In klear lûd - Coalitieakkoord 2026-2030
Tekst van het document
In Klear Lûd Coalitieakkoord 2026 - 2030 gemeente Opsterland In Klear Lûd Vol trots presenteren wij ons coalitieakkoord. Onze partijen hebben een zeer duidelijk mandaat gekregen van de kiezer. Opsterlanders willen politiek die dichtbij ze staat. Die naar ze luistert en kijkt naar wat de inwoner van Opsterland écht nodig heeft. De verkiezingsuitslag is een helder signaal dat wij uiterst serieus moeten nemen. Wij staan te trappelen om aan de slag te gaan en die extra stappen te zetten om de plannen uit dit akkoord uit te voeren. Opsterland valt niet in een paar simpele woorden te vatten. Het is een gemeente met prachtige natuur, rust, ruimte en een sterke mienskip. Met zestien dorpen, die allemaal hun eigen karakter hebben. Eigen vrijwilligers, verenigingen, ondernemers, cultuur en een eigen identiteit. Dat maakt onze dorpen een fijne plek om te wonen. Waar we naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen. Die verbondenheid is het fundament van Opsterland. Het maakt dat we als coalitie vooruit kunnen kijken en stevig geworteld blijven in wat ons sterk maakt. Tegelijkertijd zien wij dat die stevige basis soms onder druk staat. Denk aan een gebrek aan woningen, een terugloop van vrijwilligers en voorzieningen die de deuren moeten sluiten. Goed beleid in onze gemeente vraagt dus maatwerk en kwaliteit. Daar betrekken wij de dorpen actief bij.
Onze ambitie is een Opsterland met bloeiende dorpen, waar we voor elkaar zorgen en ons thuis voelen. Onze partijen zien de uitdagingen in deze gemeente. Denk aan de toekomst van het platteland, de energietransitie, tekorten in de zorg en de financiële ontwikkelingen vanuit het Rijk. Dat vraagt om lastige, realistische en soms ook pijnlijke keuzes. Daar moeten wij eerlijk en transparant over zijn. Toegeven dat een besluit vervelend is en uitleggen waarom de keuzes dan toch gemaakt worden, waarbij wij oog houden voor de mensen die deze keuzes treft. Grutsk presintearje wy ús koälysje-akkoart. Us partijen hawwe in klear lûd krigen fan de kiezer. Opsterlanners wolle polityk dy’t tichteby har stiet. Dy’t nei har harket en sjocht nei wat de ynwenner fan Opsterlân echt nedich hat. De ferkiezingsútslach is in klear lûd dat wy tige serieus nimme moatte. Wy binne út de skroeven dat wy oan de slach kinne en dy ekstra stappen te setten om de plannen út dit akkoart út te fieren. Opsterlân falt net yn in pear ienfâldige wurden te fetsjen. It is in gemeente mei prachtige natuer, rêst, romte en in sterke mienskip. Mei sechstjin doarpen, dy’t allegearre in eigen karakter hawwe. Eigen frijwilligers, ferieningen, ûndernimmers, kultuer en in eigen identiteit. Dat makket ús doarpen in noflik plak om te wenjen. Dêr’t wy nei-inoar omsjogge en foar inoar soargje.
Dy ferbûnens is it fûnemint fan Opsterlân. It makket dat wy as koälysje foarút sjen kinne en krêftich woartele bliuwe yn wat ús sterk makket. Tagelyk sjogge wy dat dy krêftige basis bytiden ûnder druk stiet. Tink oan in ferlet fan wenten, in weromrin fan frijwilligers en foarsjennings dy’t de doarren slute moatte. Goed belied yn ús gemeente freget dus maatwurk en kwaliteit. Dêr belûke wy de doarpen aktyf by. Us ambysje is in Opsterlân mei bloeiende doarpen, dêr’t wy soargje foarinoar en ús thús fiele. Us partijen sjogge de útdagings yn dizze gemeente. Tink oan de takomst fan it plattelân, de enerzjytransysje, tekoarten yn de soarch en de finansjele ûntwikkelingen fan it Ryk út. Dat freget om lêstige, realistyske en bytiden ek pynlike karren. Dêr moatte wy earlik en transparant oer wêze. Tajaan dat in beslút ferfelend wêze kin en útlizze wêrom’t de karren dan dochs makke wurde, wylst wy each hâlde foar de minsken dy’t troch dizze karren troffen wurde. In Klear Lûd Coalitieakkoord 2026 - 2030 Koälysje-akkoart 2026 - 2030 Verwacht van dit college geen opgepoetste waarheid, wij willen klare taal spreken. In dit akkoord maken wij concrete en uitvoerbare keuzes. Onze raad, onze inwoners en onze eigen fracties zullen ons scherp houden. En gedegen kritiek nemen wij uiterst serieus. Wij kijken uit naar de komende vier jaar.
Anneke Oosterwoud Opsterlands Belang Marcel van Opzeeland Opsterlands Belang Jaco de Jong Opsterlands Belang Bert Koonstra Fryske Nasjonale Partij Harm de Jong Fryske Nasjonale Partij Ferwachtsje fan dit kolleezje gjin oppoetse wierheid, wy wolle in klear lûd sprekke. Yn dit akkoart meitsje wy konkrete en útfierbere karren. Us ried, ús ynwenners en ús eigen fraksjes sille ús skerp hâlde. En boarge krityk nimme wy tige serieus. Wij sjogge út nei de kommende fjouwer jier. Anneke Oosterwoud Opsterlands Belang Marcel van Opzeeland Opsterlands Belang Jaco de Jong Opsterlands Belang Bert Koonstra Fryske Nasjonale Partij Harm de Jong Fryske Nasjonale Partij
Inhoud | Ynhâld Bestuur en Ondersteuning | 6 | Bestjoer en Stipe | 6 Veiligheid 10 | Feiligens 10 Verkeer en Vervoer | 12 | Ferkear en Ferfier | 12 Economie 15 | Ekonomy 15 Onderwijs 18 | Underwiis 18 Sport, Cultuur en Recreatie | 19 | Sport, Kultuer en Rekreaasje | 19 Sociaal Domein | 27 | Sosjaal Domein 27 Volksgezondheid en Milieu | 36 | Folkssûnens en Miljeu | 36 Bouwen, Wonen en Gronden | 41 | Bouwen, Wenjen en Grûnen | 41 Financieel Overzicht | 46 | Finansjeel Oersjoch | 46 Voorgestelde Portefeuilleverdeling | 49 | Foarstelde Portefúljeferdieling | 49 Thema Bestuur Wij willen een bestuur dat zichtbaar, benaderbaar en stevig geworteld is in Opsterland. Het college en de gemeenteraad werken samen als één lokaal bestuur, met korte lijnen en duidelijke rollen. Wij willen mensen inspireren om meer betrokken te zijn bij hun leefomgeving met als doel het stimuleren van de gemeenschapszin. Tegelijk realiseren we ons dat veel opgaven niet ophouden bij de gemeentegrens. Daarom werken we samen in de regio waar dat nodig is. Daarbij stellen we altijd de belangen van Opsterland voorop en zorgen we dat we zelf grip houden op keuzes, uitvoering en kosten. We staan voor een toegankelijk en slagvaardig bestuur dat dichtbij inwoners staat en werkt vanuit vertrouwen. Hier hoort een sterke samenwerking tussen gemeenteraad en college bij.
Daarnaast zetten we in op effectieve samenwerking met verbonden lokale partijen én in de regio, met behoud van eigen regie en invloed. Dit gaan we doen • We kiezen voor een compact en daadkrachtig college met drie wethouders; • Democratie staat voor ons voorop. We willen onze inwoners uitdagen om betrokken te zijn bij de lokale politiek en om te gaan stemmen. Daarom verruimen we het beleid voor verkiezingsuitingen van politieke partijen, waardoor de zichtbaarheid van de politieke partijen verbetert. We denken daarbij aan het plaatsen van verkiezingsborden in de openbare ruimte en het verspreiden van politieke reclame; • We continueren de dorpswethouders om de verbinding met onze dorpen te versterken; • We blijven investeren in een constructieve samenwerking met de raad; • We blijven een zelfstandige gemeente en ontwikkelende samenwerking in OWO-verband (de samenwerking tussen Opsterland, Weststellingwerf en Ooststellingwerf) waar dat logisch is en de kwaliteit van dienstverlening verbetert; Bestuur en Ondersteuning Bestjoer en Stipe Tema Bestjoer Wy wolle in bestjoer dat sichtber is, tagonklik, en stevich woartele yn Opsterlân. It kolleezje en de gemeenteried wurkje gear as ien lokaal bestjoer, mei koarte linen en dúdlike rollen. Wy wolle minsken ynspirearje om mear belutsen te wêzen by har omjouwing mei as doel it stimulearjen fan de mienskipssin.
