Accountantsverslag PwC Gemeente Oss .PDF
Tekst van het document
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Gemeente Oss Accountantsverslag 2020 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. 10 mei 2021
xx maart 2020 Bijlagen
Interactief PDF rapport
Interactive PDF report
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle
Aanbiedingsbrief
Gemeente Oss
T.a.v. raad en college van burgemeester en wethouders
Jaarstukken
Postbus 5 5340 BA Oss
Interne beheersing
10 mei 2021
Ontwikkelingen
Geachte raad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat wij hebben opgesteld in het kader van onze controle op de jaarrekening 2020 (de ‘jaarrekening’) van gemeente Oss. We hebben onze controle uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2020 gedateerd op 20 november 2020.
Graag bespreken we de inhoud van dit verslag tijdens de vergadering van de rekeningcommissie op 10 juni 2021. Hebt u nog vragen, neemt u dan contact met ons op. Wij zijn uiteraard graag bereid om de inhoud van dit accountantsverslag nader toe te lichten.
Dit verslag betrekking heeft op de belangrijkste bevindingen uit onze controle 2020. Deze bevindingen zijn transparant en constructief besproken met de ambtelijke organisatie en de portefeuillehouder financiën.
Wij bedanken u en uw medewerkers voor de medewerking tijdens onze controle. Hoogachtend, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
drs. T.A.G. van Boxtel RA senior director
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Boschdijktunnel 10, 5611 AG Eindhoven, Postbus 6365, 5600 HJ Eindhoven, T: 088 792 00 20, F: 088 792 94 13, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Conclusie controle
Een goedkeurend oordeel op getrouwheid en rechtmatigheid
Jaarstukken
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2020 van gemeente Oss afgerond en hebben een goedkeurende controleverklaring over de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening afgegeven.
Interne beheersing Ontwikkelingen
De bevindingen blijven onder de materialiteitsgrens. Ook uit de controle van de SiSa-bijlage komen geen bevindingen naar voren. De Wet Normering Topinkomens (WNT) is nageleefd. Uitgaven binnen het sociaal domein vinden rechtmatig plaats. We hebben geen indicaties van fraude en/of nietnaleving van wet en regelgeving geconstateerd.
Het jaarverslag is van goede kwaliteit
Kwaliteit van het jaarverslag
Uitkomst van de controle
02 01
Uw gemeente is goed in staat op risico’s op te vangen met het aanwezige vermogen. Uw weerstandscapaciteit is toegenomen van €29,8 miljoen naar €42,6 miljoen Schattingen zoals opgenomen in de jaarrekening komen evenwichtig tot stand.
Doorontwikkeling organisatie Binnen de gemeente Oss zien wij een gezonde inzet gericht op verbetering van de interne organisatie, bijvoorbeeld de doorontwikkeling van het financiële pakket en de voorbereiding voor de inrichting van de rechtmatigheidsverantwoording.
03
Ruimtelijk domein
Gemeente Oss Controle 2020
Uw financiële positie is gezond Het resultaat voor bestemmingen is positief €21,9 miljoen. Daardoor is het vermogen gestegen van €122,2 miljoen naar €144,2 miljoen.
Het jaarverslag heeft een goede leesbaarheid en een koppeling met indicatoren. Doordat het jaarverslag start met een korte algemene inleiding en de uiteenzetting van het financieel beeld, geeft dit een duidelijk inzicht in de realisatie. De paragrafen hebben een goede informatiewaarde
06
04
Financiële positie 05
Interne beheersing en innovatie
Sociaal domein
Uw ruimtelijk domein is in beweging Het ruimtelijk domein van gemeente Oss is in beweging. Hier zien we hoge realisaties op bestaande exploitatieprojecten, wat leidt tot een daling in de boekwaarde van €25,4 miljoen naar €6,5 miljoen per jaareinde.
Afsluitingen Jeugd en WMO vinden plaats conform plan Binnen het sociaal domein (Jeugd en WMO) is het afsluitingsproces conform plannen verlopen. De procedures uitgevoerd door de gemeente, alsmede informatie ontvangen van de centrumregeling stellen gemeente Oss in staat de prestatielevering van zorg vast te stellen. De schattingen die het college daarbij heeft gemaakt achten wij evenwichtig. Wijzigingen in centrumregeling WMO regio Brabant Noordoost-Oost leiden niet tot aanpassingen in ons oordeel
Ons accountantsverslag is uitsluitend opgesteld voor het gebruik van de raad en het college van burgemeester en wethouders van gemeente Oss. Het is niet toegestaan dit verslag aan derden te verstrekken zonder onze voorafgaande toestemming. Wij aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid of verantwoordelijkheid als gevolg daarvan jegens enige andere persoon die dit verslag in handen krijgt of er gebruik van maakt.
Bijlagen
2
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle
Ons oordeel bij uw jaarstukken 2020
1
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
2
Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geconstateerd
3
Jaarverslag verenigbaar met de jaarrekening
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2020 van gemeente Oss (inclusief SiSa-bijlage en verantwoording WNT) afgerond en zijn van plan een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening af te geven op getrouwheid en rechtmatigheid, onder voorbehoud van goedkeuring van de jaarrekening door de raad. De reikwijdte van onze controle is ongewijzigd ten opzichte van ons controleplan.
Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
De door ons geconstateerde onzekerheden blijven binnen de door u gestelde goedkeuringstoleranties op het aspect getrouwheid en rechtmatigheid. Wij hebben vastgesteld dat de andere informatie die samen met de jaarrekening wordt gepubliceerd, bestaande uit het jaarverslag en de overige gegevens, verenigbaar is met de jaarrekening.
Getrouwheid Oordeel:
goedkeurend
Oordeel:
12.000
12.000
10.000
10.000
8.000
8.000
6.000
6.000
4.000
4.000
2.000
2.000
-
-
Fouten
= absoluut bedrag fouten of onzekerheden x €1.000
Bijlagen
Rechtmatigheid
= door u vastgestelde goedkeuringstolerantie x €1.000
Onzekerheden
goedkeurend
Fouten
Onzekerheden 3
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing
Reikwijdte van onze controle De reikwijdte van de controle is zo ontworpen dat er voldoende controle-informatie wordt verkregen met betrekking tot uw jaarrekening, ter ondersteuning van een kwalitatieve controle. In het controleplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle. Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het controleplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen. Jaarstukken gemeente Oss
Ontwikkelingen
Jaarverslag
Programmaverantwoording
Jaarrekening
Paragrafen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij, op basis van onze kennis over de jaarrekening, vast dat deze aansluiten met de jaarrekening
Balans + toelichting
Programmarekening + toelichting
WNT-bijlage
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
3i
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Niet-gecorrigeerde controleverschillen inzake getrouwheid en rechtmatigheid vallen binnen de toleranties
Jaarstukken
De volgende geconstateerde controleverschillen zijn niet gecorrigeerd in de jaarrekening. Het management heeft geconcludeerd dat het kwalitatieve en kwantitatieve effect niet materieel is. Wij zijn het eens met de beoordeling van het management en concluderen dat het bedrag aan niet-gecorrigeerde verschillen niet materieel is. Tevens is het overzicht van het effect van de bevindingen met het aspect rechtmatigheid opgenomen boven de door u gestelde rapporteringstolerantie van € 365.000.
