CConstaterende datOss
Koppel je AI →
Document · PDF

15 Raad van State, dd 24 september 2026, over TAM omgevingsplan Sportpark Nieuw Zevenbergen_Geanonimiseerd_Geredigeerd

Gemeenteraad 15 oktober 2026, gemeente OssBij agendapunt: Voor behandeling doorgeleiden naar het college220.551 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 24

Dit heeft geen negatieve invloed op de gunstige staat van instandhouding van deze soorten omdat de ingreep relatief beperkt is en er voldoende geschikt leefgebied overblijft. Voor een aantal soorten zal het gebied mogelijk zelfs aantrekkelijker worden, door de toename van de lengte bosrand. Dit kan bevorderd worden door de overgangszone van grasland naar bos niet te scherp te maken, door de aanleg van een zone kruiden en struweel tegen de bosranden aan. Het verdient aanbeveling om met de inrichting van de golfbaan rekening te houden met mogelijke verstoringseffecten in de gebruiksfase. Hiervoor zijn aanbevelingen gedaan in § 3.2. Van belang is dat bij de uitvoering van grondwerkzaamheden en het verwijderen van de vegetatie in gebruik zijnde nesten van vogels worden ontzien. Op deze manier kan worden voorkomen dat verbodsbepalingen van de Flora- en faunawet ten opzichte van vogels worden overtreden. 2.8 Beschermde soorten ongewervelden Voorkomen en functie plangebied De volgende beschermde soorten ongewervelden ziin uit de regio bekend en zouden in het plangebied kunnen voorkomen: kale bosmier, behaarde bosmier en zwartrugmier. (Peeters et al., 2004). Tijdens het veldbezoek zijn geen mierenhopen waargenomen, maar het is niet onmogelijk dat deze zijn gemist. 21

Andere beschermde soorten ongewervelden (dagvlinders, libellen, kevers, Europese rivierkreeft en p!atte schijfhoren) worden op grond van verspreidingsgegevens en habitatvoorkeuren niet verwacht (zie literatuur!ijst voor diverse bronnen). Effecten en ontheffing De ingreep zou kunnen leiden tot vernietiging van mierenhopen, indien deze toch aanwezig zijn. Hiervoor geldt een vrijsteliing, omdat de staat van instandhouding van deze wijdverbreide soorten niet in het geding is. Op andere beschermde soorten ongewerve!den worden geen effecten veracht. 2.9 Beschermde gebieden Berendonck is of maakt geen dee! uit van een Natura 2000 gebied of beschermd natuurmonument. ln de directe omgeving (binnen een straal van 1 km) liggen geen Natura 2000 gebieden of beschermde natuurmonumenten. Effecten op verder afgelegen gebieden worden op grond van de afstand en de aard van de ingreep uitgesloten. Ten zuiden van Berendonck ligt het gebied de Overasseltsche en Hartertsche Vennen, dat deel uit maakt van de Ecologische Hoofdstructuur. De ¡ngreep heeft geen effecten op de wezenlijke waarden en kenmerken van de EHS. De EHS heeft alleen een planologische bescherming en kent geen externe werking. 22

3 Conclusies en aanbeveiingen 3.1 Conciusies Sauna, horecafaciliteit, groepsaccommodatie, parkeerplaats en naturistenstrand De aanieg van een sauna, een horecafaciliteit, een groepsaccommodatie, parkeer- plaatsen en een naturistenstrand op de in de inrichtingsschets aangegeven locaties (zie figuur 2) leiden niet tot negatieve effecten voor (strikt) beschermde soorten. lndien buiten het broedseizoen wordt gewerkt, worden naar verwachting geen in gebruik zijnde nesten van vogels geschaad. Een ontheffingsaanvraag voor dit deel van de ingreep is dus niet aan de orde. Golfbaan Daadwerkelíjk aangetroffen zijn de volgende tabel soorten: brede wespenorchis, kleine watersalamander, gewone pad, bastaardkikker, bruine kikker, konijn, (sporen van) mol en veldmuis; en uiteraard diverse soorten vogels. Tevens zijn het strikt beschermde bermpje en sporen van de strikt beschermde das waargenomen. Het plangebied is geschikt voor de strikt beschermde rugstreeppad, heikikker, alpenwatersalamander en hazelworm. Onbekend is of zij er daadwerkelijk voorkomen en welk effect de uitbreiding van de golfbaan op deze soorten kan hebben. In het zuidoostelijk deel van het plangebied zijn een burcht, graafsporen en wissels aangetroffen van de das. Het effect van de uitbreiding van de golfbaan op de das kan niet beoordeeld worden vanwege gebrek aan gegevens over het terreingebruik door de das.

Het recreatiegebied de Berendonck is zeer geschikt als foerageergebied voor vleermuizen. De bestaande gebouwen worden niet geschikt geacht als verblijfplaatsen voor vleermuizen, een aantal oudere bomen in het zuidoostelijk deel van het plangebied wel. Onbekend is welke soorten vleermuizen in welke aantallen daadwerkelijk voorkomen en of er verblijfplaatsen zijn. ln het zuidoostelijk deel van het plangebied komt mogelijk een aantal broedvogels voor die op de Rode Lijst staan. Door de aanleg van de golfbaan zal voor een deel van deze soorten een beperkt deel van het leefgebied verloren gaan. Aanbevolen wordt geschikt teefgebied voor deze soorten te creëren op de nieuw in te richten golfbaan. Indien grondwerkzaamheden en het verwijderen van vegetatie buiten het broedseizoen gebeurt, worden geen overtreding van verbodsbepalingen van de Flora- en faunawet begaan. Het zuidoostelijk gedeelte van Berendonck is momenteet slecht ontsloten en wordt extensief gebruikt. Delen van dit natuurgebied worden gebruikt als homo- ontmoetingsplaats en als recreatiegebied voor vissers en naturisten. Deze zorgen voor een zekere mate van verstoring. De herinrichting van dit gebied zai tot gevolg hebben dat een aanzienlijk aandeel van de beplanting zal verdwijnen en het gebied meer open van karakter wordt. De verstoring wordt mogelijk meer geconcentreerd op de golfbaan (minder in de bosschages).

ln hoeverre de uitbreiding van de golfbaan tot negatieve effecten voor beschermde soorten zal leiden, is nog niet goed te bepalen omdat gegevens over verspreiding en terreingebruik grotendeels ontbreken. 23

Nader onderzoek Voor een adequate beoordeling van de effecten van de ingreep is het gewenst nader veldonderzoek uit te voeren naar het voorkomen van en het terreingebruik door rugstreeppad, heikikker, alpenwatersalamander, hazelworm, das en vleermuizen. Afhankelijk van de uitkomsten van dit onderzoek kan het nodig zijn dat er voor deze soorten ontheffing wordt verkregen van verbodsbepalingen van de Flora- en faunawet en dat er aanvullende mitigeren of compenserende maatregelen worden getroffen. Beschermde natuurgebieden Naar verwachting zal de ingreep geen negatieve effecten veroorzaken op beschermde natuurgebieden (inclusief EHS-gebieden). 3.2 Aanbeveiingen Hieronder worden enkele mitigerende of compenserende maatregelen aanbevolen, waarmee tevens invulling wordt gegeven aan de eis van zorgvuldig handelen en aan de zorgplicht. * Nader onderzoek naar voorkomen en terreingebruik van rugstreeppad, heikikker, alpenwatersalamander Aanbevolen wordt in de periode maart — juli veldonderzoek te doen naar het voorkomen van en terreingebruik door de strikt beschermde amfibieën rugstreeppad, heikikker en alpenwatersalamander en de hazelworm. De soorten rugstreeppad en heikikker kunnen op geschikte avonden worden vastgesteld aan de hand van hun roep (zangkoren). De alpenwatersalamander kan met behulp van een steeknet of s avonds met behulp van een zaklamp worden geïnventariseerd.

