05 Raad van State dd 24 juni 2025 over het bestemmingsplan Hoornwerk Vidi Reo Ravenstein 2023_geanonimiseerd

Besiuit Wij vinden de zienswijze ongegrond. Wijzigingen in bestemmingsplan De zienswijze leidt niet tot wijzigingen in het bestemmingsplan. Toeiichting van de gemeenteraad a. Het ontwerp van het gebouw is gebaseerd op historische uitgangspunten. Eén van die uitgangspunten is een aarden vestingwal op het Hoornwerk. Doelstelling van het plan is om deze vestingwal terug te brengen. Weliswaar niet geheel in de originele uitvoering maar wel als beeld dat er op het Hoornwerk een vestingwal heeft gestaan. Het bouwvlak op de verbeelding van het bestemmingsplan is hierop gebaseerd. De wal begint op de historische lijn tussen het hoornwerk en de Beneden Bleek. Als we het gebouw verplaatsen naar de tocatie die redamant aanhaalt en dus laten beginnen bij het kleine bestaande gebouwtje, dan betekent dit dat we het gebouw met circa 20 meter moeten opschuiven. Het gebouw ligt dan niet meer in de juiste historische lijn ligt omdat de vestingwal dan dus ook 20 meter verder begint. Dit komt het idee /ontwerp van een vestingwal niet ten goede. Het vrije uitzicht vanuit de woning van de reclamant verandert slechts gering. Toegevoegd twee afbeeldingen, 3D impressies van het uitzicht van de huidige situatie en van het uitzicht van de beoogde situatie. Ten opzichte van de tekeningen die besproken zijn tijdens de inspraakavonden afgelopen jaar is het gebouw een stukje opgeschoven.

Het bouwvlak van het bestemmirìgsplan maakt dit mogelijk. We hebben geprobeerd om binnen de rarìdvoorwaarden reclamant zo veel mogelijk tegemoet te komen. Met het verder schuiven van het gebouw raken we de batans van de omgevingsinrichting en de relatie met de historische onderlegger kwijt. Enkele randvoorwaarden waar we rekening mee moeten houden zijn: • de historische uitgangspunten • de grondwal welke op een historische positie tigt • de scheidingslijn tussen de Beneden Bleek en het Bovenste Hoornwerk • De positie van de korte keel • De loper naar de stad • Het bouwvlak op de verbeetding Als het gebouw meer opschuift betekent dat ook dat reclamant vanuit de woning zicht heeft op het terras van het gemeenschapshuis. Zie ook thematische beantwoording VI. Cultuurhistorie. De inzet is om de ruimtelijke kwaliteit te

Pagina 8 van 18

vergroten door onder andere parkeren en asfatt terug te dringen en deze te concentreren op de Beneden Bleek en de voet van de dijk. Het uitzicht van reclamant zal wijzigen maar het zicht op de binnenstad niet. Er bestaat in Nederland geen recht op uitzicht en dit wordt bevestigd door uitspraken van de Raad van State. De huidige ruimtelijke massa van bomen aan de noordzijde van de gracht zal vervangen worden door opnieuw een groene massa van gras, bomen met daarachter een groen grondlichaam en hogere gebouwdelen. Mocht reclamant van mening zijn schade te ondervinden door het nieuwe bestemmingsplan dan kan er een verzoek om planschade worden ¡ngediend. b. Het bruggetje valt niet binnen het plangebied van het bestemmingsplan Hoornwerk Vidi 5.1.2e - 2023. Naar aanleiding van dit plan zal er niets aan het gebruik van de brug worden gewijzigd c. Er zijn op grond van dit bestemmingsplan aan- en uitbouwen mogelijk. Deze flexibiliteit willen we behouden mocht daar vanwege de functie als gemeenschapshuìs behoefte aan bestaan. d. De aarden wal zal een groene uitstraling krijgen. Het bestemmingsplan gaat niet over materiaalgebruik. Dit wordt duidelijk bij de omgevingsvergunning. e. Zie voor de beantwoording hoofdstuk VI. de thematische beantwoording voor het onderwerp landschap f.

Er is een akoestisch onderzoek industrielawaai uitgevoerd en dit onderzoek is als bijiage bij het bestemmingsplan gevoegd. Als er evenementen worden gehouden zuilen er voorwaarden (o.a. voor het geluid) aan de vergunning worden verbonden. g. Voor de functies die in het nieuwe gemeenschapshuis zijn gepland is berekend hoeveel vierkante meter er nodig is. Dit aantal heeft tot gevolg dat het gebouw een bepaalde grootte heeft. Op deze grootte is het bouwvlak op de verbeelding van het bestemmingsplan gebaseerd. Er is geprobeerd het bouwvlak zo compact mogelijk te houden om de effecten op de bestaande woningen zo klein mogelijk te houden. Zie voor de uitleg omtrent de gebouwhoogte ook hoofdstuk VI. de thematische beantwoording voor het onderwerp Iandschap

Afbeelding 1: 3D impressie uitzicht vanuit woning reclamant huidige situatie met groenstrook

Pagina 9 van 18

Afbeelding 2: 30 ¡mpressie uitzicht woning reciamant beoogde situatie met gebouw

Zienswiize 4 Samenvatting zienswijze Reclamant heeft in zijn zienswijze een samenvatting van de zienswijze opgenomen. Wij gebruiken deze samerìvatting om de zienswijze in deze Nota weer te geven. Reclamant is van mening dat er vanuit het wettelijk beschermd cuituurhistorie belang van de gehele vestingstad, waar de locatie Hoornwerk e.o. deel vanuit maakt, in een eerdere planontwikkelingsfase een uitgebreide Wro-procedure inclusief wettelijk vooroverleg en een ¡nspraakmogelijkheid voor de gehele bevolking moeten plaatsvinden. b. Na de peilingsavond van 24 oktober 2018, volgens de betrokken wethouder nog steeds bezien als het democratisch rnomerìt in het proces is de invloed op dit plan van diverse leden van de werkgroep Ontmoeten op enkele technische bijeenkomsten na, sterk gedecimeerd. Het verdere verloop van het procedure traject, het bouwproces, de locatieontwikkeling e.d., is vooral door de gemeentelijke projectgroep, het stichtingsbestuur van Vidi Reo en de Dorpsraad gedirigeerd. De uitkomsten van de in deze groep geuite wensen zijn, zonder een brede co-creatie, naar dit ontwerpbestemmingsplan toegeschreven.