Interne beheersing Ontwikkelingen
# 1 2
Beschrijving Onzekerheid uit LTA, niet gecontracteerde zorg en maatwerk Niet nalevering EU-aanbestedingsrichtlijn bij inkoop
Jaarrekeningpost
Getrouwheid (x €1000) Fouten
Rechtmatigheid (x €1000)
Onzekerheden
Fouten
Onzekerheden
Lasten Jeugdzorg
0
4.436
0
4.436
EU-aanbestedingswet
0
0
0
500
0
4.436
0
4.936
Totaal
3ii
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Onze bevindingen bij de jaarstukken Wij hebben de getrouwheid van de jaarrekening gecontroleerd en de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties. Onze bevindingen vindt u in dit deel. De impact van COVID-19 op het resultaat 2020 en de rechtmatigheid is belangrijk geweest. De financiële positie van de gemeente is desondanks stabiel In het sociaal domein bestaan belangrijke onzekerheden in de prestatielevering van de Jeugdzorg kosten stromen van het landelijk transitie arrangement, overgenomen contractverplichtingen en maatwerk. In het ruimtelijk domein Zien we hoge realisaties op bestaande plannen. De schattingen die het college heeft gemaakt achten wij ook evenwichtig. Bij rechtmatigheid hebben wij onzekerheden geconstateerd ten aanzien van naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen. Het gaat hier om inkopen waarvan de oorspronkelijke aanbestedingsmethode niet herleidbaar is.
4
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De financiële positie van uw gemeente is goed De financiële positie is op basis van de jaarrekening 2020 verder verbeterd
de benchmark. Met betrekking tot de belastingruimte kent gemeente Oss een lager percentage, hetgeen eventueel ruimte biedt.
Financiële positie
Het resultaat voor mutaties in de bestemmingsreserves is positief €21,9 miljoen. Daardoor is het vermogen gestegen van €122,2 miljoen naar €144,2 miljoen. Binnen het vermogen zijn de bestemmingsreserves gestegen van €82,8 miljoen naar €88,3 miljoen. Hiermee is een versterking van de vermogenspositie gerealiseerd.
Sociaal domein
Realisatie positiever dan begroot en Finrap
Uw begroting toont aanhoudende tekorten voor de jaren 2021 (1,1 miljoen), 2023 (2,8 miljoen) en 2024 (1,7 miljoen). Uw exploitatie staat onder druk. Dit blijkt mede uit het oordeel van de provincie om een ‘code oranje’ af te geven op de begroting 2021-2024. Middels verhoging van het OZB tarief en het verzoeken van compensatie voor de hoge lasten binnen Jeugdhulp en WMO probeert gemeente Oss deze effecten te mitigeren. Desondanks zal voor de tekorten over 2021 en 2023 de algemene reserve worden aangewend.
Conclusie controle Jaarstukken
Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Het begrote resultaat voor bestemmingen betrof €1,4 miljoen en vormde de uitgangspositie voor het eigen vermogen in de begroting 2021-2024. Uw begroting 2021-2024 start met een eigen vermogen van €125,4 miljoen per 1-1-2021. Het gerealiseerde eigen vermogen eind 2020 betreft €144,2 miljoen. Hiermee kent boekjaar 2021 een sterkere uitgangspositie dan initieel begroot. De financiële positie is op basis van de jaarrekening 2020 goed Vorig jaar hebben wij in ons accountantsverslag gemeld dat de financiële positie van gemeente Oss goed was. In de door ons opgestelde benchmark met landelijk vergelijkbare gemeenten valt gemeente Oss eind 2020 wat betreft weerbaarheid positief op, op gebied van solvabiliteit. Op de wendbaarheid scoort gemeente Oss tevens positief op de verschillende kengetallen. Volgens de begroting 2021-2024 blijft de vermogenspositie goed, al staat de toekomstige exploitatie onder druk Ten aanzien van de weerbaarheid laat de meerjarenbegroting een stabiele solvabiliteit zien, die hoger is dan de benchmark. De structurele exploitatieruimte gaat naar bijna 0%, net zoals bij de andere gemeenten. De wendbaarheid wordt voornamelijk beïnvloed door de stijgende schuldquote in verband met het geplande investeringsniveau gemeente Oss. Hierbij laat gemeente Oss een grotere stijging zien dan
Bijlagen
Het contrast tussen de ambities van gemeente Oss ten opzichte van haar bestaande formatie blijft een terugkerend onderwerp in de rapportagecyclus Naast deze hoge ambities wordt gemeente Oss geconfronteerd met financiële uitdagingen. Hierdoor ontstaat de noodzaak om keuzes te maken binnen de bestaande ambities. Uitgangspunt hierbij is dat investeringen zoveel mogelijk worden doorgezet om zodoende anticyclisch op de marktbeweging in te kunnen spelen. Dit brengt op korte termijn verhoogde financiële druk op de gemeente. Wij raden u aan binnen de mogelijke ruimte periodiek goed te blijven monitoren wat het effect is van structurele danwel incidentele lasten. Dit met hierbij gekoppeld de beleidskeuzes vanuit de bestuurlijke prioriteiten en ambtelijke capaciteit. In de meerjarenbegrotingen zijn nog niet de (lange termijn) effecten van de coronacrisis (zie blog Martine Koedijk) en de herijking van het gemeentefonds verwerkt. Dit is wel opgenomen in de risicoanalyses waarop ook de berekening van het weerstandratio is gebaseerd. De weerstandratio (verhouding weerstandsvermogen – risicoprojectie) op basis van de begroting 2021-2024 is voor gemeente Oss 1,74 structureel en 3,67 incidenteel. Dit heeft een negatief effect op de weerbaarheid.