Tagelyk realisearje wy ús dat in soad opjeften net ophâlde by de gemeentegrins. Dêrom wurkje wy gear yn de regio dêr’t dat nedich is. Dêrby stelle wy altyd de belangen fan Opsterlân foarop en soargje wy dat wy sels grip hâlde op karren, útfiering en kosten. Wy stean foar in tagonklik en slachfeardich bestjoer dat ticht by ynwenners stiet en wurket op basis fan fertrouwen. Hjir heart in sterke gearwurking tusken de gemeenteried en it kolleezje by. Dêrneist sette wy yn op effektive gearwurking mei ferbûne lokale partijen én yn de regio, mei behâld fan eigen regy en ynfloed. Dit dogge wy • Wy kieze foar in kompakt en krêftdiedich kolleezje mei trije wethâlders; • Demokrasy stiet foar ús foarop. Wy wolle ús ynwenners útdaagje om belutsen te wêzen by de lokale polityk en om te stimmen te gean. Dêrom ferromje wy it belied foar ferkiezingsuteringen fan politike partijen, wêrtroch’t de sichtberens fan de politike partijen ferbetteret.
Wy tinke dêrby oan it pleatsen fan ferkiezingsbuorden yn de iepenbiere romte en it fersprieden fan politike reklame; • Wy sette de doarpswethâlders troch om de ferbining mei ús doarpen te fersterkjen; • Wy bliuwe ynvestearjen yn in konstruktive gearwurking mei de ried; • Wy bliuwe in selsstannige gemeente en ûntwikkelje de gearwurking yn OWO- ferbân (de gearwurking tusken Opsterlân, Weststellingwerf en Eaststellingwerf) dêr’t dat logysk is en de kwaliteit fan tsjinstferliening ferbetteret. • Wy bliuwe ynsetten op oare regionale gearwurkingen, lykas yn de gearwurkingsferbannen mei de P10 en mei Súdeast-Fryslân, en bewekje dêrby ús eigen koers en belangen. Wy sette de gearwurking mei it Ryk en de regio 6 • We blijven inzetten op andere regionale samenwerkingen, zoals in de samenwerkingsverbanden met de P10 en met Zuidoost-Friesland, en bewaken daarbij onze eigen koers en belangen. We zetten de samenwerking met het Rijk en de regio voort in het Nationaal Programma Vitale Regio’s.
Hiermee positioneren we onszelf als regio in de lobby naar het Rijk en de provincie en bewaken ook hierbij onze eigen koers en belangen; • We continueren onze inzet binnen het EuropaPact Fryslân en nemen deel aan de European Week of the Regions om de verbinding met Den Haag en Brussel te behouden, dit om onze lobbypositie en kansen voor subsidieverwerving optimaal te benutten; • We kiezen bij de overige internationale samenwerkingen bewust voor focus. Waar we in het verleden actief waren in veel verschillende verbanden, laten we deze rol nu grotendeels over aan andere partijen; • We zetten in op deregulering en het stroomlijnen van procedures, zodat onnodige regeldruk wordt verminderd; • We evalueren met de raad en het college de nieuwe vergaderstructuur in het eerste kwartaal van 2027; • We voeren jaarlijks een tussenrapportage op het coalitieakkoord uit om te monitoren of we op koers liggen, de voortgang van onze afspraken te beoordelen en waar nodig bij te sturen. Thema Dienstverlening en Organisatie Wij willen een gemeente zijn die denkt en handelt vanuit dienstverlening aan de inwoners. Een organisatie die niet alleen kijkt naar de papieren werkelijkheid, maar vooral de vraag van inwoners en ondernemers centraal stelt en daarbij streeft naar minder regeldruk.
Dat vraagt om ambtenaren die proactief meedenken aan oplossingen en ruimte geven aan initiatieven uit de samenleving die passen binnen de vastgestelde kaders. Wij werken toe naar een dienstverlenende en toegankelijke gemeentelijke organisatie die dichtbij inwoners en ondernemers staat. Dat betekent dat we streven naar snelle, duidelijke en betrouwbare dienstverlening, waarbij we het zo makkelijk mogelijk maken voor inwoners. Als dat niet eenvoudiger kan, bieden we persoonlijke ondersteuning. Tegelijk bouwen we aan een toekomstbestendige organisatie die doelmatig en efficiënt is ingericht, met voldoende kwaliteit, continuïteit en slagkracht om inwoners, ondernemers en bestuur goed te ondersteunen. Vertrouwen werkt van twee kanten. We accepteren geen onbehoorlijke behandeling van de ambtenaren. troch yn it Nasjonaal Programma Fitale Regio’s. Hjirmei posisjonearje wy ússels as regio yn de lobby nei it Ryk en de provinsje en bewekje ek hjirby ús eigen koers en belangen; • Wy sette ús ynset binnen it EuropaPact Fryslân troch en nimme diel oan de European Week of the Regions om de ferbining mei Den Haach en Brussel te behâlden, dit om ús lobbyposysje en kânsen foar subsydzjeferwerving optimaal te benutten; • Wy kieze by de oare ynternasjonale gearwurkingen bewust foar fokus.
Dêr’t wy yn it ferline aktyf wiene yn in soad ferskillende ferbannen, litte wy dy rol no meastepart oer oan oare partijen. • Wy sette yn op deregulearring en it yn ’e streamline bringen fan prosedueres, sadat ûnnedige regeldruk fermindere wurdt; • Wy evaluearje mei de ried en it kolleezje de nije gearkomstestruktuer yn it earste fearnsjier fan 2027; • Wy fiere jierliks in tuskenrapportaazje op it koälysje-akkoart út om te monitoarjen oft wy op koers lizze, de fuortgong fan ús ôfspraken te beoardieljen en dêr’t dat nedich is by te stjoeren. Tema Tsjinstferliening en Organisaasje Wy wolle in gemeente wêze dy’t tinkt en hannelet op basis fan tsjinstferliening oan de ynwenners. In organisaasje dy’t net allinnich sjocht nei de papieren werklikheid, mar foaral de fraach fan ynwenners en ûndernimmers sintraal stelt en dêrby stribbet nei minder regeldruk. Dat freget om amtners dy’t pro-aktyf meitinke oan oplossingen en romte jouwe oan inisjativen út de mienskip dy’t passe binnen de fêststelde kaders. Wy wurkje ta nei in tsjinstferlienende en tagonklike gemeentlike organisaasje dy’t ticht by ynwenners en ûndernimmers stiet. Dat betsjut dat wy stribje nei flugge, dúdlike en betroubere tsjinstferliening, wêrby’t wy it sa maklik mooglik meitsje foar ynwenners. As dat net ienfâldiger kin, biede wy persoanlike ûndersteuning.
Tagelyk bouwe wy oan in takomstbestindige organisaasje dy’t doelmjittich en effisjint ynrjochte is, mei foldwaande kwaliteit, kontinuïteit en slachkrêft om ynwenners, ûndernimmers en bestjoer goed te ûndersteunen. Fertrouwen wurket fan twa kanten. Wy akseptearje gjin ûnfatsoenlike behanneling fan de amtners. Droegen inisjativen út de mienskip krije romte op basis fan it prinsipe ‘ja, mits’: wy wolle meitinke en ûndersteune, mar net oernimme wat yn doarpen sels goed 7 Gedragen initiatieven uit de samenleving krijgen ruimte vanuit het principe ‘ja, mits’: we willen meedenken en ondersteunen, maar niet overnemen wat in dorpen zelf goed georganiseerd kan worden. We versterken de kracht van dorpen en verkleinen de kloof tussen inwoners en overheid door zichtbaar aanwezig te zijn, goed te luisteren en samen te werken vanuit vertrouwen. Dorpsvisies, dorpsbudgetten en het overleg met plaatselijk belangen, buurt- en wijkbesturen en dorpshuisbesturen spelen daarin een belangrijke rol.
Dit gaan we doen • We stellen een visie op dienstverlening op, waarin we vastleggen wat inwoners en ondernemers van onze dienstverlening mogen en kunnen verwachten en hoe we deze verder verbeteren; • We bevorderen een cultuur waarin gewerkt wordt vanuit het principe ‘ja, mits’ , waarbij meedenken, mogelijk maken en oplossingsgericht werken centraal staan; • We vergroten de uitvoeringskracht van de organisatie door gericht te investeren waar dat nodig is. Tegelijkertijd kijken we kritisch naar wat kan worden afgeschaald of beëindigd wanneer dat niet langer bijdraagt aan onze opgaven; • Op het gebied van digitalisering, ICT en digitale weerbaarheid positioneren we ons als tûke folger: we volgen ontwikkelingen actief, benutten bewezen innovaties en onderzoeken gericht waar toepassingen - bijvoorbeeld AI - kunnen bijdragen aan betere dienstverlening en efficiëntere processen. We zoeken hier naar de juiste balans tussen veiligheid en gebruiksgemak. organisearre wurde kin. Wy fersterkje de krêft fan doarpen en meitsje de kleau tusken ynwenners en oerheid lytser troch sichtber oanwêzich te wêzen, goed te harkjen en gear te wurkjen op basis fan fertrouwen. Doarpsfyzjes, doarpsbudzjetten en it oerlis mei pleatslik belangen, buert- en wykbestjoeren en doarpshûsbestjoeren spylje dêryn in wichtige rol.