Op grond van de adviezen van de onafhankelijke ruimtelijke- en erfgoedcommissies en ondersteuning door raadsmoties maar ook de ondersteunende adviezen uit de projectgroep, waarvan geen verslagen bekend zijn, meent het bestuur het nu voorliggende bestemmingsplan te kunnen rechtvaardigen. De beoogde co-creatie rìaar een ontwerp ìs op een moment na oktober 2018, voor enkele werkgroepleden Ontmoeten, na die datum beëindigd en is de verdere ontwikkeling in een beschermde omgeving zonder een gedegen gebiedsvisie voortgezet. Niet iedereen is voortdurend betrokken in dit project. Het project tot uitvoering brengen in cocreatie wordt gemist. c. Op de plankaart is de bestemming gemengd-2 aangegeven. Binnen deze bestemming kunnen meerdere functies worden ondergebracht. Dat achten reclamanten gezien het gevolgde proces om tot een nieuw Vidi Reo te komen, niet gewenst. In het huidige bestemmingsplan (2013) is de bestemming Maatschappelijk aangegeven. De in dit ontwerpplan opgenomen bestemming moet daarom gewijzigd worden in de bestemming Maatschappelijk. Het bouwplan van een dergelijk omvangrijk werk, een bouwwerk gehuld in een lang, een hoog en breed wallichaam is o.a. sterk ingegeven na een enquête bij de aanliggende woonbebouwing aan de overzijde van de stadsgracht; het zou het hinder- en geluidsaspecten moeten voorkomen.

Om de historische situatie met insluitende hoge wallen rondom een hoornwerk te benaderen tot een herkenbaar en beleefbaar gebied hebben de ontwerpers de massa van het bouwwerk in een langwerpige, brede en hoge structuur ontworpen. Hiermee wordt, zo is in de tekst aangegeven, het historisch hoornwerkterrein op een goede wijze benut. Naar onze informatie bij de Stichting Menno van Coehoorn, voor het ontwerpen van een a.

Pagina 10 van 18

verdedigbare vesting uit de 17®-eeuw, kan de opgave voor deze locatie aileen maar gelezen worden als een lage verdedigingswal met een max. hoogte van 2 meter. Naar onze mening zijn binnen het historisch gegeven, van het plangebied enkele alternatíeve locaties mogelijk die het historisch gegeven minder aantasten. Reclamanten stellen voor om de bestemming gemengd wijzigen in de bestemming Maatschappelijk. Tevens stellen reclamanten dat de wal te groot, te hoog, te lang is en op een verkeerde plek ¡s gepositioneerd. De met sedem bedekte schuine schotten als wandbekleding van de wal blijkt votgens reclamanten niet uitvoerbaar. Ook zijn alternatieve locaties beschikbaar en het geheet doet aftreuk aan beschermde monumentale beschermde waarden. 1. Reclamanten stellen dat er ruimteiijk onvoldoende rekening is gehouden met het bestaande gebruik bïnnen dit gebiedsplan en datgene wat er voor cie toekomst eraan moet worden toegevoegd. De parkeervoorzieningen zijn ontoereikend en het schaars geplande groen blijkt straks als een bijvangst van het ontwerp beschouwd te kunnen worden. 2. Ook wordt gesteld dat er geen bevestiging bekend is van het waterschap (i.c. de Waterwet) dat de toe- en afrit aan de Maasdijk zal worden uitgevoerd. 3. Er is geen onderzoek gepleegd naar de verkeeroplossingen t.a.v.

de ontsluitingen van het parkeergebied, de veiligheid daarvan en de lawaai effecten van het bewegend verkeer op de aanliggende woningen. 4. In en aan het gebied zijn bevers waargenomen. Reclamanten missen de resultaten van een onderzoek naar de aanwezigheid van beschermde planten en dieren binnen het plangebied. d. Reclamanten stellen dat het gegeven financiële perspectief van dit project indirect zal leiden tot verhogingen van de kosten voor de individuele lidmaatschappen. De gehele uitvoering van het plan wordt gefaseerd in een aantal onbekende jaren moeten worden uitgevoerd. De bruikbaarheid en leefbaarheid van het gebied zal voor lange tijd onvoldoende worden gewaarborgd. Reclamanten verzoeken met inachtneming van onze zienswijze het ontwerpbestemmingsplan niet vast te stellen of gewijzigd vast te stellen. Besluit Wij vinden de zienswijze ongegrond. Wijzigingen in bestemmingsplan De zienswijze Ieidt niet tot wijzigingen in het bestemmingsplan. Toeiichting van de gemeenteraad a. Ons beleid voor de toepassing van inspraak bij ruimtelijke piannen biedt de mogelijkheid om af te zien van inspraak. Dit wordt de afgelopen jaren consequent toegepast. Dit is overigens ook een trend bij nadere gemeenten. Wij zijn van mening dat er voor dit plan ruim voldoende burgerparticipatie heeft plaatsgevonden in de vorm van o.a. de uitgebreide omgevingsdialoog die in paragraaf 9.

