Document · PDF

A1 Bijlagen bij toelichting_Bijlage 1 MER met bijbehorende onderzoeken_klein.pdf

Gemeenteraad 16 december 2021, gemeente OssBij agendapunt: A Bestemmingsplan Windmolenpark Elzenburg-De Geer 2021 (Deel 1 & 2 samen)31.766 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Als uitgangspunten en variabelen hierbij zijn gehanteerd:  Hoge(re) windmolens In de onderzoeken voor het voorkeursalternatief is uitgegaan van de referentiewindmolen uit het MER (Enercon E-126-EP4, ashoogte 135 m, rotordiameter 126 m, tiphoogte 198 m, opgesteld vermogen 4 MW, onderlinge afstand minimaal 500 m (4x de rotordiameter);  Een minimale afstand van windmolens tot de bestemming Bedrijf op Elzenburg-De Geer van 180 m. (overeenkomend met de 10-6 risicocontour en nominaal toerental contour);  Windmolens zoveel mogelijk in de Hoed met 1 windmolen in de Schil aanliggend aan Elzenburg/de Hoed. Maar ook onderzoek naar de mogelijkheden voor en effecten van meer windmolens in de Schil;  Openhouden van de optie voor een windmolen op het noordelijk deel van Elzenburg: op de locatie die het meest kansrijk wordt geacht en de minste belemmering geeft voor omliggende bedrijven. Maar ook inzicht in een voorkeursalternatief zonder windmolen op Elzenburg;  Onderzoeken mogelijkheid voor een gefaseerde ontwikkeling: Met andere woorden: locaties die de optie geven om met minder windmolens te starten en eventueel later het aantal windmolens uit te breiden. Dit vraagt om een zodanige locatiekeuze die eventuele toekomstige windmolens niet onmogelijk maakt;  Zoveel mogelijk streven naar geluidbelasting lager dan 42 dB Lden.

Op basis van bovenstaande uitgangspunten zijn twee alternatieven uitgewerkt, het Voorkeursalternatief en het Opbrengstalternatief, ieder met een aantal varianten (zie tabel S8 en figuren S10 a t/m g).

Blad 23

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Tabel S8: Varianten Voorkeurs- en Opbrengstalternatief Alternatief

Aantal windmolens Totaal

Opgesteld vermogen Megawatt

Voorkeurs De Hoed De Schil Elzenburg alternatief VKA 1a 5 3 1 1 20 VKA 1b 4 3 1 16 VKA 2a 5 3 1 1 20 VKA 2b 4 3 1 16 Opbrengst alternatief OA a 7 3 3 1 28 OA b 6 3 3 24 OA c 5 3 2 20  VKA 1a: 5 windmolens: 1 windmolen op Elzenburg, 1 windmolen in de Schil nabij Elzenburg en de Hoed, 3 windmolens in de Hoed; De drie noordoostelijke windmolens liggen op een lijn en de vier westelijke windmolens vormen een vierkant;  VKA 1b: VKA 1a zonder windmolen op Elzenburg;  VKA 2a: Verschoven VKA 1a: De 3 noordelijke windmolens zijn ten opzichte van VKA 1a naar het westen verplaatst om de meest oostelijke windmolen minder dicht bij de Broekstraat te plaatsen en een toekomstige uitbreiding met 2 extra windmolens in de Schil mogelijk te maken (Opbrengstalternatief met in totaal 7 molens, zie hieronder);  VKA 2b: VKA 2a zonder windmolen op Elzenburg / Verschoven VKA 1b;  OA a: 7 windmolens: 1 windmolen op Elzenburg , 1 windmolen in de Schil nabij Elzenburg en de Hoed, 2 windmolens in het noordelijk deel van de Schil, 3 windmolens in de Hoed; Dit is het maximale opbrengstalternatief (gelijk aan VKA 2a met 2 extra windmolens in de Schil);  OA b: OA a zonder windmolen op Elzenburg;  OA c : OA b met 1 windmolen minder in de Schil.

Figuur S10a en b: Voorkeursalternatief variant 1a (links) en 1b (rechts) (bron: gemeente Oss / Bosch Slabbers, 2017)

Blad 24

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Figuur S10c en d: Voorkeursalternatief variant 2a (links) en 2b (rechts)(bron: gemeente Oss / Bosch Slabbers, 2017)

Figuur S10e, f en g: Opbrengstalternatief variant a (linksboven), b (rechtsboven) en c (onder) (bron: gemeente Oss / Bosch Slabbers, 2017)

Blad 25

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Totaalbeoordeling varianten voorkeursalternatief In tabel S9 en S10 zijn samenvattende overzichten weergeven van de maatgevende kerntallen en beoordelingen van de varianten van het voorkeurs- en opbrengstalternatief. Tabel S9: Samenvattend overzicht maatgevende kerntallen Kentallen

VKA 1a

VKA 1b

VKA 2a

VKA 2b

OA a

OA b

OA c

Aantal molens Aantal molens in De Hoed Aantal molens in De Schil Aantal molens op Elzenburg Ashoogte ( m) Tiphoogte (m) Energieopbrengst (Gwh/j) (1) Geluid Aantal woningen > 47 dB Lden Aantal woningen > 42 dB Lden Aantal ernstig gehinderden Slagschaduw Aantal woningen > 5 uur Aantal woningen > 0 uur Externe veiligheid (ha binnen PR10-6) Hinder aanlegfase / Ruimtegebruik (aantal molens) Landschap, Cultuurhistorie, Archeologie Configuratie en herkenbaarheid van de opstelling Kenmerkende dorpsgezichten Relatie met Elzenburg – de Geer Landschappelijke structuren Cultuurhistorische en archeologische waarden Additionele ingrepen in het landschap inbedding gemeentebrede energieverkenning Aantal molens in LCA waarden Bodem en water Aantal molens Aantal molens in reserveringsgebied waterberging Natuur Vogelslachtoffers Verlies foerageergebied Overschrijding 52 Lden NNB-gebied (ha) Gezondheid Ernstig gehinderden Slaapgestoorden Slagschaduwwoningen zonder mitigatie > 5 uur Slagschaduwwoningen met mitigatie > 5 uur Verspreiding stoffen en geur Fijn stof/NOx Geur Licht Kansen voor energiepark

5 3 1 1 Ca 135 Ca 200 67,5

4 3 1 0 Ca 135 Ca 200 54

5 3 1 1 Ca 135 Ca 200 67,5

4 3 1 0 Ca 135 Ca 200 54

7 3 3 1 Ca 135 Ca 200 94,5

6 3 3 0 Ca 135 Ca 200 81

5 3 2 0 Ca 135 Ca 200 67,5

0 8 3

0 2 2

0 7 3

0 1 2

0 9 8

0 4 6

0 3 4

26 412 1 5

23 407

26 316

40 531

136 664 1 7

124 650

29 321 1 5

0/+

-+ + 0/-

0/+ + 0/-

-+ 0/+ -

-0/+ 0/+ -

-+ ---

-0/+ ---

-0/+ 0/--

0/+

---

5 0

4 0

5 0

4 0

7 1

6 1

5 1

100 12-50 (3)

80 12-50 (3)

100 12-50 0,9

80 12-50 (3)

140 19-76 1,4

120 19-76 (3)

100 15-63 (3)

3 62 412

2 33

3 70 321

2 41 316

8 190 664

6 108 650

4 109 531

386

384

292

290

528

526

491

0 0 0/+

Blad 26

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Kentallen

VKA 1a

VKA 1b

VKA 2a

VKA 2b

OA a

OA b

OA c

+/++ ++ 0

+ ++ 0

+/++ ++ 0

+ ++ 0

++ + 0

+/++ + 0

19-26 1,1 6,0 0,32

15-21 0,9 4,9 0,29

19-26 1,1 6,0 0,29

15-21 0,9 4,9 0,25

27-36 1,6 8,3 0,34

23-31 1,4 7,2 0,30

19-26 1,1 6,0 0,28

Passendheid in energieverkenning Bijdrage aan duurzaamheidsambitie Passendheid in energieverkenning Radar Kosten (2) Investeringskosten (M euro) Exploitatiekosten(M euro per jaar) Opbrengsten(M euro per jaar) Waardevermindering(M euro)

1 Maximaal, nog zonder reductie door stilstand door onderhoud en mitigatie voor slagschaduw en (eventueel) geluid, getallen mogen niet absoluut gebruikt worden, alleen voor ordegrootte en verschillen tussen varianten 2 Indicatief op basis van kengetallen, getallen mogen niet absoluut gebruikt worden, alleen voor ordegrootte en verschillen tussen varianten 3 alleen VKA 2A en OA berekend Tabel S10: Samenvattend overzicht beoordelingen Beoordelingen