Dit dogge wy • Wy stelle in fyzje op tsjinstferliening op, dêr’t wy yn fêstlizze wat ynwenners en ûndernimmers fan ús tsjinstferliening ferwachtsje kinne en meie en hoe’t wy dy fierder ferbetterje; • Wy befoarderje in kultuer dêr’t yn wurke wurdt op basis fan it prinsipe ‘ja, mits’ , wêrby’t meitinken, mooglik meitsjen en oplossingsrjochte wurkjen sintraal stean; • Wy fergrutsje de útfieringskrêft fan de organisaasje troch doelfêst te ynvestearjen dêr’t dat nedich is. Tagelyk sjogge wy kritysk nei wat ôfskale of beëinige wurde kin as dat net langer bydraacht oan ús opjeften; • Op it mêd fan digitalisearring, ICT en digitale wearberens posisjonearje wy ús as tûke folger: wy folgje ûntwikkelingen aktyf, benutte bewiisde ynnovaasjes en ûndersykje doelfêst wêr’t tapassingen – bygelyks AI – bydrage kinne oan bettere tsjinstferliening en effisjintere prosessen. Wy sykje hjir nei de goede balâns tusken feiligens en gebrûksgemak. 8 “Veiligheid begint bij een sterke gemeenschap waarin inwoners naar elkaar omkijken.” “Feiligens begjint by in sterke mienskip wêryn’t ynwenners nei-inoar omsjogge.” Veiligheid Thema Crisisbeheersing en Brandweer Crisisbeheersing en brandweerzorg zijn grotendeels georganiseerd via de Veiligheidsregio Fryslân. Als gemeente dragen wij hieraan bij en versterken wij de maatschappelijke weerbaarheid van onze samenleving.
Daarbij zetten wij in op een goed functionerende crisisorganisatie via de Veiligheidsregio, goede brandweerzorg en hulpverlening in alle dorpen. Dit gaan we doen • We werken actief samen binnen de Veiligheidsregio aan een doelmatige crisisbeheersing en brandweerzorg; • We vergroten bewustwording bij inwoners over risico’s en voorbereiding op crises; • We voegen de weerbare samenleving toe als één van de thema’s in het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid. Thema Openbare Orde en Veiligheid Veiligheid begint bij een sterke gemeenschap waarin inwoners naar elkaar omkijken. De gemeente zorgt voor een solide basis, maar veiligheid maken we samen. We zijn een van de veiligste gemeenten van Fryslân en willen dat zo houden. Daarom blijven we inzetten op het behouden en versterken van deze veilige leefomgeving. We richten ons op zowel fysieke als sociale veiligheid, met aandacht voor preventie, vroegsignalering en handhaving waar nodig. Daarbij blijft het versterken van de sociale samenhang in dorpen en buurten een essentieel fundament onder veiligheid.
Dit gaan we doen • Onderzoek naar het uitbreiden van de BuitenBeter-app met meldingen over sociale veiligheid in de openbare ruimte, zodat inwoners onveilige plekken kunnen doorgeven en de gemeente deze meldingen gebruikt om waar mogelijk maatregelen te nemen; Feiligens Tema Krisisbehearsking en Brânwacht Krisibehearsking en brânwachtsoarch binne meastepart organisearre fia de Veiligheidsregio Fryslân. As gemeente drage wy hjiroan by en fersterkje wy de maatskiplike wearberens fan ús mienskip. Dêrby sette wy yn op in goed funksjonearjende krisisorganisaasje fia de Veiligheidsregio, goede brânwachtsoarch en helpferliening yn alle doarpen. Dit dogge wy • Wy wurkje aktyf gear binnen de Veiligheidsregio oan in doelmjittige krisisbehearsking en brânwachtsoarch; • Wy fergrutsje bewustwurding by ynwenners oer risiko’s en tarieding op krisissen; • Wy foegje de wearbere mienskip ta as ien fan de tema’s yn it nije Yntegraal Feiligensbelied. Tema Iepenbiere Oarder en Feiligens Feiligens begjint by in sterke mienskip wêryn’t ynwenners nei-inoar omsjogge. De gemeente soarget foar in solide basis, mar feiligens meitsje wy mei-inoar. Wy binne ien fan de feilichste gemeenten fan Fryslân en wolle dat sa hâlde. Dêrom bliuwe wy ynsetten op it behâlden en fersterkjen fan dy feilige leefomjouwing.
Wy rjochtsje ús op sawol fysike as sosjale feiligens, mei omtinken foar previnsje, iersinjalearring en hanthavening wêr nedich. Dêrby bliuwt it fersterkjen fan de sosjale gearhing yn doarpen en buerten in essinsjeel fûnemint ûnder feiligens. Dit dogge wy • Undersyk nei it útwreidzjen fan de BuitenBeter-app mei meldingen oer sosjale feiligens yn de iepenbiere romte, sadat ynwenners ûnfeilige plakken trochjaan kinne en de gemeente dy meldingen brûkt om wêr mooglik maatregels te nimmen; 10 • In samenwerking met onze ketenpartners (zoals politie, jongerenwerk, GGD, GGZ en scholen) pakken we gericht overlast aan; • Onderzoeken hoe we overlast gerichter kunnen aanpakken door een herijking van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en in excessieve gevallen de maatregel kunnen nemen tot het herhuisvesten van overlast gevende inwoners via onconventionele woonvormen; • We willen de capaciteit van de jeugd-BOA’s vergroten.
Dit gebeurt in OWO-verband en moet daarom in afstemming met Ooststellingwerf en Weststellingwerf worden uitgewerkt; • We dringen aan op extra maatregelen en effectieve oplossingen voor de gevolgen door de aanwezigheid van de wolf in Opsterland; • We verlengen het gedogen voor het plaatsen van schuilstallen om vee beter te beschermen tegen wolven, waarbij schuilstallen in ieder geval mogen blijven staan zolang de wolvenproblematiek voortduurt en de veiligheid van vee niet kan worden gegarandeerd. • Yn gearwurking mei ús ketenpartners (lykas plysje, jongereinwurk, GGD, GGZ en skoallen) pakke wy doelfêst oerlêst oan; • Undersykje hoe’t wy oerlêst doelfêster oanpakke kinne troch in wer-ikering fan de Algemiene Pleatslike Feroardering (APV) en yn eksessive gefallen de maatregel nimme te kinnen ta it op ’e nij húsfestjen fan oerlêst jaande ynwenners fia ûnkonvinsjonele wenfoarmen; • Wy wolle de kapasiteit fan de jeugd-BOA’s fergrutsje.
Dit bart yn OWO-ferbân en moat dêrom yn ôfstimming mei Eaststellingwerf en Weststellingwerf útwurke wurde; • Wy trune oan op ekstra maatregels en effektive oplossingen foar de gefolgen troch de oanwêzigens fan de wolf yn Opsterlân; • Wy ferlinge it talitten foar it pleatsen fan skûlstâlen om fee better te beskermjen tsjin wolven, wêrby’t skûlstâlen yn elk gefal stean bliuwe meie sa lang’t de wolveproblematyk oanhâldt en de feiligens fan fee net garandearre wurde kin. 11 Verkeer en Vervoer Ferkear en Ferfier Thema Verkeer, Vervoer en Wegen Een goed bereikbaar Opsterland is essentieel voor de leefbaarheid van onze dorpen en een sterke lokale economie. We werken daarom aan veilige wegen, goede fietsverbindingen en spannen ons in voor passend openbaar vervoer, in samenwerking met de provincie. Daarbij luisteren we naar onze inwoners en kiezen we voor oplossingen die aansluiten bij de schaal van onze dorpen en het karakter van het gebied. Goede verbindingen die bijdragen aan een leefbaar platteland en bereikbare voorzieningen voor alle inwoners staan daarbij centraal. Opsterland is een verkeersveilige gemeente en dat willen we behouden. We blijven investeren in verkeersveiligheid en zetten actief in op het behoud en de verbetering van de bereikbaarheid per fiets en openbaar vervoer.
