.

route (leren, werken, met pensioen) wijkt steeds vaker

om talent te behouden, overstappen te begelei-

voor dynamische loopbanen met ruimte voor scholing,

den en toekomst te bouwen.

over zekerheid, ontwikkeling en de waarde van werk.

•

Leven Lang Ontwikkelen. In een arbeidsmarkt die

5.2 Gezamenlijke uitgangspunten en randvoorwaarden

terug kan precies zijn wat iemand verder brengt. Dat

continu verandert, is blijvend leren en ontwikke-

Uit onze brede verkenning blijkt dat we in Oss dezelf-

vraagt om systemen en voorzieningen die aansluiten

len geen luxe maar noodzaak. Structurele krapte

de uitgangspunten en randvoorwaarden herkennen.

bij het echte leven.

vraagt om mobiliteit: overstappen, doorstromen

zorg, werk en tijdelijke pauzes. Ook een zijstap of stap

Tegelijkertijd is er ongelijkheid. Er zijn banen genoeg,

•

•

en terugkeren naar werk waar wél vraag naar is.

Gezamenlijke uitgangspunten

Elk talent telt. Van jong tot oud, van praktisch

•

maar kansen blijven ongelijk verdeeld. Wie geen

opgeleid tot kenniswerker, nationaal en interna-

diploma, netwerk, startpositie of extra ondersteuning

tionaal. Kijken naar wat iemand kan, wordt het

nodig heeft, stuit vaak op drempels. Een arbeidsmarkt

nieuwe normaal. Ook voor wie de aansluiting nog

die iedereen nodig heeft, vraagt om een nieuwe

niet vanzelf vindt.

len hoort bij elke levensfase. •

Elk talent telt. Ongeacht leeftijd, achtergrond of opleiding.

•

Brede welvaart. Meedoen in de maatschappij en

Toekomstgericht ondernemerschap (ondernemers

werken dragen bij aan welzijn en welvaart, voor

motivatie en potentieel. Niet naar functies, maar naar

fit voor de toekomst). Met aandacht voor inno-

inwoners en bedrijven.

taken en vaardigheden. Dat is de omslag naar duur-

vatie, sociaal ondernemerschap, aantrekkelijk

zaam werk. Werk dat niet alleen beoordeeld wordt

werkgeverschap, vitaliteit en slimme inzet van

verschap, ruimte voor duurzame groei, inno-

op economische productiviteit, maar ook op welzijn,

technologie om werk menselijker, productiever en

vatie, ontwikkelen en technologie die mensen

ontwikkeling en maatschappelijke bedrage.

duurzamer te maken.

ondersteunt.

manier van kijken. Niet naar cv’s, maar naar talent,

5.1 Wat we ophaalden

•

Werken = leren + ontwikkelen. Leren en ontwikke-

•

Sterke leer-werkecosystemen. Ondernemers en

•

•

Fit voor de toekomst. Aantrekkelijk werkge-

Samenwerking in de 4 O’s. Onderwijs, onderne-

onderwijs bouwen samen aan nieuwe (hybride)

mers, overheid en maatschappelijke organisaties

Uit onze brede verkenning komt naar voren dat de

leeromgevingen. Van Pivot Park tot Pharma Delta

werken intensief samen aan een toekomstige

urgentie van een krappe arbeidsmarkt breed wordt

en van JobsCool tot incompany opleidingen bij

arbeidsmarkt en economie voor de vijfde O, de

gedeeld. De gezamenlijke oproep is: Versterk wat

Organon, Vos Logistics, Kemkens en sectorale op-

werkt, vernieuw waar nodig.

leidingen als Duo Elektro en Bouwmensen.

inwoners van Oss. •

Regionale samenwerking als basis. Oss is partner in bredere programma’s zoals Noordoost Brabant Werkt en de provincie Noord-Brabant.