Daarnaast kunnen geschikte voortplantings- wateren worden onderzocht op het voorkomen van eieren en/of juvenielen. Het voorkomen van de hazelworm kan met behulp van het neerleggen van golfplaatjes op geschikte plaatsen in het plangebied worden vastgesteld. * Nader onderzoek naar terreingebruik van das Aanbevolen wordt om in het zuidoosten van het plangebied aanvullend onderzoek uit te voeren naar het terreingebruik van de das. Dit onderzoek dient duidelijkheid te geven over het aantal dassen dat van het terrein gebruik maakt, het activiteitengebied van de dassen (de home range) en waar de belangrijkste foerageergebìeden en wissels van de dassen gelegen zijn. Dit onderzoek zal bestaan uit verscheidene veldbezoeken en kan worden uitgevoerd buiten de winterrustperiode van de das welke van november tot en met maart loopt. * Nader onderzoek naar voorkomen en terreingebruik van vleermuizen Tevens wordt aanbevolen om onderzoek uit te voeren naar het gebruik van het plangebied (met name de zuidoostelijke helft) door verschillende soorten vleermuizen. Dit onderzoek dient duidelijkheid te geven over de aanwezigheid van verschillende soorten verblijfplaatsen (kraamkolonieplaatsen, paarverblijven, overige zomerverblijven, 24

winterverblijven). Dit onderzoek kan met behuip van bat detectors en vangmiddelen worden uitgevoerd. Aanbevolen wordt ongeveer zeven bezoeken te brengen tussen eind maart en begin oktober. * lnrichting mede afstemmen op natuurwaarden Op basis van de informatie van het aanvullende veldonderzoek kan een gedetailleerde effectbeschrijving worden opgesteld voor het huidige conceptinrichtingsplan. Als er knelpunten worden gesignaleerd, kunnen aanbevelingen worden gedaan voor aanpassingen van het inrichtingsplan van de golfbaan, met het oog op het beperken van eventuele negatieve effecten op rugstreeppad, heikikker, alpenwatersalamander, hazelworm, das en vleermuizen. Op voorhand mag worden aangenomen dat een afwisselende ¡nrichting van open golfterrein en bosschages voldoende leefruimte kan bieden voor strikt beschermde soorten en voor golfers. Om het zuidoostelijk deel van Berendonck geschikt te houden voor de aldaar (mogelijk) voorkomende broedvogels van de Rode Lijst wordt aanbevolen om de overgangszones van grasland (golfbaan) naar bos voldoende breed en structuurrijk te laten zijn. Dat kan door een zone met een kruidlaag en een zone met struweel en struiken om de bosschages te laten staan. De kruidlaag kan jaarlijks of éénmaal per twee jaar in de nazomer worden gemaaid. De struiken kunnen eens in de vijf tot tien jaar worden gesnoeid om verbossing te voorkomen.

Dergelijke overgangszones zijn aantrekkelijk voor vele soorten bloeiende planten, die insecten aantrekken. De kunnen dienen als voedselbron voor vogels en vleermuizen. De overgangszones zijn ook aantrekkelijk voor amfibieën, hazelworm en zoogdieren — en ook voor de beleving van het groen door recreanten. Het creëren van rustzones voor dieren waar betreding door mensen wordt tegengegaan, kan bijdragen aan het geschikt maken van het nieuw te realiseren golfterrein als voor verschillende soorten. Vooral bosschages met veel oude bomen en delen van de oeverzone komen daarvoor in aanmerking. * Burchtlocatie das De burchtlocatie langs de Weg ter Horst is momenteel zeer toegankelijk. Om de burchtlocatie van de das te beschermen tegen mensen en huisdieren wordt aanbevolen ter plaatse doornstruiken zoals meidoorn en rozenbottel te planten in de noordelijke berm van de Weg ter Horst. Deze werkzaamheden dienen plaats te vinden buíten de voortplantingsperiode en winterrustperiode van de das. * Egels Aanbevolen wordt voorafgaand aan het verwijderen van de vegetatie, deze te doorzoeken op egels. Deze vluchten namelijk doorgaans niet. Aangetroffen exemplaren kunnen worden verplaatst naar delen van het plangebied die niet worden aangetast door de werkzaamheden.

* Broedvogels Ter voorkoming van het vernietigen van nesten van broedende vogels wordt aanbevolen het verwijderen van vegetatie uit te voeren buiten het broedseizoen. Dat verschilt van 25

soort tot soort. Als vuistregel kan voor Berendonck de periode van 15 maart tot 15 augustus worden aangehouden. * Vergraven en dempen van wateren Bij het vergraven en/of dempen van watergangen dient rekening gehouden te worden met het bermpje en de kleine modderkruiper. Bovendien dient in het kader van de zorgplicht (artikel 2 van de Flora- en faunawet) rekening gehouden te worden met andere fauna aanwezig in de wateren. Voor alle soorten in de watergangen kunnen de hieronder aangegeven maatregelen worden getroffen om schade aan exemplaren te voorkomen. Graaf- of dempingwerkzaamheden worden bij voorkeur uitgevoerd buiten de voortplantingstijd en de winterrust van vissen en amfibieën. Dit betekent dat de werkzaamheden bij voorkeur van half augustus tot en met half november plaatsvinden. Voordat de graaf en/of dempingwerkzaamheden uitgevoerd worden, wordt de water- en oevervegetatie gemaaid en op de kant nagelopen door een ter zaken deskundige op aanwezige fauna. Aanwezige fauna kan worden overgezet naar het deel van de watergang dat niet wordt aangetast door de werkzaamheden. Vervolgens kan de sliblaag uit de sloot worden geschept en breed worden uitgespreid op de kant. Dit dient in nauw overleg met de kraanmachinist plaats te vinden, zodat de dieren niet te lang op de kant zullen blijven liggen.

Het bodemmateriaal wordt vervolgens op de kant onderzocht door een ter zake deskundige die alle relevante fauna over kan zetten in het deei van de watergang dat niet de door werkzaamheden zal worden aangetast. Vervolgens kan de sloot vergraven worden. ln het geval van het deels dempen van de sloot, wordt de watergang na het verwijderen van vegetatie en bodemmateriaal leeggevist met behulp van een schepnet. Gevangen soorten worden vervolgens overgezet naar delen van de watergang die niet door de werkzaamheden zullen worden aangetast. Vervolgens kan het deel van de watergang gedempt worden, waarbij het dempen in de richting van een te handhaven sloot dient te gebeuren zodat nog aanwezige dieren een veilig heenkomen kunnen zoeken. 2 6

4 Literatuur Backes, c.w., pjj van Buuren & A.A. Freriks (2004). Hoofdlijnen natuurbeschermingsrecht. Sdu Uitgevers, Den Haag. Bergmans, W. & A. Zuiderwijk, 1986. Atlas van Nederlandse amfibieën en reptielen en hun bedreiging. Vijfde herpetogeografische verslag. KNNV Uitgeverij, Utrecht. Bos, F., M. Bosveld, D. Groenendijk, C. van Swaay, l. Wynhoff & De Vlinderstichting, 2006. De dagviinders van Nederland, verspreiding en bescherming. (Lepidoptera: Hesperioidea, Papilionidea. — Nederlandse fauna 7. Naturalis, KNNV Uitgeverij & EIS-Nederland, Leiden. Bouwman, J., 2005. Vlinders (Lepidoptera) in de periode 2000-2004. ln: Waarne- mingenverslag ongewervelden 2005. E(S-Nederland, de Vlinderstichting en Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie, Leiden. Broekhuizen, S., Hoekstra, B., V. van Laar, C. Smeenk, & J.B.M. Thissen, 1992. Atlas van de Nederlandse zoogdieren. KNNV Uitgeverij, Utrecht. Bruyne, R. de., 2002. De Nauwe korfslak Vertigo angustior in Nederland (Mollusca: Gastropoda). Nederlandse Faunistische Mededelingen (16): 11-20. Creemers, R.C.M., 1998. Prioritaire reptielen en amfibieën in Gelderland. RAVON i.s.m. Natuurbalans / Limes divergens, Nijmegen. Felix, R.P.W.H., 2004. Quick scan Beschermde flora en fauna Staddijk Nijmegen. Bureau Natuurbalans-Limes Divergens BV, Nijmegen. Gittenberger, E., A.W. Janssen, W.J. Kuijper, J.G.J. Kuiper, T. Meijer, G.

van der Velde & J.N. de Vries, 1998. De Nederlandse Zoetwatermollusken. Recente en fossiele weekdieren uit zoet en brak water. Nederlandse Fauna 2. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & EIS-Nederland, Leiden. Hoefsloot, G. & A.D.G. Koopman, in voorbereiding. Beoordeling beschermde soorten Teersdijk, Nijmegen. Qiuck scan in het kader van de Flora- en faunawet. Rapportnr. 06-146 i.o.v. gemeente Nijmegen, Bureau waardenburg, Culemborg. Huijbregts, H., 2003. Beschermde kevers in Nederland. Nederlandse Faunistische Mededelingen 19-2003, pag. 1 -27. Huijbregts, H., 2004d. Vliegend hert Lucanus cervus (Linneaus, 1758). EIS-Nederland, www.naturalis.nl/eis. Janssen, J.A.M. & J.H.J. Schaminée, 2004. Europese Natuur in Nederland. Soorten van de Habitatrichtlijn. KNNV Uitgeverij, Utrecht. Kalkman, V., R. Ketelaar & M. van der Weide, 2003. Libellen (Odonata) in de periode 2000-2002. ln: Waarnemingenverslag dagvlinders, libellen en sprinkhanen 2003. EIS-Nederland, de Vlinderstichting en Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie, Leiden. Kapteyn, K., 1995. Vleermuizen in het landschap. Over hun ecologie, gedrag en verspreiding. Schuyt & Co Uitgevers en (mporteurs bv, Haarlem / Provincie Noord-Holland, Haarlem. Kleukers, R., 2003. Sprinkhanen en krekels in de periode 1996-2002. ln: Waarnemingenverslag dagvlinders, libellen en sprinkhanen 2003.