Daarbij stimuleren we het fietsgebruik als gezonde en duurzame vorm van mobiliteit, met als ambitie om in 2030 een plek in de top 25 van meest fietsvriendelijke gemeenten te behalen. Tegelijk hebben we oog voor praktische zaken, zoals het verbeteren van parkeergelegenheid in de dorpen. Daarbij zijn we realistisch: niet alles kan overal en altijd. Als gemeentebestuur maken we duidelijke keuzes en zijn we transparant over waarom een plan wel en/of niet haalbaar is. Dit gaan we doen • We verbeteren en verbinden het netwerk van fiets- en wandelroutes en investeren in de kwaliteit van bestaande paden, met prioriteit voor recreatieve gebieden rond Bakkeveen en Wijnjewoude, waarbij we kostenbewuste keuzes maken; • We lobbyen bij de provincie voor snellere busverbindingen, zoals bushaltes bij de A7-afritten bij Tijnje en Beetsterzwaag; • We behouden en waar mogelijk versterken het netwerk van buurtbussen; Tema Ferkear, Ferfier en Diken In goed berikber Opsterlân is essinsjeel foar de leefberens fan ús doarpen en in sterke lokale ekonomy. Wy wurkje dêrom oan feilige diken, goede fytsferbiningen en spanne ús yn foar passend iepenbier ferfier, yn gearwurking mei de provinsje. Dêrby harkje wy nei ús ynwenners en kieze wy foar oplossingen dy’t oanslute by de skaal fan ús doarpen en it karakter fan it gebiet.
Goede ferbiningen dy’t bydrage oan in leefber plattelân en berikbere foarsjenningen foar alle ynwenners stean dêrby sintraal. Opsterlân is in ferkearsfeilige gemeente en dat wolle wy behâlde. Wy bliuwe ynvestearjen yn ferkearsfeiligens en sette aktyf yn op it behâld en de ferbettering fan de berikberens mei de fyts en it iepenbier ferfier. Dêrby stimulearje wy it fytsgebrûk as sûne en duorsume foarm fan mobiliteit, mei as ambysje om yn 2030 in plak yn de top 25 fan meast fytsfreonlike gemeenten te beheljen. Tagelyk hawwe wy each foar praktyske saken, lykas it ferbetterjen fan parkeargelegenheid yn de doarpen. Dêrby binne wy realistysk: net alles kin oeral en altyd. As gemeentebestjoer meitsje wy dúdlike karren en binne wy transparant oer wêrom’t in plan wol as net helber is. Dit dogge wy • Wy ferbetterje en ferbine it netwurk fan fyts- en kuierrûtes en ynvestearje yn de kwaliteit fan besteande paden, mei prioriteit foar rekreative gebieten om Bakkefean en Wynjewâld hinne, wêrby’t wy kostebewuste karren meitsje; • Wy lobbye by de provinsje foar fluggere busferbiningen, lykas bushalten by de A7-ôfritten by De Tynje en Beetstersweach; • Wy behâlde en wêr mooglik fersterkje it netwurk fan buertbussen; • Wy belûke Pleatslik Belang aktyf by mobiliteitsfraachstikken om lokaal maatwurk te leverjen.
Sy kenne de lokale situaasje en kinne de ferletten fan de ynwenners ophelje en strukturearje; 12 • We betrekken Plaatselijk Belang actief bij mobiliteitsvraagstukken om lokaal maatwerk te leveren. Zij kennen de lokale situatie en kunnen de behoeften van de inwoners ophalen en structureren; • Parkeren blijft gratis in Opsterland. We blijven inzetten op (kort) parkeren in de blauwe zones, inclusief geïntensiveerde handhaving waar signalen zijn; • Waar knelpunten op het gebied van parkeren zijn, zoeken we samen met Plaatselijk Belang naar oplossingen. In Gorredijk nemen we het parkeren mee in het Masterplan; • We geven als gemeente het goede voorbeeld door de gereserveerde parkeerplaatsen voor college en gemeentesecretaris bij het gemeentehuis op te heffen; • We evalueren het huidige strooi- en schuifbeleid; • We actualiseren het mobiliteitsplan, met extra aandacht voor: • Het beperken van sluipverkeer; • Het sturen van verkeer naar hoofdroutes; • Fietsers; • Parkeren en bereikbaarheid; • Innovatieve vormen van openbaar vervoer en mobiliteit; • (Snelheid van) landbouwverkeer in de dorpen.
• We prioriteren onderhoud van onze infrastructuur en bepalen het kwaliteitsniveau van wegen op basis van het beoogd gebruik en verkeersintensiteit; • Op korte termijn maken we de Breewei in Tijnje verkeersveiliger (uiterlijk 2028) en realiseren de brug over de Mounleane tussen Wijnjewoude en Ureterp (uiterlijk 2028); • We zetten de opbrengsten van de toeristenbelasting in voor de verbetering van recreatieve fiets- en wandelpaden; • We creëren een flexibel werkbudget voor laaghangend fruit, zoals zebrapaden en parkeervakken; • We investeren in versterking van de organisatie met een extra verkeerskundige (1 fte); • We leveren geen financiële bijdrage en ambtelijke verantwoordelijkheid voor de lobby of realisatie van de Lelylijn. Wel blijven we bestuurlijk betrokken. • Parkearjen bliuwt fergees yn Opsterlân. Wy bliuwe ynsetten op (koart) parkearjen yn de blauwe sônes, ynklusyf yntinsivearre hanthavening dêr’t sinjalen binne; • Dêr’t knyppunten binne op it mêd fan parkearjen, sykje wy mei Pleatslik Belang nei oplossingen.
Yn De Gordyk nimme wy it parkearjen mei yn it Masterplan; • Wy jouwe as gemeente it goede foarbyld troch de reservearre parkearplakken foar kolleezje en gemeentesekretaris by it gemeentehûs op te heffen; • Wy evaluearje it aktuele strui- en skobelied; • Wy aktualisearje it mobiliteitsplan, mei ekstra omtinken foar: • It beheinen fan slûpferkear; • It stjoeren fan ferkear nei haadrûtes; • Fytsers; • Parkearjen en berikberens; • Ynnovative foarmen fan iepenbier ferfier en mobiliteit; • (Faasje fan) lânbouferkear yn de doarpen. • Wy prioritearje ûnderhâld fan ús ynfrastruktuer en bepale it kwaliteitsnivo fan diken op grûn fan it beëage gebrûk en ferkearsyntinsiteit; • Op koarte termyn meitsje wy de Breewei yn De Tynje ferkearsfeiliger (uterlik 2028) en realisearje de brêge oer de Mounleane tusken Wynjewâld en Oerterp (uterlik 2028); • Wy sette de opbringsten fan de toeristebelesting yn foar de ferbettering fan rekreative fyts- en kuierpaden; • Wy kreëarje in fleksibel wurkbudzjet foar leechhingjend fruit, lykas sebrapaden en parkearfekken; • Wy ynvestearje yn fersterking fan de organisaasje mei in ekstra ferkearskundige (1 fte); • Wy leverje gjin finansjele bydrage en amtlike ferantwurdlikens foar de lobby of realisaasje fan de Lelyline. Wol bliuwe wy bestjoerlik belutsen. 13
Economie Ekonomy Thema Ondernemen en Werkgelegenheid We streven naar een sterke en toekomstbestendige lokale economie waarin ondernemers de ruimte krijgen om zich te vestigen en te groeien. Werkgelegenheid, innovatie en leefbaarheid gaan hierbij hand in hand. De gemeente ondersteunt actief lokale bedrijven, verbindt initiatieven en zet zich in voor ruimte voor ondernemerschap en werkgelegenheid. De centrumgebieden van onze grotere kernen Gorredijk, Beetsterzwaag en Ureterp dragen bij aan de leefbaarheid van onze gemeente. Inwoners en bezoekers kunnen er terecht voor verschillende voorzieningen, zoals detailhandel, horeca en cultuur. Door deze centrumgebieden te versterken en een kwalitatieve impuls te geven kunnen we de leefbaarheid verder vergroten. Groei is daarbij geen doel. Centrummanagers spelen hierin een belangrijke rol door ondernemers te ondersteunen en ambities samen te brengen. Dit gaan we doen Onze focus ligt op het centrum van Gorredijk als grootste kern, waar we de centrumplannen verder willen uitwerken en versterken. Ook Beetsterzwaag, Ureterp en de recreatieve voorzieningen rond dorpen zoals Bakkeveen vinden wij belangrijk; daar willen we planvorming actief ondersteunen om te komen tot een kwalitatieve impuls. De initiatieven en het draagvlak moeten primair van onderop komen. De gemeente faciliteert en stimuleert.