1 van de toetichting van het bestemmingsplan staat beschreven. De uitgebreide procedure in de zin van de Wro bestaat niet en het wettelijk vooroverleg heeft ptaatsgevonden. b. Zie hoofdstuk vI. Thematische beantwoording locatiekeuze / procedure. Verder is er na de locatiestudie en het opstellen van het structuurontwerp van het gebouw bewust gekozen om niet verder te gaan met de brede co-creatie werkgroep. Voor het ontwerp van het gebouw en het gebied is er een ontwerpteam samengesteld van adviseurs. En zijn de gebruikers van het gebouw aangehaakt om hun gebruikerswensen in het ontwerp mee te nemen. Tijdens dit ontwerptraject zijn de ontwerpen een aantal keer gepresenteerd aan belanghebbenden op informatieavonden om op deze manier wensen en ideeën op te halen en indien haalbaar mee te nemen in het verdere ontwerp. c. Het mogelijk maken van meerdere functies binnen een bestemming is de gebruikelijke manier om enige flexibiliteit te houden qua gebruik van het perceel. Dit voorkomt dat er voor etk gewijzigd gebruik planprocedures moeten worden opgestart. De mogetijkheden binnen de gebruikte bestemmingen zijn vergelijkbaar met de beoogde functie van gemeenschapshuis.

Fagina 11 van 18

De mening van een door reclamant benaderde persoon over de hoogte delen wij niet, getuige onze motivering die is vastgelegd in de Gebiedsvisie. Ten aanzien van de opmerking over het parkeren wordt verwezen naar hoofdstuk vI. de thematische beantwoording Parkeren. Het Waterschap heeft tot op heden geen bezwaren tegen de ontsluitingsweg via de dijk. Er zal met het waterschap veelvuldig overleg gepleegd moeten worden en er moet een vergunning hiervoor ingediend worden. Er is in 2023 een quickscan Flora en Fauna uitgevoerd en tussen januari en september 2024 een aanvullend ecologisch onderzoek uitgevoerd, beide rapporten zìjn toegevoegd aan de bijlagen van het bestemmingsplan. Voor de bevers dient er een vergunning flora en fauna aangevraagd te worden. Ook zal er in de verdere planvorming rekening gehouden worden met bever. Zo nodig worden er bever werende-en mitigerende maatregelen getroffen. d. Deze stelling van reclamanten over de verhoging van de kosten van lidmaatschappen is voorbarig en niet onderbouwd. Ten aanzien van de bruikbaarheid en leefbaarheid van het Bovenste Hoornwerk kan worden gesteld dat het rìu een vrijwel leeg, verwilderd en ongebruikt gebied betreft. Bij de aanpassing van de dijk en de werkzaamheden aan de Bleek zal worden geprobeerd om de overlast zo veel mogelijk te beperken.

Zienswijze 5 Samenvatting zienswijze

Op 21 december 2023 zijn wij op de hoogte gesteld van de ter inzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan Hoornwerk Vidi 5.1.2e - 2023. Het plan is bij ons bekend via het bovengenoemde kenmerk. 1. Het betreffende plan bevat verschillende planologische aspecten die betrekking hebben op het waterschapsbelang. Daarnaast is reclamant op 4 oktober jongstleden in het kader van het vooroverleg over deze ontwikkeling op de hoogte gebracht. Destijds is inhoudelijk op verschillende belangrijke waterbelangen geadviseerd. Na beoordeling van het ontwerpbestemmingspian concludeert het waterschap dat er geen invulling aan het advies is gegeven. Om een goede weging van het waterbelang bij het raadsbesluit te borgen, maken reclamanten een zienswijze kenbaar op het ontwerpbesluit. De grond van de zienswijze wordt hierna toegelicht. 2. Er is in het ontwerpbestemmingsplan geen waterparagraaf opgenomen, waardoor er geen inhoudelijke gronden zijn die door reclamanten kunnen worden aangedragen in deze zienswijze. De verschillende onderdelen van het ontwerpbestemmingsplan kunnen hierdoor niet worden beoordeeid. Er dient net zoals is aangegeven in de vooroverlegreactie een volwaardige waterparagraaf te worden opgenomen in het ontwerpbestemmingsplan. Een beschrijving van alle waterhuishoudkundige aspecten is noodzakelijk om het wettelijke watertoets proces goed te kunnen borgen.

Hier is tot op heden onvoldoende invulling aan gegeven. De waterparagraaf dient inzichtelijk te maken wat de huidige en beoogde situatie betreft in relatie tot het oppervlakte-, grond-, afval-, en hemelwater met alle bijbehorende ruimtelijke waterschapsbelangen, zoals de primaire waterkering en de leggerwatergang die in het plan zijn gesitueerd.

Pagina 12 van 18

3. Door het ontbreken van een voiwaardige waterparagraaf kan reciamant niet instemmen met het betreffende planvoomemen. Het verzoek is dan ook om samen met zowel de gemeente, het adviesbureau en reclamant invulling te geven aan de eerdere vooroverlegreactie. Reclamant merkt namelijk vaker op dat de waterbelangen enkel in de waterparagraaf theoretisch worden beschreven. Het is van belang dat er op juiste wijze invulling wordt gegeven aan het advies en wordt toegepast op het planvoornemen. 4. Reclamant worden in de toekomst graag goed betrokken bij nieuwe ruimtelijke plannen erì ontwikkelingen, zodat we een zienswijzeprocedure voorkomen. Besluit Wij vinden de zienswijze gegrond. Wijzigingen in bestemmingsplan Paragraaf 5.5 van de toelichting van het bestemmingsplan is aangepast. Toelichting van de gemeenteraad Vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet (per 1-1-2024) is er voor gekozen om te proberen om bestemmingsplannen zoveel mogelijk voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet als ontwerp ter inzage te leggen. Deze plannen zouden vervolgens de vaststellingsprocedure onder de Wro mogen volgen. Dit vanwege de onduidelijkheid of het digitale systeem van de Omgevingswet zou werken en vanwege de onbekendheid met de procedures van de Omgevingswet. Om deze reden ontbreken er in het ontwerpbestemmingsplan bepaalde aspecten.