21

Gezamenlijke randvoorwaarden

realiteit van vandaag. Ook in Oss merken we dat elke

•

Een aanpak op maat. Afgestemd op het inwoner

dag. Functies veranderen, sectoren verschuiven en de

Formeel leren: Gestructureerd leren binnen

en zijn of haar talent.

verwachtingen van werk evolueren.

onderwijsinstellingen met als doel het beha-

Flexibel en modulair onderwijs. Leren op ieder

In onze brede verkenning doen ondernemers, onder-

len van erkende diploma’s.

moment en voor elke levensfase.

wijsinstellingen, maatschappelijke organisaties en

Dynamische loopbanen. Her-, bij- en omscholen is

inwoners de volgende oproep. ‘Versterk de basisvaar-

Informeel leren: Spontaan en onbedoeld leren

vanzelfsprekend. Werkgevers en onderwijs stem-

digheden, maak het combineren van leren en werken

in het dagelijks leven, zoals via werkervaring

men dit af op het individu, ook voor wie extra

vanzelfsprekend en sluit het onderwijs beter aan op

of sociale interactie.

ondersteuning nodig heeft.

de praktijk. Niet alleen tijdens de schooltijd, maar

Duurzaam toekomstgericht investeren.

juist ook daarna.’

• •

•

Non-formeel leren: Georganiseerd leren

Aantrekkelijke en bereikbare bedrijventerreinen,

buiten het reguliere onderwijs, vaak zonder

betaalbare (starters)woningen en goede voorzienin-

Hoe maken we het in Oss aantrekkelijk en toegankelijk

gen zodat Oss een fijne werk- en woonomgeving is.

om te blijven leren in elke levensfase: formeel, infor-

Doen en bijsturen. Leren wat werkt, bijstellen

meel en non-formeel? Iedereen moet de kans krijgen

waar nodig.

om te groeien en zich te ontwikkelen. We kijken daar-

In Nederland missen we een stevige structuur voor

om niet alleen naar economische opbrengst, maar

leven lang ontwikkelen. We wachten niet op landelijke

ook naar brede welvaart. Want arbeidsmarkt raakt

kaders. We benutten de energie in Oss om te bouwen

De toekomst is niet iets wat ons overkomt. Het is iets

alle domeinen van onze samenleving. Deze opdracht

aan een structuur die werkt voor werkgevers, onder-

waar we samen aan bouwen. Daarom kiezen we in Oss

is complex. Er zijn veel partijen betrokken, belangen

wijs en inwoners.

voor drie pijlers. Zij vormen de ruggengraat van ons

zijn divers en middelen zijn tijdelijk of versnipperd.

De werkgroep Onderwijs–Arbeidsmarkt van VNO-

arbeidsmarktbeleid en geven ons richting.

Onderwijs, kinderopvang en zorg staan onder druk.

NCW Oss verkent samen met gemeente, scholen (VO

•

5.3 Drie pijlers als basis

erkend diploma.

Leven lang ontwikkelen vraagt om een stevige, duur-

en MBO) en werkgevers de ontwikkeling van een Hub

1.

Leven Lang Ontwikkelen

zame infrastructuur, waarin overheid, ondernemers,

voor Loopbaan-Oriëntatie Begeleiding (LOB-hub)

2.

Elk Talent Telt

onderwijs en organisaties samen optrekken. Met de

waarbij de individuele begeleiding van Osse inwoners

3.

Werkgevers Fit voor de Toekomst.

inwoners van Oss als vijfde en belangrijkste O in het

centraal staat met als resultaat een nauwkeurige ver-

hart van de beweging.

kenning van loopbaanmogelijkheden en uiteindelijke

Pijler 1. Leven Lang Ontwikkelen: van baan- naar werkzekerheid

koppeling aan passend(e) studie, opleiding en werk. Aanvullend daarop investeren we vanuit dit arbeids-

In een voortdurende veranderende wereld is blijven

marktbeleid in basisvaardigheden, flexibele leerroutes

leren en ontwikkelen de sleutel tot duurzame inzet-

en hybride leeromgevingen. Vanuit dit fundament

baarheid. Dat is geen stip op de horizon, maar de

werken we stap voor stap toe naar een duurzame

22

infrastructuur voor leven lang ontwikkelen in Oss,

Om talent te binden en te boeien moeten we laten

werk, groeimogelijkheden, een fijne sfeer en een stad

waarin continuïteit langer dan een collegeperiode

zien wat de regio Oss te bieden heeft, namelijk

die aansluit bij hun waarden. Hier valt nog winst te

gewaarborgd is.

