Bijlage 4 - Aanvraag Proeftuin Aardgasvrije Wijken (PAW) Wijnjewoude.pdf

* Van de gemeente Opsterland zijn de verantwoordelijke wethouders bestuurlijk opdrachtgever aan WEN om de proeftuin aardgasvrij Wijnjewoude te realiseren. Ambtelijk is dat het energieteam. Het energieteam zal de verbinding verzorgen tussen het bestuur en de raad. De gemeente wil de uitvoering van PAW bij het dorp neerleggen om recht te doen aan het uitgangspunt van de gemeente om samen met de Mienskip vorm te geven aan de inclusieve samenleving. De gemeente wil faciliterend en samen met de dorpen op trekken bij de energietransitie. Bovendien wie weet beter wat er in Wijnjewoude kan en moet gebeuren als de inwoners van het dorp zelf om vorm te geven van de eigen leefomgeving. Dit bevordert ook draagvlak, acceptatie en participatie bij de inwoners. Daarom ook zal een brede klankbordgroep worden gevormd om het dorp en de stakeholders goed te laten vertegenwoordigen en inbreng te kunnen laten geven. De gemeente blijft echter verantwoordelijk en kan ingrijpen als WEN haar resultaten niet haalt. Het energietransitie team heeft voldoende kennis en capaciteit (3 Fte verdeeld over meerdere mensen) om in te grijpen en zo nodig bij te sturen. De gemeente zal naast haar rol als opdrachtgever ook capaciteit beschikbaar stellen om actief in de proeftuin deel te nemen. De gemeente zelf zal geen aanvullende financiële middelen beschikbaar stellen in dit kader.

Het voorgaand is uitgewerkt in een organisatieschema dat is bijgevoegd als bijlage O1. Indien gewenst kunt u hier toelichtende tabellen/grafieken uploaden. O1 projectstructuur.pdf

Programma Aardgasvrije Wijken

12 / 16

Geef een overzicht van de planning van de aanpak.* INLEIDING WEN is al anderhalf jaar bezig met de uitvoering van het plan om Wijnjewoude energieneutraal te maken. Daarin wordt naast het aardgasvrij maken ook veel aandacht besteed aan het verduurzamen van de elektriciteitsvraag. Naast voor de PAW belangrijke opwekcomponent van 1 miljoen m3 groengas per jaar streeft WEN er ook naar 6,5 miljoen kWh groene elektriciteit op te wekken om die energieneutraliteit te bereiken. Dit is verder uitgewerkt in de planning om energieneutraal te worden die als bijlage op blad R1 is bijgevoegd. PLANNING GROENGAS PRODUCTIE Tot nu toe: • De voorbereiding met de melkveehouders is bijna klaar. De boeren hebben de intentie verklaring getekend. • De beoogde locatie voor de centrale mestvergister is aangekocht van het Waterschap (voormalige rioolwaterzuiveringsinstallatie). • Het in samenwerking met RVO ontwikkelde bedrijfsmodel is uitgewerkt en afgestemd. • De plannen zijn meerdere malen besproken in bijeenkomsten voor de inwoners van Wijnjewoude en de direct omwonenden van de locatie. • Om te komen tot een verantwoord ruimtelijk ontwerp is een Werkgroep leefbaarheid ingesteld. De werkgroep wordt ondersteund met expertise van de KNHM foundation in samenwerking met Arcadis. 2020 en 2021 Voorbereiding • voorbereiden vergunningsaanvraag en SDE++ aanvraag mestvergister.