We zetten hiervoor de samenwerking met de centrummanager van Gorredijk voort. Voor Beetsterzwaag en Ureterp onderzoeken we welke vorm van centrummanagement het beste past. Het uitgangspunt daarbij is dat de centrummanager affiniteit met het dorp heeft. We stimuleren dat zakelijke dienstverlening waar mogelijk in de kernen wordt gevestigd in plaats van op bedrijventerreinen, bijvoorbeeld als herbestemming van vrijkomende waardevolle en historische panden, zodat deze een nieuwe kwalitatieve invulling krijgen binnen de dorpen. Tema Undernimmen en Wurkgelegenheid Wy stribje nei in sterke en takomstbestindige lokale ekonomy wêryn’t ûndernimmers de romte krije om har te fêstigjen en te groeien. Wurkgelegenheid, ynnovaasje en leefberens gean hjirby hân yn hân. De gemeente ûndersteunt aktyf lokale bedriuwen, ferbynt inisjativen en set him yn foar romte foar ûndernimmerskip en wurkgelegenheid. De sintrumgebieten fan ús gruttere kearnen De Gordyk, Beetstersweach en Oerterp drage by oan de leefberens fan ús gemeente. Ynwenners en besikers kinne dêr terjochte foar ferskillende foarsjenningen, lykas detailhannel, hoareka en kultuer. Troch dizze sintrumgebieten te fersterkjen en in kwalitative ympuls te jaan, kinne wy de leefberens fierder fergrutsje. Groei is dêrby gjin doel. Sintrummanagers spylje hjiryn in wichtige rol troch ûndernimmers te stypjen en ambysjes byinoar te bringen.
Dit dogge wy Us fokus leit op it sintrum fan De Gordyk as grutste kearn, dêr’t wy de sintrumplannen fierder útwurkje en fersterkje wolle. Ek Beetstersweach, Oerterp en de rekreative foarsjenningen om doarpen lykas Bakkefean hinne fine wy wichtich; dêr wolle wy planfoarming aktyf ûndersteune om te kommen ta in kwalitative ympuls. De inisjativen en it draachflak moatte primêr fan ûnderop komme. De gemeente fasilitearret en stimulearret. Wy sette hjirfoar de gearwurking mei de sintrummanager fan De Gordyk troch. Foar Beetstersweach en Oerterp ûndersykje wy hokker foarm fan sintrummanagement it bêste past. It útgongspunt dêrby is dat de sintrummanager affiniteit mei it doarp hat. Wy stimulearje dat saaklike tsjinstferliening wêr mooglik yn de kearnen fêstige wurdt yn stee fan op bedriuweterreinen, bygelyks as werbestimming fan frijkommende weardefolle en histoaryske pannen, sadat dy in nije kwalitative ynfolling krije binnen de doarpen. 15 Thema Bedrijventerreinen Een groot deel van de werkgelegenheid in onze gemeente bevindt zich op de bedrijventerreinen. Door veranderingen in het economisch perspectief, een tekort aan bedrijfskavels en beperkte energiecapaciteit staan bedrijven voor groei- uitdagingen. Daarom willen we ruimte bieden voor ontwikkeling, innovatie en kwalitatieve groei, passend bij de aard en schaal van Opsterland.
We ontwikkelen en breiden bedrijventerreinen zorgvuldig uit, met een zachte landing in het landschap. Daarbij streven we naar een divers aanbod aan bedrijven en stimuleren we samenwerking. Zo versterken bedrijven elkaar en blijft de lokale economie toekomstbestendig. Dit gaan we doen • We maken een visie op bedrijventerreinen; • We zetten de ontwikkeling van de bedrijventerreinen Gorredijk Overtoom en Azeven door; • We richten ons op innovatieve en ambachtelijke bedrijven die werkgelegenheid creëren. Startende ondernemers faciliteren we om hun vakmanschap te ontwikkelen; • We creëren en behouden groene buffers tussen de bedrijven en woningen; • We richten de bedrijventerreinen zo in dat ze een groene uitstraling hebben en behouden dit door te sturen op de beeldkwaliteit; • We stimuleren bedrijven om een zo klein mogelijke voetafdruk te hebben, bijvoorbeeld door hun eigen energie op te wekken of samen te werken met andere bedrijven; • Op de bestaande (kleinere) bedrijventerreinen zetten we in op beperkt natuurlijke groei. We zijn terughoudend met de combinatie van wonen en werken; • Onze accountmanagers economische zaken blijven goed in contact met de bedrijven.
Zo kunnen we bedrijven die willen groeien beter faciliteren en indien nodig op tijd met hen in gesprek over verplaatsing naar een (groter) bedrijventerrein; • Om meer financiering voor economische zaken te genereren, verkennen we de mogelijkheid van een ondernemersfonds. Daarbij is behoefte van de ondernemers en de haalbaarheid van een ondernemersfonds bepalend voor de vorm. Met een ondernemersfonds kunnen we parkmanagement opzetten dat zich richt op de samenwerking tussen bedrijven, bijvoorbeeld op het gebied van beveiliging, warmte en energie. Tema Bedriuweterreinen In grut part fan de wurkgelegenheid yn ús gemeente sit op de bedriuweterreinen. Troch feroarings yn it ekonomysk perspektyf, in tekoart oan bedriuwskavels en beheinde enerzjykapasiteit stean bedriuwen foar groei-útdagingen. Dêrom wolle wy romte biede foar ûntwikkeling, ynnovaasje en kwalitative groei, passend by de aard en skaal fan Opsterlân. Wy ûntwikkelje en wreidzje bedriuweterreinen soarchfâldich út, mei in sêfte lâning yn it lânskip. Dêrby stribje wy nei in ferskaat oanbod oan bedriuwen en stimulearje wy gearwurking. Sa fersterkje bedriuwen inoar en bliuwt de lokale ekonomy takomstbestindich.
Dit dogge wy • Wy meitsje in fyzje op bedriuweterreinen; • Wy sette de ûntwikkeling fan de bedriuweterreinen De Gordyk Overtoom en Azeven troch; • Wy rjochtsje ús op ynnovative en ambachtlike bedriuwen dy’t wurkgelegenheid kreëarje. Startende ûndernimmers fasilitearje wy om har fakmanskip te ûntwikkeljen; • Wy kreëarje en behâlde griene buffers tusken de bedriuwen en wenningen; • Wy rjochtsje de bedriuweterreinen sa yn dat se in griene útstrieling hawwe en behâlde dy troch te stjoeren op de byldkwaliteit; • Wy stimulearje bedriuwen om in sa lyts mooglike foetprint te hawwen, bygelyks troch har eigen enerzjy op te wekjen of gear te wurkjen mei oare bedriuwen; • Op de besteande (lytsere) bedriuweterreinen sette wy yn op beheind natuerlike groei. Wy binne tebekhâldend mei de kombinaasje fan wenjen en wurkjen; • Us accountmanagers ekonomyske saken bliuwe goed yn kontakt mei de bedriuwen. Sa kinne wy bedriuwen dy’t groeie wolle better fasilitearje en as dat nedich is op ’e tiid mei har yn petear oer ferpleatsing nei in (grutter) bedriuweterrein; • Om mear finansiering foar ekonomyske saken te generearjen, ferkenne wy de mooglikheid fan in ûndernimmersfûns. Dêrby is ferlet fan de ûndernimmers en de helberheid fan in ûndernimmersfûns bepalend foar de foarm.
Mei in ûndernimmersfûns kinne wy parkmanagement opsette dat him rjochtet op de gearwurking tusken bedriuwen, bygelyks op it mêd fan befeiliging, waarmte en enerzjy. 16 “We hebben oog voor identiteit, taal en gelijke kansen voor alle kinderen.” “Wy hawwe each foar identiteit, taal en gelikense kânsen foar alle bern.” Onderwijs Underwiis Thema Onderwijs Onderwijs is de basis voor de toekomst van onze jeugd. We vinden het belangrijk dat onderwijs dichtbij, toegankelijk en van goede kwaliteit is. Scholen spelen een centrale rol in de leefbaarheid van dorpen en worden waar mogelijk verbonden met andere voorzieningen, zoals in integrale voorzieningen als multifunctionele accommodaties (MFA’s) of integrale kindcentra (IKC’s) waar onderwijs, kinderopvang en andere functies samenkomen. We zetten in op toegankelijk en toekomstbestendig basisonderwijs in onze dorpen. We hebben oog voor identiteit, taal en gelijke kansen voor alle kinderen. Daarbij versterken we de Fryske taal en cultuur door een stevige verankering in kinderopvang, onderwijs en bibliotheken, zodat alle kinderen in Opsterland van jongs af aan met het Frysk in aanraking komen en zich meertalig kunnen ontwikkelen. Dit gaan we doen • We zetten in op het behoud van gedegen onderwijsvoorzieningen in de dorpen; • We combineren onderwijs waar mogelijk met andere functies, zoals MFA’s of IKC’s.