VKA 1a

VKA 1b

VKA 2a

VKA 2b

OA a

OA b

OA c

Energieopbrengst Geluid Aantal woningen > 47 dB Lden Aantal woningen > 42 dB Lden

0 0/-

Aantal ernstig gehinderden Slagschaduw Aantal woningen > 5 uur

Aantal woningen > 0 uur

Externe veiligheid Hinder aanlegfase / Ruimtegebruik Landschap, Cultuurhistorie, Archeologie Configuratie en herkenbaarheid van de opstelling Kenmerkende dorpsgezichten Relatie met Elzenburg – de Geer Landschappelijke structuren Cultuurhistorische en archeologische waarden Additionele ingrepen in het landschap inbedding gemeentebrede energieverkenning Aantal molens in LCA waarden Bodem en water Natuur Natura2000 NNB

0/0/-

0 0/-

0/0/-

0 0/-

0/0/-

0 0/-

0/+

-+ + 0/-

0/+ + 0/-

-+ 0/+ -

-0/+ 0/+ -

-+ ---

-0/+ ---

-0/+ 0/--

0/+

0/0

0/-

Soorten

0/-

Ernstig gehinderden Slaapgestoorden Slagschaduwwoningen zonder mitigatie > 5 uur Slagschaduwwoningen met mitigatie > 5 uur

----

Gezondheid

Blad 27

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Beoordelingen Verspreiding stoffen en geur Fijn stof/NOx Geur Licht Kansen voor energiepark Passendheid in energieverkenning Bijdrage aan duurzaamheidsambitie Passendheid in energieverkenning Radar

VKA 1a

VKA 1b

VKA 2a

VKA 2b

OA a

OA b

OA c

0 0 0/+

++ ++ 0

+ ++ 0

++ ++ 0

+ ++ 0

++ + 0

Effectbeoordeling Omschrijving ++ zeer positief ten opzichte van referentiesituatie + positief ten opzichte van referentiesituatie 0/+ licht positief ten opzichte van referentiesituatie 0 neutraal ten opzichte van referentiesituatie 0/licht negatief ten opzichte van referentiesituatie negatief ten opzichte van referentiesituatie -zeer negatief ten opzichte van referentiesituatie NB: passendheid in landschap en passendheid in energieverkenning niet beoordeeld ten opzichte van referentiesituatie, maar ten opzichte van landschapsonderzoek Bosch Slabbers (2017)

Hieronder zijn de belangrijkste thema’s beschreven. Energieopbrengst / vermeden emissies De energieopbrengst van de varianten voor het voorkeursalternatief ligt met 4 tot 5 hoge windmolens tussen de ca. 56 Gwh/j en 70 GWh/j. Dit is minder dan het oorspronkelijke alternatief 1B (109 GWh/j met 8 molens), maar hierbij moet in ogenschouw worden genomen dat 1B zonder windmolens op het zuidelijk deel van Elzenburg 6 windmolens heeft in plaats van 8 en daarmee ca. 82 GWh/j energieopbrengst in plaats van 109 GWh/j. En windmolens plaatsen op het bedrijventerrein is lastig vanwege de gevolgen voor bedrijven en de afhankelijkheid van medewerking van bedrijven. De varianten voor het voorkeursalternatief geven meer energieopbrengst dan alternatief 6B (ca. 43 GWh/j met 3 molens). De varianten voor het opbrengstalternatief geven met 5 tot 7 hoge windmolens tussen ca. 70 GWh/j en ca. 95 GWh/j energieopbrengst. Met de energieopbrengst kunnen tussen 15 en 21 duizend huishoudens bediend worden, uitgaande van een kengetal van 3.000 huishoudens per windmolen. Met het voorkeursalternatief kan ca. 34 tot 58 duizend ton CO2 uitstoot worden voorkomen. Geluid Tabel S11a geeft de geluidbelasting (dB Lden, voor de referentiewindmolen) op de direct omliggende woningen.

Tabel S11b geeft het aantal woningen met een geluidbelasting groter dan of gelijk aan bepaalde geluidwaarden, tabel S11c de locaties van de woningen met een geluidbelasting groter dan of gelijk aan 42 dB Lden. Het aantal woningen met een geluidbelasting groter dan of gelijk aan 42 dB Lden varieert van 1 (VKA 1b en VKA 2b) tot maximaal 8 (VKA 1a) en 9 (OA a). Dit is vergelijkbaar met respectievelijk de oorspronkelijke alternatieven 4B/5B en 1B/3B. Hierbij moet worden opgemerkt dat het aantal woningen groter dan / gelijk aan 42 dB met name bepaald wordt door de Lekstraat (op geluidgezoneerd industrieterrein) en Huisdaalsestraat / Ossestraat (binnen de geluidzone van het geluidgezoneerd industrieterrein) en daarmee door wel of geen windmolen op Elzenburg: scheelt 6 woningen groter dan / gelijk aan> 42 dB. Het toevoegen van windmolens in de Schil leidt tot

Blad 28

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

een toename van 2 woningen groter dan of gelijk aan 42 dB (OA a vergeleken met VKA 2a) tot 3 woningen groter dan of gelijk aan 42 dB (OA b vergeleken met VKA 2b) . Het aantal woningen met een geluidbelasting groter dan of gelijk aan 43 dB Lden varieert van 0 (VKA 1b en VKA 2b) tot maximaal 3 (VKA 1a, VKA 2a, OA a). Wel of geen windmolens in De Schil heeft geen invloed. In variant OA a is er 1 woning met een geluidbelasting hoger dan45 dB Lden (Huisdaalsestraat). De andere varianten leiden niet tot geluidbelasting hoger dan 45 dB (vergelijkbaar met de oorspronkelijke alternatieven 3B, 4B, 5B en 6B). Tabel S.11a: Geluidbelasting (dB Lden, referentiemolen) VKA 1a VKA 1b VKA 2a VKA 2b Harenseweg 40-41 40 38-39 38 Broekstraat 42 42 41-42 41 Lekstraat 42-44 40-42 43-44 40-42 Huisdaalsestraat 43-44 41-42 44-45 42-43 Bossekampstraat 36-38 35-37 36-38 35-37 Rand Macharen 37 35 38 36 Kern Macharen 34 33 35 34 Rand Haren 35 35 34 34 Kern Haren 32 32 31 31 Gement 36 36 36 36 Duurendseind 31 31 31 31 Rand Berghem 33 32 33 32 Rand Oss/Horzak 31 29 31 29 Aantal woningen 8 2 7 1 > 42 dB Lden Groen < 42 dB Lden Geel = 42 dB Oranje = > 42 dB

OA a 40-41 42 43-44 45-46 39-41 39 37 38 34 37 33 34 32 9

OA b 40-41 42 41-42 43-44 39-41 38 36 37 34 37 32 33 30 4

OA c 38-39 41-42 41-42 42-44 37-39 38 35 36 33 36 31 32 29 3

Tabel S.11b: Aantal woningen groter dan of gelijk aan geluidbelasting (dB Lden, referentiemolen) Groter dan / gelijk VKA 1a VKA 1b VKA 2a VKA 2b OA a OA b OA c aan 42 dB Lden 8 1 7 1 9 4 3 43 dB Lden 3 0 3 0 3 1 1 44 dB Lden 1 0 2 0 2 0 0 45 dB Lden 0 0 1 0 1 0 0 46 dB Lden 0 0 0 0 0 0 0 Tabel S.11c: Locatie woningen groter dan of gelijk aan 42 dB Lden (referentiemolen) VKA 1a VKA VKA 2a VKA 2b OA a OA b 1b Lekstraat Broek Lekstraat Huisdaalse Lekstraat Lekstraat Huisdaalse straat Huisdaalse straat Huisdaalse Huisdaalse straat straat straat straat Broekstraat Ossestraat Broekstraat Broekstraat Ossestraat Ossestraat