innovatief werk, kansen voor groei, aantrekke-

behalen. Oss scoort gemiddeld een 6 als vestigings-

lijk werkgeverschap en een sterke gemeenschap.

plek. Er is een mismatch tussen wat studenten ver-

Werkgevers moeten inzetten op zichtbaarheid via

wachten en wat bedrijven uitstralen. Studenten geven

en Andrew J. Scott, die laten zien dat loopbanen

MijnToekomstinOss, hybride leeromgevingen en ont-

aan dat de communicatie en zichtbaarheid van wat

langer, flexibeler en minder voorspelbaar worden. In

wikkelprogramma’s tijdens en na schoolverlaten.

bedrijven kunnen bieden beter kan. Ze willen graag

We laten ons inspireren door denkers als Linda Gratton

zo’n wereld is leren en ontwikkelen niet alleen econo-

betrokken worden bij projecten en advies geven over

misch noodzakelijk, maar ook een bron van vitaliteit

Ter ondersteuning van onze inwoners die een extra

en zingeving. Niet iedereen komt vanzelf in beweging.

zetje nodig hebben of zich willen laten omscholen zet

Veel mensen willen wél leren, maar ervaren drempels

Oss vol in op de kracht van samenwerking binnen het

Ook studenten van Het Talent Atelier (KW1C) gaven

of missen regie. Er is veel potentieel, maar het vraagt

sociaal domein.

een duidelijk advies. Bind studenten vroeg door ze te

begeleiding, laagdrempelig aanbod en vertrouwen.

Vanuit de Participatiewet investeren we in maat-

betrekken bij de stad, bijvoorbeeld via een campus of

werktrajecten die inwoners helpen om stappen te

een community. Maak leren en ontwikkelen aantrek-

zetten richting deelname aan werk, opleiding of

kelijk door het te belonen, bijvoorbeeld met een app

Pijler 2. Elk Talent Telt: Oss als aantrekkelijke vestigingsplaats voor talent

wat wel werkt.

maatschappelijke activiteiten. IBN, ons sociaal ont-

waarmee jongeren punten sparen die ze kunnen

Oss is een werkstad. Werkgevers willen dat jongeren

wikkelbedrijf, is een belangrijke partner hierin. IBN is

besteden aan sport of cultuur. Zo wordt investeren in

in Oss blijven en dat we (nieuw) talent aantrekken

de partner om mensen, die (nog) niet bij een reguliere

talent investeren in binding.

en behouden. Uit onze brede verkenning komt naar

werkgever kunnen werken, een baan aan te bieden.

voren dat we iedereen nodig hebben. Focus is nodig

Het vormt een belangrijke schakel om de baankansen

Elk talent telt gaat verder dan studiesucces. We zien

op een brede doelgroep. De huidige arbeidsmarkt-

van mensen te vergroten en perspectief te bieden.

jongeren die worstelen met schooluitval, mentale

krapte vraagt namelijk niet alleen om het aantrekken

Door nauw samen te werken met IBN en andere

druk, de online-wereld of de verleiding van snelle ver-

van nieuwe mensen, maar ook om het ontwikkelen

partners bouwen we aan een parallelle arbeidsmarkt

dienmodellen in de criminaliteit. Zij missen houvast,

van onbenut talent. Niet iedereen past in een stan-

waarin mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpo-

perspectief en het gevoel dat ze ertoe doen. Juist voor

daard loopbaan of opleiding. Soms is aandacht voor

sitie kansen krijgen. Kansen om zich te ontwikkelen,

hen is nabijheid en aandacht cruciaal. Dit vraagt om

het verhaal achter het cv is nodig. Zeker voor jongeren

mee te doen in de maatschappij en indien moge-

een gezamenlijke inspanning van onderwijs, werk-

die hun weg nog zoeken, voor starters die zich willen

lijk om (gedeeltelijk) zelfstandig mee te doen op de

gevers, gemeente en samenleving om hen oprecht

bewijzen, voor mensen met een migratieachtergrond

arbeidsmarkt.

te zien en actief te betrekken bij werk, opleiding en

of mensen met een hobbelige leerroute.

samenleving. Zo zetten we in op het voorkomen van Uit het onderzoek Oss als talentmagneet komt naar voren dat Oss aantrekkelijker moet worden voor jong talent. Studenten en starters zoeken betekenisvol

23

uitval op school en behouden we hun talent.