We zorgen in ieder geval dat we in de dorpen bij de scholen gymzalen behouden, zodat we de verkeersbewegingen voor sport beperken; • We steunen het initiatief uit de dorpsontwikkelmaatschappij (DOM) in Nij Beets en onderzoeken of de planning van de nieuwe school De Bining naar voren kan worden gehaald, zodat er integraal een plan kan worden ontwikkeld en andere functies niet hoeven te wachten tot de school op de reguliere planning staat. Dit betrekken we bij de herijking van het Integraal Huisvestingsplan (IHP); • We stimuleren tweetalig en drietalig (Fries-Nederlands-Engels) onderwijs en ondersteunen scholen bij de ontwikkeling naar drietalige scholen, in lijn met het Taalplan Frysk 2030, en we moedigen kinderopvanglocaties aan om actief Frysktalig beleid te voeren met inzet van Frysktalige medewerkers en aandacht voor meertaligheid in de praktijk. Tema Underwiis Underwiis is de basis foar de takomst fan ús jeugd. Wy fine it wichtich dat ûnderwiis tichtby, tagonklik en fan goede kwaliteit is. Skoallen spylje in sintrale rol yn de leefberens fan doarpen en wurde wêr mooglik ferbûn mei oare foarsjenningen, lykas yn yntegrale foarsjenningen as multyfunksjonele akkommodaasjes (MFA’s) of yntegrale bernesintra (IKC’s) dêr’t ûnderwiis, berne-opfang en oare funksjes byinoar komme. Wy sette yn op tagonklik en takomstbestindich basisûnderwiis yn ús doarpen.
Wy hawwe each foar identiteit, taal en gelikense kânsen foar alle bern. Dêrby fersterkje wy de Fryske taal en kultuer troch in stevige ferankering yn berne-opfang, ûnderwiis en biblioteken, sadat alle bern yn Opsterlân fan jongs ôf mei it Frysk yn oanrekking komme en har meartalich ûntwikkelje kinne. Dit dogge wy • Wy sette yn op it behâld fan deeglike ûnderwiisfoarsjenningen yn de doarpen; • Wy kombinearje ûnderwiis wêr mooglik mei oare funksjes, lykas MFA’s of IKC’s. Wy soargje yn elts gefal dat wy yn de doarpen by de skoallen gymsealen behâlde, sadat wy de ferkearsbewegingen foar sport beheine; • Wy stypje it inisjatyf út de doarpsûntwikkelmaatskippij (DOM) yn Nij Beets en ûndersykje oft de planning fan de nije skoalle De Bining nei foaren helle wurde kin, sadat der yntegraal in plan ûntwikkele wurde kin en oare funksjes net hoege te wachtsjen oant de skoalle op de reguliere planning stiet. Dit belûke wy by de wer-ikering fan it Yntegraal Húsfestingsplan (IHP); • Wy stimulearje twatalich en trijetalich (Frysk-Nederlânsk-Ingelsk) ûnderwiis en ûndersteune skoallen by de ûntwikkeling nei trijetalige skoallen, yn line mei it Taalplan Frysk 2030, en wy moedigje berne-opfanglokaasjes oan om aktyf Frysktalich belied te fieren mei ynset fan Frysktalige meiwurkers en omtinken foar meartaligens yn de praktyk.
18 Sport, Cultuur en Recreatie Sport, Kultuer en Rekreaasje Thema Cultuur en Frysk Cultuur vormt het hart van onze dorpen. Het brengt mensen samen, zorgt voor ontmoeting en geeft kleur aan het dagelijks leven. Het draagt bij aan leefbaarheid, betrokkenheid en trots op de eigen omgeving. In zowel grote als kleine kernen is cultuur onmisbaar voor een sterke mienskip waarin inwoners zich verbonden voelen met elkaar en met hun dorp. De Friese taal is daarin een wezenlijk onderdeel van onze identiteit en trots. Het Frysk wordt in Opsterland veel gesproken en leeft sterk in de samenleving. Het is niet alleen onze ambitie om het Frysk te behouden, we willen de taal ook actief stimuleren en doorgeven aan nieuwe generaties én blijven gebruiken in het dagelijks leven van alle leeftijden. Dat betekent dat het Frysk zichtbaar, hoorbaar en vanzelfsprekend moet zijn voor jong en oud: in kinderopvang en onderwijs, maar ook in het contact met ouderen, in het verenigingsleven, bibliotheken en het publieke domein. Meertaligheid zien wij als kracht, waarin Frysk, Nederlands en Engels elkaar versterken. Bibliotheken, scholen, kinderopvang, culturele organisaties (zoals musea) en dorpsinitiatieven spelen hierin samen een sleutelrol.
Door samenwerking te versterken en taal en cultuur met elkaar te verbinden, bouwen we aan een gemeente waarin taal en identiteit niet alleen worden gekoesterd, maar ook actief worden beleefd en gestimuleerd. Dit gaan we doen • We blijven subsidies verstrekken aan culturele activiteiten, dorpsactiviteiten en evenementen die bijdragen aan leefbaarheid en mienskip; • We blijven organisatoren bij toenemende kosten en regelgeving ondersteunen, zoals de verplichte verzekeringen voor praalwagens bij optochten, zodat deze evenementen behouden blijven voor onze dorpen; • We maken meerjarige vergunningen voor terugkerende evenementen mogelijk; Tema Kultuer en Frysk Kultuer foarmet it hert fan ús doarpen. It bringt minsken byinoar, soarget foar moeting en jout kleur oan it deistich libben. It draacht by oan leefberens, belutsenens en grutskens op de eigen omjouwing. Yn sawol grutte as lytse kearnen is kultuer ûnmisber foar in sterke mienskip wêryn’t ynwenners har ferbûn fiele mei- inoar en mei har doarp. De Fryske taal is dêryn in wêzentlik ûnderdiel fan ús identiteit en grutskens. It Frysk wurdt yn Opsterlân in soad sprutsen en libbet sterk yn de mienskip. It is net allinnich ús ambysje om it Frysk te behâlden, wy wolle de taal ek aktyf stimulearje en trochjaan oan nije generaasjes én brûken bliuwe yn it deistich libben fan alle leeftiden.
Dat betsjut dat it Frysk sichtber, hearber en fanselssprekkend wêze moat foar jong en âld: yn berne-opfang en ûnderwiis, mar ek yn it kontakt mei âlderen, yn it ferieningslibben, biblioteken en it publike domein. Meartaligens sjogge wy as krêft, dêr’t it Frysk, Nederlânsk en Ingelsk inoar yn fersterkje. Biblioteken, skoallen, berne-opfang, kulturele organisaasjes (lykas museums) en doarpsinisjativen spylje hjiryn mei-inoar in kaairol. Troch gearwurking te fersterkjen en taal en kultuer mei-inoar te ferbinen, bouwe wy oan in gemeente dêr’t taal en identiteit net allinnich yn koestere wurde, mar ek aktyf belibbe en stimulearre wurde. Dit dogge wy • Wy bliuwe subsydzjes jaan oan kulturele aktiviteiten, doarpsaktiviteiten en eveneminten dy’t bydrage oan leefberens en mienskip; • Wy bliuwe organisatoaren by tanimmende kosten en regeljouwing stypje, sa as by de ferplichte fersekeringen foar prealweinen by optochten, sadat dy eveneminten behâlden bliuwe foar ús doarpen; • Wy meitsje mearjierrige fergunningen foar weromkearende eveneminten mooglik; 19
• | We verbeteren de communicatie over ondersteunende regelingen voor | • | Wy ferbetterje de kommunikaasje oer stypjende regelingen foar ferieningen verenigingen en vrijwilligers, zodat deze voorzieningen beter bekend zijn en | en frijwilligers, sadat dy foarsjenningen better bekend binne en makliker fûn makkelijker worden gevonden (zoals de collectieve verzekering); | wurde (lykas de kollektive fersekering); • | We versterken het gebruik en de zichtbaarheid van het Frysk binnen de | • | Wy fersterkje it gebrûk en de sichtberens fan it Frysk binnen de gemeentlike gemeentelijke organisatie en dienstverlening, met als uitgangspunt dat | organisaasje en tsjinstferliening, mei as útgongspunt dat ynwenners yn it inwoners in het Frysk geholpen kunnen worden waar zij dat wensen en dat | Frysk holpen wurde kinne dêr’t sy dat winskje en dat meiwurkers yn publike medewerkers in publieke functies voldoende Frysk beheersen om inwoners in | funksjes genôch Frysk behearskje om ynwenners yn har eigen taal betsjinje hun eigen taal te kunnen bedienen; | te kinnen; • | We versterken de rol van bibliotheken als ontmoetingsplek met activiteiten | • | Wy fersterkje de rol fan biblioteken as moetingsplak mei aktiviteiten sa as zoals leesgroepen en voorleesmomenten; | lêsgroepen en foarlêsmominten; • | We stimuleren samenwerking tussen bibliotheken, scholen, kinderopvang | • | Wy stimulearje
gearwurking tusken biblioteken, skoallen, berne-opfang en en welzijnsorganisaties om taalontwikkeling, leesplezier en meertaligheid te | wolwêzensorganisaasjes om taalûntwikkeling, lêswille en meartaligens te versterken; | fersterkjen; • | We vergroten de zichtbaarheid en waardering van Fryske taal en cultuur door | • | Wy fergrutsje de sichtberens en wurdearring fan Fryske taal en kultuer troch jaarlijks een prijs uit te reiken aan een persoon, bedrijf, vereniging of stichting | jierliks in priis út te rikken oan in persoan, bedriuw, feriening of stichting die zich op bijzondere wijze inzet(ten) voor cultuur en/of het gebruik van het | dy’t him/har op bysûnder wize ynset(te) foar kultuer en/of it gebrûk Frysk; | fan it Frysk; • | We zetten op de komborden de Fryske dorpsnaam bovenaan en de | • | Wy sette op de kombuorden de Fryske doarpsnamme boppe-oan en de Nederlandse naam daaronder, met onderscheid in lettertype (bijvoorbeeld | Nederlânske namme dêrûnder, mei ûnderskied yn lettertype (bygelyks cursief of iets kleiner) en waarbij de borden niet versneld worden vervangen; | kursyf of wat lytser) en wêrby’t de buorden net ferhastige ferfongen wurde; • | We stellen een budget van in totaal € 20.000 beschikbaar voor de | • | Wy stelle in budzjet fan in yn totaal € 20.000 beskikber foar de domeinoverstijgende projecten die specifiek bijdragen aan de versterking van |
domeinoerstiigjende projekten dy’t spesifyk bydrage oan de fersterking de Friese taal, het gebruik van het Frysk in de praktijk en de zichtbaarheid van | fan de Fryske taal, it gebrûk fan it Frysk yn de praktyk en de sichtberens het Frysk in de mienskip; | fan it Frysk yn de mienskip; • | De bijdrage van het dorpsbudget wordt verhoogd naar €1,25 per inwoner | • | De bydrage fan it doarpsbudzjet wurdt ferhege nei € 1,25 de ynwenner met een minimum van € 1.000 per dorp. De dorpen krijgen vrijheid in de | mei in minimum fan € 1.000 per doarp. De doarpen krije frijheid yn it besteding ervan voor lokale initiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid en de | besteegjen dêrfan foar lokale inisjativen dy’t bydrage oan de versterking van de mienskip. | leefberens en de fersterking fan de mienskip. Thema Recreatie en Toerisme | Tema Rekreaasje en Toerisme Onze recreatieve en toeristische ondernemers en voorzieningen dragen bij aan | Us rekreative en toeristyske ûndernimmers en foarsjenningen drage by oan de de leefbaarheid van onze gemeente. Die leefbaarheid is het doel van investeren | leefberens fan ús gemeente. Dy leefberens is it doel fan ynvestearjen yn toerisme. in toerisme. Denk aan het verbeteren en/of aanleggen van fietspaden en het | Tink oan it ferbetterjen en/of oanlizzen fan fytspaden en it stimulearjen fan stimuleren van horecagelegenheden.