Hiervoor is een projectleider aangesteld. • Offerte aanvraag uitzetten voor het maken van een ruimtelijke onderbouwing inclusief MER-analyse voor de centrale mestvergister. • Opdracht gunnen aan extern bureau voor het maken van de ruimtelijke onderbouwing. • Offerte aanvraag uitzetten voor het bouwen van de centrale mestvergister. • Omgevingsvergunning aanvragen en verkrijgen in Q3 2021. • Financieringsopzet organiseren. • SDE++ aanvraag indien in najaar 2021 met hieraan gekoppeld een go/no go moment. 2022-2025 Realisatie • Financiering definitief organiseren en opdracht gunnen. Hierbij zijn de stakeholders, de Rabobank en eventueel het FSFE betrokken (Het FSFE is een Frysk fonds voor de stimulering van duurzame energie). • Opdracht voor aansluiting gas teruglevering geven. • Bouw vergister in 2023, start gaslevering in 2024. • Organisatie rond exploitatie verder ontwikkelen PLANNING ENERGIEREDUCTIE Zie bijlage, blad R2. • 2020: aantrekken van een projectleider en opzetten van het programma voor energiebesparende maatregelen en participerend actie onderzoek • 2020: opbouwen van project organisatie, betrekken inwoners en bedrijven, vormen diverse werkgroepen, klankbordgroep en informatiecentrum • 2020: vaststellen programma’s en projecten • 2021: analyse voor zowel verduurzamen woningen, verduurzamen utiliteit en productie groengas.

Verder opwerken data, voorbereiden concepten, vraag en aanbod qua maatregelen • 2021-2024: 1 september 2020start met de bewustwordingsacties die leiden tot persoonlijke besparingsplannen van de inwoners. Vacature voor een projectleider is uitgezet. • 2022-2028 uitvoeren verduurzamingsmaatregelen bij woningen en gebouwen (utiliteit) In het onderdeel ’partcipatie en communicatie’ worden de verdere onderdelen uitgewerkt, hieronder een korte opsomming en planning (zie bijlage blad R3). Denk aan: Energiecoaches, Groene tour, Workshops woningeigenaren, Openen Energiecentrum, Energy Party’s, Beleefgame voor kinderen en opvoeders, Powersafer game (energie bespaar je makkelijker met een spel), Energielabel huizen vaststellen, Inzet lokale ondernemers, Energiescan ondernemers, Energiescans verenigingen en multifunctioneel centrum, Campagnes gezamenlijke inkoop. In het kader van Participerend Actie Onderzoek worden de acties al werkende weg continue geevalueerd en bijgestuurd. Daarnaast is er eens per half jaar een evaluatie- en bijstuurmoment tussen de ambtelijke opdrachtgever en opdrachtnemer en eens per jaar vindt er bestuurlijke overleg plaats over de voortgang, planning en resultaten. Indien gewenst kunt u hier toelichtende tabellen/grafieken uploaden. R1 R2 R3 planning van aanpak.xlsx

Participatie & communicatie De impact van de transitie voor bewoners en gebouweigenaren is groot. Vaak moeten maatregelen aan woningen en andere gebouwen worden genomen. Dit vergt financiële investeringen en gedragsverandering in de manier waarop bewoners hun woning verwarmen en hoe zij koken. De bereidheid van bewoners om mee te doen in de transitie in de wijk is daarom van groot belang. Een doordachte participatie- en communicatieaanpak is essentieel om dit te bereiken. Voor deze aanpak is echter geen blauwdruk, veel hangt af van de (sociale) kenmerken van de wijk en van haar bewoners, de bestaande relatie tussen de bewoners, de gemeente en de andere stakeholders, en de beoogde maatregelen. In de aanvraag dient een onderbouwing te staan van de participatie- en communicatieaanpak naar alle bewoners, gebouwgebruikers en gebouweigenaren in de wijk en de wijze waarop daarmee wordt aangesloten bij de kenmerken en behoeften van de wijk. Ook de samenwerking met bewonersinitiatieven- en coöperaties in de wijk is daarbij een belangrijk aspect.

Wat is uw participatie- en communicatieplan? * (maximaal 20.000 karakters waarvan 8.000 in dit veld) Telt uw participatie- en communicatieplan tussen de 8.000 en 20.00 karakters maak dan gebruik van de uploadmogelijkheid. Let op: deze instructie wijkt licht af van de brief van BZK, waarin aangegeven is dat alle 20.000 tekens in het invulveld geplaatst moeten worden. U kunt tot 20.000 tekens gebruiken (inclusief spaties). Bij een hoger aantal worden alleen de eerste 20.000 tekens in behandeling genomen.