EIS- Nederland, de Vlinderstichting en Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie, Leiden. Koopman, A.D.G. & G. Hoefsloot, 2006. Beoordeling beschermde soorten Teersdijk, Nijmegen. Bureau Waardenburg, Culemborg. 27

Koopman, A.D.ci., J.M. Reitsma & L.S. Anema, 2005. Beschermde natuurwaardenkaart Nijmegen. Toelichting. Rapport 05-065 i.o.v. gemeenten Nijmegen, Bureau Waardenburg, Culemborg. Lange, R., Twisk, P., Winden van, A., Diepenbeek van, A., 1994. zoogdieren van West Europa. Uitgeverij KNNV, Utrecht. Lensink, R., J. Reitsma, S. Dirksen & J. van der Winden, 2001. Ecoiogische effecten van het structuurmodel Kust (gemeente Lelystad). Rapport 01-019, Bureau Waardenburg bv, Culemborg. Limpens, H., K. Mosterd & W. Bongers, 1997. Atlas van de Nederlandse vleermuizen. Onderzoek naar verspreiding en ecologie. Uitgeverij KNNV, Utrecht. LNV, 1993. Structuurschema Groene Ruimte: het landelijk gebied de moeite waard. Ministerie van LNV, Den Haag. LNV, 2004. Besluit Rode lijsten flora en fauna. Ministerie van LNV, Den Haag. LNV, 2005a. Buiten aan het werk? 1-Ioud tijdig rekening met beschermde dieren en planten! Ministerie van.LNV, Den Haag. LNV, 2005b. Algemene Handreiking Natuurbeschermingswet 1998. Ministerie van LNV, Den Haag. Meijden, R. van der, 1998. lnteractieve Heukels Flora van Nederland. CD-ROM. Wolters-Noordhoff, Groningen. Nederlandse Vereniging voor Libellenstudie, 2002. De Nederlandse libellen (Odonata). Nederlandse Fauna 4. Nederlands Natuurhistorisch Museum, KNNV Uitgeverij en EIS-Nederland, Leiden. Nie, H.W. de, 1997. Atlas van de Nederlandse zoetwatervissen (2e herziene druk).

Media Publishing, Doetinchem. Peeters, T.M.J., C. van Achterberg, W.R.B. Heitmans, W.F. Klein, V. Lefeber, A.J. van Loon, A.A. Mabelis. H. Nieuwenhuijsen, M. Reemer, J. de Rond, J. Smit & H.F-I.W. Velthuis, 2004. De wespen en mieren van Nederland (Hymenoptera: Aculeata). Nederlandse Fauna 6. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, Leiden, KNNV Uitgeverij, Utrecht. RAVON, 1999. Jaarverslag 1998. Reptielen, amfibieën en vissen, nr. 6. Jaargang 2, nr. 3, pag. 60-75. RAVON, 2005. Waarnemingenoverzicht 2003 & 2004. Reptielen, amfibieën en vissen, nr. 20. Jaargang 7, nr. 2, pag. 46-64. SOVON, 2002. Atlas van de Nederlandse broedvogels. Nederlands Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij en ElS-Nederland, Leiden. Tax, M.H., 1989. Atlas van de Nederlandse dagvlinders. Vlinderstichting, Wageningen. Timmermans, G., R. Lipmann, M. Melchers & H. Holsteijn, 2004. Gewone rivierkreeft Astacus astacus (Linneaus, 1758). EIS-Nederland, www.naturalis.nl/eis. Weeda, E.J., R. Westra, Ch. Westra & T. Westra, 1994. Nederlandse oecologische flora: wilde planten en hun relaties 1 t/m 5. KNNV Uitgeverij / IVN, Utrecht. Woldendorp. H.E., 2005. Wetgeving natuurbescherming. teksten en toelichting. Editie 2005. Sdu Uitgevers. Den Haag. Zollinger, R., R. Creemers & F. Spikmans, 2003. Gegevensvoorziening vis- en amfibieënsoorten Annex 11 Habitatrichtlijn.

Overzicht beste leefgebieden kamsalamander, grote modderkruiper, kleine modderkruiper, bittervoorn en rivierdonderpad. RAVON, Nijmegen. Zuiderwijk, A. & G. Smit, 1990. De Nederlandse slangen in de jaren tachtig. Analyse van waarnemingen en beschrijving van landelijke verspreidingspatronen. Lacerta 49 (2). 28

Zuiderwijk, A., G. Smit & B. Kruyntjens, 1992. De Nederlandse hagedissen in de jaren tachtig. Analyse van waarnemingen en beschrijving van landelijke verspreidingspatronen. Reptielen Natuurbeleidsplan. Lacerta 5 (1). 29

. .. - . } J, /. 3 o ,, . Ì . .. .... .... ç , 1 Bijlage 1 Verspreiding beschermde soorten Vindplaats bermpje Geschikt leefgebied voor bermpje binnen plangebied Vindplaats kleine modderkruiper Geschikt leefgebied voor kleine modderkruiper binnen plangebied Dassenburcht met zes pijpen Graafsporen das Prenten (bovenste pijl) en wissel van de das 31 o LI A 11

Bijlage 2 Gegevens Natuurioket Tabel B1. 1 | Rapportage Natuurioket voor kilometerhok x:181 / y:423 FFI = Fiora- en faunawet categorie 1 (vrijstelling); FF23 = Flora- en faunawet categorie 2 of 3 (strik(ei) beschermd); H/V = Habitatrichtlijn / Vogelrichtlijn; RL = Rode lijt Soortgroep | FF1t | FF23 | H/Vt | RL* | Volledigheidt Detailt | Actualiteitt Vaatptanten | s | 3 | 20 | goec | - | &nbsp1975- 2004 Fossen | rnatig | 1996-2006 Korstriossen | ntet | 1991-2006 Paccestoelen | stecht | 1990-2005 Loogcieren | 1 | slecht | 51-100°/ | 1995-2005 L3roeCvogels | /6 | 16 riatlg | 0°/j | 1994-2005 Vlatervogels | 21 | rnatlç | 0°i.

| 96/91-03/04 Repttelen | 1 | stecht | 1991-2005 Arif,bteen | 4 | 1 | riatšg | 51-100°h | 1991-2005 v$ssen | nlet | 1991-2005 Dagvllncers | 1 | recel$:k | 0% | 1995-2005 Naclìtvllncers | rtlet | 1980-2005 Libellen | 2 | goee | 0~ | 1991-2005 Sprinkhanen | 2 | goec | 1-10% | 1991-2005 Overige | slecht | 1991-2005 onçeervelcen Tabel B1.2 | Rapportage Natuurloket voor kilometerhok x:181 / y:424 FF1 = Flora- en faunawet categorie 1 (vrijsteiling); FF23 = Flora- en faunawet categorie 2 of 3 (strik(er) beschermd); H/V = Habitatrichtiijn / Vogelrichtiijn; RL = Rode Iijst Soortgroep | FFit | FF23t H/Vt | RLt | Volledigheidt Detailt | Actuaiiteitt Vaatplanten | 1 | goec | &nbspl9/5- 2004 r.ossen | slecht | 1996-2006 Korstmossen | rtlet | 1991-2006 Paccestoeten | 1 slecht | 0°h | 1990-2005 Loogcteren | fliet | 1995-2005 Broecvoçels | 44 | B | çoec | 0% | 1994-2005 Vdatervogels | 21.

| riatlg | 0% | 96/91-03/04 Reptlelen | rtlet | 1991-2005 Anfšbieen | níet | 1991- 2005 Vlssen | nlet | 1991-2005 Dagvllncers | natig | 1995-2005 Nachtvllncers | ntet | 1980-2005 Lšbellen | niet | 1991-2005 Sprtnkhanen | rHet | 1991-2005 Overíçe | slecht | 1991-2005 ongevervelcen 33 Tabel 81.3 | Rapportage Natuurloket voor kilometerhok x.181 / y:425 FF1 = Flora- err launawet c.ategorie 1 (vri/ste/Iing); FF23 = Flora- en faunawet categorie 2 of 3 (çtrik(er) beschermd); H/V = Habitalrichl/i/n / Vogelricht/i/n; RL = Rode /ijst Soortgroep | FFI | FF23 | H/V* | RL | Volledigheid | Detaìl | Actualiteit \faatplanten | 3 | 2 | çoec | - | 2004 &nbspl9/S- rossen | slccht | 1996-2006 Korstrnossen | rriet | 1991-2006 PaCestoelen | slecht | 1990-2005 zooçcleren | rriet | 1995-2005 t3roecvoçels | nìet | 1994-200S Watervoçels | 21 | 15 | rratlg | 00/, | 96/97-03/04 Reptlelen | nlet | 1991-2005 Arnflbieen | nlet | 1991-200S Vlssen | niet | 1991-200S Daçvlircers | 1 | rnatlç | ç | 1995-2005 Nacttvllncers | nlet | 1980-2005 Libellen | rrlet | 1991-2005 sprinklaren | re-cell;k | 1991-200S Overtge | 1991-2005 onçeervclcen Tabel B1.4 | Rapportage Naluurloket voor ki/ometerhok x:182 / y:423 FF1 = Flora- en faunawel categorie 1 (vri/stelling); FF23 = Flora- eri faunawet categorie 2 of 3 (strik(et) beschermd); H/V = Habitatricht!ijn / vogelrichtlijn; RL = Rode lijst Soortgroep | FF1 | FE23 | H/V | RL