Pijler 3. Werkgevers Fit voor de Toekomst: vooruitdenken in een veranderende wereld

‘De boer van de toekomst is een alleskunner, van

Werkgevers zien de meerwaarde voor een Learning

loodgieten, tot zien hoe het met je dieren-/plantenteelt

Community Arbeidsmarkt Oss. ‘Deze werksessies voelen

Werkgevers in Oss staan voor flinke uitdagingen. Van

gaat tot meebewegen met high techniek. De boer van

als een community voor de arbeidsmarkt in Oss. Het

personeelstekorten tot stijgende kosten, van netcon-

toekomst is communicatief sterk, een verbinder tussen

helpt als we bij elkaar in de keuken mogen kijken,

gestie tot complexe wetgeving en internationale druk

natuur en voedsel(veiligheid) en financieel goed onder-

zo versterken we elkaar en de samenwerking met

op export. Deze ontwikkelingen raken niet alleen de

legd met een goede privé-werkbalans. We zien dat de

onderwijs.’

bedrijfsvoering, maar ook de veerkracht van onze lokale

opleiding hierin meebeweegt.’

economie. Juist door deze druk groeit bij veel werk-

De volgende stap is meer samenhang, focus op leren

gevers het besef dat zij een sleutelrol vervullen in de

De zoektocht naar nieuw talent én het boeien en

en innoveren op de werkplek en gezamenlijk koers

arbeidsmarkt van morgen. Ze omarmen technologie

binden van bestaande medewerkers vraagt om cre-

houden. Niets is zo veranderlijk als de economie en de

als hulpmiddel om productiviteit te vergroten, maar

atieve oplossingen en samenwerking. Inspirerende

arbeidsmarkt. Samen optrekken en investeren zal zijn

blijven vakmanschap als kernwaarde zien. Het verschil

voorbeelden in Oss laten zien dat dit werkt.

meerwaarde laten zien.

maken zij door aantrekkelijk werkgeverschap, werkple-

Traineeprogramma’s, hybride leeromgevingen en

zier en ontwikkelkansen centraal te stellen.

initiatieven als Pharma Delta, JobsCool, Bedrijfsschool Kemkens, de Dag van de Logistiek en Het Talent Atelier

Twee werkgevers verwoordden het als volgt. (Bron:

(KW1C). Samen maken ze duidelijk dat lokaal samen-

Interviews gemeente Oss).

werken loont en investeren in leren en ontwikkelen meer dan waard is. Het vereist ook lef, doorzettings-

‘Ik weet dat er tekorten zijn in mijn branche, maar ik

vermogen en visie om binnen je eigen organisatie

heb voldoende aanbod. Waarom? Ik zorg goed voor

te werken aan het anders opleiden en werven van

mijn mensen, vakinhoudelijk én op persoonlijk vlak. Ze

(onbenut) talent.

kunnen al vanaf zes uur per week bij mij terecht. Geen ingewikkeld gedoe. Gewoon werken, overdag, flexibel

Het onderwijs geeft het volgende signaal af. ‘De

én met ruimte om te groeien. Ik kijk naar de mens, niet

krapte in het onderwijs laat zien dat we onderwijs

alleen naar het cv. Dat werkt.’

anders moeten gaan inrichten. Minder klaslokalen, meer samenwerking met ondernemers in de vorm van challenges, zodat we elkaar vinden in het oriënteren en meedoen in de maatschappij.’

24

6. TOELICHTING OP INZET MIDDELEN

25

Met welke middelen realiseren we de agenda en acties?

Budgetten Sociaal Domein Verschillende acties sluiten aan op het reguliere beleid

1.

2.