We willen nog beter gebruik maken van de | hoarekagelegenheden. Wy wolle noch better gebrûk meitsje fan de mooglikheden mogelijkheden die ons landschap ons hierbij biedt. Wandelen en fietsen komen | dy’t ús lânskip ús hjirby biedt. Kuierjen en fytsen komme dêrby op it foarste plak, daarbij op de eerste plaats, terwijl ook in delen van de gemeente het varen goed | wylst ek yn parten fan de gemeente it farren goed past. past. 21 Wij zetten in op een recreatief en toeristisch aanbod dat het verhaal van Opsterland versterkt en zichtbaar maakt voor inwoners en bezoekers. Zo wordt het landschap niet alleen beleefd, maar ook beter begrepen en gewaardeerd. Tegelijk kiezen wij voor een ruimtelijke zonering, waarbij het accent ligt op recreatie en beleving rondom de beekdalen, passend bij de landschappelijke kwaliteiten van die gebieden. Dit gaan we doen • We versterken en verbinden het netwerk van fiets- en wandelroutes – ook over gemeentegrenzen heen.
Daarvoor verbeteren we de kwaliteit van bestaande verbindingen en leggen ontbrekende schakels aan; • We verkennen de mogelijkheden voor ruiterpaden en aanlegplaatsen waar dit past binnen landschap, draagkracht en bestaande routestructuren; • We maken recreatieve routes, bezienswaardigheden, erfgoed en de verhalen van Opsterland beter zichtbaar en toegankelijk; • We stimuleren het gebruik van het Frysk in recreatieve en toeristische uitingen; • We ontwikkelen recreatieve ‘hotspots’ passend bij het beekdal waar bezoekers kunnen genieten van hoogwaardige voorzieningen; • We realiseren, samen met onze partners (terreinbeherende organisatie en provincie), veilige parkeerplaatsen bij wandelroutes, onder andere bij de Slotleane in Bakkeveen, Merskenheide bij Ureterp en ‘t Oude Bosch in Wijnjewoude; • We zoeken actief samenwerking met omliggende gemeenten in Fryslân, Groningen en Drenthe om recreatieve verbindingen te versterken; • We behouden de systematiek van de toeristenbelasting en zetten deze gericht in voor tastbare kwaliteitsverbeteringen zoals routes en paden, voorzieningen en bijzondere projecten in het landschap; • We blijven samenwerken binnen “Het Andere Friesland” voor de gezamenlijke promotie van de regio. Thema Sport Sport en bewegen en een breed aanbod van ontspanningsmogelijkheden moeten in Opsterland voor iedereen toegankelijk en betaalbaar zijn.
Sport draagt bij aan gezondheid, welzijn en ontmoeting en speelt een belangrijke sociale rol in onze dorpen. Daarom vinden wij het belangrijk dat de gemeente een goede en laagdrempelige sportinfrastructuur in stand houdt en waar mogelijk versterkt. Ook zwembaden maken hier nadrukkelijk onderdeel van uit. Net als Wy sette yn op in rekreatyf en toeristysk oanbod dat it ferhaal fan Opsterlân fersterket en sichtber makket foar ynwenners en besikers. Sa wurdt it lânskip net allinnich belibbe, mar ek better begrepen en wurdearre. Tagelyk kieze wy foar in romtlike sônearring, wêrby’t it aksint leit op rekreaasje en belibbing om de beekdellingen hinne, passend by de lânskiplike kwaliteiten fan dy gebieten. Dit dogge wy • Wy fersterkje en ferbine it netwurk fan fyts- en kuierrûtes, ek oer gemeentegrinzen hinne.
Dêrfoar ferbetterje wy de kwaliteit fan besteande ferbiningen en lizze ûntbrekkende skeakels oan; • Wy ferkenne de mooglikheden foar ruterpaden en oanlisplakken dêr’t dit past binnen lânskip, draachkrêft en besteande rûtestruktueren; • Wy meitsje rekreative rûtes, nijsgjirrichheden, erfgoed en de ferhalen fan Opsterlân better sichtber en tagonklik; • Wy stimulearje it gebrûk fan it Frysk yn rekreative en toeristyske uteringen; • Wy ûntwikkelje rekreative ‘hotspots’ passend by de beekdelling dêr’t besikers genietsje kinne fan heechweardige foarsjenningen; • Wy realisearje, yn oparbeidzjen mei ús partners (terreinbehearende organisaasje en provinsje), feilige parkearplakken by kuierrûtes, ûnder oaren by de Slotleane yn Bakkefean, Merskenheide by Oerterp en ’t Oude Bosch yn Wynjewâld; • Wy sykje aktyf gearwurking mei omlizzende gemeenten yn Fryslân, Grinslân en Drinte om rekreative ferbiningen te fersterkjen; • Wy behâlde de systematyk fan de toeristebelesting en sette dy doelfêst yn foar taastbere kwaliteitsferbetteringen lykas rûtes en paden, foarsjenningen en bysûndere projekten yn it lânskip; • Wy bliuwe gearwurkjen binnen ‘Het Andere Friesland’ foar de mienskiplike promoasje fan de regio. Tema Sport Sport en bewegen en in breed oanbod fan ûntspanningsmooglikheden moatte yn Opsterlân foar elkenien tagonklik en betelber wêze.
Sport draacht by oan sûnens, wolwêzen en moeting en spilet in wichtige sosjale rol yn ús doarpen. Dêrom fine wy it wichtich dat de gemeente in goede leechdrompelige sportynfrastruktuer yn stân hâldt en wêr mooglik fersterket. Ek swimbaden meitsje hjir mei klam ûnderdiel fan út. Krekt as sportferieningen 22 sportverenigingen zijn dit belangrijke ontmoetingsplekken in de mienskip, die grotendeels draaien op de inzet van vrijwilligers. Het is van belang dat deze voorzieningen kunnen blijven bestaan en de ondersteuning krijgen die nodig is om toekomstbestendig te blijven functioneren. Dit gaan we doen • We ontwikkelen en actualiseren een duidelijk beleid voor kunstgrasvelden bij sportaccommodaties. Hierdoor kunnen we keuzes transparant en toekomstgericht maken. In het beleid nemen we ook op welke eigen bijdrage van verenigingen wordt verwacht en hoe de verenigingen onderling faciliteiten kunnen delen.