| Volledigheid | Detail | Actuaiiteit Vaatplartcn | 4 | 4 | 15 | goec | - | &nbspl9/5-2004 Mossen | rnatiç | 1995- 2006 Korstrrossen | niet | 1991-2005 PaCcestoelen | 26 | goec | 0n | 1990-2005 Looçolcrcn | ri et | 1995-2005 t3r0ecv0ge1s | /9 | 17 | çocc | D°n | 1994-2005 V/atervo.gels | 45 | rratlç | 0°n | 9/97-03/04 Reptieien | 1 | slecht | 1991- 2005 Arnfìbieen | 4 | rccell;k | si-i00°n | 1991-2005 vissen | slecht | 1991-2005 DaçvlirCcrs | 1 | goet | 26-50°n | 1995-2005 rachtvllrrcers | niet | 1980-2005 Ll bel len | 3 | çcec | 26-S0°n | 1991-2005 Sprinklaren | 2 | çoec | 11-25% | 1991-200S Overiçc- | slectt | 1991-2005 onçee.ervelcen 34 Tabel B 1.

5 | Rapportage Natuurloket voor kilometerhok x:182 / y:424 FFI = Flora- en faunawet categorie 1 (vrijstel!ing); FF23 = Flora- en faunawet categorie 2 of 3 (strik(er) beschermd); !-bV = Habitatrichtlijn / Vogelrichtlijn; RL = Rode lijst Soortgroep | FF1 | FF23* H/V | RL | Vollediglieid* Detaila | Actualiteit* vaatpianten | 2 | 2 | 10 | çoec | - | &nbsp1975-2004 rossen | nlet | 1996-2006 Korstriossen | nlet | 1991- 2006 Pacaestoelen () | 94 | çoea | 0°h | 1990-2005 zoogcleren | nlet | 1995- 20D5 Broeovogels | fllet | 1994-2()0S rdatervogels | ¿2 | 16 | natlç | 0°h | 96/9F-03/04 Ieptlelen | nlct | 1991- 200S Amflbleen | 1 | slecht | S1-100~ | 1991-2005 Vlssen | nlet | 1991-2005 Dagvllncers | goec | 199S-2005 rachtvllncers | receli;k | 1960- 2005 Llbellen | 2 | çoec | 51-100~ | 1991-2005 Spn nkhanen | receli;k | 1991-2005 Ovençe | niet | 1991-2005 onçewervelcen 35 Bijiage 3WetteIijk kader l.l lnleiding ln dit hoofdstuk worden ¡n het kort het wettelijk kader en de toepassing op ruimtelijke ingrepen en beheer beschreven. Het geeft weer hoe de wettelijke toetsingskaders door Bureau Waardenburg worden gehanteerd bij het opstellen van ecologische beoordelingen. De bescherming van natuur ¡n Nederland is vastgelegd in Europese en nationale wet- en regelgeving, waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen soortenbescherming en gebiedsbescherming.

De soortenbescherming is in Nederland verankerd in de Flora- en faunawet ( 1.2 van deze bijlage), de gebiedsbescherming in de Natuurbeschermingswet 1998 (5 1.3). Tevens wordt kort ingegaan op de betekenis van Rode lijsten (5 1.4) en de Ecologische Hoofdstructuur (5 1 .5) bij ecologische toetsingen. 1 .2 Flora- en faunawet1 Het doel van de Fiora- en faunawet is het instandhouden en beschermen van in het wild voorkomende pianten- en diersoorten. De Flora- en faunawet kent zowel een zorgplicht als verbodsbepalingen. De zorgplicht geldt te allen tijde voor alle in het wild levende dieren eri planten en hun leefomgeving, voor iedereen en in alle gevallen. De verbodsbepalingen zijn gebaseerd op het nee, tenzij principe. Dat betekent dat aile schadelijke handelingen ten aanzien van beschermde planten- en diersoorten in principe verboden zijn (zie kader). Verbodsbepalingen in de Flora- en faunawet (verkort) Artikel 8: Het plukken, verzamelen, afsnijden, vernielen, beschadigen, ontwortelen of op een andere manier van de groeiplaats verwijderen van beschermde planten. Artikel 9: Het doden, verwonden, vangen of bemachtigen of met het oog daarop opsporen van beschermde dieren. Artikel 10: Het opzettelijk verontrusten van beschermde dieren.

Artikel 11: Het beschadigen, vernielen, uithalen, wegnemen of verstoren van nesten, holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfsplaatsen van beschermde dieren. Artikel 12: Het zoeken, beschadigen of uit het nest halen van eieren van beschermde dieren. Artikel 13: Het vervoeren en onder zich hebben (in verband met verplaatsen) van beschermde planten en dieren. Artikel 75 bepaalt dat vrijstellingen en ontheffingen van deze verbodsbepalingen kunnen worden verleend. Het toetsingskader ¡s begin 2005 gewijzigd door middel van een Algemene Maatregel van Bestuur, doorgaans aangeduid als de AMvB artikel 75. Er gelden verschillende regels voor werkzaamheden in het kader van ruimtelijke ingrepen en die in het kader van bestendig gebruik en beheer. Deze paragraaf is in belangrijke mate gestoeld op de brochure Buiten aan het werk? (LNV, 2005a). 37

Er bestaan drie beschermingsregimes corresponderend met drie verschillende groepen beschermde soorten, opgenomen in drie bijbehorende tabellen in de LNV- brochure. Tabel 1. De algemene beschermde soorten Voor deze soorten geldt een vrijstelling voor ruimtelijke ingrepen en bestendig gebruik en beheer. Ontheffing ten behoeve van andere activiteiten kan worden verleend, mits de gunstige staat van instandhouding niet in het geding is (1ichte toetsing). Tabel 2. De overige beschermde soorten Voor deze soorten geldt een vrijstelling voor werkzaamheden in het kader van ruimtelijke ontwikkeling en inrichting en van bestendig gebruik en beheer, als op basis van een door de minister van LNV goedgekeurde gedragscode wordt gewerkt. Anders is ontheffing noodzakelijk, na lichte toetsing. Tabel 3. De strikt beschermde soorten Dit zijn alle vogelsoorten en de planten- en diersoorten vermeld in Bijlage 4 van de Habitatrichtlijn of in Bijlage 1 van de AMvB artikel 75. Voor bestendig gebruik en beheer geldt ook voor deze soorten een vrijstelling, mits men werkt op basis van een door de minister van LNV goedgekeurde gedragscode. Voor verstoring (met wezenlijke invloed) van deze soorten kan geen vrijstelling of ontheffing worden verkregen. Voor ruimtelijke ingrepen is altijd een ontheffing op grond van artikei 75 van de Flora- en faunawet noodzakelijk.

Deze kan worden verleend na een uitgebreide toetsing. De uitgebreide toetsing houdt in dat ontheffing alleen kan worden verleend als: 1. Er geen afbreuk wordt gedaan aan de gunstige staat van ¡nstandhouding van de soort; 2. Er geen andere bevredigende oplossing voorhanden is; 3. Er sprake is van een in de wet genoemde reden van openbaar belang; 4. Er zorgvuldig wordt gehandeld. Bestendig gebruik, bestendig beheer en onderhoud in de bosbouw en landbouw en uitvoering in het kader van ruimtelijke inrichting of ontwikkeling worden genoemd als openbaar belang. Zorgvuldig handelen betekent het actief optreden om alle mogelijke schade aan een soort te voorkomen, zodanig dat geen wezenlijke negatieve invloed op de relevante populatie van de soort optreedt. Mitigatie (het vermijden of verzachten van negatieve effecten) en compensatie (het aanbieden van vervangend leefgebied) kunnen deel uitmaken van het zorgvuldig handelen. Samenvatting toetsingskader Flora- en faunawet Het toetsingskader van de Flora- en faunawet voor werkzaamheden in het kader van ruimtelijke ontwikkeling en inrichting eri bestendig gebruik en beheer luidt dus: 1. Komen er soorten uit Tabel 1 voor? Hiervoor geldt een vrijstelling. Alleen de zorgplicht is van toepassing. 2. Komen er soorten uit Tabel 2 voor? Dan geldt een vrijstelling (mits gedragscode) of moet ontheffing worden aangevraagd (lichte toetsing). 3.