De gemeente heeft vooral een verbindende en faci-

van het Sociaal Domein, zoals de ondersteuning voor

literende rol. Hiervoor zetten we (beleids)capaciteit

inwoners die het extra nodig hebben en de partnership

in vanuit het sociaal domein en economie. Dat

IBN. De daartoe benodigde budgetten volgen vaak uit

doen we binnen de bestaande formatie.

wettelijke opgaven (zoals re-integratie Participatiewet,

We zorgen ervoor dat dat acties, die financiering

ontwikkeling Werkcentrum, aanpak laaggeletterdheid)

nodig hebben, gedekt worden met bestaande

en worden dus structureel gedekt vanuit bestaande

structurele of incidentele budgetten: Economie,

middelen.

Lerende Stad Oss en Sociaal Domein. Mochten nieuwe ontwikkelingen of kansen zich voor-

Budget Economie

doen, dan zoeken we naar nieuwe (co-)financiering.

Jaarlijks structureel beleidsbudget ingezet voor ar-

Eventueel stellen we onze ambities bij.

beidsmarktbeleid € 54.000,-. Incidenteel beleidsbudget Vanuit ondernemers klinkt de nadrukkelijke oproep om

in 2026 € 26.000,-.

Budget Lerende Stad Oss

het imago van Oss krachtiger neer te zetten als stad van talent en vakmanschap. Ook in de gemeenteraad is het

Arbeidsmarktvraagstukken zijn zowel sociaal als eco-

Jaarlijks structureel budget € 120.000,-. De activiteiten

belang van een stevig imago van Oss onderstreept. De

nomisch. Een toekomstbestendig arbeidsmarktbeleid

van de Talentencampus Oss worden voortgezet onder

gebiedsmarketingorganisatie ‘Oss en Partners’ vanuit

versterkt onze economische concurrentiekracht en

de vlag van de Lerende Stad Oss. Het budget wordt

recreatie en toerisme is gestart en wordt dooront-

draagt bij aan een inclusieve samenleving.

ingezet voor een gemeentelijke projectleider, een

wikkeld tot een citymarketingorganisatie met brede

communicatieadviseur en activiteitenbudget. Om het

propositie voor de profilering van Oss. Vanuit arbeids-

In dit arbeidsmarktbeleid leggen we een duurzame ver-

UNESCO Lerende Stad Oss predicaat te mogen voeren

marktbeleid dragen we inhoudelijk bij aan het merk

binding tussen het sociale en economische domein en

zorgt de Lerende Stad Oss voor de benodigde inhoud.

‘Oss’ om onze lokale economie nationaal en interna-

sturen we aan op meer samenhang. Dit is ook zichtbaar

Daarnaast worden activiteiten vanuit de voormalige

tionaal beter te profileren als aantrekkelijke leer- en

in onze agenda op hoofdlijnen, waarin we 29 (sociale

Vereniging Talentencampus Oss voortgezet en wordt er

werkstad. Aanvullende ambities op dit gebied dienen

en economische) acties benoemen. Hierin combineren

gezorgd voor verbinding met het Arbeidsmarktbeleid

gefinancierd te worden uit nieuwe (externe) middelen.

we bestaande actielijnen met nieuwe acties.

en de Economische Strategie 2026-2032 Innovatieve Maakstad Oss.

26

7. NAWOORD

27

Met dit arbeidsmarktbeleid geven we richting aan een ge-

Als gemeente zijn we niet alleen uitvoerder, maar ook

zamenlijke beweging. We bouwen aan een arbeidsmarkt

aanjager en verbinder. We agenderen urgente signalen

waarin ieder talent telt en iedereen kan meedoen. We

van onze partners, leggen verbindingen waar kansen

verbinden leren en werken en stimuleren ontwikkeling op

liggen en investeren in de continuïteit van samenwer-

de werkvloer en in de wijk. We maken van een leven lang

king. Zo bouwen we stap voor stap aan een veerkrachtige

ontwikkelen een vanzelfsprekende keuze.

en mensgerichte arbeidsmarkt, waarin ontwikkeling, vakmanschap en verbondenheid centraal staan.

