Aanbiedingsbrief Bestuurlijke reactie en rekenkamerrapport Schuldhulpverlening.pdf
Tekst van het document
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Bijlage 1 Normenkader
Beleid gemeente
Norm
Oordeel norm
Toelichting
Visie en uitgangspunten
1.
er is een heldere omschrijving van visie en uitgangspunten voor het beleid inzake schuldhulpverlening
Voldoet aan de norm
omschrijving van en visie op beleid schuldhulpverlening helder omschreven in beleidskader
2.
er is een integraal beleid voor schuldhulpverlening en aanpak armoede geformuleerd
Voldoet aan de norm
Het beleid voor armoede en SHV is zowel op papier als in de praktijk geïntegreerd
3.
er is een duidelijk beeld van de armoede en schulden-problematiek in de gemeente
Voldoet deels aan de norm
armoedeproblematiek is in beeld gebracht, maar er is geen goed beeld van de feitelijke schuldenproblematiek
4.
beleid voor schuldhulp-verlening is vertaald in doelen die helder en meetbaar zijn
Voldoet niet aan de norm
Er zijn onvoldoende heldere en meetbare doelen voor schuldhulpverlening gesteld
5.
de doelen zijn geoperationaliseerd in bruikbare, meetbare indicatoren
Voldoet niet aan de norm
Er zijn niet of nauwelijks meetbare doelen geformuleerd. Er zijn geen expliciete doelen gesteld voor aanpak, aantal en resultaten voor schuldregelingen
6.
de gewenste resultaten zijn benoemd
Voldoet niet aan de norm
E zijn geen specifieke gewenste resultaten benoemd
7.
effecten van de doelen en aanpak zijn inzichtelijk
Voldoet niet aan de norm
er is geen zicht op effecten van doelen en aanpak van beleid
8.
de omvang en samenstelling van de doelgroep(en) voor schuldhulpverlening zijn bekend en omschreven (inclusief specifieke aandacht voor slachtoffers toeslagenaffaire)
Voldoet aan de norm
enkele doelgroepen (jongeren, ondernemers) zijn algemeen omschreven, zonder nader zicht op omvang, samenstelling en intensiteit van problematiek. De slachtoffers van de toeslagen affaire in Oss zijn bekend.
9.
formulering doelen per doelgroep, naar beoogd bereik
Voldoet niet aan de norm
Er zijn geen doelen per doelgroep gespecificeerd
10.
onderscheid in instrumenta-rium naar doelgroep; doelgroep-specifiek
Voldoet aan de norm
Aanpak en instrumentarium voor specifieke doelgroepen is benoemd
Het normenkader vloeit voort uit de geformuleerde hoofd- en deelvragen voor dit onderzoek. De rekenkamercommissie heeft beoordeeld in hoeverre de gemeente aan het normenkader voldoet. Ter beoordeling van de invulling van de norm worden de volgende oordelen toegekend met een toelichting daarop: • voldoet aan de norm; • voldoet deels aan de norm; • voldoet niet aan de norm.
Doelen en prestatie-indicatoren
Niet alle opgenomen normen zijn één-op-één terug te leiden tot door de gemeenteraad vastgesteld beleid. Een aantal normen is door de rekenkamercommissie op basis van professionele kennis geformuleerd. Soms zijn normen niet toetsbaar omdat gegevens ontbreken. In dat geval is het oordeel ‘niet toetsbaar’.
Doelgroepen
55
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Beleid gemeente
Norm
Oordeel norm
Toelichting
Communicatie en toegankelijkheid
11.
doelgroepen/inwoners worden door de gemeente geïnformeerd over regeling en aanbod schuld- hulpverlening
Voldoet aan de norm
informatie over regeling en aanbod van schuldhulpverlening in principe bekend via goede gemeentelijke website; in de buurten is informatie beschikbaar via wijkteams en informatiemateriaal
12.
de voorzieningen van schuldhulpverlening zijn toegankelijk voor inwoners
Voldoet aan de norm
Via het KIC en via de gemeentelijke website kan een afspraak gemaakt worden. Door de samenwerking in de wijkteams worden mensen steeds adequater doorverwezen. Mensen kunnen snel terecht voor eerste gesprek.
13.
het niet-gebruik van regelingen (onder potentiële doelgroepen) is inzichtelijk
Voldoet niet aan de norm
Dit wordt niet geregistreerd
14.
de activiteiten die zijn ingezet van organisaties in de keten van schuldhulpverlening zijn duidelijk omschreven en meetbaar
Voldoet aan de norm
Er wordt gewerkt met een gezamenlijke methodiek: de samenwerkwijze
15.
er is een adequate afstemming van taken bij/tussen actoren in het gehele proces van schuldhulpverlening (in onderscheiden stappen in het proces)
Voldoet deels aan de norm
Binnen de samenwerkwijze heeft dit voortdurend aandacht. Afstemmingsproblemen vanuit de diverse regionaal werkende organisaties zijn nog niet opgelost. Er is regelmatig overleg met andere actoren, zoals Schuldhulpmaatje, bewindvoerders en voedselbank.