Kijk hier voor de onderdelen die het participatie- en communicatieplan in ieder geval dient te bevatten.

13 / 16

Programma Aardgasvrije Wijken

7. Participatie & communicatie 7.1. Sociaaleconomische kenmerken van Wijnjewoude. Wijnjewoude is een dorp als vele anderen met ruim 2.000 inwoners een grote betrokkenheid en een goede leefbaarheid. Op 1 januari 2019 telde Wijnjewoude 2030 inwoners. De leeftijdsverdeling komt overeen met het landelijke beeld. Uit de Leef-barometer blijkt dat de inwoners van Wijnjewoude de leefbaarheid als ruim voldoende tot zeer goed waarderen. Vooral de kwaliteit van de fysieke omgeving, de veiligheid en . de omgang met andere bewoners worden hoog gewaardeerd. Over het aanbod van voorzieningen is men ontevreden door het ontbreken van winkels en vervoer. Uit de Opsterlandse leefbaarheidsmonitor (dorpsspiegels 2018) blijkt dat inwoners zich verbonden voelen, actief in het verenigingsleven participeren en de dorpskrant lezen (98%). Van de volwassenen woont 61% er al langer dan 20 jaar. Over de relatie met de gemeente is men tevreden. Het Multi Functioneel Centrum De Swingel is voor 90% van de inwoners een essentiële voorziening en is belangrijk om de inwoners bij het dorp te betrekken. De betrokkenheid en verbondenheid van de inwoners met hun dorp en het vertrouwen in de gemeente zijn een belangrijke basis voor onze participatie en communicatieaanpak. Zie bij 7.4 en 7.5. 7.2.

Medezeggenschap bewoners en gebouweigenaren Medezeggenschap tot nu Tot nu hadden 30 % van de huishoudens medezeggenschap als lid van WEN; de overige bewoners hadden dit via brede draagvlakbijeenkomsten. Wijnjewoude heeft zelf het warmte alternatief voor aardgas bepaald. Gekozen is voor Groengas uit rundveemest van veehouders uit het dorp in combinatie met isolatie, gedragsverandering en hybride warmtepompen. De keuze is gemaakt in 2016 op initiatief van de energiecoöperatie Wijnjewoude Energie Neutraal (WEN) na veel discussie en overleg met bewoners, boeren en gebouweigenaren. Iedereen kon meedoen en had zeggenschap. Door het aansprekende doelen van WEN is inmiddels 30 procent van de huishoudens van Wijnjewoude lid van WEN. De leden hebben door de besluitvorming in de ledenvergadering rechtstreekse zeggenschap. Het ledenbestand van WEN is een representatieve vertegenwoordiging van de inwoners van Wijnjewoude. Op deze manier is de keuze voor het warmte alternatief van Wijnjewoude door het dorp zelf gemaakt. De keuze wordt in het dorp breed gedragen. Medezeggenschap in de toekomst De participatie van Ondernemersvereniging, Plaatselijk Belang, Huurdersvereniging en Buurtverenigingen wordt in de besluitvorming van WEN verankerd. Voor de verdere uitvoering van de plannen wordt de medezeggenschap breder georganiseerd.

WEN stelt zich als doel het aantal leden uit te breiden tot 45 procent van de huishoudens. • De ondernemersvereniging Wijnjewoude, Plaatselijk Belang Wijnjewoude en de huurdersvereniging Wijnjewoude krijgen ieder twee kwaliteitszetels in de ledenvergadering van WEN. • WEN stelt een adviesraad in waarvoor alle 22 buurtverenigingen een lid aanwijzen. Op deze wijze is de medezeggenschap van het dorp maximaal gewaarborgd, zonder dat de voortgang van de besluitvorming in gevaar komt. 7.3. Trede participatieladder Bewoners beslissen Bij de PAW voor Wijnjewoude is sprake van het principe: de bewoners beslissen, dus trede vier van de participatieladder. Dat was in Wijnjewoude de afgelopen jaren bij de energietransitie al het geval en dat blijft ook zo. Zoals hiervoor te lezen speelt WEN een belangrijke initiërende rol bij de besluitvorming. WEN vindt brede en directe medezeggenschap belangrijk. • WEN is een coöperatie waarin 30 procent van de huishoudens als lid zonder een getrapte vertegenwoordiging beslist. Bij specifieke onderwerpen worden ook niet-leden betrokken en doen qua zeggenschap mee. • Voor de aanleg van een zonneveld heeft WEN het principe van de ”Sinnetafel toegepast. Een “Sinnetafel” is een door de provincie ontwikkelde methode, waarin belanghebbenden, waaronder aanwonenden, met elkaar zoeken naar de meest geschikte locatie voor een zonneweide.