Deze zijn in de afgelopen tijd uitgezocht en onderzocht en in de toelichting van het vast te stellen bestemminsplan opgenomen. Dit geldt ook voor de waterparagraaf. V. AMBTSHALVE WIJZIGINGEN Hiervóór hebben wij bij de behandeling van de zienswijzen al wijzigingen (al dan niet ambtshalve) ten opzichte van het ontwerpbestemmingsplan benoemd. Daarnaast bevat het bestemmingsptan ten opzichte van het ontwerpbestemmingsplan enkele ambtshatve wijzigingen: In de regels van het bestemmingspian zijn de volgende wijzigingen aangebracht: • Nader onderzoek leidt tot de conclusie dat horeca met de categorie 2 (met uitstuiting van het verstrekken van nachtverblijf) beter aanstuit op het toekomstig gebruik. De tabel in artikel 3.1 van de regels van het bestemmingsplan is aangepast. • Artikel 3.2.2. onder b. In het ontwerpbestemmingsplan is opgenomen dat de bouwhoogte niet meer mag bedragen dan ter plaatse van de aanduiding maximum bouwhoogte (rn) is aangegeven met dien verstande dat afwijkend hiervan maximaal 30% van de oppervlakte van het gebouw een bouwhoogte mag hebben van maximaal 8,5 m. Bij het recente ontwerp van het gebouw werd duidelijk dat de genoemde 30% te veet beperkingen voor het ontwerp van het gebouw oplevert. Besloten is om het percentage te verhogen naar maximaal 45% om meer flexibiliteit bij het ontwerp van het gebouw te hebben.

De verbeelding is aangepast vanwege de uitkomsten van het archeologisch onderzoek en het daaruit volgende seiectiebesluit. Voor een deel van het plangebied kan de archeologische bescherming vervallen. De toelichting bij het bestemmingsplan hebben wij waar nodig aan het bovenstaande aangepast.

vI.

THEMATISCHE BEANTWOORDING

Thema Beschermd stadsgezicht / Cultuurhistorie Aanwijzing tot monument Op 13 januari 1976 heeft het Rijk percelen aangewezen als Rijksmonument, waar ook het Hoornwerk in 5.1.2e toe behoort. Het Hoornwerk is hiermee dus een

Pagina 13 van 18

Rijksmonumentaal beschermd terrein en valt onder de monumentennumrners 32372 en 32369. Bij een uiteindeíijke vergunningverlening voor het doen van wijzigingen aan het perceei (gebruik, bouwen) is een advies van de RCE advies benodigd. In het kader van het aftasten van de haalbaarheid van plannen is het wenselijk om - als de plannen concretere vormen gaan aannemen - de RCE in een vroeg stadium te betrekken en pré advies te vragen. Dat is bij dit project ook gebeurd. Op 21 januari 1977 heeft het Rijk (ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk aangewezen als stadsgezicht. Het Hoornwerk Werk) de oude kern van 5.1.2e 5.1.2e hoort bij dat gebied. De aanwijzing houdt enkel in dat de gemeente verplicht ¡s om binnen een jaar een beschermend/conserverend bestemmingsplan op te stellen dat recht doet aan de waarden van de aanwijzing van het Rijk. Met het bestemmingsplan Beschermd stadsgezicht 5.1.2e - 2013 is voldaan aan deze aanwijzing. Voor nieuwe ontwikkelingen van het Hoornwerk is aanpassing van dit bestemmingsplan noodzakelijk. Bij een dergelijke aanpassing moet sprake zijn van een goede rušmtelijke ordening. Daarbij hoort ook het betrekken van de aanwezige cultuurhistorische waarden met de aanwijzing van het Rijk als beschermd stadsgezicht. Er is geen verplichting meer om de RCE advies te vragen in het kader van de aanwijzing van 1977.

Het is wel gebruikelijk om de RCE te betrekken bij de planvorming en ruimtelijke procedure zoals het herzien van het bestemmingsplan (vooroverleg met overheden bij het ontwikkelen van nieuwe plannen). Daarbij geeft het RCE een pre-advies. De bovengenoemde aanwijzingsbesluiten zijn kaders om monumenten te beschermen. De opdracht is als het ware om de historische waarden van het gebied zo veel mogelšjk te beschermen. Dit betekent niet per definitíe dat er geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk zijn. In de ruimtelijke ordening hebben we te maken met een optelsom van verschillende belangen. De wens om binnen de oude stad van 5.1.2e met schaarse ruimte een gemeenschapshuis te realiseren heeft een groot maatschappelijk en politiek beiang. De raad van Oss kan de keuze maken om in een cultuurhistorisch waardevol gebied een gemeenschapshuis mogelijk te maken. Wel moet dan worden aangetoond dat er zorgvuldig met de cultuurhistorie en met de belangen die er zijn wordt omgegaan en dat er advies wordt gevraagd bij de betreffende instanties. Dit is bij dit plan zorgvuldig gebeurd door een architect en landschapsarchitect met historische kennis te selecteren voor het ontwerpteam. Ook is de RCE betrokken en het adviesteam omgevingskwaliteit en de erfgoedcommissie is om advies gevraagd.

