Bijlage 4 Geanonimiseerd rapport Expert Review 6 december 2024
Tekst van het document
Expert Review
Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
December 2024
Definitief
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
1. Inleiding Vitens is voornemens in het buitengebied van de gemeente Opsterland (nabij de kern Luxwoude) een drinkwaterwinnings- en productielocatie te realiseren. Dit met het doel in de toekomst te kunnen voorzien in voldoende en schoon drinkwater. Tijdens het vaststellingsproces van ontwerpbestemmingsplan in de gemeenteraad op 24 mei 2024 zijn vragen gesteld over het doorlopen planproces en de bruikbaarheid en actualiteit van de in 2020 uitgevoerd quickscan locatiekeuze van RoyalHaskoningDHV1. De vragen van de gemeenteraad vragen met name betrekking op de afweging van en keuze voor de beoogde locatie voor de productie-installatie en bijbehorende planproces. Waarom is de hoogte van de productielocatie van oorspronkelijk 12 meter in het voorontwerpbestemmingsplan (VOBP)verhoogd naar 20 meter in het ontwerpbestemmingsplan (OWBP). Op 24 mei 2024 heeft de gemeenteraad met grote meerderheid de motie ‘Quickscan voor vergelijk drinkwaterwinningslocaties’ aangenomen, waarmee het vaststellingsproces van het ontwerpbestemmingsplan ‘on hold’ is gezet. In deze motie is het college van B en W gevraagd om: 1. Nogmaals een onafhankelijke QuickScan uit te laten voeren, op grond van de voortschrijdende inzichten, voor verschillende alternatieven voor drinkwaterproductie locaties voor de drinkwaterzuivering. 2.
In deze quickscan een analyse aan te leveren van financiële consequenties, risico`s en andere voors en tegens aan te geven van: a. Een alternatieve locatie voor drinkwaterproductiebedrijf op bijv. locatie Heerenveen IBF. b. Een eventuele drinkwaterproductie bedrijf in Luxwoude, waarbij het uitgangspunt dient te zijn: maximale bouwoppervlak 8000m2, met een maximale hoogte van 12m voor het bouwdeel van 5000m2 en een maximale hoogte van 13 meter bij het bouwdeel van 3000m2, waarbij deze hoogtes ook in de toekomst niet gewijzigd worden.
Opdracht aan BJZ.nu De gemeente Opsterland heeft stedenbouwkundig adviesbureau BJZ.nu gevraagd als onafhankelijke partij een expert review uit te voeren. BJZ.nu heeft nog geen betrokkenheid in het planproces gehad en heeft Vitens niet in haar klantenbestand. Doel van de expert review is het vellen van een onafhankelijk oordeel over het doorlopen planproces en gemaakte inhoudelijke keuzes. De aanpak van BJZ.nu is daarin tweeledig geweest: 1. Valideren of de eerdere onderzoeken, analyses en conclusies – ook tegen het licht van voortschrijdende inzichten – stand kunnen houden of juist aanpassing nodig hebben; 2. Een beeld schetsen van de impact op de omgeving die een eventuele actieve productielocatie heeft. Hierbij moet gedacht worden aan landschappelijke inpassing, geluid, licht, geur en verkeer
De aanpak bestond uit een viertal stappen: Stap 1: Doornemen aanwezige stukken en formuleren bespreekpunten voor overleg met partijen Stap 2: Overleg met partijen Stap 3. Analyse en opstellen notitie expert review Stap 4: Presenteren resultaten en aanbevelingen aan de gemeenteraad
Quickscan locatiekeuze productielocatie Luxwoude, afwegingen van verschillende locaties voor nieuwe productielocatie Luxwoude, behorende bij nieuwe grondwaterwinning, Royal HaskoningDHV, 7 oktober 2020 1
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
1
Expert Review
Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
in
Voor nadere uiteenzetting van onze aanpak wordt verwezen naar ons plan van aanpak bijlage 1 bij deze notitie. Voor stap 2 hieronder wel een nadere uiteenzetting gegeven, omdat de personen die geïnterviewd zijn met voortschrijdend inzicht licht veranderd zijn. Hieronder vindt u een overzicht van de geïnterviewde partijen en personen.
is
Vitens •
(omgevingsmanager) (Omgevingsmanager)
Gemeente Opsterland •
(Projectleider)
•
(Adviseur Water)
•
(Stedenbouwkundige)
Gemeente Heerenveen •
(projectleider gebiedsontwikkeling) (projectleider gebiedsontwikkeling)
Royal HaskoningDHV
-
(strategisch adviseur water)
BügelHajema •
(projectleider bestemmingsplan)
Provincie Fryslân
.
(Adviseur Ruimte)
•
(Adviseur Omgevingszaken)
Leeswijzer in
Hierna wordt hoofdstuk 2 ingegaan op onze bevindingen. In hoofdstuk 3 worden hier conclusies uit getrokken. Hoofdstuk 4 sluit af met een aantal concrete aanbevelingen voor het vervolgproces.
2
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
2. Bevindingen De opgehaalde informatie uit de stukken en gesprekken is geanalyseerd en gecategoriseerd in deze notitie. Bij deze notitie horen bijlagen met informatie zoals het inventarisatiedocument, gespreksverslagen. Deze notitie gaat enerzijds in op de inhoud: zijn alle aspecten en locaties goed bekeken en voldoende getoetst. Daarnaast worden de bevindingen ten aanzien van het proces gegeven: is het proces in de juiste volgorde doorlopen. Hierbij is het project-/gebiedsontwikkelingsproces dat Metrum voorschrijft als basisuitgangspunt genomen (zie bijlage 5).
Onderwerp Bevindingen Locatiekeuze en • Uitgangspunt Vitens en ook de gemeente is vanaf begin af aan alternatievenonderzoek geweest drinkwaterwinning en -productie op dezelfde locatie. Dit is gebruikelijk vanwege efficiënt ruimtegebruik en koste efficiëntie. • Gemeente Opsterland heeft, kijkend naar voorbeeld Nij Beets (winning) en Noardburgum (productie), een zienswijze op de NRD (Notitie Reikwijdte en Detailniveau, in het kader van de m.e.r.procedure) ingediend. Deze reactie is ingegeven door de landschappelijke gevolgen van het te realiseren productiegebouw op een plek met weinig bebouwing. In de begeleidingscommissie heeft de gemeente Opsterland aangegeven dat de zuiveringslocatie niet per sé aan de locatie van de winning gebonden is, hoewel dit wel de nodige voordelen geeft. De gemeente heeft gevraagd te onderzoeken of Luxwoude vanuit landschap wel de voorkeurslocatie zou moeten zijn of dat een alternatieve locatie zoals het bedrijventerrein een beter alternatief zou zijn. • Voorbeeld Nij Beets en Noardburgum waar de winning en productie gescheiden zijn is achteraf gezien wat ongelukkig. De winning Nij Beets is aangesloten op bestaande productielocatie Noardburgum, omdat hier overcapaciteit was ontstaan door afschaling van de waterwinning aldaar door verzilting en de gevolgen voor Natura 2000.