OA c Lekstraat Huisdaalse straat

Het theoretisch berekend aantal ernstig gehinderden binnenshuis varieert van 2 (VKA 1b en VKA 2b) tot 8 (OA a). Het verschuiven van de windmolens in de Hoed heeft hier geen invloed op. Wel of geen windmolen op Elzenburg scheelt 1 berekende ernstig gehinderde. Het toevoegen van windmolens in de Schil leidt tot een toename van 1 tot 3 berekende ernstig gehinderden. Gehinderden buitenshuis en slaapgestoorden geven grotere aantallen, maar hetzelfde beeld ten aanzien van verschillen tussen varianten. Voor een groot deel van de onderzochte referentiewoningen leiden de windmolens niet of nauwelijks (0 tot 1 dB) tot een toename van de cumulatieve geluidbelasting, de geluidbelasting

Blad 29

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

van alle geluidbronnen samen. Dit omdat de geluidbelasting door de windmolens relatief gering is of andere geluidbronnen (verkeer, industrie) bepalend zijn (zoals bijvoorbeeld op Elzenburg). Er zijn vier locaties waar het voorkeursalternatief leidt tot meer dan 1 dB toename aan het al heersende geluidklimaat: Huisdaalsestraat, Harenseweg, Bossekampstraat en de rand van Haren. Op alle andere locaties is de bijdrage van windmolengeluid aan het cumulatieve geluidklimaat kleiner dan 1 dB. Het verschuiven van de windmolens in de Hoed (variant 2 ten opzichte van variant 1) heeft geen effect op de bijdrage van windmolengeluid aan het cumulatieve geluid. Met name het toevoegen van windmolens in de Schil leidt tot een toename (van 1 tot 3 dB). De Huisdaalsestraat ligt in de geluidzone van het bedrijventerrein en beleidstechnisch in een gebied waar hogere geluidwaarden worden geaccepteerd (landelijk gebied met hoge geluiddruk). De Bossekampstraat, Harenseweg en rand Haren liggen (deels) in landelijk gebied met lage geluiddruk, waar beleidsmatig terughoudender wordt omgegaan met hogere geluidniveaus. Mogelijkheden voor mitigatie De geluideffecten kunnen gemitigeerd worden door wijziging van de locatie (verder van woningen af) of het aantal windmolens (minder), keuze voor een stiller type windmolen en/of technische maatregelen aan de molen.

Een andere locatie hoeft niet ten koste te gaan van de energieopbrengst, minder windmolens gaat wel ten koste van de energieopbrengst. Slagschaduw Tabel S12 geeft het aantal woningen met meer dan 0 en meer dan 5 uur kans op slagschaduw per jaar. Tabel S13 geeft voor 10 representatieve locaties het aantal uur kans op slagschaduw. Tabel S12: Aantal woningen met meer dan 0 uur, meer dan 5 uur en meer dan 10 uur per jaar kans op slagschaduw (bij een reële zonneverwachting)

Meer dan 10 uur per jaar kans op slagschaduw 5 tot 10 uur per jaar kans op slagschaduw 0 tot 5 uur per jaar kans op slagschaduw Totaal aantal woningen met meer dan 5 uur kans op slagschaduw per jaar Totaal aantal woningen met kans op slagschaduw

VKA 1a

VKA 1b

VKA 2a

VKA 2b

OA a

OA b

OA c

110

386

384

292

290

528

526

491

136

124

412

407

321

316

664

650

531

Het voorkeursalternatief leidt tot meer woningen met kans op slagschaduw dan de meeste oorspronkelijke B-alternatieven. Dat wordt veroorzaakt door de verschuiving van de windmolens naar het noorden (in alle varianten) en de windmolen ten noorden van de Rietgors (niet in de oorspronkelijke B-alternatieven). Verschuiven van de windmolens in de Hoed in voorkeursalternatief 2a leidt tot een geringe toename van woningen met meer dan 5 uur, maar een forse afname van het totaal aantal woningen met kans op slagschaduw. Wel of geen windmolen op Elzenburg heeft niet of nauwelijks effect op het aantal woningen. Het toevoegen van windmolens in de Schil in het opbrengstalternatief leidt tot een toename van het aantal woningen, zowel met meer dan 5 uur als totaal. De toename in varianten OA a en OA b is fors als gevolg van de noordoostelijke windmolen.

Blad 30

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Tabel S13:Totaal aantal uren kans op slagschaduw per jaar (bij een reële zonneverwachting)

A Rand Macharen B Rand Haren C Ossestr. D Bossekampstr E Huisdaalsestr. F Harenseweg G Lekstraat H Dommelstraat I Broekstraat J Rand Duurendseind

VKA 1a

VKA 1b

VKA 2a

VKA 2b

OA a

OA b

OA c

3 6 10 7 32 24 4 3 0 0

3 6 6 7 17 24 4 3 0 0

2 3 11 9 42 12 7 3 0 0

2 3 7 9 27 12 7 3 0 0

4 9 13 19 48 12 11 3 0 0

4 9 9 19 33 12 11 3 0 0

4 5 9 13 32 12 7 3 0 0

Het verschuiven de windmolens in De Hoed in variant VKA 2 ten opzichte van variant VKA 1 leidt tot een afname van de kans op slagschaduw op Macharen, Haren en Harenseweg. Op de Harenseweg is de afname wezenlijk, maar het aantal uur op slagschaduw blijft boven de wettelijke norm. Op de Huisdaalsestraat, Lekstraat en daarmee ook op het bedrijventerrein Elzenburg-de Geer leidt het verplaatsen van de windmolens in de Hoed tot een toename van het aantal uur kans op slagschaduw. Geen windmolen op Elzenburg leidt tot een aanzienlijke afname van het uren kans op slagschaduw op de Huisdaalsestraat, het aantal uren blijft boven de wettelijke norm. Op de ander locaties (inclusief het bedrijventerrein) is er niet of nauwelijks effect. Het toevoegen van windmolens in de Schil in het opbrengstalternatief leidt voor alle locaties direct nabij het zoekgebied (inclusief het bedrijventerrein) tot een toename van het aantal uren kans op slagschaduw. Mitigatie Op locaties met een kans op slagschaduw van meer dan 5 uur 40 minuten per jaar moet dit effect wettelijk gemitigeerd (beperkt) worden door stilstand van de windmolen op zonnige dagen als de kans op slagschaduw bestaat bij meer dan 17 dagen meer dan 20 minuten kans op slagschaduw.

Voor locaties met een kans op slagschaduw van minder dan 5 uur 40 minuten per jaar hoeft wettelijk niet gemitigeerd te worden en heeft de gemeente de vrijheid hierin een eigen afweging te maken. Dit moet wel in afstemming met en overeenstemming van de exploitant. Mitigatie door stilstand gaat ten koste van de energieopbrengst, maar slechts beperkt (ordegrootte enkele procenten). De wettelijke verplichte mitigatie heeft het grootste aandeel in de reductie van energieopbrengst. Het extra aandeel van reductie van energieopbrengst door mitigatie van slagschaduw beneden de 5 uur 40 minuten is gering. Tabel S14 geeft voor VKA 2a en OA a het totaal uren dat de windmolens stil gezet moeten worden om slagschaduw volledig te mitigeren (uitgesplitst naar de woningen met meer dan 5 uur kans op slagschaduw per jaar en woningen met minder dan 5 uur kans op slagschaduw per jaar). Tabel S14: Totaal aantal uren benodigd stilstand per jaar voor mitigatie slagschaduw (bij een reële zonneverwachting) VKA 2a Woningen meer dan 5 uur per jaar kans op slagschaduw Woningen minder dan 5 uur per jaar kans op slagschaduw Totaal

Blad 31

Oa a

164

243

227

309

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Landschap, cultuurhistorie, archeologie Tabel S15 geeft een totaaloverzicht van de beoordeling van de varianten op de verschillende landschappelijke aspecten. Tabel S15: Beoordeling varianten voorkeurs- en opbrengstalternatief op landschap, cultuurhistorie en archeologie (bron: Bosch Slabbers, 2017) VKA VKA VKA VKA OA a OA b 1a 1b 2a 2b Configuratie en herkenbaarheid van de ++ 0/+ ++ 0/+ + + opstelling Kenmerkende dorpsgezichten ------Relatie met Elzenburg – de Geer + 0/+ + 0/+ + 0/+ Landschappelijke structuren + + 0/+ 0/+ --Cultuurhistorische en archeologische waarden 0/0/--Additionele ingrepen in het landschap -inbedding gemeentebrede verkenning + 0/+ + 0/+ -“energie en ruimte”

OA c

0/+ -0/+ 0/---

VKA 1b is niet apart beschouwd in het rapport Bosch Slabbers, maar in deze tabel afgeleid uit de andere VKA varianten