Komen er soorten uit Tabel 3 voor? Er geldt een vrijstelling voor bestendig gebruik en beheer (mits gedragscode; niet voor art. 10). ln overige gevallen is altijd ontheffing nodig (uitgebreide toetsing). 38

1 .3 Natuurbeschermingswet 19982 De Natuurbeschermingswet 1998 (kortweg: Nbwet) vormt de invulling van de gebiedsbescherming van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn en heeft als doel het beschermen en instandhouden van bijzondere gebieden ¡n Nederland. De Nbwet kent verschillende soorten beschermde gebieden. De belangrijkste zijn de Natura 2000- gebieden (oftewel Vogel- en Habitatrichtl ijngebieden oftewel Speciale Beschermingszones) en de beschermde natuurmonumenten. De aanwijzingsbesluiten van deze gebieden bevatten een kaart en een toelichting, waarin de instandhoudings- doelstellingen staan verwoord (zie www. minlnv.nl ). Voor Natura 2000-gebieden dient een beheersplan te worden opgesteld. Daarin staat o.a. welke maatregelen nodig zijn om de natuurdoelen te halen en welk (bestaand en toekomstig) gebruik al dan nietvergunningplichtig is. Projecten en handelingen, die negatieve effecten op Natura 2000-gebieden kunnen hebben en die niet nodig zijn voor of verband houden met het beheer, zijn verboden. Hiervoor kan door het bevoegd gezag (meestal Gedeputeerde Staten, soms de minister van LNV) vergunning worden verleend op grond van artikel 19d. Voor plannen (bij voorbeeld bestemmingsplannen, streekplannen, waterhuishoudingsplannen) geldt dat goedkeuring van het bevoegd gezag op grond van artikel 19j nodig is.

Ook activiteiten buiten het Natura 2000-gebied kunnen vergunningplichtig zijn als er negatieve effecten door externe werking kunnen optreden. De vergunning of goedkeuring kan pas worden afgegeven nadat een habitattoets het bevoegd gezag de zekerheid heeft gegeven dat het gebied niet wordt aangetast. Habitattoets ln de oriëntatiefase — voorheen ook wel voortoets genoemd — wordt onderzocht of een plan, project of handeling (kortweg: activiteit), gelet op de instandhoudings- doelstellingen, mogelijk schadelijke gevolgen heeft voor een Natura 2000-gebied en zo ja of deze gevolgen significant kunnen zijn. De gevolgen moeten worden beoordeeld in samenhang met die van andere plannen en projecten (cumulatieve effecten). Als er geen effecten zijn, is de kous daarmee af. Als de effecten klein zijn, volgt een verslechterings- en verstoringstoets. Bij mogelijke significante effecten voigt een passende beoordeling. ln de verslechterings- en verstoringstoets worden de effecten gespecificeerd. Daarbij hoeft dan niet meer naar cumulatieve effecten te worden gekeken. Het bevoegd gezag beoordeelt of de effecten aanvaardbaar zijn of niet. Aan de vergunning kunnen beperkende voorwaarden (mitigatie en compensatie, zie onder) worden verbonden. 2 Hierbij is in belangrijke mate gebruik gemaaktvan de brochure Algemene handreikirig natuurbeschermingswet 1998 (LNV, 2005b) 39

De passende beoordeling is veel uitgebreider. Op basis van de beste wetenschappelijke kennis dienen de effecten op de habitats en soorten te worden ingeschat, rekening houdende met cumulatieve effecten. Als de passende beoordeling uitwijst dat er slechts beperkte effecten ziin, dan dient vergunning te worden aangevraagd, die wordt verleend indien de effecten aanvaardbaar worden geacht. Als er significante effecten zijn, dan mag vergunning aileen worden verleend als er voldaan is aan alle drie onderstaande ADC-criteria: - Er zijn geen geschikte Alternatieven. - Er is sprake van Dwingende redenen van groot openbaar belang, waaronder redenen van sociale en economische aard. - Er is voorzien in exacte en tijdige Compensatie. Als er sprake ¡s van aantasting van een gebied dat is aangewezen ter bescherming van prioritair natuurlijk habitat of een prioritaire soort, dient eerst door de minister van LNV aan de Europese Commissie advies te worden gevraagd. Bovendien is het aantal redenen van groot openbaar belang beperkt. Het toetsingskader voor beschermde natuurmonumenten is zeer vergelijkbaar, echter de procedure en de speelruimte van het bevoegd gezag wijken op enkele ondergeschikte punten af. Zorgplicht Artikel 191 legt aan iedereen een zorgplicht voor beschermde natuurgebieden op.

Deze zorg houdt in ieder geval in dat ieder die weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat een handeling nadelige gevolgen heeft, verplicht is die handeling achterwege te laten of, als dat redelijkerwijs niet kan worden gevergd, eventuele gevolgen zoveei mogelijk te beperken of ongedaan te maken. De nadelige handelingen hebben betrekking op de instandhoudingsdoelen ¡n het geval van een Natura 2000-gebied en op de wezenlijke kenmerken in het geval van een beschermd natuurmonument. 1 .4 Rode Iijsten Rode lijsten zijn geen wettelijke instrumenten, maar ziin sturend voor beleid. Zij dienen om prioriteiten in middelen en maatregelen te kunnen bepalen. Bij het beoordelen van maatregelen en ¡ngrepen kunnen de Rode lijsten echter wel een belangrijke rol spelen. Er ziin nu landelijke Rode lijsten vastgesteld voor paddestoelen, korstmossen, mossen, vaatpianten, platwormen, land- en zoetwaterweekdieren, bijen, dagvlinders, haften, kokerjuffers, libellen, sprinkhanen en krekels, steenvliegen, vissen, amfibieën, reptielen, zoogdieren en vogels (LNV 2004). Een aantal provincies heeft aanvullende provinciale Rode lijsten opgesteld. Van soorten op de Rode lijst moet worden aangenomen dat negatieve effecten van ingrepen de gunstige staat van instandhouding relatief gemakkelijk in gevaar brengen.

Waar het beschermde soorten betreft zal er dus extra aandacht aan mitigatie en compensatie moeten worden besteed. Bij niet-beschermde soorten of soortgroepen kunnen op grond van de zorgplicht extra maatregelen worden gevergd. Bij een aantal 40

soortgroepen gaat het echter om tientailen of honderden moeilijk vast te steilen soorten, waardoor de waarde voor praktische toepassingen vaak beperkt is. 1 .5 Ecologische Hoofdstructuur De Planologische Kernbeslissing (PKB) Structuurschema Groene Ruimte (LNV, 1993) bevat de doelsteliingen, de hoofdlijnen en de belangrijkste maatregelen van het nationaal ruimtelijk beleid voor onder meer natuur en landschap. Onderdeei hiervan is de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), die bestaat uit een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen natuurgebieden verbonden door verbindingszones. De begrenzing van de EHS is een provinciale taak. De Ecologische Hoofdstructuur wordt in provinciale streekplannen uitgewerkt. Ruimtelijke plannen van gemeenten moeten hieraan worden getoetst. De EHS is de afgelopen jaren in gebiedsplannen nader begrensd (vaak op perceelsniveau), waarbij per begrensde eenheid natuurdoeltypen zijn aangewezen. ln of in de nabijheid van beschermde natuurgebieden geldt het nee, tenzij-regime. Nieuwe plannen, projecten of handelingen zijn niet toegestaan als zii de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied aantasten. Hiervan kan alleen worden afgeweken als er geen reële alternatieven zijn én er sprake is van redenen van groot openbaar belang.

ln dat geval moet de initiatiefnemer maatregelen treffen om de nadelige effecten weg te nemen of te ondervangen, en waar dat niet volstaat te compenseren door het realiseren van gelijkwaardige gebieden, Iiefst in of nabij het aangetaste gebied. Ook financiële compensatie is mogelijk. 41

ACTSHEET len van condoomvoorzlenlng op de HOP. Dergelijke maatregelen dra- gen blj aan de gezondheld van de bezoekers. • Dlenst qroenvoorzienlngen: De dienst groenvoorzieningen kan een actieve bijdraqe leveren aan de veiligheid op een HOP. MOVlSlE Les- bisch- en Homo-emancipatlebeleld adviseert HOPs niet kaal te kappen, en ook niet te klezen voor het open- kappen van beplantlng. Hlerdoor wordt de baan alleen maar verplaatst, waarmee men het probleem letterlijk verschuitt. Onnodlge afbraak van url- noirs en het afslulten van parken en aantjes die als ontmoetinqsplaatsen ln gebrulk zljn, heeft ook welnlg zln. De diensi groenvoorzieningen kan beter voorzlenlngen treffen voor een goed gebrulk van een HOP, zoals het plaatsen van estra afvalbakken en condoomautomaten. Ook het afslui- ten van bepaalde straten voor door- Cololen UltOeve MOVISIE L,sh,scl,- en HomobOlotd. december 2006 www.n,ov,sie.nl Redaclie: Jedith 5chuy1 en Tekntredaclie: Fotogralie: et, Danbmei) Vormgenieg: CASE, , OredO ok: o. 11 keflt de tectst,eets oek teruqvifldefl op wsew.homo-ewancipatie.nl. Meer eoemplaren zl)n te bestellen via letoburno-nmancipatie.nL 000. ullgave werd mogelijh gemaokt dvo, een bija-ege von 1-01 ministe,ln von VWS.