16.
er is zicht op de prestaties van de uitvoerende partijen bij schuldhulpverlening
Voldoet deels aan de norm
Er is zicht op prestaties van (keten)partners. Er is niet altijd zicht op de prestaties van bewindvoerders
17.
er is zicht op het aantal huis-houdens met problematische schulden dat (mede) dankzij schuldhulpverlening structureel uit de problematische schulden is gekomen
Voldoet niet aan de norm
Er is informatie over succesvolle afronding van schuldsanering, of de situatie structureel is wordt niet bijgehouden
Prestaties
56
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Beleid gemeente
Norm
Oordeel norm
Toelichting
18.
er is zicht op het aantal huishoudens met een risico op problematische schulden dat (mede) dankzij schuldhulpverlening niet in problematische schulden is geraakt (rol van preventie en vroegsignalering)
Voldoet niet aan de norm
Deze informatie is niet voorhanden
19.
uitvoeringsmaatregelen zijn effectief en hebben gewenst bereik van maatschappelijke doelen
Niet toetsbaar
Het gewenste bereik vanuit maatschappelijke doelen is niet vastgesteld
Integraal beleid
20.
beleid voor schuldhulp-verlening wordt in samenhang met andere beleidsterreinen (met name armoedebeleid) ontwikkeld en uitgevoerd
Voldoet aan de norm
Integraal beleid armoede en SHV; beschrijving in beleidskader van raakvlakken met andere beleidsterreinen
Samenwerking
21.
de gemeente is bekend met relevante externe organisaties die bij doelgroep betrokken zijn
Voldoet aan de norm
Er is regelmatig overleg op bestuurlijk en op uitvoerend niveau
22.
de gemeente heeft beleid en criteria voor samenwerking
Voldoet aan de norm
De Samenwerkwijze wordt ondersteund en onderschreven door alle betrokkenen
23.
de afstemming en samen-werking van organisaties in de keten van schuldhulpverlening kenmerkt zich door een efficiënte aanpak
Voldoet deels aan de norm
Afstemming en samenwerking binnen de wijkteams krijgt veel aandacht. Efficiëntie is hierbij aandachtspunt maar geen prioriteit.
24.
er is helder inzicht in programma- en uitvoeringskosten van beleid voor schuldhulpverlening
Voldoet aan de norm
Er is helder inzicht, mede door de projectmatige aanpak van nieuwe projecten
25.
beleid is uitgevoerd binnen beschikbare middelen
Voldoet aan de norm
Er zijn geen budgetoverschrijdingen
26.
uitvoering van schuldhulpver- lening door partijen wordt gekenmerkt door kostenbewustzijn
Voldoet aan de norm
Er zijn geen budgetoverschrijdingen
Efficiëntie
Financieel; kosten en baten
57
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Beleid gemeente
Norm
Oordeel norm
Toelichting
27.
er is een relatie aan te geven tussen kosten en gerealiseerde doelstellingen
Voldoet niet aan de norm
Doelstellingen zijn niet meetbaar gemaakt en kunnen dus niet gemonitord worden
28.
uitvoeringskosten van trajecten (bewindvoering en andere aanpakken) staan in verhouding tot vormgeving, inhoud en aantal trajecten voor personen in doelgroepen
Voldoet aan de norm
Kosten bewindvoering zijn wettelijk geregeld. De gemeente is niet altijd tevreden over de kwaliteit van de uitvoering. Er wordt gezocht naar oplossingen.
29.
er vindt monitoring plaats van onderscheiden financiële rege- lingen vanuit de schuldhulpver- lening, in relatie tot uitgevoerde activiteiten, resultaten en effecten
Voldoet niet aan de norm
Hierop wordt niet gemonitord
30.
de raad is door college betrokken bij kaderstelling van het beleid inzake armoede en schuldhulpverlening
Voldoet aan de norm
Geïnformeerd met evaluatie van vorige beleidskader en besluitvorming over nieuw beleidskader
31.
de raad wordt geïnformeerd over voortgang van uitvoering en resultaten van het schuldhulp- verleningsbeleid
Voldoet aan de norm
2-jaarlijkse voortgangsrapportages via RIB en RIB’s over nieuwe ontwikkelingen en projecten
Informatievoorziening informatie totstandkoming en uitvoering beleid
58
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Bijlage 2
Suggesties voor verbetering van respondenten Onderwerp
Suggestie van
Beleid
Suggestie
Onderwerp
Suggestie van
Suggestie
Stichting Met Elkaar, Recent onderzoek toont aan dat 20% van de NederlandOss tegen armoede se huishoudens financiële problemen hebben. In wijken als Schadewijk en Ruwaard is dat 21%. Laat het idee los dat nagenoeg alle mensen zelfredzaam zijn, 40% is dat niet. De problematiek wordt alleen maar groter, vooral bij ouderen. De gemeente moet alles uit de kast halen om SHV te optimaliseren, dat verdient zich uiteindelijk terug omdat de maatschappelijke kosten omlaag gaan.