Donkergroen = + en ++

Lichtgroen = 0/+

Geel = 0/- en -

Oranje = --

Natuur De effecten van het voorkeurs- en opbrengstalternatief zijn vergelijkbaar met de oorspronkelijke B-alternatieven. Het voorkeurs- en opbrengstalternatief leidt, de redeneerlijn voor de oorspronkelijke alternatieven volgend, niet tot een significant negatief effect op Natura 2000. Het aantal mogelijke slachtoffers van soorten met een mogelijke ecologische relatie met het zoekgebied is minder dan de 1% norm en het verlies aan foerageergebied is gering in vergelijking met het totaal aan foerageergebied in de omgeving van het relevante Natura 2000-gebied Rijntakken. Het effect van varianten met windmolens nabij de Hertogswetering en nabijgelegen NNBgebieden is groter dan het effect van varianten met molens verder van de Hertogswetering af. Ook het voorkeursalternatief VKA 2a en het opbrengstalternatief OA a leiden tot overschrijding van de 52 dB Lden geluidbelasting in de NNB-gebieden Rietgors en de Hertogswetering. Het oppervlak met overschrijding is wel aanzienlijk kleiner dan in de eerste twaalf MER-alternatieven (0,9 ha voor VKA 2a en 1,4 ha voor OA a). Dit wordt met name veroorzaakt door het zuidelijker plaatsen van de windmolen op het noordelijk deel van Elzenburg. Deze windmolen leidt niet (meer) tot overschrijding. De windmolen in de Schil ten noorden van de Rietgors doet dit (nog) wel.

Daarnaast leidt de meest noordelijke windmolen in het opbrengstalternatief tot overschrijding in de Hertogswetering. Ook voor VKA 2a en OA a geldt dan ook dat onderzocht moet worden of het geluideffect voorkomen kan worden door mitigerende maatregelen. Voorkomen van overschrijding lijkt goed mogelijk: door het oostelijk verplaatsen van de windmolen ten noorden van de Rietgors (in de richting van de locatie van de betreffende windmolen in VKA 1a) dan wel technische maatregelen op de windmolen. Als het geluideffect niet voorkomen kan worden, moet het geluideffect worden gecompenseerd.

Blad 32

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

De windmolens in variant VKA 1a en b liggen relatief ver van de Hertogswetering en natuurgebieden (Rietgors en eendenkooi) af. Het opschuiven van de windmolens in de Hoed in variant VKA 2a en b ten opzichte van variant VKA 1a en b leidt ertoe dat de noordwestelijke windmolen dichter bij de Hertogswetering en Rietgors komt te liggen, vergelijkbaar met de oorspronkelijke alternatieven 1A en 3A. Geen windmolen op Elzenburg leidt mogelijk tot minder effect op de Rietgors. Toevoegen van windmolens in de Schil in het opbrengstalternatief leidt tot een groter effect op natuurwaarden langs de Hertogswetering. De locatie van de noordelijke windmolen langs de N329 is vergelijkbaar met die in de oorspronkelijke alternatieven 1B, 3B, 5B en 6B. De locatie van de noordoostelijke windmolen is vergelijkbaar met die in het oorspronkelijke alternatieven 1B en 3B. Overige aspecten Externe veiligheid Het voorkeurs- en opbrengstalternatief (alle varianten) geeft minder aandachtspunten vanuit externe veiligheid dan de in het MER onderzochte alternatieven. Op Elzenburg is alleen een windmolen op het noordelijk deel voorzien (en geen windmolens meer op het zuidelijk deel). De windmolens in de Hoed houden meer afstand tot het bedrijventerrein.

Effect op verspreiding geur Het voorkeurs- en opbrengstalternatief heeft in tegenstelling dat een aantal oorspronkelijke alternatieven geen effect (meer) op verspreiding van geur. Dit omdat het hogere windmolens (alleen lage windmolens hebben effect) zijn en er bovendien geen windmolens meer op het zuidelijk deel van Elzenburg voorzien zijn (alleen windmolens op het zuidelijk deel van Elzenburg hebben effect). Relatie tot gemeentebrede energieverkenning Het effect van het voorkeurs- en opbrengstalternatief is vergelijkbaar met de oorspronkelijke alternatieven. Alle varianten geven invulling aan een windmolenpark op en nabij Elzenburg - de Geer, zoals benoemd in de gemeentebrede energieverkenning. Het opbrengstalternatief met windmolens in het noordelijk deel van de Schil gaat buiten de “kop op de stad” en steekt verder de komgrond in dan het voorkeursalternatief. Zie ook onder het kopje landschap.

Blad 33

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Effecten van verschuiven van windmolens: Voorkeursalternatief 1 versus Voorkeursalternatief 2 Verschuiven van de noordelijke windmolens in westelijke richting in voorkeursalternatief 2 ten opzichte van voorkeursalternatief 1 maakt eventuele fasering richting opbrengstalternatief mogelijk. Dit kan niet in voorkeursalternatief 1 in verband met minimale afstand tussen de windmolens.

Voorkeursalternatief variant 1a (links) en 2a (rechts)(bron: gemeente Oss / Bosch Slabbers, 2017)

Verschuiving van de windmolens leidt ook tot een verschuiving van geluidcontouren. Aan de oostzijde (Harenseweg) neemt de afstand tot de windmolens toe en de geluidbelasting daarmee af (ca 2 dB). De geluidbelasting langs de Harensweg is in het voorkeursalternatief beneden de streefwaarde van 42 dB Lden. Wel of niet verschuiving van de windmolens heeft hier geen invloed op. Aan de westzijde (Huisdaalsestraat) neemt de afstand tot de windmolens af en daarmee de geluidbelasting toe (ca 1 a 2 dB). De geluidbelasting langs de Huisdaalsestraat is in het voorkeursalternatief boven de streefwaarde van 42 dB Lden. Wel of niet verschuiving van de windmolens heeft hier geen invloed op. Verschuiven van de windmolens heeft niet of nauwelijks effect op het aantal woningen met een geluidbelasting boven de 42 dB Lden en/of het aantal ernstig gehinderden binnenshuis en/of de bijdrage van het windmolengeluid aan het cumulatieve geluid. Verschuiven de windmolens naar het westen leidt tot een geringe toename van het aantal woningen met kans op slagschaduw groter dan 5 uur per jaar (3 woningen, 11% toename), maar een aanzienlijke afname van het totaal aantal woningen met kans op slagschaduw (91 woningen, 22% afname). De verschillen in landschappelijk effect zijn gering: variant VKA 1 volgt beter de bestaande landschappelijke structuren dan variant VKA 2.

De noordwestelijke molen van VKA 2 ligt dichter bij de Rietgors en Hertogswetering en heeft hier een negatiever effect op de natuurwaarden dan variant VKA 1.

Blad 34

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Effecten van wel of geen windmolen op Elzenburg: Voorkeursalternatief 1a/2a versus Voorkeursalternatief 1b/2b Wel of geen windmolen op Elzenburg heeft invloed op de energieopbrengst: 1 windmolen meer of minder scheelt ca 13.500 GWh/j. en 20% van de totaalopbrengst van het windmolenpark (uitgaande van 5 windmolens).

Voorkeursalternatief variant 1a (links) en 1b (rechts)(bron: gemeente Oss / Bosch Slabbers, 2017)

Geen windmolen op Elzenburg verlaagt de geluidbelasting op de Huisdaalsestraat en Lekstraat met ca 2 dB. Lekstraat komt hiermee op of beneden de streefwaarde van 42 dB, Huisdaalsestraat onder of net boven de 42 dB. Het aantal woningen met een geluidbelasting groter dan 42 dB neemt af, het aantal ernstig gehinderden ook, zij het in geringe mate. Het effect van wel of geen windmolen op Elzenburg op slagschaduw is relatief gering. Geen windmolen leidt tot 5 woningen minder met kans op slagschaduw (waarvan wel 3 met meer dan 5 uur kans per jaar kans op slagschaduw). Geen windmolen op Elzenburg geeft minder aandachtspunten voor inpassing op het bedrijventerrein Elzenburg, maar daar staat tegenover dat de relatie van Elzenburg tot het windmolenpark kleiner wordt. Landschappelijk wordt de kwaliteit van de opstelling aangetast.

Blad 35

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Effecten van toevoegen van windmolens in De Schil: Voorkeursalternatief versus Opbrengstalternatief Toevoegen van windmolens in De Schil geeft een grotere energieopbrengst: 82 tot 95 GWh/j (voor respectievelijk 6 of 7 windmolens) in plaats van 70 GWH/j (5 windmolens). Daar staan andere milieueffecten tegenover.