5i
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De kengetallen laten een overwegend positieve ontwikkeling zien
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Analyse kengetallen De dalende netto schuldquote en stijgende solvabiliteit laten een verbetering in de financiële positie zien. Deze kengetallen laten zien dat de gemeente met voldoende eigen middelen gefinancierd is. Het kengetal grondexploitaties geeft de verhouding weer tussen de boekwaarde grondexploitaties en de totale baten van de gemeente Oss. De belangrijkste mutaties in de boekwaarde zijn toegelicht in het onderdeel ruimtelijk domein. De daling wordt veroorzaakt door de daling in boekwaarde van grondexploitaties welke is veroorzaakt door het vergevorderde stadium van de exploitatieprojecten. Het is aan de gemeenteraad om de belastingtarieven vast te stellen. De gemeente heeft nog ruimte om de belastingen te kunnen verhogen on financiële risico's af te dekken, mocht dat nodig gaan zijn. De structurele exploitatieruimte laat ten opzichte van 2019 een daling zien. Dit benadrukt de uitdaging te komen tot een structureel sluitende exploitatie zoals toegelicht binnen de begroting 2021-2024. Een negatieve structurele exploitatieruimte betekent dat de structurele lasten niet gedekt worden met structurele baten.
Kengetallen
Gemeente Oss
Landelijk**
2020
2019
2020*
2019
Solvabiliteit
44,10%
38,33%
30%
34%
Grondexploitaties
1,91%
8,47%
9%
12%
Structurele exploitatieruimte
-0,27%
1,61%
0,29%
0,01%
Netto schuldquote
20,47%
35,46%
70%
56%
Netto schuldquote gecorrigeerd
13,21%
25,86%
64%
49%
Belastingcapaciteit
95,37%
95,54%
104%
103%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
* op basis van de begroting 2020 ** Bron: https://findo.nl/jive
5ii
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Het weerstandsvermogen is gestegen ten opzichte van voorgaand jaar
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
De opgenomen tabel laat de verhouding zien tussen de geïnventariseerde risico’s en het weerstandsvermogen. Gemeente Oss maakt in het bepalen van de risico’s en het weerstandsvermogen een uitsplitsing naar de incidentele en structurele elementen. Uitgangspunt is dat de weerstandsratio minimaal 1 is. Het weerstandsratio voor gemeente Oss ligt per einde boekjaar op 4,40 voor incidentele stromen en 3,31 voor structurele stromen. Hiermee is het weerstandsvermogen van voldoende omvang om de gekwantificeerde risico’s te ondervangen. Het weerstandsvermogen eind 2020 is positiever dan begroot. Dit toont een sterkere vermogenspositie van gemeente Oss per 1-1-2021 dan initieel verwacht.
€ 42.600 2020 € 10.000
€ 29.800 2019 € 10.600
Ten opzichte van voorgaand jaar zien we met name een toename op incidentele risico’s gerelateerd aan Covid-19. Door de toename in incidentele weerstandscapaciteit zien we desondanks een stijging in de incidentele weerstandsratio. De belangrijkste risico’s zijn (x €1.000) • • • • •
Risico’s grondbedrijf - €5.630 Effecten Covid-19 - PM Volumegroei WMO - €900 Wachtgeld wethouders - €540 Prioriteiten organisatie - €500
€ 76.200 2018 € 4.500
Weerstandscapaciteit (x €1.000)
Risico's (x €1.000)
5iii
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De realisatie van het resultaat in 2020 is hoger dan de begroting
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
In onderstaand overzicht zijn de gerealiseerde baten en lasten (voor reservemutaties) vergeleken ten opzichte van de begroting met de jaren 2017 en 2018 en 2019. Het resultaat voor mutaties reserves laat in 2020 een positief saldo van € 21.903.000 zien. In de primitieve begroting was uitgegaan van een nadelig saldo van €1.277.000 en in de begroting na wijzigingen €1.353.000 positief. De belangrijkste verschillen ten opzichte van de begroting na wijziging zijn toegelicht in de jaarrekening bij samenvattend financieel beeld. De belangrijkste elementen hieruit zijn:
harmonisatie. • Vertraging in projecten wegen, straten en pleinen: €2,4 miljoen. • Lagere personeelslasten/overhead: €1,3 miljoen. • Lagere uitgaven jeugdzorg: €1,1 miljoen door verplaatsing deel project transformatie naar 2021. • Lagere kosten afvalverwijdering particulieren: €1,1 miljoen. • Positief effect uit december circulaire en afrekeningen in voorgaande jaren: €0,7 miljoen. • Hogere baten OZB belasting €0,5 miljoen.
• Lagere lasten beschermd wonen: €5,1 miljoen door lagere bezetting, hantering uniform tarief en lagere kosten voor project 10% 5%
Interne beheersing
0%
Ontwikkelingen
-5% -10% -15%
2017
2018 % verschil lasten werkelijk/begroting
2019
2020
% verschil baten werkelijk/begroting 5iiii
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Uitkomsten sociaal domein liggen in lijn met voorgaand jaar
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid
Tekorten jeugdzorg in benchmark Het sociaal domein kent een stevige opgave. Sinds 2015 is er sprake van een stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van maatwerkvoorzieningen (Jeugd en Wmo). Oss kent hierin nadrukkelijke aandacht op de regie en sturing van zorgcontracten om zodoende tijdig inzicht te krijgen in de financiële consequenties van lopende ontwikkelingen. Uit de “Benchmark tekorten jeugdzorg” van 30 maart 2021 blijkt dat 97% van de gemeenten een tekort heeft op jeugdzorg. Gemeente Oss zit met een tekort van 18% (€4,4 miljoen) beneden het landelijk gemiddelde van 30% tekort.
Rechtmatigheid
Omzetgarantie en meerkosten corona
Informatiewaarde
Gemeente Oss heeft de omzetgarantie en meerkosten Corona regelingen toegepast zoals opgenomen in het driesporenbeleid van de VNG en NBA. Hierbij heeft ook de afwikkeling van deze kosten plaatsgevonden middels het driesporenbeleid waarbij de meerkosten in kaart zijn gebracht middels een bestuur verklaring en de omzetgarantie achteraf is afgerekend met de werkelijke bestedingen.
Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Domein
Realisatie 2019 (x €1.000)
Realisatie 2020 (x €1.000)
Begroting 2020 (x €1.000)
Begroting 2021
Jeugdzorg
29.545
29.465
30.897
30.404
WMO individuele voorzieningen
12.231
13.689
13.252
12.930
WMO collectieve voorzieningen
11.131
12.108
12.811
12.076
WMO begeleiding en dagbesteding
7.796
10.684
10.287
10.145
WMO beschermd wonen
17.921
16.569
21.548
19.414
6
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Uitkomsten sociaal domein liggen in lijn met voorgaand jaar
Conclusie controle Jaarstukken
Wijzigingen in centrumregeling WMO regio Brabant Noordoost-Oost leiden niet tot aanpassingen in ons oordeel
Financiële positie
Met ingang van 1 januari 2020 is de centrumregeling WMO regio Brabant Noordoost-Oost gewijzigd waardoor de deelnemende gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor het verzorgen van betalingen aan de zorgaanbieders. Voor de controle heeft gemeente Oss zelfstandig productieverantwoordingen verzameld en geïnterpreteerd.
Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
miljoen. Voor deze kosten is het niet mogelijk om prestatielevering vast te stellen. Dit op basis van specifieke afspraken die veelal direct worden doorverwezen. In de regioverantwoording is alleen de juistheid van deze kosten gecontroleerd. Voor het maatwerk is vastgesteld dat is voldaan aan het protocol voor declareren van maatwerk. Derhalve zijn deze zorglasten als onzekerheid in de controle aangemerkt.
JeugdzorgPlus heeft een nieuwe penvoerder Vanaf 2020 gemeente ‘s-Hertogenbosch geen penvoerder meer voor de Uit onze controle hierop blijken geen fouten of onzekerheden. zorgstroom JeugdzorgPlus. Wij hebben de verantwoording verkregen van de nieuwe penvoerder, gemeente Roermond. Hieruit bleken geen Te hanteren foutmarge in rapportage SVB bevindingen. In de financiële verantwoording zijn lasten opgenomen van Ten aanzien van de pgb-bestedingen Jeugdzorg en WMO constateren we 0,7 miljoen voor gemeente Oss. dat de externe accountant van de SVB diverse bevindingen heeft Inzet transformatieopgave verlengd tot 1 april 2021 geconstateerd ten aanzien van rechtmatigheid. De landelijke foutpercentages zijn specifiek gebaseerd op de materiële fouten. Op basis De inzet van de transformatieopgave vanuit de centrumregeling is verlengd van de eerder uitgebrachte projectbrieven is de verwachte fout berekend naar 1 april 2021. Voor drie projecten is de afgesproken escalatieladder voor de gemeente. De totale onzekerheid op basis van de rapportages van ingezet. Van het gehele budget van € 11,8 miljoen is in totaal € 5,8 miljoen de SVB is €94.000. Dit bedrag is als onzekerheid aangemerkt binnen onze besteed, waarvan € 1,9 miljoen in 2020. Voor gemeente Oss zijn de lasten in 2020 € 340.000. De resterende middelen die na 2023 niet zijn ingezet controle.
vloeien terug naar de deelnemende gemeenten op basis van de inleg. Uit de regioverantwoording Jeugd komen de volgende onzekerheden naar voren: Onzekerheden uit LTA, niet gecontracteerde zorg en maatwerk In de financiële verantwoording zijn lasten opgenomen voor LTA (landelijk transitiearrangement, niet gecontracteerde zorg en maatwerk) van €4,4 6
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Schattingen sociaal domein zijn evenwichtig
Conclusie controle Jaarstukken
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2020 beoordeeld.
Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Schatting
Beoordeling 2019
Toelichting
Nog te betalen kosten zorgleveranciers
De nog te betalen kosten bestaan uit de afrekening met de centrumregeling en de afrekeningen met zorgaanbieders. Hierin hebben wij geen bevindingen geconstateerd
Nog te innen eigen bijdrage WMO (CAK)
Wij constateren dat de nog te innen eigen bijdrage CAK correct in de jaarrekening is verwerkt.
Vordering/schuld PGB
Wij constateren dat de verwachte pgb-lasten, inclusief balanspositie, correct in de jaarrekening is verwerkt.
Voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken
Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd ten aanzien van de inbaarheid van debiteuren sociale zaken.
Waardering leningen sociale zaken
Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd ten aanzien van de waardering
Controleverschil
Bijlagen
Beoordeling 2020
Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen met de bijbehorende motivering.
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
7
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Ontwikkelingen in het ruimtelijk domein Het ruimtelijk domein binnen gemeente Oss is volop in beweging. Naast de vaststelling van een drietal nieuwe exploitaties zien we hoge realisaties op bestaande plannen. Over 2020 zijn een totaal van €11,3 miljoen aan lasten, €42,9 miljoen aan baten en €14,4 miljoen aan winstnemingen gerealiseerd op onderhanden projecten. Dit leidt tot een afname in boekwaarde naar €6,5 miljoen (2019: €25,4 miljoen)
25
2020
20
De voorziening voor negatieve grondexploitaties is gestegen tot €17,6 miljoen (2019: €16,0 miljoen). Deze voorziening bestaat voornamelijk uit de projecten:
15
• • • • • •
5
Walkwartier (€11,6 miljoen) Schelversakker (€1,7 miljoen) Talentencampus (€1,1 miljoen) Kapelaan Naustraat (€0,8 miljoen) Centrumplan Lith (€0,5 miljoen) Binnenhaven Elzenburg (€0,5 miljoen)
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties (x €1mln) 2019
10
0
Prognose resultaat
Risico's
Verliesvoorziening
Projectbeheersing is op orde, doorontwikkeling vraagt aandacht Wij hebben vanuit de controle op de grondexploitaties ook, in beperkte mate, gekeken naar de projectbeheersing. We zien hierbij een organisatie die actief stuurt op planexploitaties en de daarmee samenhangende risico’s. Uit besprekingen en onderbouwingen hebben wij geconstateerd dat er voldoende aandacht is voor de inrichting van projectbeheersing. Gelet op de ambities van gemeente Oss op de doorontwikkeling van grote toekomstige nieuwe plannen, is de verdere doorgroei van de kwaliteit en capaciteit van projectbeheersing een belangrijk aandachtspunt. 8
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Ontwikkelingen in het ruimtelijk domein
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein
Uw actieve grondexploitaties lopen op hun eind De in de grondexploitaties geprognotiseerde winsten nemen na 2020 substantieel af. De oorzaak hiervoor is het op zijn eind lopen van een groot deel van de bestaande grondexploitaties.
Rechtmatigheid
In respons zijn gedurende het boekjaar 2020 twee nieuwe projecten als actieve grondexploitatie geopend. Dit betreffen Oijense en Herontwikkeling Kapelaan Nausstraat. Deze winstverwachting op deze grondexploitaties is te laag om de afnemende geprognotiseerde winsten te compenseren. Wij hebben de uitgangspunten bij de nieuwe grondexploitaties in detail gecontroleerd en stemmen hiermee in.