Me.r lnforniatle www.homo-emanclpatle.nl, MOVISIE Lesblsch en Homobeleld www.lecd.nl, Landelljk Expertise- Centrum Dlversitelt van de polltle www.coc.nl, Federatle van Neder- landse Verenlglngen tot lntegratle van Homoseksuallteit cOC Neder- land http://banenoverzicht.gaycover.nl, overzlcht van alle HOPs ln Neder- land http://groups.msncom/platformkeel- bos, belangenbehartlger voor bezoe- kers van HOPs Kennis en odules ooor mflofsvhoppelijkc oofwikkcllng mOVlslE • hwelnnon, gmeoen .nrtln ,,l!,Oe,nnnl • flos,.l,a er .IS.,oni grve-I.* • teefnoflnl,eld gaand autoverkeer. met een keerlus en parkeerplaatsen aan beide zljden van de aísluitlng, is een mogelljkheid. Herplanten van lage strulken, en mln- der of selectlever snoelen op bepaal- de plekken ls een manler orn de loop op en rond een HOP te reguleren. Ten slottekan men denken aan het omlei- den van wandelroutes voor zover deze de HOP kruisen, het nlet aanleg- gen van doorgaande paden door de HOP en het realiseren van een visuele afslulting van zljpaden. 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e Wat kan een gemeente doen met homo-ontinoetingsplaatsen? Een homo-ontmoetlnqsplaats - ook wel HOP genoemd - ¡s een openbare ontmoetlngsplaats voor mannen dle (homoseksuele) contacten zoeken met anðere mannen. tn de volksmond worden ze ook we( baan of crul- singgebled genoemd.

Deze banen bevlnden zlch ln de openbare ruimte, denk bijvoorbeeld aan stationn, parken. meren, urinolrs en parkeerplaat- sen langs autosnelweqen, Wie bezoekt de HOP? Bezoekers van de HOP benoemen zich soms wel, maar vaak ook niet als homoseksueel. Hoe zii hun identiteit ook omschrijven, dcze mannen zijn in elk qeval op zoek naar lseksuele) con- tacten met andere mannen. Sommi- gen gaat het om de spanning. ande ren vinden hot vooral lekker om bui- ten te vrijen. Voor sommige HOP- bezoekers geldt dat een homoseksu ele ontmoetinq in het commerciële circuit niet mogelijk of gewenst is. En op een HOP homen relatief veel man- nen die niet openlijk homoseksueel zijn en in het openbaar een hetero sriksueel tsestaan leiden: getrouwde mannen, autochloon ãn alloclrtoon. Of het zljn julst jongero jongens die de stap naar de homobar nog niet durven zetten, Een niet te verwanrlo- zen groep ten slotte zijn mannen die illegaal in Nederland serblijven, die soms mede op zoek zijn naar bijver diensten waar geen Sofi-nummer aan te pas bomt, Niet allri baanbezoehers komen overi- gens om oeks te hebben, Een deel schept er plezier in om naar anderen te kijken. Tot slot: veel mensen den- ken dat het op een HOP (bijna) altijcl orrr betaalde seks gaat, ln de praktijk blijkt het prostitutieaandeel van de seksuele contacten op de baan echter vrij gering.

Wat zijn de mogelijke problemen rond een HOP? • Velllqheid Nogal wat mannen die seks hebben op de baan, vinden niet dat ze een homoseksuelri idrintiteit hebben. Ze hcbben wel seks met mannen, maar hun cultuur, religie. persoenlijkhriid of bijvoorbeeld leeftijd maakt het voor hen moeilijk zich ook homo te noe- men. Hlermee komen sve op de beken- de problemen vsn de geheime identi telt die drize groep moellijk aan spreekbaar maakt op aspecten van veiligheid: • de chanteerbaarheid • de verhoogde kans om slachtotfer te worden van bilvoorbeeld qeweld • het ontbreken van oridertinge net- werken die een zekere beschernring zouden kunnen bieden • het onvotdoende getníormeerd zijn ovc-r .-.at w€l f niel maq en lran Ook factoren die te maken hebben rrret de specifieke situatie op een HOP vnrqrcten cle hans slachtofter te wor den varT bilvoorbeeld beroving. ver- krachtinq en discrimlnatie. Cruisen vindt vaak plaats op donkere. meer atgeleqen plekken. en op tildstippen dat andere gebruikers vnn de ruimte er doorqaans niet zijn. ln toenemende rrrate qebeurt het de Tantste tijd ook meet overdag. [en probleem voor cruisende marinen. politie en lokale overheid is dat op cruisepekken soms homovijandige intolerantie en anti- homogeweld plaatsvincleri. Helaas is het de laatste jaren zelfs herhaalde malen tot moord op een bezoeker van een HOP qehomeri.

• Vervulllnq De HOP is praktisch altild te vlnden in een qroeTre orrrgevinq. Voor het sek- sueel contact trekt men zich teruq op de beschutte plaatsen in de bosscha- ges. Deze plantsen worden door dit gebruik hetaas ook gekenmerkt door servuiling door cruisende mannen. Vaak laten mannen, bij gebrek aan afvalbakken. tiusues en conclooms achter op de plaats waar ze seks heb ben gehad. Ook als er wel afvalbakken staan, komt dergelijke vervuiling nog- al eens voor. • Onvelllqe seks [en deel van de bezoehers van de HOP komt uit een riociale oñgeving waar zij een heterosociaal lzven leldcs. Daar- door zljn zij vaak minder goed op de hoogte van de rlsicos vnn onveilige seks. Helaas moeten we daarbij ook constateren dat te veel mannen die wél iets van soa weten, qewoon nlet • Klachten van derden De klachten van derden over een HOP zijn grofweg onder te verdelen ln twee categorieën: de overlast voor omwonenden en de overlast voor de heterobezoekers• van het gebled waar de HOP zich bevindt. Omwonen- den gaat het vooral om de vervuiling. en soms ook orrr het komen en gaan van autos san HOP-bezovkers. Verder hebben mensen sorrrs gevoelrimatige bezwaten, omdat het op een HOP om homoseksuele contacten qaat.

Veel heterobezoekers van het gebied waar de HOP zich bvvindt, willen vooral niet geconfronteerd worden met homoseksuele handellngen van aas viligc sCbs doen, Daardoor jn julst minder assertieve bezoekers van • een HOP die deze manrien dnar ont- moeten noq kwetsbaurder. -

mannen. Het wekt wrevei op, bljvoor- beeld omdat men meent dat contact zoekende homo•s op heteromannen of mlsschien op klnderen uit zijn. Een gemeentelijke vlsle op de HOP ln Nederland wordt tamelijk breed de opvattlng gesteund dat de overheld terughoudend moet zljn in haar rol van zedenmeester. Er is wetgevlng over de minimumleeftijd voor seksu- eel contact en over seksueel geweld. Ook prostitutie is ln ons land officleel gereguleerd. Het past niet bij deze rol om HOPs te slulten om de zeden te beschermen. Daarblj komt dat inmld- del door praktljkvoerbeelden wel dul- delljk geworden ls dat sluiting van een ttop eventuele problemen niet oplost, maar uitslultend leidt tot een verplaat- sing van het fenomeen. Het is dan ook wenselijk om tot een lokale visie te komen met betrekking tot de HOP, en daarln zaken als rulmteverdellng, onderling respect en het voorkomen van crlmlnallteit mee te nemen. Hler onder werken we deze zaken kort uit. • Rulint.verdellnq De (lokale) overheid heeft een speci- fieke rol in het beheer van de openba- re rulmte, vooral als er sprake ls van verdellngsproblematlek. De overheid moet dan wel objectlef opkomen voor de belangen van alle partljen. dus zonder aanzlen des persoons. Zo kent men al rulmten die zljn voorbehouden aan klnderspeelplaatsen. of speclale plaatsen waar mensen hun hond kun- nen ultlaten.

ln het verlengde daarvan kan een gemeente ook een HOP een legitiamo boctemmlng govon. De aan- wijzing van een bepaald deel van de openbare ruimte tot homo-ontmoe- tingsplaats maakt bovendlen bepaal- de beheersmaatregelen makkelljker. Daarmee kan men de bezoekers van de HOP meer velligheld garanderen. En omwonenden hoeven niet onver- hoeds geconfronteerd le worden met lets wat ze nlet wllten zlen. • Onderllnq respect Vaak wordt het ljezoeken van de HOP door anderen niet gezien als een regullere vorm van rocreatle. Bulten seks door mannen roept nog altijd aanzlenlljke weerstand op, wetllcht gevoed vanuit de angst voor het andere, ln het huidige maatschappe- lljlse kllmaat is sowleso een vermln derde tolerantie jegens allerlei mtn- aerlieden mrkizaar. in het vcrlenqde van de nleuwe discussle over nor men en waarden. vtndt zelrs een zeke- re morallserlng plaats ln de samenle- vlng. Daardor ervaren mensen sub• culturele vormen van gedrag sneller dls overlast. Een lokale overheld kan hlerin als het ware steltlng nemen, door bewust een omgevlng te organiseren waarblnnen de HOP-bezoekers velllg kunnen recreëren.