Door de kracht en kennis van onderwijs, ondernemers, maatschappelijke organisaties, inwoners en overheid te

Samen maken we het verschil: vandaag, morgen en rich-

bundelen, versterken we de Osse economie én de samen-

ting 2040. Want in Oss telt elk talent. Zo bouwen we aan

leving. We zijn lokaal geworteld, regionaal verbonden

een arbeidsmarkt die meebeweegt met de tijd.

en wereldwijs lerend. Geen beleid dat in de la verdwijnt, maar concrete acties die zichtbaar maken dat Oss investeert in mensen en in bedrijven.

28

Literatuurlijst

7.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) (2023). Essay: Bestaanszekerheid als belofte — Naar

16. MIT Sloan Management Review (2021). Future of Workplace Learning — Executive Guide.

een lokale agenda bestaanszekerheid. 8.

The new long life, a framework for flourishing in a

17. Platform31 (2018). Discussienotitie

changing world, Andrew J. Scott & Linda Gratton.

Arbeidsmarktbeleid Oss: terugblik en vooruitblik.

The 100–year life, living and working in an age of

18. SER/Tilburg University (2024). Position paper Werken

Ons arbeidsmarktbeleid is, naast samenwerking met onze netwerkpartners, tot stand gekomen door inspiratie van onderstaande schrijvers en hun visie en bevlogenheid

9.

longtivity, Andrew J. Scott & Linda Gratton.

aan brede welvaart.

over een toekomstige arbeidsmarkt. 10. Armoede uitgelegd aan mensen met geld, Tim 1.

Gemeente Oss (2022). Coalitieakkoord 2022-2026 —

Jongers.

19. TechYourFuture (2025). Publicatie Essaybundel LLO 2030.

Samen Duurzaam Vooruit. Oss. 11. Kunnen we het over werk hebben? Naar een ont2.

Provincie Noord-Brabant (2024). Uitvoeringsagenda

slagvrije samenleving met werk en zekerheid voor

Economie, Kennis & Talentontwikkeling 2024-2027.

iedereen, Marjolein ten Hoonte.

20. Prof. Dr. Otto Raspe (2024). Koersen op het kompas van de brede welvaart. Inaugurele rede. 21. Rabobank (2024). Economische vernieuwing en regi-

3.

Provincie Noord-Brabant (2020). Actieplan Arbeidsmarkt 2020-2023.

4.

Centraal Planbureau (CPB) (2016). Kansrijk Arbeidsmarktbeleid — Deel 2. Den Haag.

5.

12. Er is leven na de groei, hoe we onze toekomst realistisch veiligstellen, Paul Schenderling. 13. Zakendoen in de nieuwe economie, met 50 businesscases over de gehele wereld, Marga Hoek.

G40 Steden Netwerk (2023). De arbeidsmarkt-

14. Platform de Toekomst van Arbeid (2020). Investeren

regio van de toekomst — Meer armslag voor de

in mensen. Bouwstenen van een regeerakkoord over

arbeidsmarktregio: uitvoering geven aan een echte

werken, leren en verzekeren. Argumentenfabriek. 15. Ministerie van OCW & Partners (2021). De Nationale

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). VNG

november 2024 22. WRR (2020). Het betere werk. De nieuwe maatschappelijke opdracht. Rapport 102. 23. Sociaal-Economische Raad (SER) (2024). Perspectief op brede welvaart in 2040. 24. VNG (2025). Sociaaleconomisch samenwerken aan

participatiewet. 6.

onale samenwerking in Noordoost-Noord-Brabant,

LLO-Katalysator. Nationaal Groeifonds aanvraag.

Taskforce Economisch Herstel (2023). White paper aanpak human capital — Naar een regionaal georiënteerde human capital aanpak. VNG.

29

toekomstbestendig arbeidsmarktbeleid.

agenda op hoofdlijnen

bijlage arbeidsmarktbeleid 2026-2030 van werkvloer tot wereldstad: oss beweegt mee

Inhoud Samenvattend overzicht: Wat gaan we doen?

3

1.