Voorkeursalternatief variant 2a (links) en opbrengstalternatief variant a (rechts) (bron: gemeente Oss / Bosch Slabbers, 2017)

Windmolens in de Schil leiden tot een vergroting van de geluidbelasting op de Bossekampstraat en Haren (+3 dB) en Harenseweg, Duurendseind (+2dB). De geluidbelasting blijft onder de 42 dB. Wel is de bijdrage van het windmolengeluid aan het cumulatieve geluid aan de noordoostzijde van het zoekgebied in het opbrengstalternatief groter dan in het voorkeursalternatief. Het opbrengstalternatief past hiermee minder in het gemeentelijk geluidbeleid, dat in dit gebied (landelijk gebied met lage geluiddruk),terughoudender is ten aanzien van hogere geluidniveaus. Elders rond het zoekgebied is de toename van geluidbelasting beperkt: tot maximaal 1 dB. Het aantal woningen boven de 42 dB neemt licht toe (van 7 in het voorkeursalternatief naar maximaal 9 in het opbrengstalternatief. Het aantal ernstig gehinderden neemt toe van 3 (voorkeursalternatief) naar maximaal 8 (opbrengstalternatief). Het opbrengstalternatief leidt tot aanzienlijk meer woningen met kans op slagschaduw dan het voorkeursalternatief, zowel het aantal woningen met meer dan 5 uur per jaar kans op slagschaduw als het aantal woningen met 0 tot 5 uur per jaar kans op slagschaduw. Technisch mitigeerbaar, maar vraagt wel een grotere opgave en bereidwilligheid van de exploitant om mee te werken (voor de bovenwettelijke mitigatie).

Als de slagschaduw tussen 0 en 5 uur niet of niet volledig gemitigeerd kan worden, geeft dit in het opbrengstalternatief een groter resteffect dan in het voorkeursalternatief. Het opbrengstalternatief heeft een negatiever effect op landschap en natuur dan het voorkeursalternatief. De windmolens in De Schil in het opbrengstalternatief steken verder het komgebied in en sluiten daarmee minder aan op de landschappelijke visie voor windmolenpark Elzenburg-De Geer (“kop op de stad”). Daarnaast liggen de windmolens in De Schil dichter bij landschappelijke waarden (Hertogswetering, Eendenkooi, Beerse Overlaat) en natuurgebieden (o.a. Hertogswetering) en leiden ze tot meer aanlegwerkzaamheden door de ligging verder van bestaande infrastructuur af.

Blad 36

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Slotconclusie Het Voorkeursalternatief is een optimale mix tussen energieopbrengst, hinder en passendheid in het landschap. Binnen het voorkeursalternatief is er vanuit milieu geen uitgesproken voorkeur voor variant 1 of 2. Variant 2 geeft de beste mogelijkheid om eventueel in de toekomst het windmolenpark uit te breiden. Variant 2 leidt tot meer geluidhinder en daarmee vergroting van het aandachtspunt op de Huisdaalsestraat, minder geluidbelasting op de Harenseweg, minder woningen met kans op slagschaduw, en meer effect op natuurwaarden. Toevoegen van windmolens in de Schil in het Opbrengstalternatief leidt tot meer energieopbrengst en daarmee een grotere bijdrage aan de duurzaamheidsambities van Oss. Daar staat tegenover dat de geluidbelasting in het gebied ten noordoosten van het zoekgebied toeneemt (overigens onder de 42 dB Lden streefwaarde), het aantal woningen met kans op slagschaduw toeneemt. Windmolens in de Schil passen minder goed in de landschappelijke visie voor dit gebied en hebben meer effecten op landschappelijke, cultuurhistorische en natuurwaarden dan het voorkeursalternatief.

Blad 37

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Blad 38

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Inleiding In deze inleiding van dit milieueffectrapport (MER) vindt u informatie over de aanleiding voor en de voorgeschiedenis van de voorgenomen ontwikkeling van het Windmolenpark Elzenburg – De Geer in Oss.

1.1

Aanleiding Besluit gemeenteraad 14 juli 2016: onderzoek naar windmolenpark Elzenburg – De Geer De gemeenteraad van Oss heeft op 14 juli 2016 besloten dat het de mogelijkheden wil onderzoeken voor een windmolenpark nabij en als mogelijk op bedrijventerrein Elzenburg - De Geer aan de noordrand van de kern Oss (figuur 1.1 en figuur 1.2). Macharen

Haren

Hertogswetering

N329 Horzak

Bedrijventerrein Elzenburg

Bedrijventerrein De Geer

Gement

Berghem

Duurendseind

Figuur 1.1: Zoekgebied windmolenpark Elzenburg - De Geer ten opzichte van Oss, Berghem, Macharen en Haren.

Met het windmolenpark wordt invulling gegeven aan de duurzaamheidsambities van de gemeente Oss, zoals verwoord in de duurzaamheidscirkel (gemeente Oss, 2016) en de Routekaart Duurzame Energie 2016-2018 (gemeente Oss, 2016) (zie kader Duurzaamheidsambities Gemeente Oss).

Blad 39

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Er wordt al jaren gesproken over windmolens in de gemeente Oss. Het onderwerp heeft in het verleden tot maatschappelijke en politieke discussies geleid. Vooronderzoeken (zie paragraaf 1.4) hebben laten zien dat een windmolenpark bij Elzenburg – De Geer op dit moment de meest haalbare kans op invulling van de duurzaamheidsambities is op de korte termijn (en bijdraagt aan de landelijke doelstelling voor 2020). De gemeente wil echter weloverwogen de keuze maken of, en zo ja, in welke vorm windmolens bij Elzenburg–De Geer mogelijk zijn, rekening houdend met zowel de gemeentelijke duurzaamheidsambities als de omgeving. Ter ondersteuning van het keuzeproces worden in dit milieueffectrapport (MER) de effecten van diverse opstellingsalternatieven voor windmolens bij Elzenburg- De Geer onderzocht en beoordeeld. Dit MER maakt deel uit van een m.e.r.-procedure met openbare inspraakmomenten en advies en toetsing door een onafhankelijke organisatie, de Commissie voor de milieueffectrapportage. Op basis van de resultaten van dit MER maakt de gemeenteraad in oktober 2017 de keuze of windmolens bij Elzenburg–De Geer mogelijk zijn en, zo ja, in welke vorm. Bij een positieve keuze wordt deze vastgelegd in een ruimtelijk plan, worden de benodigde vergunningen aangevraagd en worden hiervoor de bijbehorende procedures doorlopen.

Figuur 1.2 Zoekgebied windmolenpark Elzenburg - De Geer ten opzichte van Oss en ruimere omgeving.

Blad 40

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Duurzaamheidsambities gemeente Oss Oss heeft de ambitie om energieneutraal te worden in 2050 en wil in de top 3 van de meest duurzame gemeenten in Brabant komen. Hiervoor is in 2015 een Duurzaamheidsmeting verricht. Energie kwam hieruit als belangrijk aandachts- en verbeterpunt. In 2015 en 2016 is ook een energie nul meting gedaan (kennisinstituut Telos, CE Delft, 2017). Oss verbruikt jaarlijks ca. 7,6 petajoule energie. Ongeveer de helft hiervan wordt verbruikt door kantoren en woningen, een derde door bedrijven en industrie, de rest door mobiliteit en overige (o.a. landbouw). Hiervoor zijn ca. 320 windmolens (van minimaal 3 MW) nodig, of ca. 9 miljoen zonnepanelen (ca. 16 km2, ca. 9% van het Osse grondoppervlak). Dit zijn geen realistisch haalbare aantallen, maar geeft aan hoe groot de opgave is voor Oss en dat alle opties benut moeten worden. Energie is een belangrijk speerpunt in de “Duurzaamheidscirkel Oss” (gemeente Oss, 2016). Om een energie neutrale toekomst te realiseren wil de gemeente 50% energie besparen, 25% duurzame energie van elders inkopen en 25% zelf duurzame energie opwekken. Er is hiervoor een Routekaart Duurzame Energie 2016-2018 opgesteld (gemeente Oss, 2016). Ook als Oss ‘slechts’ 25% van de totale energiebehoefte (ca 1,9 PJ) zelf wil opwekken, zijn er nog steeds ca. 80 windmolens (van minimaal 3 MW) of 5 km² aan zonnevelden nodig.