De conclusies uit dat overleg over plaats, aard en omvang van het zonneveld worden door WEN overgenomen en in uitvoering gebracht. • Vanaf 2020 wordt participatie en medezeggenschap nog breder georganiseerd (zie 7.2). Naast de leden van WEN worden de bewoners via de Ondernemersvereniging, Plaatselijk Belang, Huurdersvereniging en Buurtverenigingen bij de besluitvorming betrokken. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan het principe “ bewoners beslissen” 7.4. Communicatieaanpak De nieuwe WEN-aanpak: methodische aanpak met Participerend Actie Onderzoek De inspanningen van WEN hebben in de afgelopen 4 jaren resultaat gehad • elektriciteitsverbruik van huishoudens is afgenomen met 8,0% • Het totale gasverbruik van huishoudens is afgenomen met 1,6% . • Het aantal zonnepanelen in Wijnjewoude verviervoudigde • Een zonneweide is in voorbereiding • Groengas productie uit mest van plaatselijke rundveebedrijven is in voorbereiding Echter, er is bij de bewoners nog te weinig persoonlijke actie om energiebesparingsdoelen te realiseren. Aan de hand van de motivatie ladder (Ben Tiggelaar 2018) en andere onderzoeken is geanalyseerd wat hier de grondoorzaak van is. Samengevat is de conclusie: • De beoogde verandering – bestrijding klimaatverandering en vermindering energieverbruik wordt niet methodisch aangepakt en onderbouwd. • Alleen de voorlopers maken concrete plannen en voeren die uit.

• Bij >70% van de bewoners is geen bewustzijn over de directe noodzaak van gedragsverandering en dus ondernemen zij geen acties. Om de bewoners te stimuleren tot meer persoonlijke actie is in Wijnjewoude gekozen voor een methodisch onderbouwde veranderstrategie, genaamd de nieuwe WEN-aanpak. Doelstelling hiervan is, dat elke bewoner van Wijnjewoude persoonlijk bijdraagt aan het bereiken van een Aardgasvrij Wijnjewoude. Het uitgangspunt hierbij is dat gedrag de kritische succesfactor is. De besparingsdoelstellingen kunnen alleen gehaald worden, als de bewoners van Wijnjewoude zich in overgrote meerderheid bewust worden van de noodzaak van verandering en zich hieraan persoonlijk committeren. In feite zou elke bewoner van Wijnjewoude een persoonlijk bespaarplan moeten hebben. Uit onderzoek is gebleken dat persoonlijk commitment om te besparen bij het overgrote deel van de burgers alleen maar wordt bereikt als het leuk is, als het waarde toevoegt (zoals wooncomfort, status en vriendschap oplevert) of minder geld kost. Dat het ook goed is voor het klimaat is een bijkomend voordeel, maar voor een grote meerderheid geen motiverende factor van doorslaggevende aard. Nobelprijswinnaar Amartya Sen stelt in zijn ‘Capability Approach’ dat het vergroten van de bij de persoon passende keuze mogelijkheden meer aanzet tot leren en ander gedrag.