Informatiewaarde
Project Heesch West is in 2020 niet in exploitatie gebracht
Speerpunten
Naar aanleiding van diverse reacties op het voorontwerp bestemmingsplan van Heesch West zijn in 2020 verschillende planverbeteringen en onderzoeken uitgevoerd op het gebied welke worden voorgelegd aan de Commissie m.e.r. en later aan het bestuur van de GR en de colleges van Burgemeester en Wethouders van de betrokken gemeenten.
Ruimtelijk domein Getrouwheid
Interne beheersing Ontwikkelingen
Afronding van het ontwerpbestemmingsplan wordt nu beoogd in het derde kwartaal van 2021. Hierdoor is de uitgifte van gronden nog niet gestart zoals gepland eind 2020. Aan de andere kant is er concrete belangstelling bij bedrijven om zich op Heesch-West te vestigen
De grondexploitatie van Heesch-West is ultimo 2020 geactualiseerd. De actualisatie en ontwikkelingen hebben op het eindsaldo per ultimo 2029 geen significante impact. Het verwachte verlies van €43,7 miljoen (eindwaarde) is nog steeds actueel. Het aandeel van gemeente Oss in het project is 30%. De gemeente heeft daarvoor een voorziening van €13,1 miljoen opgenomen. Wij kunnen instemmen met de actualisatie van de onderliggende grondexploitatie berekening.
De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld en vinden de inschatting evenwichtig.
8i
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie
De parameters voor de grondexploitaties zijn evenwichtig ingeschat Schatting
Beoordeling 2020
Sociaal domein Ruimtelijk domein
De gehanteerde rekenrente ligt op 1%. Uit een herrekening door de gemeente is gebleken dat de feitelijk rente uitkomt op 1,03% en is daarmee doorgevoerd.
Kostenstijging
De externe en interne kostenstijgingen zijn vastgesteld op 2%. Dit is een stijging van 0,5% ten opzichte van 2019. Wij beschouwen deze uitgangspunten als evenwichtig.
Opbrengstenstijging
De opbrengstenstijging is vastgesteld op 1% voor industrie en 1,5% voor woningbouw. Dit is in lijn met voorgaand jaar en evenwichtig.
Gehanteerde programmering
De gemeente heeft rekening gehouden met woonwensen in de regio, resultaten uit het verleden en de toekomstige verwachte behoefte.
Verkoopprijzen
De verkoopprijzen bepaalt de gemeente per exploitatie door middel van de taxatiecommissie. Het is de gemeente toegestaan om een beperkte afwijking van deze prijzen te hanteren afhankelijk van bepaalde variabelen, zoals de ligging van de kavel.
Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Controleverschil
Bijlagen
Toelichting
Gehanteerde rekenrente
Getrouwheid Rechtmatigheid
Beoordeling 2019
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
8ii
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Schattingen jaarrekening zijn evenwichtig
Conclusie controle Jaarstukken
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2020 beoordeeld.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen met de bijbehorende motivering.
Financiële positie Sociaal domein
Schatting
Ruimtelijk domein Getrouwheid
Beoordeling 2020
Beoordeling 2019
Commentaar
Waardering financiële vaste activa
Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd ten aanzien van de waardering.
Waardering debiteuren en overige uitzettingen
Het college heeft voor de verschillende debiteuren en overige uitzettingen een inschatting gemaakt ten aanzien van de inbaarheid. Hier zijn geen bijzonderheden geconstateerd.
Juistheid en volledigheid overige voorzieningen
Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd ten aanzien van de waardering.
Volledigheid overlopende passiva en overige schulden
Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd ten aanzien van de waardering.
Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Controleverschil
Bijlagen
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
Controleverschil
9
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Bevindingen geconstateerd bij rechtmatigheid Europese aanbestedingen.
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
In onze controle op de naleving van Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onzekerheden in rechtmatigheid geïdentificeerd ten hoogte van €499.697. Het gaat hier om twee contracten waarvan de oorspronkelijke aanbestedingsprocedure niet herleidbaar is. Dit is tevens door uw eigen interne controle opgemerkt. Bevindingen in het kader van de nationale aanbestedingswet leiden niet tot een onrechtmatigheidsfout die meeweegt in ons oordeel. We moeten deze wel rapporteren. Wij hebben geen onrechtmatigheden in het kader van de nationale aanbestedingswet geconstateerd. We vragen uw aandacht voor de onderbouwing en dossiervorming van gevolgde aanbestedingsprocedures. Het proces inzake de controle van aanbestedingen kan worden verbeterd. Specifiek bevelen we aan dat de primaire afdelingen een vaste opbouw van het dossier met een checklist (topsheet) toevoegen waaruit overwegingen om te komen tot een rechtmatige aanbesteding zichtbaar worden aangetoond. Tot slot blijft inhuur van medewerkers een aandachtspunt als gevolg van de wijziging in de aanbestedingswet sinds 2016. Het risico bestaat dat individuele contracten ten onrechte niet gezamenlijk zijn aanbesteed, wat leidt tot het niet voldoen aan wet- en regelgeving. Uit onze controle hebben we geen dergelijke situatie voor gemeente Oss geconstateerd.
10
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Begrotingsrechtmatigheid is toegelicht in de jaarrekening
Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein
Een onderdeel van onze rechtmatigheidscontrole betreft de naleving van het budgetrecht van de raad. Is op programma of kredietniveau niet meer besteed dan waar u als raad toe besloten heeft. Overschrijdingen zijn in sommige gevallen onrechtmatig. Programma/krediet
Lasten werkelijk (x €1.000)
Overschrijding ten opzichte van begroting (na wijziging) / krediet (x €1.000)
Telt overschrijding mee voor het oordeel?
Toelichting
Programma 11
2.286
117
Nee
Begrotingsoverschrijding is passend binnen bestaand beleid.
Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde
Onderstaand hebben wij de overschrijdingen opgenomen en weergegeven of deze wel of niet meewegen in ons oordeel bij de jaarrekening.