In de Routekaart staan de ambities genoemd en is aangegeven hoe de gemeente Oss de ambities gaat waarmaken. Oss wil alle mogelijke kansen voor duurzame energie aangrijpen en realiseert zich dat alle mogelijkheden benut moeten worden om de aan de opgave te kunnen voldoen. Met het onderzoek naar een windmolenpark bij Elzenburg-De Geer wordt bijgedragen aan de duurzaamheidsambitie van de gemeente. Het windmolenpark maakt onderdeel uit van de Routekaart.

Gemeentebrede verkenning naar duurzame energie Onderzoek naar windmolens bij Elzenburg - De Geer betekent niet dat de gemeente andere locaties en andere vormen van duurzame energie uitsluit. Parallel aan het onderzoek naar de mogelijkheden op korte termijn voor windmolens bij Elzenburg – De Geer is een brede verkenning gestart naar de mogelijkheden op langere termijn voor duurzame energie. Dit onderzoek omvat de gehele gemeente en meerdere vormen van duurzame energie (wind, water, zon, biomassa, geothermie). Dit onderzoek heeft nog een globaal en verkennend karakter, richt zich op de langere termijn en zit nog niet op het concrete niveau als windmolens bij Elzenburg – De Geer. Er is daarom gekozen beide onderzoeken niet te integreren in één MER. Wel worden de resultaten van beide onderzoeken bij elkaar gebracht ten behoeve van de bestuurlijke besluitvorming. Er heeft gedurende beide onderzoekstrajecten afstemming plaatsgevonden om de mogelijke consequenties van het een op het andere traject te monitoren. In hoofdstuk 19 is verder ingegaan op de gemeentebrede energieverkenning. Zorgvuldig proces: ruime communicatie en participatie De gemeente wil de gehele plan- en besluitvorming zorgvuldig vormgeven, met ruime mogelijkheden voor participatie (zowel op de formele (inspraak)momenten als informeel).

Er is in het voortraject al gesproken met direct betrokkenen (omwonenden, bedrijven, belangenorganisaties). In het najaar van 2016 is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau opgesteld, die tot stand is gekomen in samenspraak met de klankbordgroep. In de klankbordgroep zijn de volgende partijen vertegenwoordigd: Dorpsraad Berghem, Dorpsraad Megen, Haren, Macharen, Wijkraad Schadewijk, Belangengroep omwonenden, NLVOW, bedrijfsverenigingen; Energiecoöperatie Oss, veiligheidsregio, waterschap, GGD, IVN, Stichting Landschapsbeheer en Provincie. Daarnaast heeft de Commissie voor de milieueffectrapportage (Commissie m.e.r.), een onafhankelijk toetsende organisatie die m.e.r.-procedures toetst op juistheid en volledigheid, al in het voortraject een advies uitgebracht over wat zij onderzocht wil zien in het milieueffectrapport.

Blad 41

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

In het vervolgtraject van het onderzoek en plan- en besluitvorming is dit intensieve communicatie en participatietraject voortgezet. De klankbordgroep en omgeving zijn geraadpleegd over de concept resultaten va de diverse milieuonderzoeken (maart 2017), een conceptversie van dit milieueffectrapport (mei 2018) en er zijn informatiebijeenkomsten georganiseerd. De reacties van de klankbordgroep (tijdens de bijeenkomsten en schriftelijk) en tijdens de informatiebijeenkomsten zijn, voor zover inhoudelijk, betrokken bij de totstandkoming van dit MER. Zie bijlage 1, 2 en 12 voor verslagen en reactienota’s. Verder zijn en worden mensen over belangrijke ontwikkelingen in het project geïnformeerd via een digitale nieuwsbrief en publicaties in het wekelijks nieuwsblad Oss Actueel. Ook is alle informatie te vinden op www.oss.nl/windpark.

1.2

Voorgeschiedenis Windenergie staat al sinds 2003 op de agenda van de gemeente Oss, maar is de laatste jaren in een stroomversnelling gekomen. Enerzijds door het uitspreken van de duurzaamheidsambitie (zie voorgaande paragraaf), anderzijds door (meerdere) particuliere initiatieven. Raedthuys, een windenergie ontwikkelende partij, is in 2014 met een initiatief gekomen voor een windmolenpark bij Elzenburg-De Geer. Op basis hiervan, op basis van een Plan van Aanpak van Raedthuys van april 2015 en de resultaten van een ruimtelijke c.q. milieutechnische verkenning van Antea Group (Antea Group, 2016) is het huidige zoekgebied tot stand gekomen. In mei 2015 is besloten gezamenlijk in een open communicatietraject te starten om te kijken hoe de omgeving staat tegenover een windmolenpark binnen het zoekgebied. Hiervoor is een klankbordgroep opgericht (27 oktober en 24 november 2015 bij elkaar gekomen) en zijn openbare bijeenkomsten gehouden (juni, juli en september 2015, april 2016). Het heeft tot veel vragen en discussie geleid, maatschappelijk en politiek. Tijdens het open communicatietraject werd al snel duidelijk dat de gemeenteraad een veel actievere rol wil nemen dan alleen een faciliterende rol. Ook zijn er in dit communicatietraject door dorpsraden en omwonenden tal van aandachtspunten aangedragen voor windmolens bij Elzenburg – De Geer.

Deze zijn in verslagen samengevat, en opgenomen in bijlage 1. Dit heeft geleid tot het besluit van de gemeenteraad d.d. 14 juli 2016 dat de gemeente zelf onderzoek gaat doen naar de ontwikkelingsmogelijkheden van windmolens bij Elzenburg - De Geer, dit uitgebreid en zorgvuldig te doen en dit vorm te geven in een voortgezet open communicatie- en participatietraject. Pas na dit onderzoek neemt de gemeente een besluit of en op welke wijze de gemeente verder gaat met windmolens op Elzenburg – De Geer. Tabel 1.1 geeft een samenvattend overzicht van de voorgeschiedenis, de besluiten en de (belangrijkste) documenten uit het voortraject tot en met mei 2017.

Blad 42

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Tabel 1.1.: Overzicht voorgeschiedenis planvorming windmolenpark Elzenburg – De Geer Wanneer Welke stap of besluit/wie Documenten geïnformeerd Eind 2015 Nulmeting energie Duurzaamheidsmeting / Nul meting energie (Telos) 8 mei 2015 Initiatief Raedthuys Plan van Aanpak windpark Weg van de Toekomst 18 juni 2015 Podiumbijeenkomst 22 juni 2015 informatiebijeenkomst Haren 30 juni 2015 informatiebijeenkomst grondeigenaren 7 juli 2015 informatiebijeenkomst ondernemers Elzenburg - De Geer 16 september 2015 Informatiebijeenkomst Berghem 27 oktober 2015 Klankbordgroep Verslag 3 november 2015 Advies Commissie Ruimtelijke Advies Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Kwaliteit 24 november 2015 Klankbordgroep Verslag Maart/April 2016 Duurzaamheidsbeleid/ ambities Duurzaamheidscirkel / Routekaart 3 februari 2016 Locatieonderzoek Rapport Windenergie op bedrijventerreinen 12 april 2016 Informatiebijeenkomst Berghem 31 mei 2016 B&W besluit B&W besluit 30 juni 2016 Advies raadscommissie Advies raadscommissie 14 juli 2016 Raadsbesluit Raadsbesluit+ Deelnotities 2e helft Juli 2016 Ambtelijke voorbereiding Praatstuk reikwijdte en detailniveau (Alternatieven alternatieven en methodiek en onderzoeksmethodiek) + Najaar 2016 Nulmeting Energie Rapport Oss Energieneutraal (CE Delft) Augustus 2016 Voorgesprekken: Raedthuys, NLVOW, omwonenden, bedrijven 20 september 2016 Klankbordgroep Verslag 1 november 2016

Klankbordgroep Notitie Reikwijdte en Detailniveau (concept) 17 november 2016 Advies Commissie m.e.r Advies Commissie m.e.r. 6 december 2016 Vrijgave NRD B&W Notitie Reikwijdte en Detailniveau (definitief) 6 december 2016 Informatiebijeenkomst Haren 13 december 2016 Informatiebijeenkomst Berghem 15 december 2016 Start raadpleging en terinzage 22 december 2016 Podiumbijeenkomst 11 januari 2017 Inloopavond 25 januari 2017 Einde raadpleging en terinzage 28 februari 2017 B&W besluit Nota beantwoording zienswijzen NRD 6 maart 2017 Bedrijven Concept resultaten onderzoeken 8 maart 2017 Direct omwonenden 14 maart 2017 Klankbordgroep 21 maart 2017 Klankbordgroep 23 maart 2017 Podiumbijeenkomst 9 mei 2017 B&W Concept MER en voorkeursalternatief 9 mei 2017 Klankbordgroep 10 mei 2017 Direct omwonenden 11 mei 2017 Bedrijven 11 mei 2017 Podiumbijeenkomst 17 mei 2017 Informatiebijeenkomst Berghem 23 mei 2017 Klankbordgroep 24 mei 2017 Informatiebijeenkomst Haren