Hier was al productiecapaciteit voorhanden en was het daarmee kosten- en planningstechnisch aantrekkelijker om deze bestaande installatie te gebruiken en geen nieuwe productielocatie te realiseren. • In het MER (Milieu Effect Rapport)wordt onderbouwd dat centraal in Friesland juist wel een nieuwe winnings- en productielocatie nodig is. Plek hiervoor is gevonden in Luxwoude. Onderwerp Alternatievenafweging bedrijventerrein
Bevindingen • Alternatieve locatie bedrijventerrein Gorredijk was qua planning niet reëel. Er lag en ligt nog geen plan danwel bestemmingsplan (geen concrete locatie). • Alternatieve locatie bedrijventerrein Klaverblad Noord Oost (IBF ligt aan overzijde A7 en is reeds volledig uitgegeven) is eveneens BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
3
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
•
•
Onderwerp Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik
Onderwerp Effecten op milieu- en omgeving
niet reëel gebleken. Hoewel er kansen lagen voor koppeling met de aanwezige zuivelindustrie, was (en is) het uitgiftebeleid van Heerenveen gericht op het faciliteren van economische activiteiten. Drinkwaterproductie paste en past nog steeds niet binnen dit uitgiftebeleid. Qua hoogte (max. 12 meter en 20 meter uitsluitend de in representatieve zone toegestaan) past het eveneens niet. Ontwikkeling Bedrijventerrein Klaverblad Noord Oost is vooraf gegaan door een uitgebreid en moeizaam gebiedsproces met het dorp Tjalleberd. Een nieuwe afwijkende ontwikkeling op dit bedrijventerrein zou betekenen dat een nieuw moeizaam gebiedsproces doorlopen moet worden. In de quickscan uit 2020 is de moeizaamheid volgens de gemeente Heerenveen nog zwak uitgedrukt. Toekomstige uitbreidingen van Klaverblad Noord Oost (fase 2 en 3) worden nog ontwikkeld, maar hier zullen ten aanzien van het uitgiftebeleid en ruimtelijke kaders grofweg dezelfde uitgangspunten gelden als in fase 1
Bevindingen • De vraag kan worden gesteld of er ter plaatse van Luxwoude sprake is van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik conform de Ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 5.129 lid g Besluit kwaliteit leefomgeving). • Wanneer het uitsluitend zou gaan om te toevoegen van bedrijfsbebouwing in het buitengebied, zou dit niet het geval zijn geweest. Een bedrijventerrein was dan de logische keuze geweest. • In dit specifieke geval is het uitgangspunt altijd geweest dat drinkwaterwinning- en de productie van drinkwater bij elkaar horen. De locatie in Luxwoude is na uitgebreid onderzoek geschikt bevonden en bestemd voor waterwinning. De productie van drinkwater (zuivering) is daar een logisch gevolg van. Op deze wijze beschouwd is er wel degelijk sprake van zorgvuldig ruimtegebruik die met de nodige aandacht ook landschappelijk inpasbaar is. Het is dan ook logisch dat zowel gemeente als provincie het punt van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik nergens in het proces als belemmering hebben gezien. De gemeente en provincie hebben dit in het interview bevestigd. • Het uit elkaar trekken van drinkwaterwinning- en productie zou juist leiden tot minder zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik, omdat elders schaarse gronden bedoeld voor economische activiteiten worden gebruikt.
Verder heeft het leggen van extra leidingen tussen Luxwoude en Heerenveen/Gorredijk tijdelijke gevolgen voor de landbouwproductie. Bevindingen • Effecten op milieu- en omgeving van drie alternatieve locaties zijn in de quickscan locatiekeuze globaal onderzocht. • Dit is kon niet anders, omdat het ontwikkelingsproces nog gaande was. De locatie Luxwoude was nog het meest concreet. De alternatieven Heerenveen en Gorredijk waren globale opties
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
4
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
•
Onderwerp Ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke impact
Onderwerp Benodigde bouwhoogte
Doel van quickscan was niet om alle milieuaspecten tot in detail te beschouwen en onderzoeken. De quickscan locatiekeuze t.a.v. het productiegebouw had het doel te bevestigen of de combinatie waterwinning- en productie (zoals gebruikelijk) in Luxwoude inderdaad de beste keuze was of dat er mogelijk een beter alternatief voor de productielocatie voorhanden lag dat nader onderzoek verdiende. De quickscan toont duidelijk aan dat Luxwoude de juiste keuze is. Deze optie is daarom daarna verder onderzocht via verschillende onderzoeken en uitgewerkt in een bestemmingsplan. Bevindingen • Aanname van Vitens, gemeente Opsterland en diens adviseurs is altijd geweest: landschappelijke inpassing van het productiegebouw van 12 meter hoog (VOBP) en later 20 meter hoog (OWBP) in Luxwoude is oplosbaar. Dit houd verband met de ligging van de locatie in het bos en daarmee beperkt zichtbaar vanuit omgeving (Alde Diek en A7). • Met een massastudie (zie bijlage 6) van de maximaal planologische invulling van het OWBP is laten zien dat een gebouw van 20 meter hoog ten te passen is, maar uiteraard wel zichtbaar is boven de boomtoppen. • Vitens en gemeente beschouwen de landschappelijke inpassing en beeldkwaliteit als kwestie van goede uitwerking. De insteek van het ontwerpbestemmingsplan is een flexibel planologisch kader met duidelijke stedenbouwkundige kaders, maar bewust niet teveel tot in detail.
Het ontwerpproces van de locatie inrichting en het de productie-installatie is namelijk nog gaande (houdt verband met parallellisatie van processen). Dit geeft manoeuvreerruimte in het leggen van de leidingen en het plaatsen van het gebouw. Bevindingen • Aanpassen maximale bouwhoogte tussen VOBP (12 meter) en OWBP naar 20 m was geen vooropgezet plan (geen sprake van salamitactiek), maar is gevolg van parallellisatie van verschillende planprocessen. • Ten tijde van de quickscan locatiekeuze in 2020 was er de veronderstelling dat 12 meter bouwhoogte voldoende zou moeten zijn. Er zijn vergelijkbare locaties van Vitens waar de productielocatie circa 10 meter hoog is. Later in het planproces is in het technisch ontwerpproces (dat grotendeels parallel liep met het watervergunning en bestemmingsplanproces) gebleken dat voor het benodigde onthardingsproces in Luxwoude meer hoogte nodig om de benodigde pelletbed- en onthardingsreactoren te kunnen huisvesten. • 13 meter is de maximale bouwhoogte binnen de agrarische bestemming van het BP Buitengebied van de gemeente Opsterland. De bepaling van deze hoogte hangt samen met het ruimtelijk beeld van veelvoorkomende agrarische bedrijfsgebouwen. Deze hoogte is echter niet één op één maatgevend voor een incidenteel in het buitengebied aanwezige drinkwaterproductie installatie.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
5
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
•
Onderwerp Planproces
Vitens is bereid om mee te denken en te onderzoeken of een lagere bouwhoogte dan 20 meter technisch haalbaar is. Ze is hier al mee bezig. Bevindingen • Er is een zeer uitgebreid omgevingsproces door Vitens doorlopen met een begeleidingscommissie, nieuwsbrieven en informatiebijeenkomsten met omwonenden. • Vanaf begin naar begeleidingscommissie, omwonenden en raad gecommuniceerd dat het gaat om zowel drinkwaterwinning als drinkwaterproductie in Luxwoude. • Belangrijkste aangehaalde punten tijdens bijeenkomsten van de begeleidingscommissie en informatiebijeenkomsten waren bodemdaling en gevolgen gebruik gronden voor de landbouw. De productielocatie en omvang hiervan speelde niet of nauwelijks een rol totdat de hoogte naar 20 meter ging • Vitens heeft aanvankelijk in een groter gebied inwoners geïnformeerd over de voorgenomen drinkwaterwinning. Later in het proces werd duidelijk dat het invloedsgebied van de drinkwaterwinning kleiner was dan eerst gedacht. Hierdoor is het gebied dat geïnformeerd werd ook kleiner geworden. • Het algemeen belang van voldoende drinkwater in de toekomst stond steeds centraal. Keuzes zijn (zoals van Vitens verwacht mag worden) niet gemaakt uit winstoogtmerk, maar vanuit de technische mogelijkheden om op verantwoorde wijze drinkwater te winnen. Financiën/kostenefficiëntie spelen daarbij wel een rol, want kosten werken door in de prijs van drinkwater.
• Het borgen van voldoende drinkwater in de toekomst en de tijd die nodig is om nieuwe winning- en productielocaties te ontwikkelen heeft ertoe geleid dat Vitens een aantal deelprocessen heeft geparallelliseerd. Denk aan: aankoop grond, Waterwetvergunning, MER procedure, bestemmingsplanprocedure en de technische uitwerking (zie tijdlijn in bijlage 7). De rol van de omgevingsmanager is om dit goed af te stemmen. Dat is over het algemeen heel goed gegaan, maar op het punt van de bouwhoogte van het productiegebouw is hier een niet ingecalculeerde verassing naar voren gekomen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
6
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
3. Conclusies 1. Het gebiedsontwikkelingsproces voor de drinkwaterwinning- en productie in Luxwoude is volgordelijk goed verlopen. Gelet op de doelstelling van het borgen van voldoende drinkwater in de (zo kort mogelijke) toekomst is het parallel laten lopen van deelprocessen logisch en wenselijk; 2. Er is in ruim voldoende mate en heel zorgvuldig aandacht besteed aan het omgevingsmanagement. Dit had een duidelijk informerend karakter. De informatievoorziening heeft zich met name gericht op de drinkwaterwinning en gevolgen daarvan voor het gebied. Er is niet of nauwelijks discussie geweest over het te realiseren productiegebouw. De bouwhoogte van de productie-installatie is pas aan het eind van het proces een discussiepunt geworden toen bleek dat een bouwhoogte van 12 meter niet voldoende was en naar 20 meter is bijgesteld; 3. De quickscan locatiekeuze die in 2020 is uitgevoerd door Royal HaskoningDHV had het doel om te bevestigen of de combinatie drinkwaterwinning en -productie (zoals gebruikelijk) in Luxwoude inderdaad de beste keuze was of dat er mogelijk een beter alternatief voorhanden lag dat nader onderzoek verdiende; 4. Alternatieve locaties toekomstig bedrijventerrein Gorredijk en bedrijventerrein Klaverblad Noord Oost te Heerenveen waren in 2020 geen nader onderzoekwaardige alternatieven.