Het onderzoeksbureau voor archeologie en historie BAA,C heeft onderzoek verricht, en ook binnen de gemeente hebben diverse adviseurs omtrent archeologie, erfgoed en cultuurhistorie meegedacht over dit ontwerp. Dit heeft geleid tot een ontwerp van de landschappelijke inrichting én de vormgeving van het gebouw dat refereert aan de cultuurhistorie. Voorafgaand aan dit pian zijn er meerdere opties bekeken en afgewogen en is er de keuze gemaakt om het gemeenschapshuis op deze locatie te ontwikkelen. Het ontwerp van het gebouw en het gebied heeft niet een reconstructie tot doel, maar het terugbrengen van de historische beleving. Dit is ook het advies van de RCE ten aanzien van deze ontwikkeling. De stelling dat het hoornwerk het vrijwel laatste onbebouwde hoornwerk is, is niet geheel correct. Het noordoosten van het Hoornwerk wat buiten dit plangebied valt is sinds 1954 bebouwd en voJdoet sinds 1954 ook niet aan de monumentale status. Het olangebied in relatie tot cultuurhistorische waarden Het plangebied is op dit moment een stuk braakliggend terrein wat nu geen onderdeel is van het stadje 5.1.2e . Voorheen was het een campingterrein. Door het gebied te herontwikkelen, historische lijnen en elementen terug te brengen middels een soort van parkachtige orngeving, aan te laten sluiten met de nieuwe inrichting van de Beneden Bleek .

rnaken we het gebied weer onderdeel van 5.1.2e Voor het bepalen van de historische lijnen heeft het onderzoeksbureau voor archeologie en historie BAAC diverse onderzoeken uitgevoerd. In augustus 2024 is er uitgebreid aanvuliend onderzoek verricht. Er zijn 6 nieuwe proefsleuven gegraven om de afbakening tussen halfbastion, gracht en het hoornwerk beter inzichtelijk te krijgen. Dit is in de toelichting van het besternmingsplan beschreven. Het gehele rapport - inclusief de

Pagina 14 van 18

onderzoeksresultaten - is als bijlage van het bestemmingsplan gevoegd. Precieze afbakening is echter niet de doelstelling en het belang van dit plan. Uitgangspunt in de gebiedsvisie is niet een één op één reconstructie, rnaar zoveel mogelijk te refereren naar de cultuurhistorie en verwijzing naar de ruimtelijke beleving van de historische vesting. De benadering wordt door de RCE ook onderschreven. De nieuwbouw wordt zoveel mogelijk aan de zuidrand gepositioneerd om daarmee het terreplein zo leeg mogelijk te laten en het gebouw zoveel mogelijk als geen gebouw vorm te geven, maar zoveel mogelijk op te laten gaan in zijn groene omgeving. Het zal deels verpakt worden in een aarden wal, wat de vestingwal uitbeeld. Ook zal het gebouw een uitstraling hebben van hout en groen wat de tijdelijkheid aangeeft wat volledig in het karakter van de historie van het hoornwerk past. RCE Voor het plan van de bouw van het gemeenschapshuis op de locatie op het hoornwerk hebben wij de RCE om advies gevraagd en het advies d.d. 29 november 2022 luidt dat de voorgenomen realisering van het gemeenschapshuis op de voorgestelde plek voorstelbaar is, rnaar nog onvoldoende onderbouwd. Concrete vraag van de RCE was om de feitelijke ruimtelijke betekenis van het hoornwerk en het halfbastion aan te geven.

Naar aanleiding van dit advies hebben wij opdracht gegeven tot het opstellen van de Gebiedsvisie van oktober 2023. Deze heeft bij het ontwerpbestemmingsplan ter inzage geiegen. In deze visie heeft een uitgebreide analyse plaatsgevonden van kansen en knelpunten op het gebied van de historische context, het water en groen, de stedenbouwkundige en ruimtelijke opbouw en de verkeerssituatie. Op 2 februari 2024 heeft de RCE gereageerd op de Gebiedsvisie en stelt dat het pian in de basis voorstelbaar is. Het gebrek aan samenhang ¡n de Gebiedsvisie is door verdere analyse en onderzoek verder gedefinieerd en becommentarieerd. De keuzes alsook de samenhang overtuigen. De som der delen lijkt inderdaad meer te zijn dan slechts een gebouw. Het doorontwikkelde en verder uitgewerkte plan wordt met belangstelling tegemoet gezien. Een volgend RCE advies zal - zoals sommige reclamanten ook aangeven - worden gevraagd bìj de omgevìngsvergunning voor de daadwerkelijke bouw van het gebouw zijn. De pre adviezen van de RCE zijn als bijlage van het bestemmingspian gevoegd. Binnencjrachtse oevers In de omschrijving van de monumentale status (32372 bijlage bij het bestemmingsptan) wordt aangegeven dat de zuidelijke en noordelijke oever voorzien is van een groen talud.