Ulteraard heeft dtezelfde overheid ook een verantwoordelljk heid naar de omwonenden en hetero• bezoekers van de openbare ruimte waar de HOP zich bevlndt, Hetaas hebben gemeenten - soms vanuit een heteronormatiof woordenpatroon vaak een verkeerd beeld van de HOP en haar bezoekers, De eerlijkheld gebtedt overlgens te zeggen dat ook de bezoekers van de HOP ntet altljd rekening houden met andere gebruikers van de rulmte. Men laat bijvoorbeeld rommel achter, of houdt er geen rekening mee dat men soms tljdens de seks zlchtbaar en hoorbaar ls voor hetero-gebruikers van de ruimte. Het ontwikketen van een visie en daarbij behorende maat- regelen, kan echter het onderltngo respect ten goede komen. • Voorkomen van crlmlnalltelt De doelgroep van bezoekers van de HOP heeft, door hun potentieel gehel- me identitelt, verhoogde kans op chantage. of om nlachtoffer te worden van fysleke criminaliteit (daders zoe- ken naar gemakkelijke slachtoffers. met het minste rlslco op aangifte blj de polltle). Tevens kan er sprake zljn van •feitelijk aanstootgevend gedrag door cruisende mannen. doordat hun seksuele handelingen zichtbaar zijn vanaf de openbare weg. Moge!ijko oplossingen in het beleid • Gedoogbeleld Gedooqbeleid is cen van de meost voor de hand liggcndc instrumenten die de overheid (tokeal of provinciaal) heeft.

Door voor gedoogbeleld rond ElOPs te klezen, hoeven gcen lastlg terug te draalen polittekc besluiten te worden genomen, dle eventueel op verzet zouden kunnen stuiten. Bij hot maken van afspraken moet helder - en tater zlchtbaorl - worden voor welk deet van een bepaald terreln de go doog3ituatie geldt. • lnrlchten van het terreln De overheid kan door mlddel van bestemmingsplannen de HOP als het ware legallseren. 000r de omgeving van de HOP opnieuw in te rlchten, kan zij voor alle partijen een leefbare omgeving maken. De overlast van autos is te vermlnderen, en door de inrichtlng van het groen kan men het zlcht van omwonenden op de HOP beperken. Het is handig als de HOP een terrein ls dat door het aanleggen of afsluiton van weqen en paden kan worden afgezonderd van de rest van de openbare ruimte. Zo bestaat er welnlq kans dat gewone wandelaars of fletsers onvorhoeds worden gecon fronteerd met seksende mannen. • Survelllance Om de velllgheid te verqroten, ls het zinvol dat de politie regelmatlg zicht baar survellleert op de HOR Wel is belangrijk dat zij daarbij het recreê ren door de bezoekers, voor zover dat geen feitelljke overlast veroorzaakt. niet verstoort, Het is bijvoorbeeld nlet aan te raden om met zaklampen door de bosschages te gaan. tenzlj er een concrete noodzaak daartoe ls, bij- voorbeeld ln het qeval van een opspo- rlngsonderzoek.

tn Amsterdam p000de men bezoekers te weren door Ianghoomrunderen in het crulsinggebied te plaatsen. øit had echter geen effect op het bezoek door homomannen.

‚r De politie kan de bezoekers van de HOP corrigerend aanspreken als er sprake is van niet te tolereren gedrag, zoals vervuiling. Verder kan men de bezoekers met borden laten weten wat de gedragsregels zijn op de HOP. • Hv-preventle Veel bezoekers van de HOP hebben een heterosociale achtergrosd en zijn vaak niet of onvoldoende op de hoogte van de risicos van onveilige seks. Daarom is de HOP helaas een plaats waar onveilige seks nog regel- matig voorkomt. Het is dan ook een belangrijk orn juist daar voorlichtinq over hiv. soa of veilige seks te verzor- gen. Ook is het een prima plek om condoomautorriaten te plaatsen. om zo veilige seks te ondersteunen. • Omwonenden te woord staan De lolia(e overheid kan voorlichtinq aan omwonenden geven. en zo even- tuele vooroordelen tegen de HOP cn haar bezoekers wegnemen. De roi van de politie De rol van de gemeente 0e qemeente heeft binnen de ruimte- lijke ordeninq verschillonde rriogelijk- heden. Belanqrijk is het lnstrument van het bestemmingsplan, waarbij het qebruik van de grond in een aantal hoofdbestemrrringen voor een bepaal de periode (meestal tlen jaarl wordt vastgeleqd. Via deze procedure kan ook een HOP als een (egitieme bestemming worden aanqewezen. vincie voor do middellange terrnijn. Stedenbouw, landbouw, de ecologl- sche hoofdstructuur, recreatie, water- bebeer.

nntqrondingen allerlei onder- werpen die ccn clalm lcggcn op de ruimte komen erin aan de orde. Voor qemeentelijhe plannen fungeert het streekplari als toetsingskader. Provin- ciale natuur- en ml(ieuorganisaties spelen een actieve rol ln het streek plan via een gczamenlijk streekplarr- project. en Vlsserij (LNV). Het is moellijk om het rijk uan te spreken op het beheer van deze terreinen, omdat de demo- cratlsche controle over Rljkswaters- taat en Staatsbosbeheer sinds de ver- zelfstandiginq beperkt is. Een gerneente kan echter wel het lnitlatief nernen om rnet deze lnstantles te spreken wurrneer er problenien zijn rond een ontmoetingsplaats Als het gaat om terreinen van het Minlsterie van Detensle, kan de rijks- overheid zelf de veiligheldssltuatie Maatregelen van de politie kunnen worden afgestcmd in de driehoek lpolitiokorps. korpsboheer. openbaar ministerie). Bij een derqelijk overleg moeten veiligheid én beheersinq van reële overlast centraal staan. Een goede maatregel is het aanstellen van een aandachtsfunctionaris bij de poli- tio dic zich met eventuele problomen bezighoudt. De politle zou de aangif- tebereidheid van HOP-bezoekcrs die met een misdrijf te maken hebben gehad kunnen bevorderen door: • vaker zichtbaar en aanspreekbaar te zijn op de HOP.

en Íoldors te ver- sprelden • een digitale folder te verspreiden op diverse homosites en op sites waarop homobanen staan • een digitale folder te plaatsen op sites van qemoente ot politie • tolders beschikbaar hobben op de diverse politiebureaus Daarnaast kan de politle door gere- gelde, zichtbare surveillance mogelij- ke criminaliteit teqengaan. Daarbij moet wel duidelijk zijn dat do bezoe- kors van de HOP vOrdor met rust gola- ten worden. De politie kan optroden tegen cruisende mannen. maar alleen als er sprake is van feitelijk aanstoot- gevend gedrag. en als dat gedrag zichtbaar is vanaf de openbare weg. Dit speelt vrijwel alleen als daadwer- kelijk op het betreftende tijdstip arrder publiek aanwe7ig is. Een dergelijke vorm van zonering is niot ongcbruikelijk. ln de praktijk zijn veel bestemmlngen al op de een of andere wijze aan bljzondere doe!groe- pen toegewe7en. De hond uitlaten is slechts op bepaalde plekken toeqe- staan. ln sommige parken is barbe- cuen. vaak door miqrantenfamilies, rnoqelijk gernaakt. De rol van de provincie De provincie kan via het streekplan een recreatieplan opstcllon.