De locaties waren nog niet concreet genoeg, niet geschikt vanwege uitgiftebeleid en waren vanwege kostenefficiëntie, zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en planning geen beter alternatief; 5. Voorbeeld Nij Beets en Noardburgum waar de drinkwaterwinning en -productie gescheiden zijn is achteraf gezien ongelukkig. Situaties zijn niet vergelijkbaar. Het verschil tussen de situatie in Luxwoude en deze situatie had in de quickscan en het ontwerpbestemmingsplan beter uitgelegd kunnen worden. 6. Het combineren van de drinkwaterwinning en -productie in Luxwoude leidt tot het meest zuinige en zorgvuldige ruimtegebruik. In de quickscan en het ontwerpbestemmingsplan had dit duidelijker onderbouwd kunnen worden; 7. Het ontwerpbestemmingsplan is bewust flexibel opgesteld, zodat er nog enige ruimte is om de inrichting van de locatie en het gebouwontwerp vorm te geven. Dit is vanuit de op dit moment heersende gedachte van uitnodigingsplanologie (sturen op hoofdlijnen en randvoorwaarden, zie ook doelen Omgevingswet) heel gebruikelijk en voorkomt dat het bestemmingsplan een te strak jasje is dat op korte termijn opnieuw aanpassing behoeft. Dit leidt tot onnodige vertraging in het ontwikkelen van de nieuwe drinkwaterwinning en productielocatie. Een flexibel bestemmingsplan vraagt wel om vertrouwen in de ontwikkelende partij; 8.
Vitens is bereid om mee te denken en te onderzoeken of een lagere bouwhoogte dan 20 meter technisch haalbaar is. Ze is hier al actief mee bezig.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
7
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
4. Aanbevelingen 1. Blijf vasthouden het realiseren van drinkwaterwinning en –productie in Luxwoude, omdat: a. Dit vanuit het oogpunt van zuinig- en zorgvuldig ruimtegebruik het meest wenselijk is. Schaarse ruimte op het bedrijventerrein blijft hiermee beschikbaar voor economische activiteiten; b. Er een groot maatschappelijk belang is voor voldoende schoon drinkwater en bijbehorende reservecapaciteit in de toekomst; c. Er een groot maatschappelijk belang is voor drinkwater tegen een betaalbare prijs. Het positioneren van de productielocatie op een andere locatie dan de winningslocatie leidt tot extra kosten vanwege extra leidingwerk en grondverwerving. 2. Ga opnieuw in gesprek met Vitens over de noodzakelijke bouwhoogte op basis van de nieuwste inzichten. Houdt daarbij niet per se vast aan 13 meter uit het BP Buitengebied, maar laat juist een goede landschappelijke inpassing en beeldkwaliteit en bijbehorende omgevingsmanagement centraal staan. 3. Maak in overleg bestemmingsplan:
met
Vitens
een
keuze
in
de
mate
van
flexibiliteit
van
het
a. Optie 1: Behoud van een flexibel juridisch planologisch kader en vertrouw erop dat Vitens in overleg met de gemeente en omgeving zorgvuldig aandacht besteed aan de landschappelijke inpassing en de beeldkwaliteit en dit laat begeleiden door een klankbordgroep; b. Optie 2: Maak een strakker juridisch kader met een nader uitgewerkt erfinrichtingsplan en beeldkwaliteitsplan welke juridisch verankerd en daarmee handhaafbaar zijn. Gevolg van keuze voor deze optie is dat er extra tijd gaat zitten in de uitwerking.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
8
Expert Review Drinkwaterwinning- en productielocatie Luxwoude
BIJLAGEN Bijlage 1: Plan van aanpak/offerte Bijlage 2: Inventarisatiebestand Bijlage 3: Interview verslagen Bijlage 4: Presentatie gemeenteraad Bijlage 5: Processchema gebiedsontwikkeling METRUM Bijlage 6: Massastudie maximaal planologische invulling ontwerpbestemmingsplan Bijlage 7: Tijdlijn planproces drinkwaterwinning en -productie Luxwoude
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
9
Bijlage 1 Plan van Aanpak en offerte expert review Luxwoude
Voorstel aanpak expert review op proces en quickscan drinkwaterwinnings- en productielocatie Luxwoude (V2) Geachte heer/mevrouw,
Op 20 juni 2024 heeft een kennismakingsgesprek plaatsgevonden tussen BJZ.nu
is
en op zoek naar een expert review over het proces en de quickscan/locatieafweging van Royal HaskoningDHV (2020) behorende bij het ontwerpbestemmingsplan voor het realiseren van een drinkwaterwinnings- en productielocatie van Vitens Luxwoude. en de gemeente Opsterland. Gemeente Opsterland
in
in
Tijdens het vaststellingsproces de gemeenteraad zijn vragen gesteld over het doorlopen planproces en de bruikbaarheid van de 2020 uitgevoerd quickscan/locatieafweging relatie tot het nu voorliggende vast stellen bestemmingsplan. Hierbij gaat het met name om de afweging van de beoogde locatie en het proces waarom de hoogte van de productielocatie 13 meter verhoogd
in
in
te
is
naar 17 tot 20 meter.
Op 25 juli 2024 heeft een tweede kennismakingsgesprek plaatsgevonden tussen de gemeente
is
Opsterland (zowel ambtelijk als bestuurlijk) met de beoogd projectleiders en en de eerste versie van het plan van aanpak besproken, daarnaast zijn er op 1 augustus 2024 nadere afspraken gemaakt over de benaderen partijen/stakeholders. Door de gemeente deze gesprekken benadruk dat het doel van de expert review het vellen van een onafhankelijk oordeel over het doorlopen proces en de gemaakte inhoudelijke keuzes. De aanpak zal tweeledig zijn:
in
is
te
1.
Valideren of de eerdere onderzoeken, analyses en conclusies - ook tegen het licht van voortschrijdende inzichten – stand kunnen houden juist aanpassing nodig hebben; 2. beeld schetsen van de impact op de omgeving die een eventuele actieve productielocatie heeft. Hierbij moet gedacht worden aan landschappelijke inpassing, geluid, licht, geur en verkeer
of
In
dit geüpdatete plan van aanpak geven wij aan op welke wijze deze expert review volgens ons aangepakt zou kunnen worden. Hierbij gaan wij uit van een gefaseerde aanpak een aantal stappen.