VAN VISIE NAAR ACTIE: OP WEG NAAR DE ARBEIDSMARKT VAN MORGEN

5

2.

SAMEN AAN ZET: ROLLEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN

7

3.

PERSONA’S IN EEN VERANDERENDE ARBEIDSMARKT

9

4. DE BASIS: SAMENWERKEND OVER GRENZEN HEEN

12

5.

14

WAT GAAN WE DOEN?

2

Samenvattend overzicht: Wat gaan we doen? Van werkvloer tot wereldstad: Oss beweegt mee Op weg naar een arbeidsmarkt waar elk talent telt

De basis, samenwerkend over grenzen heen Wat gaan we doen?

Missie

Actie 1

Projectleider Lerende Stad als verbinder We investeren in een projectleider die onderwijs en ondernemers verbindt, netwerken versterkt, initiatieven zichtbaar maakt, een leercultuur aanjaagt en werkt aan een open badge/skillspaspoort.

Actie 2

Ontwikkelen leerstrategie de Lerende Stad Oss We bouwen voort op de basis van de Talentencampus en maken een lokale leerstrategie. We leren van steden in het UNESCO-netwerk, sluiten aan bij bijeenkomsten en verbinden gemeentelijke opgaven aan de leercultuur.

Actie 3

Imago van Oss als Lerende Stad versterken We zetten samen in op zichtbaarheid en trots. Inspirerende verhalen, initiatieven en successen worden gedeeld en breed uitgedragen. De Lerende Stad zijn we samen en partners dragen actief content aan.

Wij creëren kansen en bouwen aan een arbeidsmarkt in Oss die meebeweegt met de tijd. Een arbeidsmarkt waarin ontwikkeling, vakmanschap en verbondenheid centraal staan. Waar iedereen, jong of oud, ongeacht achtergrond, leeftijd of beroep, betekenisvol mee kan doen in de maatschappij en op de arbeidsmarkt. We investeren in een sterke lokale infrastructuur voor leren, werken, innoveren en duurzaam groeien. Voor de samenleving van vandaag

Oss als partner van Noordoost Brabant Werkt Actie 4

Aansluiten bij de Human Capital Agenda We verbinden en stemmen af met de Human Capital Agenda en regionale programmalijnen als Werkcentrum Noordoost Brabant, jongerenaanpak en Keep on Learning, zodat lokaal en regionaal elkaar versterken.

Actie 5

Verkenning fysieke locatie Werkcentrum Noordoost Brabant in Oss We onderzoeken samen met partners de behoefte en mogelijkheden voor een fysieke locatie in Oss.

én die van 2040. Visie

In 2040 is Oss een veerkrachtige, lerende stad. Leren en werken zijn er onlosmakelijk verbonden en iedereen heeft kans om zich te ontwikkelen. Mensen bewegen soepel tussen sectoren, rollen

Oss in subregionale samenwerking Actie 6

Ondersteuning voor inwoners die extra hulp nodig hebben We bieden maatwerktrajecten voor inwoners die (tijdelijk) extra ondersteuning nodig hebben bij hun weg naar werk of opleiding.

Actie 7

Toekomstvisie partnership gemeenten - IBN In 2024 hebben de wethouders van het bestuurlijk overleg partnership gemeenten-IBN een handtekening gezet onder de Bestuurlijke opdracht toekomst partnership gemeenten-IBN. De visie over de toekomst van het partnership gemeenten-IBN gaat om de visie van de 6 gemeenten over deze toekomst. Bij de totstandkoming van deze visie wordt IBN nauw betrokken.

Actie 8

Jongeren 16–27 jaar zijn in beeld en op weg naar passende deelname op de arbeidsmarkt of in de maatschappij We organiseren, samen met lokale en regionale partners, een sluitende aanpak rond jongeren, in verband met de wetswijziging school naar duurzaam werk.

en levensfasen. Werkgevers, onderwijs, overheid en samenleving bouwen samen aan betekenisvol werk en brede welvaart. Niet technologie maar mensen maken het verschil met vaardigheden, veerkracht en verbondenheid als fundament. Kernwaarden

De mens centraal, nabijheid, verbinden en vooruitdenken.