Blad 43

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Wanneer 31 mei 2017 6 september 2017 27 september 2017

1.3

Welke stap of besluit/wie geïnformeerd Klankbordgroep Klankbordgroep Podiumbijeenkomst

Documenten

Voorkeursalternatief

Onderzoek naar windmolens Het opwekken van energie met behulp van windmolens is momenteel de meest rendabele vorm van duurzame energie. Windenergie geeft de hoogste opbrengst tegen de laagste kosten per kilowattuur, in vergelijking met andere vormen van duurzame energie als zonne-energie, waterkracht, biomassa of geothermie. Windenergie geeft tevens de meest substantiële bijdrage aan duurzame energieproductie per locatie/oppervlak (voor één windmolen zijn vele hectares zonnepaneel/velden nodig om dezelfde opbrengst te garanderen). Maar zoals al in paragraaf 1.1 gesteld: de gemeente sluit hiermee andere vormen van duurzame energie zeker niet uit en heeft in een parallel onderzoek de haalbaarheid van windenergie op andere locaties en andere vormen van duurzame energie onderzocht. De energie opgave die de gemeente zich stelt is groot, en het onderzoek naar alle mogelijke vormen van duurzame energie en de vertaling hiervan naar de praktijk kost veel tijd. De gemeente wil snel resultaat. Het kiest daarom voor de benutting van de locatie Elzenburg – De Geer voor onderzoek naar “reguliere” grote windmolens met rotorbladen, die zich al bewezen hebben.

De gemeente is op de hoogte van onderzoek naar nieuwe innovatieve vormen van windenergie (zoals windmolens zonder bladen), volgt deze ontwikkelingen, maar vindt deze vormen nog te prematuur om als uitgangspunt in het onderzoek mee te nemen. Ook kleine(re)/lage(re) windmolens worden niet als alternatief voor grote windmolens gezien. Ze zijn onvoldoende rendabel en geven te weinig invulling aan de hoge duurzaamheidsambitie.

1.4

Onderzoek naar Elzenburg – De Geer Binnen de gemeente Oss is gezocht naar geschikte locaties voor windmolens. Drie aspecten zijn hiervoor in eerste instantie maatgevend geweest:  Provinciaal beleid;  Radarverstoring;  Minimale afstand tot woningen. Provinciaal beleid Noord-Brabant Ten tijde van het raadsbesluit voor onderzoek naar de mogelijkheden voor windmolens op en nabij Elzenburg-De Geer maakte de provincie in haar Verordening ruimte 2014 onderscheid in windmolens in en buiten provinciaal zoekgebied voor windenergie. Oss is gelegen buiten provinciaal zoekgebied. De provincie stelde (nog) aan windmolenparken buiten provinciaal zoekgebied de volgende voorwaarden:  gesitueerd op, of direct aansluitend, aan gronden gelegen in een stedelijk concentratiegebied, waaraan een bestemming voor een middelzwaar en zwaar bedrijventerrein met een bruto omvang van ten minste 20 hectare is toegekend;  gesitueerd in een cluster of een lijnopstelling van ten minste 3 windmolens;  verzekerd dat de windmolens na afloop van het daadwerkelijke gebruik worden gesloopt. Het provinciaal beleid beperkt de geschikte locaties tot de grotere middelzware en zware bedrijventerreinen in Oss: Elzenburg-De Geer, Vorstengrafdonk en Molada (figuur 1.3). Andere bedrijventerreinen in Oss (Euterpelaan, ’t Wargaren, De Bulk, De Kolk, Geffen) zijn te kleinschalig (alle kleiner dan 14 hectare).

Blad 44

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Figuur 1.3: Bedrijventerreinen gemeente Oss (bron: Structuurvisie Buitengebied, gemeente Oss, 2015)

De provincie Noord-Brabant heeft eind 2016 haar beleid ten aanzien van windmolens aangepast. Ze wil gemeenten de mogelijkheid geven locaties aan te dragen voor windenergie, ook als deze niet op of direct aansluitend aan een bedrijventerreinen zijn gelegen. Deze locaties dienen goedgekeurd te worden door de provincie en voorzien te zijn van een motivatie, waarvoor de gemeentebrede verkenning benodigd is. Hierin zijn mogelijke locaties voor duurzame energieopwekking opgenomen. Mochten uit het onderzoek andere kansrijke locaties komen (naast Elzenburg – de Geer), wordt op dat moment onderzocht of aanmelding bij de provincie haalbaar en wenselijk is. Daarbij moet het ook eerst duidelijk worden of de kansrijke locaties uit het onderzoek ook echt te benutten zijn. Hiervoor moeten grondeigenaren benaderd worden en moet er gekeken worden naar de planvorming voor de betreffende locaties. Radarverstoring Oss ligt in het invloedgebied van radarsystemen voor militaire luchtvaart. Windmolens hebben een verstorend effect op radarontvangst. Het zuidelijk deel van Oss ligt in de zogenaamde Controlled Traffic Region (15 km cirkel) van de verkeersleidingradar van vliegveld Volkel (figuur 1.4). Hierbinnen gelden hoogtebeperkingen ten aanzien van windmolens. Het bedrijventerrein Vorstengrafdonk ligt in dit gebied.

Dit beperkt de hoogte van de windmolens dusdanig dat deze onvoldoende rendabel worden geacht in dit gebied. Het noordelijk deel van Oss ligt in het invloedgebied (75 km cirkel) rond de MASS verkeersleidingradar van Volkel en Soesterberg en rond de MPR gevechtsleidingradars te Nieuw Milligen en Herwijnen, die Nieuw Milligen op termijn (2018/2019) gaat vervangen. Hier gelden geen strikte hoogtenormen, maar wel beperkingen ten aanzien van verstoring. Dit geeft afhankelijk van type, hoogte en locatie een beperking in het aantal windmolens dat geplaatst kan worden (TNO, 2016, 2017).

Blad 45

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

15 km cirkel

75 km cirkel Figuur 1.4.: Radarverstoringsgebied (bron: Radarverstoringsonderzoek, TNO, 2016, 2017)

Minimale afstand tot woningen Windmolens maken geluid en leiden daarmee tot een toename van de geluidbelasting op omliggende woningen. Hierbij mogen wettelijke normen (47dB Lden (etmaal) en 41dB Lnight (’s nachts) niet worden overschreden. Ervaringscijfers laten zien dat deze normgeluidbelasting op ca. 400 tot 500 meter rondom een windmolen ligt (uiteraard afhankelijk van type molen, hoogte en locatie). Dit invloedgebied kan verkleind worden door geluidbeperkende maatregelen tot ca. 350 meter. Binnen deze afstand zijn windmolens vanuit wet- en regelgeving niet of nauwelijks haalbaar. Er is onderzoek gedaan naar de overblijvende locaties op en rond de bedrijventerreinen waar voldaan kan worden aan deze minimale afstand tot woningen (Antea Group, 2016). Uit dit onderzoek is gebleken dat bedrijventerrein Molada mogelijk maar voor één windmolen ruimte biedt (figuur 1.5). Dit wordt door de gemeente als te beperkt geacht en past daarnaast niet in het geldende provinciale beleid. Op en rond Elzenburg – De Geer zijn wel locaties beschikbaar voor meerdere windmolens (figuur 1.6). Conclusie Op basis van bovenstaande afwegingsaspecten is Elzenburg – De Geer momenteel de enige kansrijke locatie voor windmolens in de gemeente Oss op korte termijn. Dat wil niet zeggen dat andere locaties uit beeld zijn.

Als uit het gemeentebrede onderzoek ‘Energie en Ruimte’ blijkt dat, mede vanwege de recente verruiming van het provinciale beleid, ook andere locaties geschikt zijn, wordt dit apart door de gemeente afgewogen en worden hier eventueel aparte onderzoeken en procedures voor opgestart. De gemeente wil alle alternatieven overwegen en alle kansen voor duurzame energie die mogelijk zijn benutten. Gezien de opgave die Oss zich stelt is het geen kwestie van kiezen tussen de geschikte locaties. Om de opgave van energieneutraal in 2050 te halen zijn meerdere locaties in de gemeente nodig voor het grootschalig opwekken van duurzame energie (zoals windenergie).