in
is
is
in
het gesprek reeds aangegeven het moeilijk om op voorhand een goede inschatting van planning en de totale kosten geven. Om die reden wordt per processtap een urenbegroting met bijbehorende richtprijs afgegeven. De daadwerkelijk uren zullen op basis van regie worden gefactureerd, waarbij bij nadering van het maximum aantal begrote uren eerst overleg zal plaatsvinden over de nog uit voeren werkzaamheden. Zoals
te
te
te
BJZ.nu pakt deze opgave graag voor u op. We begeleiden het proces om
komen tot een expert
review en stellen de bijbehorende stukken op. We hebben hiervoor een projectteam samengesteld bestaande uit de volgende medewerkers:
(project- en procesbegeleiding) (TZ) (project- en procesbegeleiding) (SS) Medewerker projectondersteuning en vormgeving (MP)
BJZ.nu
ruimtelijke plannen en advies
Almelo, Groningen, Utrecht, Zwolle 0546 45 44 66
info@bjz.nu
I www.bjz.nu
is
De rol van de medewerker projectondersteuning en vormgeving ten opzichte van de eerste versie van het plan van aanpak kleiner geworden. Uit het tweede kennismakingsgesprek op 25 juli bleek
1:
Stap
is
er
namelijk dat behoefte ervaren projectleider
aan grote zorgvuldigheid en inhoudelijke betrokkenheid van beide
en
Doornemen aanwezige stukken en formuleren bespreekpunten voor overleg met partijen
is
Het doel van stap 1 het doornemen van de relevante stukken die onderdeel zijn van het aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden bestemmingsplan (zie raadsvergadering 24 mei 2024, besluitpunt 17). Daarnaast zullen stukken moeten worden doorgenomen van de alternatieve locaties Heerenveen en Gorredijk. Op basis daarvan rapporteren wij onze eerste bevindingen een
in
in
te
inventarisatiedocument en worden bespreekpunten voor overleg met de verschillende partijen (stap 2) geformuleerd. Hierbij zullen deelvragen worden opgesteld die beantwoord dienen worden. De deelvragen hebben betrekking op zowel de inhoudelijke kant als de procesmatige kant. Daarnaast zal een eerste vragenlijst van vragen voor stap 4 worden opgesteld. 1:
Urenbegroting stap
Werkzaamheden Uren TZ* Doornemen stukken 16
16
4
4
Eerste bevindingen rapporteren
Formuleren bespreekpunten
8
Uren MP*
Uren SS*
8
28
Indicatie totaal aantal uren stap 1 28 Kostenindicatie stap 1 (excl. btw) €3.920 Totale kosten stap 1 (excl. btw) €7.840
€3.920
Stap 2 Overleg met partijen (inclusief voorbereiding) deze stap brengen wij een bezoek aan de locatie
in
in
In
overleg met de betrokken partijen op basis van de bespreekpunten uit stap 1 en de opgestelde vragenlijst. Dit overleg zal de vorm hebben van een interviewgesprek waarbij BJZ.nu als onafhankelijke partij vragen stelt over de locatiekeuze voor Luxwoude, waarom andere locaties zijn afgevallen en hoe tot de gewenste hoogte van tussen de 17 meter en 20 meter gekomen. deze stap zal niet met omwonenden worden gesproken, wel wordt op basis van de stukken en nemen interviews een oordeel gegeven over het doorlopen participatieproces. Luxwoude en gaan we
In
is
te af
•
•
in
Op dit moment achten wij
ieder geval overleg met de volgende partijen/personen noodzakelijk:
Vitens: Omgevingsmanager Gemeente: projectleider
• •
Gemeente: stedenbouwkundige/landschapsdeskundige Gemeente: beleidsmedewerker water/bodem
•
Gemeente Heerenveen: Accountmanager economische zaken
•
Royal Haskoning: projectleider quickscan
•
Bugel Hajema: projectleider bestemmingsplan
• •
Provincie Fryslân: Adviseur Ruimte Betrokken omgevingsdienst (indien dit nog blijkt uit stap 1, danwel het gesprek met de provincie)
Via de gemeentelijk projectleider worden de namen en contactgegevens verstrekt. Van deze gesprekken wordt verslaglegging gedaan.
Urenbegroting stap 2*:
Werkzaamheden Uren TZ* Inplannen gesprekken/interviews Gesprek Omgevingsmanager Vitens Gesprek gemeentelijk projectleider Gesprek gemeentelijk stedenbouw-/ landschapsdeskundige Gesprek gemeentelijk beleidsmedewerker water/bodem Gesprek Accountmanager economische zaken gemeente Heerenveen Gesprek projectleider Royal Haskoning Gesprek projectleider Bugel Hajema Gesprek provincie Fryslân Gesprek omgevingsdienst Indicatie totaal aantal uren Stap 2 Kostenindicatie Stap 2 (excl. btw) Totale kosten fase 2 (excl. btw)
Uren SS*
4 5 5 5
5 5 5
5
5
5
5
5 5 5 5 49 €6.860 €13.160
5 5 5 5 45 6.300
Uren MP*
0
*In bovenstaande urenbegroting is rekening gehouden met fysiek overleg inclusief reistijd en verslaglegging.
Stap 3. Opstellen notitie expert review De opgehaalde informatie uit de stukken en gesprekken zal worden gecodeerd (analyseren en categoriseren) en vervolgens verwerkt in een zeer beknopte notitie waarin de bevindingen kernachtig naar voren komen. Bij deze notitie horen bijlagen met informatie zoals het inventarisatiedocument, gespreksverslagen en een uitgebreidere beantwoording van de deelvragen: • •
Beantwoording deelvragen inhoudelijk: zijn alle aspecten en locaties goed bekeken en voldoende getoetst. Beoordeling deelvragen procesmatig: is het proces in de juiste volgorde doorlopen. Hierbij nemen we het project-/gebiedsontwikkelingproces dat Metrum voorschrijft als uitgangspunt.
Urenbegroting stap 3
Werkzaamheden Uren TZ* Opstellen notitie Expert Review 32 Indicatie totaal aantal uren Stap 3 32 Kostenindicatie Stap 3 (excl. btw) €4.480 Totale kosten fase 3 (excl. btw) €8.640
Uren SS*
Uren MP*
24
8
24 €3.360
8 €800
Stap 4. Presenteren resultaten aan gemeenteraad De Expert Review zal worden gepresenteerd aan de gemeenteraad in een aparte raadsbijeenkomst voorafgaand aan de oriënterende raadsvergadering. Vooralsnog is de planning dat de besluitvormende raad van 16 december wordt gehaald. Dit houdt in dat de presentatie in ieder geval voorafgaand aan de oriënterende raadsvergadering van 13 november moet plaatsvinden. De datum zal worden besproken met de griffier. Als gedurende het proces blijkt dit deze planning niet haalbaar is, zal de presentatie in overleg worden verplaatst. Verder is het belangrijk dat gelet op de onafhankelijkheid, de presentatie en notitie niet vooraf met de betrokken ambtenaren en het college van burgemeester en wethouders gedeeld worden. Urenbegroting stap 4
Werkzaamheden Uren TZ* Voorbereiden presentatie 4 Presenteren gemeenteraad 4 Indicatie totaal aantal uren Stap 4 8 Kostenindicatie Stap 4 (excl. btw) €1.120 Totale kosten fase 4 (excl. btw) €2.440
Uren SS*
Uren MP*
4 4
2
8 €1.120
2 €200
Wij kunnen ons voorstellen dat na de presentatie nog vragen worden gesteld. Dit kan waarschijnlijk op de avond zelf grotendeels mondeling plaatsvinden. Indien vragen nader uitgezocht moeten worden en schriftelijk beantwoord moeten worden zullen wij dit op basis van ons nacalculatietarief verzorgen.
KOSTENOVERZICHT EN PLANNING Kostenoverzicht Op basis van bovenstaande processtappen en urenbegrotingen bedragen de kosten per stap het volgende:
Kostenindicatie €7.840 €13.160 €8.640 €2.440 €32.080
Stap 1
23 4 Totaal
is
Nogmaals wordt opgemerkt dat gelet op de aard van de opgave per processtap een inschatting gemaakt van de benodigde uren.
Wij werken met de volgende uurtarieven: •
Senior project- en procesbegeleiding
•
Senior project- en procesbegeleiding Projectondersteuning en vormgeving:
€140,- p/u ex btw €140,- p/u ex btw €100,- p/u ex btw
Facturering
te
om de daadwerkelijk gemaakte uren maandelijks
is
Ons voorstel
te
factureren. Op de factuur zullen worden overschreden
wij vermelden waaraan uren zijn besteed. Wanneer de urenbegroting dreigt zal dit met u besproken worden. De planning
is
De planning voor dit proces
op hoofdlijnen gekoppeld aan de raadsvergadering van 16 december. Wij zullen de werkzaamheden zo spoedig mogelijk inplannen rekening houdend met de vakantieperiode.
Bijlage 2 Inventarisatiebestand Luxwoude
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie
Luxwoude
November 2024
definitief
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
In dit inventarisatiedocument zijn aandachtspunten/opvallendheden die zijn opgemerkt bij het doornemen van de stukken op een rij gezet. Deze punten zijn belangrijke input geweest bij het formuleren van de vragen voor de af te nemen interviews. Naast de raadsvergadering zijn de volgende stukken doorgenomen: • • • •
Ontwerpbestemmingsplan + bijlagen Quickscan locatiekeuze productielocatie Luxwoude Zienswijzennota Reactie bewoners op zienswijzennota
RAADSVERGADERING 27 MEI 2024 Toelichting wethouder • • • •
Wethouder ligt toe dat gebouw niet in het open landschap ligt, maar netjes ingepast in het bosje. Hoogste gebouw op IBF Heerenveen is ter vergelijking 35 meter hoog. Inspraakmogelijkheden zijn intensiever geweest dan normaal gesproken bij ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden (er is o.a. een begeleidingscommissie samengesteld) Uitleg over oorzaak verandering in hoogte gebouw van 12 naar 20 meter
Eerste termijn •
Motie Postma (PvdA) gesteund door meerdere partijen: salamitechniek wordt aangehaald, steeds iets meer, steeds iets groter. Industrie van deze orde past niet in buitengebied, quickscan is niet objectief. Nogmaals onafhankelijke quickscan gewenst. Verkeersveiligheid (o.a. fietsende kinderen) niet in kaart gebracht gedurende de bouw- en gebruiksfase. Nulmeting grondverzakking, wat zijn de effecten van vrijkomende methaangassen.