Het talud van het plangebied blijft ook een groen talud, het gebouw is circa 2,5 á 5 meter van de gracht gesitueerd en zit verpakt in een groene (vesting) wal. Ook de Bleek zal het groene talud behouden. De oevers in het plangebied blijven dus een groene oever en/of een groen talud. Zoals eerder aangegeven, de rijksmonumentale status wil niet zeggen dat er ter plaatse geen veranderingen mogelijk zijn. Een verandering moet zorgvuldig en onderbouwd uitgevoerd worden. Wij zijn van mening dat er in dit geval en met het huidige ontwerp zorgvuldig wordt gehandeld. Thema Gebiedsvisie / Landschap De RCE heeft in haar advies van 29 november 2022 gevraagd om een nadere onderbouwing van de plannen op het hoornwerk. Dit heeft geleid tot het opstellen van de Gebiedsvisie van oktober 2023. Deze is als bijlage bij het bestemmingsplan gevoegd. Uitgangspunt ìs dat het doel niet is om de hìstorische situatie van de vesting te reconstruceren maar een gelaagde geschiedenis als basis te gebruiken voor een nìeuwe ontwikkeling en de historische beleving van het gebied terug te brengen. Er is getracht om zo goed mogelijk de hìstorische gegevens op te zoeken door mìddel van archeologisch onderzoek, historische kaarten, overleg met specialisten en adviseurs, afstemming met RCE, erfgoedcommissie, adviesteam omgevingskwaliteit. Wij gaan derhalve zorgvuldig om met de cultuurhistorie van het gebied.

Pagna 15 van 18

Doelstelling is om structuren terug te brengen. In de huidige situatie is de Bleek een locatie met erg veel verhardíng. Het betreft een parkeerplein voorzien van een dikke laag asfait. Ook wordt het door omwonenden - met name s-avonds - als een onveilige plek gezien. Ook voor dit perceel proberen we de cultuurhistorie terug te brengen. Dit doen we door middel van het verbeeiden van historische lijnen, door het toepassen van verschillende materialen, beplanting, zodat ook hier het verhaal van de historie verteld kan worden. De openheid van het hoornwerk blijft behouden. Dit uitgangspunt is zowel landschappelijk, stedenbouwkundig als cultuurhistorisch te verdedigen. Het gebied werd en wordt straks gekenmerkt door tijdelijkheid. In vredestijd werd er op het hoornwerk geakkerd, gerommeld en gewassen. In oorlogstijd was het gebied onderdeel van defensieve doeleinden. Het ontwerp van het toekomstige gemeenschapshuis en het groenplan wordt mede bepaald door archeologische inzichten en analyse van historische kaarten. Voor het gehele gebied is een herinrichting voorzien die zowel tegemoet komt aan de historie als het toekomstig gebruik.

Aangezien het plangebied niet alleen onderdeel uitmaakt van de vesting maar ook van het deelgebied Oeverwal uit de Nota Landschapsbeleid is binnen het plan aansjuiting gezocht met de rest van het deelgebied Oeverwaj, door aan te sluiten op de ruimtelijke (kleinschaligheid, groen) en functionele (wandelroutenetwerk) kenmerken van dat deelgebied. Huidige situatie Het oorspronkelijk open hoornwerk is op dit moment aan vier zijden omzoomd met hoog opgaand groen en bebouwing op beide punten van het hoornwerk. De oorspronkelijke grondwalien zijn verdwenen of opgenomen in de huidige dijk. De gracht tussen het hoornwerk en de binnenstad is gedempt en ingericht als geasfalteerd parkeerterrein. Daarmee is de oorspronkelijke situatie ernstig verstoord. Nieuwe ontwikkelingen kunnen de herkenbaarheid van het Bovenste Hoornwerk en de Beneden Bleek als onderdeel van de vesting vergroten.

DeWal in relatie tot het gebouw De oorspronkelijke historische verdedigingswal is waarschijnlijk 2 a 2,5 meter hoog geweest maar een historische zekerheid is dit niet. In het nieuwe ontwerp is de aarden wal circa 6 meter hoog. De hoogte van het gebouw is circa 5 meter, ter plaatste van de grote zaal zal het gebouw circa 8,5 meter hoog worden, wat overeenkomt met de hoogte van de omliggende bebouwing. Doel is om de footprint van het gebouw zo compact mogelijk te maken om de typerende openheid van het gebied te behouden. De afmetingen van het gebouw zijn ontworpen op het gebruik. We proberen het gebouw in hoogte en afmeting zo compact mogelijk te houden. Als het realiseren van een lager gebouw mogelijk is, dan zal dit gebeuren. De afmetingen in het bestemmingsplan zijn de maximale afmertingen om binnen deze kaders te kunnen ontwerpen. Wat we wellicht kunnen meenemen in het ontwerp is de oorspronkelijk hoogte van de wal zichtbaar maken bijvoorbeeld door middel van een andere beplanting. Dit zal in de verdere planuitwerking nader onderzocht worden. De oppervlakte van het Hoornwerk is circa 10.000 m2 groot en circa 1.500 m2 van het perceel zal toebedeeld worden aan het gebouw. Thema Verkeer / Parkeren . Het huidige Op dit moment is de Beneden Bleek het parkeerterrein voor 5.1.2e parkeerterrein beschikt over 96 parkeerplaatsen.

Het realiseren van het nieuwe gemeenschapshuis zorgt voor extra parkeerdruk en deze is toegevoegd aan het plan.