Speerpunten
Interne beheersing
Kolom primitieve begroting in de jaarrekening sluit niet met de primitieve begroting
Ontwikkelingen
Bij de aansluiting van de kolom primitieve begroting in de jaarrekening hebben wij geconstateerd dat deze kolom niet aansluit met de primitieve begroting 2020. Dit is veroorzaakt doordat gedurende het jaar nog begrotingswijzigingen zijn geboekt in LIAS maar niet in het primitieve document zijn verwerkt. In de eerste financiële tussenrapportage is het verschil toegelicht en bekrachtigd door de gemeenteraad. Derhalve kunnen wij instemmen met deze verwerkingswijze. 10i
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
De (financiële) impact van Covid-19 op gemeente Oss Aan het begin van 2020 hadden nog weinigen gehoord van het nieuwe coronavirus Covid-19. In een paar maanden tijd leidde het tot een wereldwijde pandemie. Het coronavirus heeft een onvoorstelbare impact op het openbare leven en op het persoonlijke leven van velen. Van economie tot veiligheid en van cultuur tot het welzijn van inwoners zelf. Dat het nog niet voorbij is, ondervinden we recentelijk.
Gemeente Oss heeft een specifiek hoofdstuk ingericht ten aanzien van de impact van Covid-19 Voor specifiek inzicht en monitoring van de impact van de Coronacrisis heeft de gemeenteraad van gemeente Oss ingestemd met de instelling van een (tijdelijk) hoofdstuk ‘Covid-19: Financiële ondersteuningsmaatregelen en risico’s’, die het college in de reguliere P&C-documenten opneemt.
De financiële impact van Covid-19 is fors, maar tegenover deze kosten staan voor een deel (te) ontvangen compensaties vanuit het Rijk Het college heeft in het voornoemde hoofdstuk zo goed als mogelijk een overzicht gegeven van de Coronaeffecten voor gemeente Oss. Hierbij zijn de effecten uitgesplitst naar een aantal groepen (financiële compensatie vanuit het Rijk, financiële ondersteuningsmaatregelen en risico’s door COVID-19 crisis) inkomstenderving, kosten etc.). De nadelige financiële impact de financiële ondersteuningsmaatregelen wordt geschat op €19,6 miljoen. Tegenover deze kosten staan de ontvangen compensaties vanuit het rijk (21,2 miljoen). Het betreft bijvoorbeeld compensatie voor de TOZO-regeling, maar ook middelen voor de uitvoering van diverse maatregelenpakketten via de algemene uitkering.
Er resteren uiteraard onzekerheden en risico’s Op basis van eerdere compensaties concludeert het college dat het kabinet er in deze overbruggingsfase er alles aan doet om de gevolgen voor gemeenten van de coronacrisis zoveel mogelijk te compenseren. Het risico op die onderdelen is daarmee vooralsnog beperkt. Dat neemt niet weg dat er een risico bestaat dat deze steun een keer ophoudt danwel (veel) minder wordt. Onduidelijk is ook hoe tijdelijk de verslechtering zal zijn. In het hoofdstuk ’Covid-19: Financiële ondersteuningsmaatregelen en risico’s‘ én in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing worden gerelateerde risico’s uitgelicht.
Covid-19 heeft niet geleid tot onrechtmatigheden of bevindingen ten aanzien van getrouwheid In de aanloop van de jaarrekeningcontrole tot en met de eindejaarscontrole hebben we in gesprekken met u en uw organisatie gesproken over de gevolgen van Covid-19 op uw jaarrekening(controle). Voor het zomerreces hebben we een ‘praatplaat’ met de gemeente gedeeld en vlak na de zomer ook een ‘actieplan’. Deze waren beide bedoeld om gemeente Oss handvatten te geven om nader te analyseren op welke domeinen een potentieel (materieel) risico bestond in het kader van getrouwheid en rechtmatigheid. Dit met het doel om acties te onderkennen om eventuele fouten en onzekerheden te voorkomen. We concluderen dat gemeente Oss tijdig de juiste acties heeft ingezet om fouten en onzekerheden te voorkomen. We hebben in dat kader dan ook geen onrechtmatigheden of bevindingen ten aanzien van getrouwheid geconstateerd boven onze rapporteringstolerantie van €365.000. 10ii
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De kwaliteit van uw jaarverslag is goed
Conclusie controle Jaarstukken
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag volledig voldoet aan het BBV. Kwaliteit paragrafen Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen. De informatiewaarde binnen deze paragrafen is goed. Uw paragraven geven een goed inzicht in de relevante onderwerpen voor gemeente Oss.
Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar
Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein
Speerpunten
Interne beheersing
Jaarverslag voldoet aan eisen BBV
Informatiewaarde
Kwaliteit paragrafen
Getrouwheid Rechtmatigheid
Ontwikkelingen Informatiewaarde is goed
Jaarrekening en jaarverslag zijn verenigbaar Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn.
Informatiewaarde is goed De algemene leesbaarheid van de jaarrekening is goed. In de jaarrekening zijn toelichtingen gestructureerd opgenomen en gekoppeld aan de doelstellingen. De toelichtingen zijn op een laag detailniveau opgenomen. Dat maakt de teksten concreet, echter is het hierbij wel belangrijk om het grote geheel van het beleid in het achterhoofd te houden. Bij de toelichting op de financiële verschillen in het jaarverslag wordt zoveel mogelijk teruggepakt op de analyse bij de realisatie op het beleid. Hierbij wordt de koppeling zo goed mogelijk zichtbaar gemaakt. In de analyse 2020 is ook de koppeling naar het beleid goed te volgen. In het bijzonder geeft het nieuwe hoofdstuk ‘Covid-19: Financiële ondersteuningsmaatregelen en risico’s’ een gemotiveerd overzicht in de financiële effecten van Covid-19, ondersteuningsmaatregelen en risico’s voor gemeente Oss. We zien een sterke verbetering in de diepgang waarmee incidentele baten en lasten worden toegelicht. Hiermee heeft u de informatiewaarde van uw jaarstukken vergroot.
Bijlagen
11
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Financiële positie Sociaal domein Ruimtelijk domein Getrouwheid Rechtmatigheid Informatiewaarde Speerpunten
Interne beheersing Ontwikkelingen
Speerpunten van de raad In onze natuurlijke adviesrol dragen wij bij aan het verder versterken van de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Jaarlijks geeft de rekeningcommissie ons een aantal speerpunten mee voor de controle. De speerpunten van 2020 betroffen: • Inzichtelijk maken van nieuwe exploitatiestromen met betrekking tot Covid-19 inclusief de inrichting van de beheersing • Rapporteren over de impact van reguliere exploitatiestromen door Covid-19, denk aan reguliere subsidies en inkopen In onze rapportage interim-bevindingen gedateerd op 15 oktober 2020 gaven wij u nader inzicht in de impact van Covid-19 voor uw gemeente. Binnen de rapportagecyclus van gemeente Oss wordt nadrukkelijke aandacht gegeven aan de financiële effecten van Covid-19. Het meest recente voorbeeld hiervan is het hoofdstuk Covid-19: Financiële ondersteuningsmaatregelen en risico’s zoals opgenomen in de jaarstukken. Wij bevestigen dat het hierin getoonde beeld overeenkomst met de door ons uitgevoerde werkzaamheden. Gemeente Oss heeft diverse ondersteuningsmaatregelen beschikbaar gesteld aan haar ondernemers, cultuur- en welzijnsorganisaties. De raad is meegenomen in de besluitvorming hieromtrent. Wij concluderen dat de ambtelijke organisatie in 2020 handelde binnen de kaders gesteld door de Raad.