•
Motie Nicolai (Groenlinks) gesteund door meerdere partijen: aandacht voor cumulatie gaswinning en waterwinning. Schadecompensatiefonds voor burgers en bedrijven. Verandering bouwhoogte is merkwaardig o Kokervisie quickscan o Onvoldoende oog voor verkeersveiligheid
• •
Vd Weijde-hoogstad (D66): Niet overtuigd dat de fabrieksinstallatie op locatie Luxwoude moet. Onvoldoende informatie om besluit op dit moment te nemen. De Vries (VDD): VVD is voor waterwinning. Wel bezwaar tegen hoe plan voor productielocatie tot stand is gekomen. Eerst een hoogte van 10 meter en nu 20 meter. Er komt mogelijk ook een hoogspanningslijn en Lelylijn door Luxwoude. Dit is teveel bij elkaar. Verwijzing naar bouwbesluit 13 meter (dit is de maximale bouwhoogte voor agrarische stallen in buitengebied).
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
1
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
•
• •
Vd Veen (Christenunie): Ondanks allerlei sessies met gemeente, Vitens en bewoners zitten ze met een vervelend gevoel. Extra bouwhoogte lijkt erdoor gedrukt. Verkeersveiligheid onvoldoende onderbouwd en nulmeting grondverzakking wordt gevraagd. De Jong (Opsterlands Belang): Geen gebouw van 20 meter over 3000 meter. Waterwinning akkoord, productielocatie niet hoger dan 13 meter. Anders naar Heerenveen. Vd Meer (CDA): Wijst op zorgvuldige keuze van locaties voor waterwinning en productie. Luxwoude is prima voor winning. Productlocatie gaat echter te ver, de locatiekeuze is onvoldoende onderbouwd. Deze locatie in Luxwoude is absoluut ongeschikt voor dergelijke industriële activiteiten. Verder gaat het CDA mee in punten verkeersveiligheid en nulmeting. Quickscan is oppervlakkig en niet objectief. Zonder diepgaande analyse op impact op de omgeving en zonder in te gaan op de hoogte van 20 meter. Het lijkt er gewoon doorgedrukt te worden.
• • •
Bergsma (FNP): Zuiveringsfabriek moet gewoon op het industrieterrein. Quickscan moet beter in gaan op de alternatieve locaties. Postma (PvdA): quickscan moet geactualiseerd worden naar 2024 en huidige plan (huidige hoogte) Nicolai (Groenlinks): vraag of men goed begrijpt dat de schaderegeling die er nu is alleen voor agrariërs is en niet voor bewoners?
Reactie college burgemeester en wethouders op eerste termijn Het gaat om het algemeen belang van voldoende drinkwater in Fryslân. College kan niet verwijzen naar andere gemeenten waar geschiktere locaties zijn. Het is een aanvraag van Vitens voor deze specifieke locatie. College kan meegaan in het uitvoeren van een nieuwe Quickscan. Maar wijst erop dat hier hetzelfde uit kan komen Nader onderzoek naar effecten van grondverzakking en verkeersveiligheid bouwfase is wat college betreft nu nog te vroeg. Dit zijn dure onderzoeken, eerst duidelijkheid over het bestemmingsplan. I.h.k.v omgevingsplan wel deze onderzoeken uitvoeren. Benadrukt het belang en integriteit van Vitens. Hun doel is schoon en voldoende drinkwater leveren. Wat betreft schadefonds. Provincie is bevoegd gezag voor de winning. Oproep doen aan provincie om centraal loket in te stellen. Schade dient in principe door veroorzakende partij (waterwinning/gaswinning) betaald te worden. Tweede termijn • • • • • •
Postma (PvdA): punt 3 uit de motie PvdA wordt eruit gehaald Nicolai (Groenlinks): motie Groenlinks wordt eerst aangehouden, maar wel verzoek aan wethouder om alvast te verkennen of een loket kan worden gevormd Vd Weijde-Hoogstad (D66): wil duidelijker toetsingskader/meetnet vooraf van gemeente/Vitens voor grondverzakking De Vries (VVD): stemt ook voor nieuwe quickscan Vd Meer (CDA): Ondersteund punt van D66 De Jong (Opsterlands Belang): 13 meter is het vertrekpunt, dit staat duidelijk in de motie. BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
2
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
Reactie college op tweede termijn Wethouder benadrukt dat hij niet over loket gaat, maar gaat er wel aandacht voor vragen bij de provincie. Verkeer wordt alleen hoogover bekeken, heel specifiek kan nog niet want moet nog nader uitgewerkt worden. Ordevoorstel PVDA Beraadslaging voor nu uitstellen. Eerst stemmen voor de motie en geen stemming over BP. Behandeling Motie PVDA •
Stemverklaring PVDA: gaat ervanuit dat alternatieven in Heerenveen en Gorredijk ook meegenomen worden
•
Stemverklaring FenP: Heerenveen moet meegenomen worden
•
Stemverklaring Opsterlands Belang: Eens met FNP, ook IBF Heereveen onderzoeken
18 voor en 3 tegenL motie aangenomen. OWBP is hiermee teruggegeven aan het college met huiswerk. Motie Groenlinks wordt voorlopig ingetrokken
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
3
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
ONTWERPBESTEMMINGSPLAN
LUXWOUDE
–
GRONDWATERWINNING-
EN
DRINKWATERPRODUCTIELOCATIE Toelichting • •
•
•
• •
•
•
•
Blz 8: Bronnenonderzoek Royal Haskoning en aanvullend onderzoek (waar is deze?) zit niet bij het OWBP Blz 8: er wordt ingegaan op de voorkeurslocatie, maar niet op de onderzochte alternatieven. In de ladderonderbouwing en verder in de toelichting wordt hier niet verder op ingegaan. De locaties Gorredijk en Heerenveen komen niet aan bod. Quickscan uit 2020 is niet toegevoegd als bijlage bij het OWBP hebben omwonenden deze wel kunnen inzien of hebben ze alleen kennis kunnen nemen van paragraaf 3.5.1 van het OWBP Blz 16 en 17/ 2.3.2 uitgangspunten: Hier wordt ingegaan op de bouwhoogte van 12 en 20 meter vanwege benodigde pelletbed- en onthardingsreactoren, dit is voorafgaand aan het OWBP bekend geworden. Een deel van de bebouwing 3000 m2 van de totaal 8000 m2 mag verhoogd worden van 12 naar 20 meter, maar moet passen binnen het inpassingsplan (voorwaardelijke verplichting). Verwezen wordt naar de nadere motivering van de bouwhoogte in bijlage 1. In de tekst wordt een beetje gesuggereerd dat het hier gaat om een afwijkingsbevoegdheid waar B en W aan kan meewerken. Uit de regels blijkt dat dit geen afwijking betreft, maar gewoon bij recht is toegestaan wel geldt de voorwaardelijke verplichting voor landschappelijke inpassing. In de tekst staat aangeven dat B en W kunnen toetsten of de hoge bebouwing binnen het opgesteld landschapsplan.
Uit de regels en landschapsplannen blijkt echter dat dit al bekeken is. De voorwaardelijke verplichting gaat namelijk gewoon uit van uitvoering van de landschaps- en bosbeheermaatregelen conform de in bijlage 1 en 2 van de regels opgenomen landschapsplannen, als daaraan wordt voldaan kan het plan doorgaan (geen nadere afweging meer dus). Blz 17/2.3.2: hier wordt ook ingegaan op de forse verruiming van het bouwvlak t.o.v. het VOBP (van 8000 naar 26.000 m2) dit is nodig omdat precieze locatie van bebouwing en andere bouwwerken/leidingwerk nog niet duidelijk is. De maximale oppervlakte blijft evenwel beperkt tot 8000 m2. Blz 18: afbeelding 7 terreininrichting is niet goed leesbaar, verwijzing naar bijlage 1 en 2 regels was beter geweest. Blz 21 en 22/3.1 proces tot nu toe: Deze beschrijving laat zien dat Luxwoude altijd de voorkeur heeft genoten. N.a.v. de NRD heeft de gemeente vanwege de mogelijke landschappelijke gevolgen een zienswijze ingediend en gevraagd om alternatieven te bekijken. Dit is gebeurd in de quickscan van Royal Haskoning. Blz 22: hier staat in een relatief korte alinea dat Vitens veel aandacht heeft besteed aan het gebiedsproces. In paragraaf 7.2 wordt hier verder op ingegaan, maar nog steeds wel beknopt Blz 25: Ladderonderbouwing locatieonderbouwing: onderzoek Royal HaskoningDHV wordt benoemd, maar is niet bijgevoegd en een goede bronvermelding ontbreekt.