Het optimaliseren van de kwaliteit en bespeelbaarheid van de sportvelden staat daarbij voorop; • We stellen sportverenigingen, waar gewenst en passend, in staat om te beschikken over robotmaaiers om de kwaliteit van grasvelden te verbeteren en het onderhoudswerk te verlichten; • We blijven investeren in het op orde houden van sportaccommodaties, met oog voor betaalbaarheid; • Verenigingen zonder eigen kantine, zoals gym-, turn- en toneelverenigingen, verdienen extra ondersteuning wanneer dat nodig is. Omdat zij geen inkomsten uit horeca hebben, zijn zij grotendeels afhankelijk van contributies om hun activiteiten draaiende te houden; • We zetten bestaande regelingen voort die inwoners met een lager inkomen ondersteunen, zodat zowel volwassenen als kinderen kunnen blijven sporten en meedoen aan sport- en beweegactiviteiten. Thema Openbaar Groen Openbaar groen speelt een belangrijke rol in de leefbaarheid, uitstraling en identiteit van onze dorpen. Het zorgt voor een prettige woonomgeving, ruimte voor ontmoeting en draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners. Wij streven naar een aantrekkelijke, groene en goed onderhouden openbare ruimte die bijdraagt aan leefbaarheid en dorpskwaliteit. Centrumgebieden, parken en speelplekken krijgen daarbij een hogere prioriteit. Wij willen ons openbaar groen goed onderhouden en waar mogelijk versterken.
Tegelijk willen wij ruimte bieden aan initiatieven uit de mienskip die bijdragen aan een groener en leefbaarder dorp. De betrokkenheid van inwoners en dorpen bij de inrichting en het beheer van openbaar groen willen we vergroten, waarbij initiatieven die bijdragen aan biodiversiteit extra worden gestimuleerd, mits deze daadwerkelijk de biodiversiteit verbeteren. binne dit wichtige moetingsplakken yn de mienskip, dy’t meastepart draaie op de ynset fan frijwilligers. It is fan belang dat dy foarsjenningen bestean bliuwe kinne en de stipe krije dy’t nedich is om takomstbestindich funksjonearjen te bliuwen. Dit dogge wy • Wy ûntwikkelje en aktualisearje in dúdlik belied foar keunstgersfjilden by sportakkommodaasjes. Dêrtroch kinne wy karren transparant en takomstrjochte meitsje. Yn it belied nimme wy ek op hokker eigen bydrage fan ferieningen ferwachte wurdt en hoe’t de ferieningen ûnderling fasiliteiten diele kinne.
It optimalisearjen fan de kwaliteit en bespylberheid fan de sportfjilden stiet dêrby foarop; • Wy stelle sportferieningen, dêr’t dat winske en passend is, yn steat om te beskikken oer robotmeaners om de kwaliteit fan gersfjilden te ferbetterjen en it ûnderhâldswurk lichter te meitsjen; • Wy bliuwe ynvestearjen yn it op oarder hâlden fan sportakkommodaasjes, mei each foar betelberens; • Ferieningen sûnder eigen kantine, sa as gym-, turn- en toanielferieningen, fertsjinje ekstra stipe wannear’t dat nedich is. Om’t sy gjin ynkomsten út hoareka hawwe, binne sy meastepart ôfhinklik fan kontribúsjes om har aktiviteiten draaiende te hâlden; • Wy sette besteande regelingen troch dy’t ynwenners mei in leger ynkommen stypje, sadat sawol folwoeksenen as bern sporten en oan sport- en beweechaktiviteiten meidwaan bliuwe kinne. Tema Iepenbier Grien Iepenbier grien spilet in wichtige rol yn de leefberens, útstrieling en identiteit fan ús doarpen. It soarget foar in noflike wenomjouwing, romte foar moeting en draacht by oan de sûnens fan ús ynwenners. Wy stribje nei in oantreklike, griene en goed ûnderhâlden iepenbiere romte dy’t bydraacht oan leefberens en doarpskwaliteit. Sintrumgebieten, parken en boartersplakken krije dêrby in hegere prioriteit. Wy wolle ús iepenbier grien goed ûnderhâlde en wêr mooglik fersterkje.
Tagelyk wolle wy romte biede oan inisjativen dy’t bydrage oan in griener en leefberder doarp. De belutsenens fan ynwenners en doarpen by de ynrjochting en it behear fan iepenbier grien wolle wy fergrutsje, wêrby’t inisjativen dy’t bydrage oan bioferskaat ekstra stimulearre wurde, mits dy ek echt it bioferskaat ferbetterje. 23 Sa wurkje wy oan in iepenbiere romte dy’t feilich en noflik oanfielt en bydraacht oan sosjale gearhing en sûnens. Dêrby sykje wy hieltyd de balâns tusken kwaliteit, belutsenens fan ynwenners en in realistyske ynset fan middels, passend by de aard en skaal fan de doarpen yn ús gemeente. Dit dogge wy • Wy ferheegje yn it byldkwaliteitsplan it ûnderhâldsnivo fan sintrumgebieten, boarterstunen en parken nei ‘heech’ , wêrby’t yn de bûtengebieten in leger ûnderhâldsnivo mooglik is; • Wy stimulearje en fasilitearje inisjativen út de mienskip, wêrby’t Pleatslike Belangen ús fêste petearpartner binne; • Wy stimulearje ynwenners en frijwilligers dy’t (parten fan) it grien ûnderhâlde of ynrjochtsje wolle fia in foarm fan útdaachrjocht dêr’t it bioferskaatsplan liedend yn is; • Wy pleatse, op fersyk fan Pleatslik Belang en as dat mooglik is en rekkening hâldend mei bioferskaat, ekstra blêdkuorren om oerlêst yn de hjerst te beheinen; • Wy meitsje romte foar sosjale fiedseltunen. Tema Lânskip en Erfgoed It lânskip fan Opsterlân is in weardefol ûnderdiel fan ús erfgoed.
De iepen feangreiden, beekdellingen en it kûliselânskip foarmje mei-inoar in unyk en werkenber Frysk lânskip dat ús identiteit en leefkwaliteit bepaalt. Wy wolle sunich omgean mei dy romte en it iepen, griene en lanlike karakter behâlde en fersterkje. It lânskip is in libben gehiel wêryn’t natuer, wetter, bioferskaat, lânbou en kultuerhistoarje mei-inoar ferweve binne. De lânbou bliuwt wichtich as behearder fan it lânskip en drager fan it agrarysk kultuerlânskip. Tagelyk freget it fersterkjen fan bioferskaat om ekstra omtinken, sadat natuerwearden werstelle en florearje kinne. Troch klimaatferoaring, boaiemdelgong en romtedruk stiet it lânskip ûnder spanning. Dat freget om in soarchfâldige oanpak dêr’t lânskiplike en kultuerhistoaryske wearden yn sintraal stean. Erfgoed, sa as histoaryske ferkaveling, âlde paden, houtwâlen en monumintale pannen en pleatsen, jout ús gemeente syn werkenberens. Dizze wearden wolle wy beskermje, fersterkje en better beleefber meitsje, sadat it karakter fan Opsterlân behâlden bliuwt foar de takomst. Zo werken we aan een openbare ruimte die veilig en prettig aanvoelt en bijdraagt aan sociale samenhang en gezondheid. Daarbij zoeken we steeds de balans tussen kwaliteit, betrokkenheid van inwoners en een realistische inzet van middelen, passend bij de schaal en aard van de dorpen in onze gemeente.
Dit gaan we doen • We verhogen in het beeldkwaliteitsplan het onderhoudsniveau van centrumgebieden, speeltuinen en parken naar ‘hoog’ , waarbij in de buitengebieden een lager onderhoudsniveau mogelijk is; • We stimuleren en faciliteren initiatieven uit de mienskip, waarbij Plaatselijke Belangen onze vaste gesprekspartner zijn; • We stimuleren inwoners en vrijwilligers die (delen van) het groen willen onderhouden of inrichten via een vorm van uitdaagrecht waar het biodiversiteitsplan leidend in is; • We plaatsen, op verzoek van Plaatselijk Belang en indien mogelijk en rekening houdend met biodiversiteit, extra bladkorven om overlast in de herfst te beperken; • We maken ruimte voor sociale voedseltuinen; Thema Landschap en Erfgoed Het landschap van Opsterland is een waardevol onderdeel van ons erfgoed. De open veenweiden, beekdalen en het coulisselandschap vormen samen een uniek en herkenbaar Fries landschap dat onze identiteit en leefkwaliteit bepaalt. Wij willen zuinig omgaan met deze ruimte en het open, groene en landelijke karakter behouden en versterken. Het landschap is een levend geheel waarin natuur, water, biodiversiteit, landbouw en cultuurhistorie met elkaar verweven zijn. De landbouw blijft belangrijk als beheerder van het landschap en drager van het agrarisch cultuurlandschap.