11
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Fraude en wet- en regelgeving Verantwoording
Ontwikkelingen
Kwaliteit van uw interne beheersing Wij hebben geen nieuwe significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze rapportage interim-bevindingen 2020 hebben wij ons beeld gegeven van de interne beheersing van uw gemeente. Naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole hebben wij geen nieuwe belangrijke aandachtspunten in de interne beheersing geconstateerd. Voor zover wij bevindingen hebben in de controle met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking, melden wij die. Wij hebben er geen specifiek onderzoek naar gedaan. Bij onze controle is in dit opzicht niets naar voren gekomen.
.
12
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Fraude, omkoping en corruptie en naleving van wet- en regelgeving
Conclusie controle Jaarstukken
Onze observaties ten aanzien van frauderisico’s en risico’s op het niet naleven wet en regelgeving en (mogelijke) fraude-indicaties.
Interne beheersing
We hebben de beoordeling door het management van de frauderisico’s en de risico’s in verband met niet naleven van wet- en regelgeving geëvalueerd.
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en opsporen van fraude en het niet naleven van wet- en regelgeving berust zowel bij het bestuur van de gemeente als het management. In deze video gaan we in de op deze verantwoordelijkheden.
Als onderdeel van onze controlewerkzaamheden hebben wij het interne controle-omgeving rond de preventie en opsporing van fraude en het naleven van wet- en regelgeving beoordeeld. Aangezien het voorkomen en opsporen van fraude de primaire verantwoordelijkheid is van het management en degenen die belast zijn met governance, verwachten wij dat er een bepaald minimaal niveau van interne controle is, rekening houdend met de omvang en de complexiteit van de organisatie en haar activiteiten.
Als uw accountant is het onze verantwoordelijkheid om onze controle te plannen en uit te voeren om redelijke zekerheid te krijgen dat de jaarrekening als geheel geen materiële onjuistheden bevat, of die nu worden veroorzaakt door fraude of door fouten, rekening houdend met het van toepassing zijnde wettelijke en regelgevende kader. Door de inherente beperkingen van een controle is het risico onvermijdelijk dat sommige materiële onjuistheden in de jaarrekening onopgemerkt blijven.
Fraude en wet- en regelgeving Verantwoording
Ontwikkelingen
Tijdens de controle van de jaarrekening 2020 zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen.
Wat u moet weten over fraude
Ons zijn geen gevallen van niet naleving van wet- en regelgeving bekend Tijdens de controle van de jaarrekening 2020 zijn geen gevallen van het niet naleven van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen.
13
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Rechtmatigheidsverantwoording als kans
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Fraude en wet- en regelgeving Verantwoording
Ontwikkelingen
Rechtmatigheidsverantwoording verdient hogere prioriteit.
Doorontwikkeling interne controlefunctie
Hoewel de wettelijke kaders nog niet definitief zijn, moet het college over 2021 een rechtmatigheidsverantwoording afgeven, als onderdeel van de jaarstukken. In onze eerdere rapportage hebben wij u geadviseerd hier alvast op voor te sorteren, omdat dit aandacht en eventuele wijzigingen vereist van uw organisatie.
Wij hebben de voorbereidingen op de rechtmatigheidsverantwoording met afdeling F&C doorsproken en documenten doorgenomen. Uit eerder overleg bleek dat het Key Control Dashboard (KCD) in prominente rol zou vervullen bij het uitwerken van significante financiële processen, risico’s en beheersmaatregelen. Dit zou een structurele basis vormen voor de rechtmatigheidsverantwoording.
Een kans om de beheersing van de organisatie te verbeteren. De interne controle rapporteert periodiek aan het college over de opvolging van bevindingen en geeft een beeld van de (on)rechtmatigheden over de betreffende periodes zoals geconstateerd bij de eigen interne controle. Dit is een goede basis om tot een rechtmatigheidsverantwoording te komen. Dit betekent wel dat gemeente Oss hiervoor sterk steunt op haar derde lijn volgens het ‘three lines’-model. In onze visie is de invoering ook een kans om de beheersing controleerbaar in de primaire processen (eerste lijn) en tweede lijn (control) verder te ontwikkelen. Naarmate de interne beheersing verder richting de eerste lijn zit, verschuift immers de beheersing van detectief (fouten herstellen) naar preventief (fouten voorkomen). Deze visie sluit aan met uw eigen ambitie.
Per 1 april is het contract met KCD opgezegd. De oriëntatie naar een vervangend systeem is in volle gang, waarbij in bijzonder aandacht besteedt wordt aan de link tussen inrichting van rollen, risico's, beheersing en inzicht. Wij benadrukken het belang van de koppeling naar het (financiële) rechtmatigheidskader. Door een zichtbare koppeling naar rechtmatigheidsaspecten wordt uw interne controlekader toetsbaar.
Dat kan nog verder worden versterkt door digitalisering van beheersmaatregelen in applicaties, de basis van de IT-beheersing op orde te brengen en door inzet van tools voor continue monitoring.
14
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Ontwikkelingen voor uw organisatie
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing
We hebben de belangrijke ontwikkelingen in wet- en regelgeving met de organisatie besproken. Via onze rapportages brengen wij u onze observaties en aanbevelingen over status en voorgang die u treft ten aanzien van deze ontwikkelingen.
Ontwikkelingen Vooruitblik extern
15
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Vooruitblik ontwikkelingen voor gemeente Oss
Conclusie controle Jaarstukken
Mogelijke acties met betrekking tot de omgevingswet
Interne beheersing
Inmiddels is een besluit genomen dat per 1 januari 2022 de omgevingswet in werking treedt. Voor die tijd is het van belang dat alle processen binnen de gemeente in lijn gebracht wordt om de ‘live’ gang per 1 januari 2022 mogelijk te maken.