Verder moet hier veel uitgebreider worden ingegaan op de locatiekeuze en onderzochte alternatieven (zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik). Blz 28: gemeentelijk beleid: toets aan het gemeentelijke landschapsbeleid wordt gemist (is dit nog actueel: landschapsbeleidsplan en cultuurhistorisch onderzoek zie BP buitengebied). In paragraaf 5.1 wordt wel ingegaan op landschap, maar niet duidelijk wordt op basis waarvan is getoetst. Waar zijn de benoemde kernkwaliteiten op gebaseerd?
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
4
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
•
• • •
Blz 32/33/5.1.2: Landschappelijke inpassing: De opgenomen referentiebeelden lijken niet 100% representatief. Enerzijds doordat ze niet tonen hoe een gebouw van 12 tot 20 m zich in het landschap toont (het zijn close-up beelden). Anderzijds worden vraagtekens gezet bij de hoogte van de getoonde gebouwen op de referenties. Deze lijken geen 20 meter hoog te zijn. Het getoonde gebouw van Duco staat aan de Handelsstraat 19 in Veurne in België. Het betreffende bestemmingsplan kan niet online worden ingezien. Blz 42: bedrijfsgebouw is vanwege EV risico (gasleiding) naar het zuiden verplaatst Blz 46/5.9 luchtkwaliteit: hier is alleen naar verkeersbewegingen gekeken, nakijken of dit klopt of dat een dergelijke installatie ook andere effecten heeft i.v.m. gebruik chemicaliën H6 juridische toelichting: is wat betreft toelichting op de bestemmingen wat summier, er wordt namelijk niet ingegaan op de bouwregels en afwijkingsbepaling naar 20m hoogte
Regels en verbeelding Duidelijk: Zie voorgaande opmerking inzake de voorwaardelijke verplichting Algemene indruk aanpassingen t.o.v. VOBP zijn duidelijk benoemd in de toelichting van OWBP
BIJLAGE 1 OWBP: MOTIVERING BOUWHOOGTE (NOVEMBER 2022) Algemene indruk: Duidelijk verhaal, niets op aan te merken
BIJLAGE 2 OWBP: INSPIRATIEDOCUMENT Algemene indruk: Duidelijk, niets op aan te merken
BIJLAGE 3 OWBP: MILIEUEFFECTRAPPORT SWECO (MAART 2022) • • •
•
•
Formele m.e.r. procedure gestart met Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) uit 2019 Milieueffectrapport gebaseerd op plan in VOBP In dit rapport wordt ook ingegaan op locatiekeuze, die lijkt aanvankelijk (in het begin van de notitie) volledig gebaseerd op geschiktheid als winlocatie (hydrologisch onderzoek Royal HaskoningDHV), geschiktheid voor infrastructuur en het feit dat de grond van SBB is en er geen waardevolle agrarische gronden opgeofferd hoeven worden (zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik). Er lijkt niet nadrukkelijk gekeken te zijn naar de landschappelijke impact en de locatieopties voor het hoge productiegebouw in Heerenveen en Gorredijk zijn nog niet bekeken. Er wordt wel gesproken over nadere uitwerking van de inrichting en bebouwing i.o.m. de begeleidingscommissie waterwinning Luxwoude. Uitgangspunt is natuurinclusief en duurzaam bouwen. Later in de notitie in paragraaf 3.5.1. wordt wel ingegaan op de locatiealternatieven voor de productielocatie en de quickscan van Royal HaskoningDHV uit 2020. Dit wordt uitgebreid en goed weergegeven. Wel wordt onder het kopje ‘voorkeurslocatie’ de aangegeven dat de locatie in Heerenveen een extra proces met stakeholders vraagt met mogelijk vertraging tot gevolg.
De vraag is of dat waar is, omdat het daar gaan om een bedrijventerrein waar grote gebouwen meer geaccepteerd zijn (check status plan via gemeente Heerenveen) In H6 wordt ingegaan op het landschap en effecten daarop.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
5
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
Algemene indruk Zeer gedegen en volledig onderzoeksrapport waarin geen belangrijke zaken worden gemist.
BIJLAGE 11: NOTA INSPRAAKRESULTATEN (OKTOBER 2022) • •
Vier inspraakreacties Geen van de inspraakreacties gaat over de bouwhoogte (wel over bodemdaling, toegangsweg en passendheid binnen provinciaal beleid)
QUICKSCAN LOCATIEKEUZE PRODUCTIELOCATIE LUXWOUDE (OKTOBER 2020) •
• • •
•
Resultaten van de QS zijn opgenomen in het MER rapport. In paragraaf 3.5.1 wordt ingegaan op locatiealternatieven productielocatie. Dit is echter beknopt gedaan in twee pagina’s. Zaken zoals randvoorwaarden voor de locatie zijn niet volledig benoemd. Waarom is de quickscan niet als aparte bijlage bij de toelichting gevoegd? Hebben omwonenden dit rapport wel kunnen inzien? Is de quickscan anno 2024 nog actueel als het gaat om de locaties in Heerenveen en Gorredijk? In paragraaf 1.3 wordt uitgegaan van een oppervlakte van 3000 m2 tot 5000 m2 en een bouwhoogte van 10 meter. Dit komt niet overeen met het OWBP (8000 m2 en 12 en 20 meter) Effecten op en risico’s in de omgeving zijn uitgebreid onderzocht, maar niet alle relevante aspecten van ETFAL zijn daarbij meegenomen.
ZIENSWIJZENNOTA • •
• • • • • •
•
Vier zienswijzen (adressen liggen op 700 m of meer) Schade aan gebouwen is een zorg die wordt benoemd. Hoe wordt hiermee omgegaan, er wordt gesproken over een monitoringsproces. Hoe gaat dit in zijn werk? grondwatermeetnet (grondwaterhoogte) en zettingsmonitor (bodemdaling), maar worden er ook bouwkundige nulmetingen gedaan (waar zitten al scheuren)? Zorg natuur: gemeente geeft aan dat natuurtoets nog wordt geactualiseerd, voordat daadwerkelijk wordt gestart met de werkzaamheden. Schade en gevolgen voor omwonenden: BP ziet niet rechtstreeks op de grondwateronttrekking, dit ligt bij de provincie (watervergunning) Welke partijen hebben zitting in de begeleidingscommissie (vergaderstukken opvragen) Zijn alle inwoners inderdaad regelmatig per brief geïnformeerd? In hoeverre is er i.h.k.v. van de quickscan overleg geweest met de gemeente Heerenveen. Is hier verslaglegging van? Belangrijk punt van omwonenden is dat er in het proces steeds is gesproken over een winningslocatie en pas in september 2022 over winnings- en productielocatie. Gemeente verwijst naar VOBP van 9 juli 2022 Klopt dit (checken of vraag van maken) Er worden vraagtekens geplaatst bij de aannames in de stikstofberekening. De gemeentelijke reactie hierop is beperkt en gaat hier niet inhoudelijk op in.
Eerder in de nota wordt aangeven dat voorafgaand aan de bouw/aanleg van de locatie het natuuronderzoek wordt geactualiseerd, geldt dit ook voor de stikstofberekening en wordt de input hiervan dan ook
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
6
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
•
opnieuw bezien, omdat er meer duidelijkheid bestaat over de daadwerkelijke werkzaamheden Indiener 4 merkt op dat Vitens soms wel en soms niet bewoners een nieuwsbrief heeft gestuurd. De gemeentelijke reactie geeft aan dat Vitens voor de nieuwsbedrijf steeds opnieuw adressen moest selecteren en dat hier kleine verschillen in kunnen zitten (vraag over stellen).
Algemene indruk Zienswijzennota kan duidelijker. Als lezer moet je veel aannames doen over wie wat gezegd heeft. Het nummeren van de verschillende punten was beter geweest
REACTIE BEWONERS ALDE DYK OP REACTIENOTA • •
Productie-installatie (waterzuiveringsfabriek) is volgens bewoners in de participatie nauwelijks aan bod gekomen. Waterwinning is algemeen belang en akkoord, maar productielocatie is een plaatselijk belang en niet akkoord. Omdat de zuivelbedrijven op het bedrijventerrein in Heerenveen (IBF) het water grotendeels gebruiken, mogen ze daar ook de lasten dragen.