De pro- vincies maken ongeveer elke tien jaar een nieuw streekplan waarin het ruirntelijk beleid wordt vastqelcgd, err daarmee de ontwihkellnqen in de pro- De rol van de rijksoverheid Vee! HOPs waarover op dit moment conflicten bestaan, bevinden zich op rijkseigendom, bijvoorbeeld in sornrrii- qe natuurgebieden en op terreinen nablj snelwegen. Het rijk heett de uit- voerirrq van het boheer van dergelijke gronden in het alqemccn overgedra- gen aan derden. lrr het geval van de betreffende HOPs zijn dat meestal Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer en het ministerie van Defensie. Rijkswa- terstaat eri Staatsbosbeheer zijn zelf standige organen, die pas in laatste instantie verantwoording verschul digd zijn aan de mlnisteries van respectieve(ijk Verkeer en Waterstaat (V&W) en Landbouw, Natuurbeheer voor bezoekcrs verbcteren. oat kan bijvoorbrreld door het ondorlinq afsternmen van maatreqelen bij de verschillende ministeries. De lnterde partementale Werkqroep Overheids- be!eid en Homoseksualiteit (IWOH), waar de officiöle vertegenwoordigors van ulle rninisterieu ln zitten, biedt een goed startpunt voor overleg hier- over. De rol van anderen • GGD: de preventieprogrammas over hiv, soa es veiliqe seks van de GGD kunnen mede toegespltst wor- den op bezoekers van de HOR Denk bljvoorbeeld aan een qoede voor- lichtingscampagne of aan het rcqe-

Handeiingskader Politie op de mannenontmoetingsplaats Een veiiige mannenontmoetingsplaats voor iedereen Een mannenontmoetingsplaats, hierna genoemd MOP, ziin locaties waar mannen elkaar kunnen ontmoeten voor sociale interactie, vriendschap en romantische- of seksuele ontmoetingen. Deze plaatsen kunnen zowei formeel als informeel zijn en kunnen variëren afhankelijk van de cultuur, sociale normen en individuele voorkeuren van de gemeenschap. Het is belangrijk op te merken dat een MOP een belang- rijke rol speeit in de LHBTIQ+-gemeenschap waar mannen, die seksuele relaties hebben met mannen, vaak geconfronteerd worden met stigma en discriminatie. Deze plaatsen bieden een veilige ruimte waar ze zichzelf kunnen ziin en verbinding kunnen maken met gelijkge- stemden. Net ais bij alle sociale ontmoetingsplaatsen is het belangrijk om voorzorgs-maatregelen te nemen voor veiligheid en welzijn. ln de volksmond heten deze ontmoetingsplaatsen ookwel banen of cruisingsgebie- den. Voorbeelden van deze plaatsen zijn stations, parken, (openbare) toiletgelegenheden en parkeerplaatsen langs (auto)wegen. Mannen leggen daar veelal contact en trekken zich terug op een beschutte plek. Niet alle bezoekers komen hier overigens om seks te hebben maar de contacten verlopen veelal anoniem. Velen willen er vanuit maatschappelijk oogpunt niet voor uitkomen dat zii behoefte hebben aan deze contacten.

De gebruikte term homo-ontmoetingsplaats is achter- haald. Een gedeelte van de bezoekers leeft (ook) een heteroseksueel leven en herkent zich niet in deze term. Daarom spreken we niet meer van homo-ontmoetings- plaatsen maarvan een MOP. MOPs bestaan al lang en zijn een maatschappelijk gegeven. Als politie bepalen wij niet de wenselijkheid hiervan. Gemeenten en grondeige- naren kunnen overleggen met bestaande ketenpartrters, zoals het COC, Movisie en het netwerk binnen de politie, Roze in Blauw. Over het algemeen richt het beleid zich op de veiligheid van de bezoekers en het minimaliseren van eventuele overlast. Het eventueel sluiten van deze ontmoetingsplaatsen of het toepassen van ontmoedi- gingsbeleid leidt tot verplaatsing. Men zoekt simpelweg een artdere locatie om elkaarte ontmoeten. Dit leidt weer tot minder overzicht op deze MOP en kan leiden tot onveiligheid voor de bezoekers en zelfs het vermeerderen van eventuele overlast doordat er kruisbestuiving van recreatie kan optreden. Doelen De MOP trekt een divers publiek aan en dreiging is nooit verweg als kwetsbaren zich verzamelen. Om meer inzicht te krijgen in wat een MOP is en hoe wij daar als politie het beste kunnen handelen, ¡s er een handelingskader opgesteld met de volgende doelen: 1. Het verbeteren van onze knowhow met betrekking tot een MOP door kennis en expertise te bundelen. 2.

Het aanbieden van dit handelingskader aan de basisteams die een MOP in hun werkgebied hebben. Op deze wijze is er sprake van een eenduidig eri professioneel optreden door de politie op deze plaatsen. 3. Het stimuleren van de politie om in overleg met de ketenpartners aandacht te geven aan het ontwikkelen van beleid met betrekking tot de MOP. 4. ln dit handelingskader wordt gesproken over de afkorting LHBTIQ~. Ditstaatvoor: Lesbisch, Homo, Biseksueel, Transgender, lntersekse, Queer, en het plusteken (~) staat voor alle andere seksuele oriënta- ties, genderidentiteiten en -expressies. Deze afkor- ting wordt gebruikt om een diverse gemeenschap van mensen te omvatten. poiitie.nl .t c. o o. c. >

Strafbaarheid Het bezoeken van een mannenontmoetingspiaats is niet strafbaar. Ook het hebben van seks in de buitenlucht, ongeacht de seksuele gerichtheid is niet strafbaar. Schennis der eerbaarheid, artikel 239 Wetboek van Strafrecht, is strafbaar maar door het zich terugtrekken op een beschutte plaats, neemt de strafbaarheid hiervan af. Als er sprake is van een of meerdere strafbare feiten, kan de politie vanzelfsprekend gericht controleren en optre- den. Voor een effectief optreden is het zaak om vooraf- gaand aan dat optreden in overleg te gaan met Roze in Blauw. Roze in Blauw kan hierbij betrokken worden, zij hebben de expertise op dit onderwerp en hebben een piketlijn die 24/7 bereikbaar is. Roze in Blauw Roze in Blauw is een netwerk binnen de politie met de kennis en expertise op dit thema. ledere eenheid en dienst heeft een eigen Roze in Blauw team. Deze teams zijn aanspreekpunt voor alle LHBTIQ+ gerelateerde casuïstiok, zowel intern als extern gcricht. Vcrtcgonwoor- digers van do Rozo in Blauw-teams komon mot onige regelmaat bij elkaar om landelijk af te stemmen over uiteenlopende LHBTQIA+ -gerelateerde zaken en onderzoeken.

Het landelijke telefoonnummer is: (24/7 voor collegas en burgers) Opsporingsonderzoek Bij rechercheonderzoeken na gepleegde (zware) strafbare feiten heeft het vaak geen zin om op een directe wijze en bijvoorbeeld in uniform een mannenontmoetingsplaats te betreden en onderzoeksvragen te stellen. De bezoekers zullen in nagenoeg allc gevallen niets gezien ofgehoord hebben, terwijl zij soms bijzonder goede getuigen zijn. Van belang is hierbij enige terughoudendheid en wederom Roze in Blauw en hun expertise te benaderen. De taak van de politie op de mannenontmoetingsplaats De politie heeft de taak om de kwetsbare groep bezoekers te beschermen tegen homofobie, bedreigingen, berovin- gen of (dreigen met) geweld en moord. Daarnaast heeft de politie de taak om overlast te verminderen, in samen- werking met de genoemde ketenpartners. Surveillance op een MOP is gewenst. Het surveillerend uitvoeren van deze politietaken op deze plaatsen zorgt voor een verhoogd veiligheidsgevoel bij de bezoekers. Bij het optreden tegen strafbare feiten is het belangrijk om jezelf kenbaar te maken als politieambtenaar, mocht je in burger gekleed zijn. Juiste bejegening is hierbij gepast. De politie verstoort de activiteiten op deze ontmoetingsplaatsen niet en beseft de kwetsbaarheid van deze groep.

De politie is vrij van aannames, het uitdragen van persoonlijke menin- gen en stereotyperingen en handelt binnen de kaders van de wet, professioneel en zonder vooroordelen. Dit versterkt het vertrouwen van deze groep in de politie en daarmee onze ambitie politie voor iedereen. ln gelijke gevallen gelijk optreden is belangrijk en toon begrip voor situaties waarin bezoekers zich eventueel bevinden. Zoek contact met Roze in Blauw bij het leggen van contact met een bezoeker. Zorg voor positieve benadering met termen zoals: gaat ailes goed? en voel jij je veilig vandaag?. Daarbij hoort normale surveillance met oog voor de genoemde taken. Kwetsbaarheid en risicos De bezoekers van MOP zijn over het algemeen een kwetsbare groep. Vanwege cultuur, religie, omgeving, persoonlijkheid of leeftijd hebben velen van hen een geheime identiteit. Als politie gaan wii niet over de wenselijkheid hiervan maar worden wij wel geconfron- teerd met dit gegeven. Juist door die anonimiteit, en het belang voor die bezoekers, lopen zij een verhoogd risico op slachtofferschap. Het risico op chantage en afpersing is groot door bijvoorbeeld bekendmaking aan familie en/of vrienden. De meldingsbcrcidhcid van bezoekers is zeer laag. Dat heeft onder meer te maken met het dubbelleven en het geringe vertrouwen in de politie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://oss.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e61b5c19-f793-449f-ac95-7119554eed45?agendaItemId=bb11aaf2-5f81-4492-8dbd-06c9f2f0d1a9