Ontwikkelingen Vooruitblik extern
Recent wordt er steeds meer aandacht gevraagd dat de nieuwe omgevingswet succes kan hebben als alle elementen, op zowel ICT als financieel gebied, juist werken. Hiervoor moet voldoende tijd worden vrijgemaakt om dit te testen. Of er gehoor gegeven wordt aan de oproepen is nog niet duidelijk.
aanbevelingen op 5 deelprojecten, zijnde de strategische uitvoeringsagenda, het portfoliomanagement, het beheer en uitvoeren van onderhanden werk, nieuwe financiële instrumenten en participatie met relevante partijen. Wij onderschrijven de organisatorische adviezen tot het opstellen van een structuurvisie en een nota kostenverhaal zoals benoemd in het rapport. Het is van belang de voortgang en status van de adviezen te monitoren en te zorgen voor voldoende kwaliteit en capaciteit voor verdere uitwerking.
Wij raden u aan om kennis te nemen van Route 22, een roadmap geïntroduceerd door de VNG om belangrijke mijlpalen in het kader van de invoering van de omgevingswet te identificeren en uit te voeren.
Versnelling aanpak woningbouw en bedrijventerreinen Op 28 mei 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd de inrichting van een ‘Taskforce versnelling aanpak woningbouw en bedrijventerreinen’. In december 2020 presenteerde de taskforce haar eerste analyses en 13
16
Bijlagen
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Bijlagen
Conclusie controle Jaarstukken
In de bijlagen hebben wij informatie opgenomen die wij vanuit de controlestandaarden aan u moet melden.
Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen SiSa WNT Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
17
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Geen bevindingen in de SiSa-bijlage
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2020. Eind 2020 besloot het rijk de te verantwoorden regelingen voor gemeente Oss te verhogen van 5 naar 13 regelingen. Dit heeft tot een toename in de controlelast geleid. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (‘BADO’) zwaardere rapporteringtoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000.
Bijlagen SiSa
WNT
De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per regeling opgenomen uitkering opgenomen conform Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2020.
Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
18
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
B1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
C1
Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
E20
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2020-2021
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
E21
Tijdelijke regeling circulaire ambachtcentra
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2020
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) _gemeentedeel 2020
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
Nr
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen SiSa WNT Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
18i
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
G4
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april)
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
G4
Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (i.v.m. verstrekte voorschotten op Tozo-aanvragen levensonderhoud welke zijn ingediend vóór 22 april 2020)
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
Nr
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen SiSa WNT Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
18ii
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
H8
Regeling Sportakkoord 2020–2022
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
LB5B
Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)
N.v.t.
N.v.t.
Niet van toepassing
Nr
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen SiSa WNT
De strekking van de verklaring bij de jaarrekening (inclusief de SiSa-bijlage) is goedkeurend inzake de getrouwheid en rechtmatigheid
Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
18iiii
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De bezoldiging van uw topfunctionarissen is juist verantwoord in de WNT-bijlage
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Controlebevindingen WNT verantwoording 2020
WNT wijzigt in 2021 nauwelijks
Als onderdeel van onze controle hebben wij de nalevering van de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd. Uit onze controle blijken geen bevindingen. Op grond van de wet zijn de griffier en de gemeentesecretaris aangewezen aan topfunctionaris. Hun bezoldiging is juist en volledig verantwoord in de bijlage WNT in uw jaarstukken.
In 2021 verandert er voor de WNT nagenoeg niets ten opzichte van 2020. Wel zijn de bedragen geïndexeerd op basis van de loonontwikkeling in de sector overheid.
Wilt u meer weten over de WNT? Kijkt u dan op: https://www.topinkomens.nl
Bijlage Wet Normering Topinkomens (WNT) U heeft twee topfunctionarissen verantwoord in de jaarrekening 2020
Bijlagen
SiSa WNT
Materialiteit Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
Alle topfunctionarissen zijn in loondienst. Gedurende het jaar hebben er geen wijzigingen in topfunctionarissen plaatsgevonden U heeft in 2020 geen ontslagvergoedingen boven de WNT-grens uitgekeerd
• De wettelijke maximale bezoldiging voor topfunctionarissen is aangepast van €201.000 in 2020 naar €209.000 in 2021. In de verantwoording van ‘Overige functionarissen (op functie) vervalt met ingang van 2021 de verplichte vermelding van de omvang van het dienstverband (van ‘datum’ tot ‘datum’).
De controleverklaring bevat een paragraaf inzake overige aangelegenheden over de anticumulatie-bepaling WNT Sinds 2018 gelden specifieke WNT-regels voor de samenloop van uitvoerende topfuncties bij verschillende WNT-instellingen (‘anticumulatieregeling’). Deze regeling bepaalt dat het totaal van de bezoldigingen van meerdere uitvoerende topfuncties bij meerdere WNT-rechtspersonen of WNT-instellingen, niet hoger mag zijn dan het van toepassing zijnde algemene wettelijke bezoldigingsmaximum (2020: €201.000). In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij geen controle uitgevoerd op de naleving van deze anticumulatiebepalingen. Dit hebben wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening van Naam instelling in een paragraaf inzake overige aangelegenheden tot uitdrukking gebracht. 19
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen
De materialiteit is gedurende de controle toegenomen
Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De grondslag voor het bepalen van deze toleranties betreft de totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves. Materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring.
Bijlagen
SiSa WNT Materialiteit
Communicatie Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van €2,9 miljoen. Materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar. Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de tussenrapportage op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verhoging plaatsgevonden naar €3,7 miljoen. De stijging van de materialiteit wordt vooral veroorzaakt door de effecten van Covid-19.
Goedkeuringstolerantie (x €1.000) 12.000
10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0 Controleplan Jaarrekening
Fouten 2.907 3.660
Onzekerheden 8.721 10.980
20
Accountantsverslag Aanbiedingsbrief Kernboodschappen Conclusie controle Jaarstukken Interne beheersing Ontwikkelingen
Bijlagen
SiSa WNT Materialiteit Communicatie
Onafhankelijkheid Verantwoordelijkheden
Update over onze communicatie met u Als PwC vinden wij het van belang om u te laten zien op welke wijze wij de belangrijkste voorwaarden en aandachtspunten van de controle hebben gerapporteerd. Deze hebben we opgenomen in onderstaande tabel. Vereiste communicatie grond van controlestandaarden
Controleplan
Rapportage interimbevindingen
Accountantsverslag
Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant.
Bevestiging van de onafhankelijkheid van PwC
De zaken die zijn aangemerkt als kernpunten van de controle
Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle.
Eventuele ontdekte of vermoede fraude
Niet naleven van wet- en regelgeving
Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het management.
Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring.
Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving door het college
Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van belang zijn voor het toezicht op de financiële verslaggevingsproces