Pag:na 15 van 18

Op basis van parkeernormen is berekend dat de parkeervraag voor het toevoegen van het gemeenschapshuis in totaal 45 extra parkeerplaatsen bedraagt. In de nieuwe situatie moeten er minimaal 141 parkeerplaatsen beschikbaar ziin indien uitsluitend rekening wordt gehouden met de nieuwe parkeervraag van het gemeenschapshuis én het handhaven van het huidige aantal parkeerplaatsen op het parkeerterrein van de Beneden Bleek In het ontwerp ziin 141 parkeerplaatsen ingetekend. Dit betreft nog het voorontwerp en ziin nog niet het exacte aantal te realiseren parkeerplekken. Het ontwerp moet nog defìnitief gemaakt worden en verkeerstechnisch gecontroleerd worden. Een forsere toename aan parkeerplekken is niet gewenst omdat voorkomen moet worden dat de Beneden-Bleek wederom een versteend gebied wordt. Doelstelling van het plan is immers ook het vergroenen van de Bleek. De keuze om het parkeerterrein rechtstreeks op de Maasdijk te ontsluiten ¡s gebaseerd op de volgende argumenten: • Verkeer van/naar het parkeerterrein wordt niet meer via Walstraat ge!eid. De Wa!straat maakt onderdeel uit van het historische stadje. Voorkomen moet worden dat wegen in het stadje met te veel verkeer worden belast; • Het is een kortere route vanaf de A50/Veersinge!. Vrijwel alle bezoekers van 5.1.2e met een auto komen aanrijden via de Veersingel.

De nieuwe ontsluiting rechtstreeks op de Maasdijk zorgt voor een kortere route ten opzichte van de bestaande ontsluiting via de Wa!straat; • Het voorkomt onnodig zoekverkeer. Bezoekers kunnen het parkeerterrein (en de toegang daarvan) vanaf de dijk zien en kunnen direct besluiten om daar te parkeren. Hierdoor wordt voorkomen dat bezoekers verder gaan rijden op zoek naar andere parkeerplaatsen, waarvan de beschikbaarheid in 5.1.2e overigens erg beperkt is. • Het is voor bezoekers van 5.1.2e aantrekkelijk om het nieuwe parkeerterrein te gebruiken. Hierdoor zal men minder foutparkeren in en om het stadje, wat zorgt voor een veiligere situatie. Doelstelling is het verwijderen van het asfalt en het zuidelijke deel van de huidige Beneden Bleek toe te voegen aan de parkachtige groene inrichting langs de bestaande gracht. Hiermee wordt het zicht op het parkeerterrein op de Beneden-Bleek minder. Het streven is het nieuwe parkeerterrein zoveel mogelijk te vergroenen. Thema Locatiekeuze / procedure Vanaf 2017 is bekend dat de B!eek en het hoornwerk een moge!ijke locatie zou kunnen worden voor het nieuwe gemeenschapshuis. Dit is onderzocht in de locatiestudie van de voorzieningenkaart van 2017, waarin de Bleek omschreven wordt waarbinnen 3 gebieden vallen (Lage Bleek, Hoge Bleek en het Bovenste Hoornwerk).

Er is voor de voorzieningenkaart en de locatiestudie een werkgroep opgesteld van inwoners van 5.1.2e , waar geinteresseerden mee mochten werken aan het plan. In 2017 en 2018 is vervo!gens een drieta! locaties verder onderzocht en zijn deze locaties gepresenteerd op een openbare dorpsraadvergadering op 24 oktober 2018 aan de inwoners van 5.1.2e . De aanwezigheid van be!angstellende was groot, circa 200 personen. Tijdens deze presentatie is er een stemmingsronde geweest. Hier kwam de locatie Bleek/ Hoornwerk er overduide!ijk als beste uit. In de opinierende nota van 6 december 2018 aan alle raadsleden is de vraag gesteld of onder andere de locatie de Bleek, Beneden Bleek en Hoornwerk verder uitgewerkt kon worden. In de opiniecommissie sociaal bestuurlijk op 6 december 2018 is besproken dat de commissie een grote voorkeur heeft voor de locatie Hoornwerk, en dat deze verder, samen met de locatie Luciakerk uitgewerkt kan worden. De locatie Luciakerk is in de ioop van het verdere traject afgeval!en. De uitwerking van de locatie en het ontwerp is gezamenlijk uitgevoerd. Er is een werkgroep van belanghebbende opgesteld. Belanghebbende vanuit de Heemkundekring,

Pagina 17 van 18

Stichting Vestingwerken 5.1.2e en een aantal (bestuurs)leden van Vidi Reo samen met een architect met historische kennis. Er zijn afgelopen jaren meermaals openbare dorpsraadvergaderingen en informatieavonden geweest waarin de plannen gepresenteerd werden en waar om inbreng werd gevraagd. Ons inziens is de procedure correct van de inwoners van 5.1.2e akkoord met de gekozen verlopen en is het merendeel van de inwoners van 5.1.2e locatie. Zie ook het hoofdstuk omgevingsdialoog van het bestemmingsplan. Door een gemeenschapshuis aan dit perceel toe te voegen hebben we als gemeente de mogelijkheid om het perceel te herontwikkelen en onderdeel te laten maken van het totale vestingstadje. Nu is het perceel een braakliggerìd terrein wat voor het merendeel van de inwoners van 5.1.2e geen waarde heeft en voor velen een doorn in het oog is. Doelstelling van deze ontwikkeling is om het perceel weer onderdeel van 5.1.2e te laten worden en alle daarbij horende historische uitgangspunten mee te nemen in de ontwikkeling. In de Gebiedsvisie van de landschapsarchitect en in het voorontwerp van de bouwkundig architect is duidelijk zichtbaar dat er met zoveel mogelijk hístorische uitgangspunten rekening ¡s gehouden. In genoemde ontwerpen zijn heel nauwkeurig de historische belangen meegenomen.