REACTIE BEWONERS DE PLASSE OP REACTIENOTA • •
• • •
• • • • • •
Productie-installatie (waterzuiveringsfabriek) is volgens bewoners in de participatie nauwelijks aan bod gekomen. Waterwinning is algemeen belang en akkoord, maar productielocatie is een plaatselijk belang en niet akkoord. Omdat de zuivelbedrijven op het bedrijventerrein in Heerenveen (IBF) het water grotendeels gebruiken, mogen ze daar ook de lasten dragen Is er ambtelijk en bestuurlijk contact geweest met de gemeente Heerenveen of heeft Vitens op eigen houtje een economische afweging gemaakt. Er wordt verwezen naar ambtelijk mailverkeer in bijlage 2 en 3 Volgordelijkheid t.a.v. waterwinning to.v. waterproductie en bijbehorende bebouwing wordt onder punt 2 duidelijk benoemd. Voorleggen aan gemeente en vitens. Dit lijkt namelijk de kern van het vraagstuk. Mogelijkheid van toekomstige uitbreiding onvoldoende meegewogen. Vervoersbewegingen van bouwverkeer worden als problematisch gezien (is dit al onderzocht?) Participeren bestond uit informeren. Is dit vooraf duidelijk kenbaar gemaakt naar omwonenden, waar blijkt dit uit? Juiste informatieverstrekking door Vitens wordt betwist Rol KRW naar stakeholdersmanagementproces kunnen we deze inzien Er wordt verwezen naar 40 vragen over de MER in bijlage 1 (zit niet bij de stukken)
REACTIE OP REACTIENOTA DOOR INDIENER Betreft de boomgaard nabij de winningslocatie (technisch verhaal, geen relatie met vraagstuk productielocatie)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
7
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
NIEUWSBRIEVEN VITENS Duidelijke informatievoorziening, met name over de waterwinning en bijbehorende gevolgen. Productiegebouw/locatie komt nauwelijks aan bod. •
• •
•
•
In de nieuwsbrief van juli 2021 wordt voor het eerst gesproken over waterwinning en productielocatie en een inloopavond daarover op 2 sept 2021 (welk schetsontwerp is daar getoond?) Nieuwsbrief november 2021 opnieuw uitnodiging inloopavond 25 november 2022 (welk schetsontwerp is daar getoond?) Nieuwsbrief 30 november 2022 informeert o.a. over het VOBP dat afgelopen zomer ter visie heeft gelegen en dat er de nodigde aanpassingen nodig zijn om tot een OWBP te komen (wat is er tussen deze nieuwsbedrijf en de volgende avond op 5 oktober gecommuniceerd?) Nieuwsbedrijf 15 sept 2023 nodig mensen uit voor informatieavond op 5 oktober 2023 en gaat o.a. over de BP procedure (OWBP is 28 september ter visie gegaan), maar gaat met name over thema waterwinning i.r.t. de woningen. In de uitnodiging wordt niets genoemd over de aangepaste plannen voor de bebouwing. In welke mate is dit besproken, welk ontwerp is getoond en wat was de rol van gemeente en Vitens. In de bekendmaking van het OWBP is ahet volgende benoemd t.a.v. de aanpassingen t.o.v.
het VOBP → Het ontwerpbestemmingsplan is onder andere als gevolg van technische installatievereisten en eisen op het gebied van externe veiligheid behoorlijk aangepast ten opzichte van het voorontwerp dat eerder ter inzage heeft gelegen Nieuwsbedrijf 19 juni 2024 informeert over bodemonderzoek, er wordt ook benoemd dat de besluitvorming op 27 mei 2024 is uitgesteld.
VERSLAGEN BEGELEIDINGSCOMMISSIE Geanonimiseerd ontvangen van Vitens. Deelnemers commissie: • • • • • • • • • • • • • • •
Elzinga & Oterdoom Procesmanagement PB Luxwoude PB Langezwaag Staatsbosbeheer Gemeente Opsterland (twee ambtenaren) Wetterskip Fryslân Vitens (drie medewerkers) Aequator Groen en Ruimte Fugro LTO Noord LTO Noord, afdeling Opsterland LTO Noord, afdeling Heerenveen Provincie Fryslân Bugel Hajema Antea Group
Duidelijke verslaglegging over verschillende deelprocessen die lopen. Nadruk ligt op de winning en gevolgen daarvan. •
In het 6e verslag (juni 2020) komt de locatiekeuze voor het productiegebouw uitgebreidt ter sprake. RoyalHaskoningDHV is bezig met een quickscan locatiekeuze, deze is nog niet BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
8
Inventarisatiebestand Drinkwaterwinning- en productie Luxwoude
gereed. De werkwijze wordt toegelicht. O.a. dat wordt gesproken met de gemeente Opsterland voor alternatief Gorredijk en met Heerenveen over het bedrijventerrein. Eerste conclusies zijn dat Luxwoude beter scoort op meerdere criteria. Vanuit commissieleden wordt hier positief of neutraal op gereageerd. •
In het 8e verslag (februari 2021) komt de locatiekeuze voor het productiegebouw ter sprake a.d.h.v. de quickscan van RoyalHaskoningDHV en wordt toegelicht dat Vitens verder kan met de verdere uitwerking van de productielocatie in Luxwoude.
•
In het 9e verslag (april 2021 komt de landschappelijke inpassing van de productielocatie kort ter sprake. Dit ligt in handen van de adviseurs van Bugel Hajema.
•
In het 15e verslag (juni 2022) komt het zuiveringsproces en bijbehorend procestechnologisch ontwerp nadrukkelijk ter sprake.
•
In het 16e verslag (november 2022) wordt ingegaan op het voorontwerpbestemmingsplan voor de zomer ter visie heeft gelegen. Er waren vier inspraakreacties. Deze leiden niet tot aanpassing van het plan. Wel zijn er wijzigingen nodig vanwege de veiligheidsrisico’s van de gasleidingleiding ten noorden en nieuw verkregen inzichten over de technische aspecten van de waterwinning- en zuivering. De bouwhoogte in het VOBP blijkt met de nieuwe inzichten onvoldoende. Deze moet voor 30% van het bouwvlak naar 20 meter. De daadwerkelijke bouwhoogte zal waarschijnlijk ergens tussen de 15 en 20 meter uitkomen. De nieuwe inzichten zijn vooral gebaseerd op de ervaringen die recent zijn opgedaan in het nieuwbouwproject Noardburgum van Vitens. In overleg met de gemeente Opsterland zijn er visualisaties van de maximaal planologische invulling en landschappelijke inpassing daarvan gemaakt en getoond.
•
In het 17e verslag (oktober 2023) wordt ingegaan op het ontwerpbestemmingsplan dat op 28 september 2023 ter inzage is gelegd. Met een presentatie is toegelicht dat er een aantal belangrijke wijzigingen zijn doorgevoerd in verband met veiligheidsrisico’s van de gasleiding aan de noordzijde (advies veiligheidsregio). Daarnaast wijzigen vanwege nieuw verkregen inzichten over de technische aspecten van de waterwinning- en zuivering. De bouwhoogte in het VOBP blijkt met de nieuwe inzichten onvoldoende. Deze moet voor 30% van het bouwvlak naar 20 meter. De daadwerkelijke bouwhoogte zal waarschijnlijk ergens tussen de 15 en 20 meter uitkomen. In overleg met de gemeente Opsterland zijn er visualisaties van de maximaal planologische invulling en landschappelijke inpassing daarvan gemaakt en getoond.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies
9
Bijlage 3 Interviewverslagen
Verslag interview
gemeente Opsterland
4 oktober 2024
Algemeen
is
als projectleider vanaf het begin betrokken bij het gebiedsontwikkelingsproces omtrent de drinkwaterwinning- en productie Luxwoude. zit namens de gemeente Opsterland
in
in
de begeleidingscommissie.
is
Hierna het gespreksverslag naar aanleiding van de standaard vragenlijst (zie bijlage 2 bij het eindrapport) opgemaakt. Opgemerkt wordt dat niet alle vragen kon beantwoorden, omdat hij niet/niet actief betrokken was het betreffende procesdeel. Deze vragen zijn daarom weggelaten.