Blad 46

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Figuur 1.5: Beperkingen windmolens (rood en geel) en overblijvende geschikte locaties Molada (M) en Vorstengrafdonk (V) (bron: Antea Group, 2016)

Figuur 1.6: Beperkingen windmolens (rood en geel) en overblijvende geschikte locaties Elzenburg-De Geer (E) (bron: Antea Group, 2016)

Blad 47

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Windenergie en zonne-energie Windenergie en zonne-energie maken beide een snelle technologische ontwikkeling door met als gevolg een daling van de kostprijs. De productie van windenergie is (nog) goedkoper dan die van zonne-energie. Onderzoeksinstituten als CE Delft en ECN verwachten dat windenergie nog tot 2030 kosteneffectiever zal zijn dan zonne-energie. Windmolens leiden tot effecten die zonne-energie niet geeft (geluid, slagschaduw, zichtbaarheid op grote afstand). Daar staan andere effecten van zonne-energie tegenover: er is veel meer oppervlak aan zonne-energie nodig dan voor windenergie (ca 10 tot 15 voetbalvelden zonne-energie voor 1 windmolen). Bij windenergie is daarbij de ruimte onder de windmolens over voor benutting voor andere functies. Zowel wind- en zonne-energie zijn, samen met andere technieken en inzet op besparing van energie, nodig voor het behalen van de grote duurzaamheidsambities die zowel het Rijk als de gemeente nastreeft. Rijk en gemeente zetten daarom ook in op beide vormen van duurzame energie. Windenergie op land en Windenergie op zee Windenergie op zee kent een snelle ontwikkeling en heeft daardoor het afgelopen jaar spectaculaire verlaging van de kostprijs laten zien. Windenergie op zee was tot circa een jaar geleden een factor 3 duurder dan wind op land, dit niveau is inmiddels gedaald tot net boven de kostprijs van wind op land.

Door grote concurrentiegerichte aanbestedingen waarbij door de overheid zoveel mogelijk onzekerheden worden weggenomen én de netaansluiting wordt verzorgd, worden de kosten voor de productie van windenergie op zee snel lager. Men verwacht in de nabije toekomst dat windenergie op zee zonder subsidie door de overheid gerealiseerd kan worden. Een vergelijking tussen de kostprijs voor wind op zee en wind op land op basis van een kostprijs benadering gaat scheef: de kosten voor grondgebruik en aanleg voor de elektrische infrastructuur (‘het net op zee’) komen op zee voor rekening van het rijk, op land zijn deze voor rekening van de initiatiefnemer/exploitant. Dit verhoogt de kostprijs voor wind op land. Ook een belangrijk deel van het ontwikkelrisico wordt bij wind op zee door het rijk gedragen, war deze bij projecten op het land voor de ontwikkelaar zijn. Ook op het vlak van milieueffecten is een eerlijke vergelijking lastig: op zee zijn er geen effecten voor omwonenden, maar daar staan effecten op natuur en scheepvaart tegenover. Bovendien geldt ook voor hier: Nederland heeft zowel windenergie op land als windenergie op zee nodig voor het halen van de duurzaamheidsambities. En ook de gemeente Oss gaat voor beide: zowel (inkoop van) windenergie op zee als (opwekking van eigen) windenergie op land.

1.5

Leeswijzer Het MER Windmolenpark Elzenburg –De Geer bestaat uit vier delen. Het eerste deel is het algemene deel. Hierin zijn naast de inleiding in dit eerste hoofdstuk, de te nemen besluiten en de m.e.r.-procedure (hoofdstuk 2), de voor het voornemen relevante beleidskaders (hoofdstuk 3), de te onderzoeken alternatieven en –varianten (hoofdstuk 4) en de onderzoeksaanpak (hoofdstuk 5) beschreven. Het tweede deel is het onderzoeksdeel. In de hoofdstukken 6 t/m 21 zijn de effecten van de verschillende opstellingsalternatieven op de relevante milieuaspecten beschreven, zie tabel 1.2. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen leefbaarheidsaspecten, ruimtelijke aspecten en bijdrage aan duurzaamheid. Het doel van de onderzoeken is om die informatie te genereren om de gemeenteraad in staat te stellen een onderbouwde afweging te maken tussen de alternatieven.

Blad 48

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Tabel 1.2: Overzicht onderzoek milieuaspecten

Hoofdstuk

Milieuthema

6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Geluid Slagschaduw en schittering Externe veiligheid Hinder in aanlegfase Ruimtegebruik Landschap, Cultuurhistorie en Archeologie Bodem en water Natuur Energieopbrengst/Vermeden emissies Gezondheid Effect windmolens op verspreiding geur en fijn stof Licht Relatie tot energiepark Relatie tot het gemeentebrede energieverkenning Radar Kosten

Het derde deel van het MER is het conclusiedeel. In hoofdstuk 22 is een slotbeschouwing van de effecten en conclusies gegeven. Hoofdstuk 23 beschrijft de effecten van het voorkeursalternatief. Tenslotte beschrijft hoofdstuk 24 of er nog informatie ontbreekt (leemten in kennis) en hoe in het vervolg gemonitord gaat worden of de voorspelde effecten ook daadwerkelijk optreden (evaluatie/monitoringsprogramma). Tot slot bestaat het vierde deel van dit MER uit een overzicht van afkortingen en begrippen, gebruikte referenties en achtergrondinformatie in een los bijlagenrapport. Een aantal termen wordt veelvuldig gebruikt in dit MER:  m.e.r. staat voor milieueffectrapportage en wordt gebruikt om de procedure aan te duiden;  MER staat voor milieueffectrapport, een belangrijk onderdeel van de m.e.r.-procedure;  Zoekgebied is het gebied waarbinnen gezocht wordt voor mogelijkheden voor windmolens;  Plangebied is het gebied dat uiteindelijk ruimtelijk-planologisch wordt vastgelegd in het bestemmingsplan;  Studiegebied is het gebied waarbinnen effecten optreden. De omvang van het studiegebied varieert per onderzoeksthema: voor een aantal criteria is het studiegebied gelijk aan het plangebied dan wel de locaties van de windmolens zelf (bijvoorbeeld voor het onderzoeksthema bodem en archeologie).

Bij andere onderzoeksthema’s is sprake van uitstralingseffecten en is het studiegebied groter (bijvoorbeeld voor landschap en geluid).

Blad 49

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Blad 50

MER Windmolenpark Elzenburg - De Geer te Oss Milieueffectrapport projectnummer 0408379.00 9 maart 2018 definitief Gemeente Oss

Te nemen besluiten en milieueffectrapportage In dit hoofdstuk is aangegeven waarom een m.e.r.-procedure wordt uitgevoerd, wat het doel hiervan is en hoe de m.e.r.-procedure van Windmolenpark Elzenburg – de Geer is opgebouwd.

2.1

Te nemen besluiten en te doorlopen procedures Voor de realisatie van een windmolenpark zijn ruimtelijke besluiten en vergunningen nodig, waarvoor procedures moeten worden doorlopen. De gemeenteraad neemt allereerst in het najaar van 2017 een besluit of zij het traject voor het windmolenpark Elzenburg –De Geer voort wil zetten, en zo ja, met welke opstellingsvariant (voorkeursalternatief). Indien de gemeenteraad kiest voor windmolens op Elzenburg – De Geer en een opstellingsvariant kiest, kan en moet de vervolgprocedure worden gestart. De vervolgprocedure bestaat uit een bestemmingsplantraject en een vergunningentraject. In het bestemmingsplan wordt het windmolenpark planologisch vastgelegd op verbeelding en in regels. In een omgevingsvergunning wordt concreet vastgelegd hoe het windmolenpark eruit komt te zien en aan welke eisen het moet voldoen. Voor windmolenpark Elzenburg – De Geer zal de gemeente Oss bevoegd gezag zijn voor zowel het bestemmingsplan als de vergunning(en). De gemeente Oss heeft hiervoor de bevoegdheid overgedragen gekregen van de provincie (zie onderstaand kader Windenergie en bevoegd gezag). De gemeente besluit of zij eerst de bestemmingsplanprocedure gaat doorlopen en daarna de vergunningenprocedure of dat zij beide procedures wil combineren (de zogenaamde coördinatieregeling).

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Oss&id=0ff2784d-0405-4af4-b245-14cf3a5fae3d