¡agina 18 van 18

10 INSPREEKNOTITIE

november 2024

Nieuw VídiReo op het Bovenste Hoornwerk — Een dure grap en een historische ramp. Geachte raadsleden, De plannen voor een nieuw gemeenschapshuis op het Bovenste Hoornwerk in 5.1.2e zijn niet alleen historisch onverantwoord, maar ook procedureei een aanfluiting. De gemeente Oss Iijkt vastberaden om de regels van het Beschermd met voeten te treden. Stadsgezicht 5.1.2e 1.Driedubbele bescherming opgericht, omdat het Wij hehben de Stichting Beschermd Stadsgezicht 5.1.2e nodig is op te komen voor iets wat al driedubbel beschermd is. Het Bovenste Hoornwerk is een rijksbescherrnd stadsgezicht, rijksmonumentaaf terrein en archeologisch erfgoed. ln het verleden is uit voorzorg bepaald dat er geen gebouwen mogen worden opgetrakken op het open schootsveld van het hoornwerk. Het s waardevol vanwege zijn historische en landschappelijke betekenis. Het geeft een goed beeld van hoe het verdedigingssysteem in het verleden functioneerde. Een onbebouwd hoornwerk is uniek in Nederland. Het bestemmingsplan van 2013 is giasheider en moet ongewijzigd blijven. 2. De Bleek De bouw van een nieuw gemeenschapshuis was aanvankelijk bedoeid op de Bleek. wil Op 19 december 2017 luidde de kop in het Brabants Dagblad: 5.1.2e nieuw Vidi Reo op De Bleek.

Hoe kan het dat deze keuze halverwege het proces is veranderd in Hoornwerk? Weet u wel wat het verschil is tussen de Bleek en het Hoornwerk? de locatie democratisch hebhen De gemeente stelt dat de inwoners van 5.1.2e gekozen. Maar wie zijn die ¡nwoners? Zeker niet de brede gemeenschap, want de discussie is nooit in de openbaarheid gevoerd. Zelf heb ik pas heel Iaat begrepen dat de Bleek was ¡ngewisseld voor het Hoornwerk. Opkomen voor het Hoornwerk levert heel vervelende reacties op. Ornroep 5.1.2e heeft onze stichting zelfs geweigerd in de uitzending. Er is nooit een echte inspraakprocedure doorlopen. Geen brede consultatie, geen transparantie, geen discussie op basis van argumenten. Overleg vond plaats in besloten kring en een daarop volgende peiling door middel van handopsteken is achteraf uitgelegd als democratische besluitvorming.

3. Gebiedsvisie De zogenaamde gebiedsvisie is achteraf opgesteld om de bouw te rechtvaardigen. De claim dat het gebouw de identiteit van het gebied behoudt, is echt onzin, als je bedenkt dat een derde deet van het Hoornwerk bebouwd gaat worden met een toegestane hoogte van 8 meter en de rest opgeofferd wordt aan meer parkeergelegenheid met een extra toegangsweg vanaf de Maasdijk. Wat blijft er als vestingstad ais het cultuurhistorische karakter zo over van 5.1.2e gemakkelijk wordt opgeofferd aan nieuwbouw, asfalt en autos? Wist u dat de Benedenbleek oorspronkelijk een stadsgracht was die het Hoornwerk zou de van de Bovenbleek scheidde? ln het plan genaamd Waterfront 5.1.2e gracht hier gereconstrueerd worden. Met uw goedkeuring van het nieuwe bestemmingsplan is die kans voorgoed verkeken! 5. locatiealternatief Het terrein van t Kempke is een veel logischer locatie voor het nieuwe gemeenschapshuis. Gezien de toekomstige ontwikkeling van de woonwijk Het Stationskwartier, vormt het een centrale en toegankelijke piek die aansluit bij de behoeften van een nieuwe gemeenschap. Dit alternatief minimaliseert de ¡mpact op kwetsbare gebieden en biedt een praktische oplossing.

Waarom zou de gemeenteraad kiezen voor een optie die duurder en historisch onaanvaardbaar ¡s? Het Bovenste Hoornwerk daarentegen biedt unieke mogelijkheden voor een reconstructie die zijn historische en landschappelijke waarde benadrukt. Een gereconstrueerd hoornwerk ka n uitstekend dienstdoen als evenemententerrein, wat niet alleen de geschiedenis eer aandoet, maar ook bijdraagt aan de leefbaarheid en culturele beleving van 5.1.2e . 6. Stop de waanzin Het Bovenste Hoornwerk is erfgoed dat niet mag worden verkwanseld aan een gebouw dat elders beter past. Ons devies: - Stop de bouwplannen op het Hoornwerk. - Kies voor t Kempke als locatie ter bescherming van ons beschermde erfgoed. - Doorloop alsnog een transparant erì inclusief inspraakproces. lk roep de gemeenteraad dan ook op af te zien van deze cultuurhistorische amputatie.

p

Stichting Beschermd stadsgezicht

5.1.2e

(SBSR)

BRIEFAANGETEKENDNL NL Frankerlng betaald 5.1.2f 326 gr.

5.1.2e

PostNL 110498

17-02-2025 13:57

5.1.2e 5.1.2e

5.1.2e

IIU

3SRPKS495980461

M

2500EA 20019

IIII

Raad van State, Afdeling Bestuursrechtspraak Postbus 20019 5.1.2e Den Haag

Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gegevens geanonimiseerd op grond van: Wet

Artikel

Omschrijving

Pagina's

Wet open overheid

Art. 5.1 lid 1 sub e

Nummers betreft die dienen ter identificatie van personen die bij wet of algemene maatregel van bestuur zijn voorgeschreven

45

Wet open overheid

Art. 5.1 lid 2 sub e

De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 42, 43, 45, 46, 47, 48, 49, 51, 54, 55, 56, 58, 59, 60, 61, 62, 63

Wet open overheid

Art. 5.1 lid 2 sub f

De bescherming van andere dan in het eerste lid, onderdeel c, genoemde concurrentiegevoelige bedrijfs- en fabricagegegevens

23, 25, 42, 48, 63