in
Locatiekeuze productielocatie
in
is
in
te is
Vraag 1 Toelichting BP/paragraaf 3.1 Proces tot nu toe: Deze beschrijving van het proces suggereert dat Luxwoude altijd de voorkeur heeft genoten voor de productielocatie. N.a.v. de NRD heeft de gemeente Opsterland vanwege de mogelijke landschappelijke gevolgen een zienswijze ingediend en gevraagd om alternatieven bekijken. Dit gebeurd de quickscan van Royal Haskoning uit 2020, die opdracht van Vitens uitgevoerd.
in
In hoeverre was Luxwoude uw ogen de voorkeurslocatie en hoe serieus zijn de alternatieven IBF Heerenveen en bedrijventerrein Gorredijk onderzocht met de gemeente Opsterland en gemeente Heerenveen?
altijd op vergelijkbare wijze benaderd als een gasboringsbedrijf. Winning en productie-installatie hoort logischerwijs bij elkaar. Belangrijkste punt hierbij was de locatie van de waterbel. Van daaruit gekeken naar de meest logische plek om het water te winnen en produceren met daarbij zo min mogelijk nevenschade zoals bodem- en grondwaterschade en gevolgen voor natuur.
is
De drinkwaterwinning- en productie van Vitens
is
te
De gemeentelijke zienswijze op de NRD moet wat genuanceerd worden. Dit was meer een ambtelijke
is
te
reactie/advies om nog eens goed kijken of de juiste keuze zou worden gemaakt. Het Landschap voor gemeente Opsterland heel belangrijk. Uit leefbaarheidsonderzoek gebleken dat inwoners het landschap als een van belangrijkste en bepalendste aspecten voor leefbaarheid ervaren. de zienswijze meegegeven dat het hier gaat om een kwetsbaar open landschap. een behoorlijke verstedelijking gaande bij Drachten en Heerenveen. Tussenliggende stukken zoveel mogelijk open en groen houden.
is
In
al
is
Er
is
is
al
In Nij Beets was puttenveld en productie gescheiden, vandaar dat de vraag aan Vitens voorgelegd om te onderzoeken of dit Luxwoude ook kan? Uitgangspunten zijn wel besproken met
in
gemeente, gemeente stond echter buiten de opdrachtformulering.
in
Welke rol hadden gemeente Opsterland en Vitens
dit alternatieven onderzoek?
De uitgangspunten voor het alternatievenonderzoek zijn met de gemeente besproken, maar uitgangspunten zijn opgesteld door Vitens. Gesprekken met de gemeente Heerenveen zijn buiten gemeente Opsterland om gegaan. Gorredijk is wel besproken, maar was op dat moment niet voldoende concreet om een serieus alternatief te zijn, er was nog geen plan en geen grond in eigendom.
Vraag 2 Quickscan locatiekeuze Royal Haskoning oktober 2020: 2.1 In hoeverre zijn de landschappelijke waarden in de quickscan als toetsingscriterium meegenomen in de afweging voor een locatiekeuze? De landschappelijke gevolgen was namelijk het belangrijkste inhoudelijke punt van de zienswijze van de gemeente Opsterland op de NRD. Het ging de gemeente Opsterland om serieus aandacht te vragen voor de inbreuk op het landschap en een goede landschappelijk inpassing. De quickscan was bedoeld om op hoofdlijnen te onderzoeken of er serieuze en aantrekkelijke alternatieven voor de productie-installatie voor handen lagen die nader onderzocht zouden moeten worden. Indien dit niet zou blijken, zou de quickscan juist als onderbouwing fungeren voor het maken van de juiste keuze voor Luxwoude. Dit was ook de uitkomst. 2.2 Waarom zijn alleen criteria van Vitens meegewogen in de quickscan (zie paragraaf 1.4 criteria)? Vitens is initiatiefnemer en weet wat ze nodig heeft voor drinkwaterwinning en de productie daarvan. Gemeente stuurde altijd op de minimale variant qua bebouwing en ging af op realistische plannen van initiatiefnemer Vitens. Vitens is een partij die handelt vanuit het algemeen belang voor voldoende en schoon drinkwater.
2.3 Welke rol hebben Royal Haskoning/ BügelHajema en de gemeente Opsterland gehad in het formuleren van de uitgangspunten voor de locatiequickscan en hoe zijn deze partijen betrokken bij het opstellen en/of beoordelen van de quickscan? De uitgangspunten zijn gedeeld door Vitens. Het onderzoek (quickscan) is door Vitens zelf opgepakt. Er was op dat moment in het planproces binnen de gemeente Opsterland geen stedenbouwer of landschapper in dienst. Daarom is de begeleiding van het traject vanuit projectleider opgepakt.
Vraag 3 Quickscan locatiekeuze Royal Haskoning oktober 2020: In de quickscan wordt ook gesproken over eventuele toekomstige uitbreiding. Er is maximaal 7 ha grondoppervlakte nodig voor de productielocatie. Hierin is al voorzien in een eventuele uitbreiding. Voor de Luxwoude is dit geen probleem. In hoeverre is dit een belemmering bij locaties Gorredijk en Heerenveen. In Gorredijk was op dat moment geen grond voorhanden. Dit is nog steeds het geval. Voor Heerenveen wordt verwezen naar die gemeente. Wel kan worden aangenomen dat bij vestiging van een forse productie-installatie op het bedrijventerrein in Heerenveen waarschijnlijk veel kostbare en schaarse uitgeefbare grond wordt weggenomen voor ondernemer die ruimte zoeken.
Vraag 4: Quickscan locatiekeuze Royal Haskoning oktober 2020: In de quickscan mist t.a.v. het productiegebouw een toetsing aan de ladder voor duurzame verstedelijking en artikel 2.3.1 zorgvuldig ruimtegebruik van de omgevingsverordening 2014.
Wat is de reden dat deze toetsing niet is meegenomen? Dit is een vraag om voor te leggen aan Royal HaskoningDHV/Bugel Hajema. Wel kan worden opgemerkt dat hier sprake is van een initiatief van groot provinciaal belang. Drinkaterwinning en -productie horen normaliter bij elkaar. Het is altijd als een logisch bij elkaar horend geheel beschouwd. De meeste winning- en productielocaties zitten bij elkaar.
Vraag 5 Milieueffectrapport Sweco, maart 2022: 5.1 In dit rapport wordt ook ingegaan op locatiekeuze, die lijkt aanvankelijk (in het begin van de notitie) volledig gebaseerd op geschiktheid als waterwinlocatie (o.b.v. hydrologisch onderzoek Royal HaskoningDHV), geschiktheid voor infrastructuur en het feit dat de grond van SBB is en er geen waardevolle agrarische gronden opgeofferd hoeven worden. Er lijkt aanvankelijk niet gekeken te zijn naar de landschappelijke impact en andere de locatieopties voor het hoge productiegebouw op het IBF te Heerenveen en het te realiseren bedrijventerrein bij Gorredijk. Klopt dit? 5.2 Later in het rapport in paragraaf 3.5.1. wordt wel ingegaan op de locatiealternatieven voor de productielocatie en de quickscan van Royal Haskoning uit 2020. Dit wordt uitgebreid en goed weergegeven. Wel wordt onder het kopje ‘voorkeurslocatie’ de aanname gemaakt dat de locatie in Heerenveen een extra proces met stakeholders vraagt met mogelijk vertraging tot gevolg. Waar is deze aanname op gebaseerd. In hoeverre is dit onderzocht met de gemeente Heerenveen. Welke acties zijn hiervoor ondernomen. Het nieuwe gebiedsproces in Heerenveen is waarschijnlijk een terechte aanname. Voorleggen aan gemeente Heerenveen.
Vraag 6 In zowel het MER Rapport van Sweco als de quickscan locatiekeuze van Royal Haskoning zijn een aantal milieu- en omgevingsaspecten t.a.v. de productielocatie niet voor alle locaties bekeken namelijk: • • • • • •
•
Geluid (industrielawaai productielocatie, waarschijnlijk op iedere locatie geen probleem, maar wel relevant) Verkeersbewegingen en ontsluiting aanleg- en gebruiksfase productielocatie Luchtkwaliteit: wat zijn de effecten in en extern Geur (waarschijnlijk op iedere locatie geen probleem, maar wel relevant) Lichthinder/horizonvervuiling Cultuurhistorie/landschappelijke waarden). Dit is des te relevanter geworden naarmate de omvang en hoogte bebouwing groter is geworden. De nadere onderbouwing van de bouwhoogte van november 2022 gaat hier uiteindelijk wel op in, maar dit had ons inziens in de MER verwerkt moeten worden. Ruimtelijke en landschappelijke impact van een leidingtracé. Welke effecten heeft dit op de omgeving. Liggen deze volledig onder de grond of zijn er ook er bovengrondse bouwwerken?