3

Acties uit de pijlers Wat gaan we doen? Pijler 1 Leven Lang Ontwikkelen (LLO)

Pijler 2 Elk Talent Telt

Pijler 3 Werkgevers Fit voor de toekomst

Ambities

Samenwerken aan sterke, wendbare mensen – van baan- naar werkzekerheid.

Van jong tot oud, van praktisch tot kenniswerker.

Vooruitdenken in een veranderende wereld.

Acties

1.

2.

3.

4.

5.

6.

De Lerende Stad Oss

Inzicht in de impact van LLO: meten van groei op digitale vaardigheden, scholingsbereidheid en leermogelijkheden ten opzichte van 2025. Verkenning duurzame LLO-structuur: vormgeven van de vijf bouwstenen voor duurzame LLO-structuur vorm en welke kansen zijn er voor samenwerking en financiering. Een Leerfestival in 2027: leren zichtbaar en aantrekkelijk maken voor alle inwoners, met workshops, lezingen en ontmoetingen. Onderwijs ontwikkelt flexibele leerroutes: modulair, hybride en praktijkgericht onderwijs voor her-, omen bijscholing. Versterken basisvaardigheden: verkennen hoe onderwijs en bedrijfsleven kunnen bijdragen aan versterken basisvaardigheden bij inwoners en werkenden. LLO is onderdeel werkgeversbeleid: structurele inbedding in HR, delen van behoeften en samenwerking binnen de arbeidsmarkt community.

Waar onderwijs en arbeidsmarkt naadloos op elkaar aansluiten.

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

Het Talent Atelier (KW1C) als broedplaats: studenten, ondernemers en gemeente werken samen aan echte opdrachten en vakkrachten van de toekomst worden hier opgeleid. Bouwen aan een talentcommunity: (jong) talent binden en boeien, ook na de studie via alumninetwerk Oss. Loopbaanoriëntatie HUB (LOB-hub): gezamenlijk uitwerken voorstel werkgroep Arbeidsmarkt VNONCW Oss voor fysieke of digitale plek die jongeren en werkenden helpt bij oriëntatie op werk en opleiding. Een gemeenschappelijke taal voor talent: beter benutten en herkennen talent o.a. via Talenten Motivatie Analyse en skills-paspoorten. Scheikunde Olympiade 2027: als gastheer zetten we Oss voor scheikundige talenten op de kaart als centrum voor chemie en innovatie. Integrale aanpak jeugd en veiligheid: jongeren perspectief bieden en activeren via betekenisvolle routes door integrale aanpak jeugd en veiligheid. Talent benutten via de Participatiewet: met werkgevers en partners kijken naar wat mensen wél kunnen bijdragen. Verkenning open badges: samen met sportclubs de ontwikkeling van een open badge verkennen gebaseerd op vaardigheden rond sportactiviteiten.

Waar inwoners en ondernemers zich ontwikkelen en innoveren.

4

1.

2.

3.

4.

5.

6. 7.

Versterken van leer- en werkecosystemen: verbinden en ondersteunen van initiatieven zoals de Lerende Stad, Pivot Park, Pharma Delta en JobsCool. Opbouwen en versterken Learning Community Arbeidsmarkt Oss: minimaal drie keer per jaar samen leren, delen en ontwikkelen; gericht op skills en toekomstig talent en werkgroepen. Communicatie van bedrijven op jongeren afstemmen: zichtbaar maken van kansen via gastlessen, mentorschap en bedrijfsbezoeken. Traineeships en duale routes: bedrijven en onderwijs verkennen betere aansluiting van studentenopdrachten, stages, traineeships en duale routes op de praktijk. Samenwerking met hoger onderwijs en campussen: samenwerking met HAN, Avans, Fontys, Radboud, regiodeal en de Scheikunde Olympiade. Fit & Vitaal aan het werk: stimuleren fysieke en mentale fitheid werknemers, jong en oud. Arbeidsmigranten en arbeidsmobiliteit: samen met bedrijven versterken inzet op duurzame begeleiding van arbeidsmigranten en betere samenwerking op arbeidsmobiliteit.