Efficiëntie
bewindvoerder
Inzetten op saneringskredieten (zorgt voor een sneller proces, minder kosten, geen jaarlijkse, tijdrovende controle.
Kwaliteit
Bewindvoerder
Onderzoeken of aanbeste-ding van bewindvoering een mogelijkheid tot kwaliteitsverbetering biedt.
Kwaliteit
Kwaliteitsmedewerker
Bewaking van de kwaliteit van processen is nu voornamelijk intern gericht. Ook processen met externen bewaken
Beleidsinformatie
Consulent ondernemers
‘knop’ in management-informatie over aantal mensen vanuit gesprekken BBZ naar SHV gaan
Kwaliteit
Sociaal Raadslid
Meer ruimte voor eigen deskundigheidsbevordering
Beleidsontwikkeling
Consulent 2e fase
Nieuwe ontwikkelingen inbedden in werkprocessen zodat het niet bij mooie plannen blijft.
Nazorg
Consulent ondernemers
De nazorg zou wat langer mogen; langer blijven navragen hoe het gaat. zowel BBZ als SHV
Benadering inwoners
Consulent ondernemers
Sommige mensen zie je terugkomen eerst in TOZO, daarna in BBZ: hoe vind je de balans tussen ‘strengheid’ en hulpgeven. Hoe spreek je de overlevingsmechanismes bij ondernemers aan?
Samenwerking beleidsmedewerker
samenwerking met de directe partners intensiveren, krachten bundelen, niets dubbel doen, mensen zo snel mogelijk op de juiste plaats krijgen
Samenwerking Schuldhulpmaatje
De samenwerking met de sociale wijkteams zou verbeterd worden wanneer ketenpartners eerder ingeschakeld worden. Nu houden ze nog teveel bij zich. Dit vraagt aandacht op managementniveau
Samenwerking Sociaal Raadslid
SRW: breder inzetten, voor alle clienten van WIS.
Samenwerking bewindvoerder met bewindvoerders
Convenant uitbreiden naar samenwerking en afstemming van het hele proces van SHV
Samenwerking bewindvoerder met bewindvoerders
Regelmatig overleg tussen bewindvoerder en consulent om tijdens schuldopgave en stabilisatie dubbel werk te vermijden.
Eerste gesprek
Gebruiker SHV
Gebruik ervarings-deskundigen bij de voorlichting: zij hebben ervaren hoe je brein werkt als je in de financiële problemen zit.
Eerste gesprek
Gebruiker SHV
Zoek naar manieren om mensen te triggeren om hun verhaal te vertellen, als ze alles vertellen dan is het gemakkelijker om hulp te bieden.
Eerste gesprek
Schuldhulpmaatje
Een verbetering zou zijn als de consulent bij verwijzing naar Schuldhulpmaatje bij het eerste gesprek aanwezig is. Dit geeft snel inzicht in de situatie van de inwoner.
59
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Onderwerp
Suggestie van
Suggestie
Vroegsignalering
beleidsmedewerker
Investeren in scholing en afspraken in het werken met de Samenwerkwijze samen met onze partners om het beeld -bij de inwoners en bij de partners- dat je flink in de problemen moet zitten om hulp van de gemeente te krijgen, te veranderen.
Vroeg signalering-
Brabant Wonen
werkgevers bellen om snel informatie te krijgen. Soms worden daardoor problemen voorkomen (bv huisuitzetting) doordat er sneller kan worden ingegrepen en ondersteund. (mogelijk een probleem met de AVG).
Vroegsignalering
Gebruiker SHV
Hoe sneller de gemeente reageert op betalings-achterstand, hoe beter.
Vroegsignalering
Stichting Met Elkaar, Inschakelen van ervaringsdeskundigen bij huisbezoeOss tegen armoede ken vroegsignalering. Deze winnen gemakkelijker en sneller het vertrouwen van mensen Dat is de belangrijkste eerste stap.
60
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Bijlage 3
Geraadpleegde documenten • Beleidskader Schuldhulpverlening 2016-2020 Gemeente Oss; 24 mei 2016
• VNG Ledenbrief ‘Verbinden met Schulden’, 9 juni 2020.
• Beleidskader Armoede & Schulden 2020-2024, Gemeente Oss; 24 oktober 2019
• Divosa Benchmark Armoede & Schulden; Rapportage 2020: module schuldhulpverlening; Inzicht in de prestaties van de schuldhulpverlening Oss
• Raadsinformatiebrief Gemeente Oss: toezegging schuldhulpverlening 2 september 2016 • Jaarcijfers Schuldhulpverlening 2020 Gemeente Oss (27-01-2021) • Projectplan: Een frisse start - aanpak jongeren met schulden gemeente Oss (AJOSS); Nautus september 2020; • • Plan van aanpak: Grip op bewindvoering: samen bereik je meer dan alleen; Gemeente Oss, mei 2021. • Op weg naar effectieve schuldhulp. Kosten en baten van schuldhulpverlening; Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Den Haag, juli 2011
• ‘Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief. Brede effecten van financiële hulpverlening voor hulpvrager, schuldeiser en maatschappij. Bureau Purpose en Hogeschool van Amsterdam in opdracht van de NVVK, 2022. • Raadsinformatiebrief Eenmalige Energietoeslag van 07-07-2022 • Programmabegrotingen 2016 t/m 2022 gemeente Oss • Jaarverslag en jaarrekening vanaf 2016 tot en met 2020 gemeente Oss
• ‘Helpt de Schuldhulpverlening?’ Een rekenkameronderzoek naar schuldhulpverlening in Venlo, Rekenkamercommissie Venlo december 2019
61
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Bijlage 4 Geïnterviewde personen Intern: • Irene Rouwenhorst, programmamanager WIO • Sille Dohmen en Monique Willems, beleidsmedewerkers • Marleen van der Linde, teamleider SHV • Martien van Hoof, teamleider Inkomen • Hannie van Bakel, Consulent fase 1 en Ajoss • Kirsten Smits, Consulent gebiedsgericht en vroegsignalering • Suzanne Debrauwer, Consulent fase 2 en schuldenknooppunt • Ineke van Roy en Carla Adriaanse, Consulenten BB-Oss en sociaal raadswerk • Neeltje van Haandel, Kwaliteitsmedewerker SHV • Adil Bayouni, Consulent ondernemers • Henri te Braak, Consulent kinderopvangtoeslagaffaire • Manon Strik, Consulent bedrijven • Ester Biezen, Hoofd Werk en Inkomen • Kees van Geffen, Wethouder/portefeuillehouder tot mei 2022 • Jacco-Peter Hooiveld, Wethouder/portefeuillehouder vanaf mei 2022 Extern: • Gebruiker SHV • Gebruiker BB-Oss • Ad de Haas, Coordinator Schuldhulpmaatje • Caroline Verhagen, bewindvoerder • Mari Peters, Voorzitter Stichting Voor Elkaar, Oss tegen armoede • Ad van Doren, WIAS adviesraad Sociaal Domein • Loes van de Berg, Brabant Wonen • Mirjam Plante, Ons Welzijn
62
Samen tegen schulden
Aanbiedingsbrief
Bestuurlijk rapport
Bestuurlijke reactie
Rapport van bevindingen
Bijlagen bijlagen
Bijlage 1 Normenkader
Bijlage 2 Suggesties verbetering
Bijlage 3 Geraadpleegde documenten
Bijlage 4 geïnterviewde personen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen
Bijlage 5 Gebruikte afkortingen AJOSS
aanpak jongeren met schulden gemeente Oss
FTE
Fulltime equivalent
EZ
Economische Zaken
NSR
Nederlandse Schuldhulproute
SHV
schuldhulpverlening
TOZO
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers
WGS
Wet gemeentelijke schuldhulpverlening
WIS
werk, inkomen en schuldhulpverlening
63
Samen tegen schulden
Colofon Samen tegen schulden is een uitgave van de rekenkamercommissie Oss, november 2022 De rekenkamercommissie Oss is een onafhankelijke commissie binnen de gemeente. Zij bestaat uit drie externe leden. Doel van de rekenkamercommissie Oss is om de rol van de gemeenteraad te versterken en een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van het lokaal bestuur. Dit doet de rekenkamercommissie door onderzoek te doen naar de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk beleid. Leden Astrid van de Klift (voorzitter) Kees Martens Margriet van Tulder Contact Postbus 5 5340 BA Oss rekenkamer@oss.nl www.oss.nl/rekenkamer Astrid van de Klift (06 51 59 16 19) Kees Martens (06 53 50 06 85) Margriet van Tulder (06 55 78 21 28) Ontwerp Studio Mensinga/Bruns