Dit principe wordt toegepast om de inwoners van Wijnjewoude te stimuleren tot energie besparen. Omdat er nog weinig bekend is over de effectiviteit van acties om te komen tot duurzaam gedrag kiezen we voor de methode Participerend Actie Onderzoek. Kern is dat onderzoekers acties uitzetten die de bewoners bewegen tot het aanleren van duurzaam gedrag, waarbij al werkende weg het resultaat wordt gemeten en wordt bijgestuurd. Zo blijkt welke acties het beste resultaat geven en waar de verbeterpunten liggen, die vervolgens direct opgepakt worden. De Stenden Hogeschool te Leeuwarden is enthousiast begeleiding en onderzoek voor deze campagne voor hun rekening te nemen. De beschikbaarheid van de professionals Prof. Dr. Manon Ruijters, Hoogleraar Leren, Ontwikkelen en Gedragsverandering aan de VU Amsterdam, Dr. Ben Tiggelaar, verbonden aan de VU Amsterdam en gepromoveerd op gedragsverandering in organisaties, en drs. Marjan Faber, o.a. supervisor aan de NHLStenden te Leeuwarden staan borg voor een gedegen en werkbare doorontwikkeling. Indien gewenst kunt u hier uw participatie- en communicatieplan en/of toelichtende tabellen/grafieken uploaden. participatie en communicatie uploaddeel.docx

Verbinding met andere opgaven in de wijk Het aardgasvrij maken van een wijk kan een kans zijn om andere fysieke en sociaaleconomische opgaven die in de wijk spelen aan te pakken. Bovendien neemt de kans op breder draagvlak toe als er aangesloten wordt bij de wensen en zorgen van inwoners. Denk bijvoorbeeld aan het verbeteren van de woonomgeving (groen, verkeer, spelen, ontmoeting, veiligheid etc.), het stimuleren van de werkgelegenheid en maatschappelijke participatie of de ondersteuning van inwoners (armoede, eenzaamheid, gezondheid, etc.).

Spelen er andere opgaven in de wijk die gekoppeld worden aan de aardgasvrij aanpak? *

Ja Nee

14 / 16

Programma Aardgasvrije Wijken Licht uw antwoord toe.*

Coalitieakkoord Opsterland 2018-2022 ‘Brêge nei de takomst’ is uitgewerkt in tien ambities, die ook voor Wijnjewoude gelden. De aanpak aardgasvrij sluit naadloos aan bij Ambitie 5 Krêft van de mienskip wordt maximaal ingezet en Ambitie 10 Opsterland energieneutraal in 2035. Ook bij andere ambities zijn er koppelkansen. Deze zijn besproken binnen de gemeentelijke organisatie en Wijnjewoude en kunnen op veel enthousiasme rekenen. Ambitie 1 Inwoners zo veel en zo lang mogelijk zelfstandig • Faciliteren van langer thuis blijven wonen Gemeente Opsterland werkt daartoe samen met vrijwillige ondersteuningsnetwerken (Dorpssteunpunt Wijnjewoude) en is lid van het informatief platform Mijn Huis Op Maat, dat informatie en advies biedt voor woningverbeteringen in relatie tot het ouder worden. Er zijn bijeenkomsten en workshops voor 50+ers ter voorbereiding op het ouder worden. In Wijnjewoude koppelen we deze aan duurzaamheid. Zo kunnen inwoners een integraal plan maken voor de verbetering van hun huis en trekken we een breder publiek. Het gemeentelijk Gebiedsteam en het Dorpssteunpunt Wijnjewoude ondersteunen. • Verminderen van eenzaamheid Energiebesparing is ook belangrijk voor ouderen en mensen met een klein sociaal netwerk. Het dorpssteunpunt/ werkgroep Kom Erbij en het bestuur van ouderencomplex Wâldhûs gaan thema-ochtenden organiseren bij het lokale witgoed- en installatiebedrijf.

De bijeenkomsten van de werkgroep hebben een gezellig en verbindend karakter en worden goed bezocht. • Realiseren van meer algemene lokale, toegankelijke voorzieningen We ondersteunen een initiatiefgroep in het dorp bij het heropenen (na brand in 2018) van de dorpssupermarkt en het opzetten van een duurzame exploitatie. Daarnaast ondersteunt WEN de kerkgemeenschap bij haar voortbestaan door verduurzaming van de gebouwen. Ambitie 2 Iedereen doet mee • Stimuleren uitstroom bijstand/ verbeteren participatieladder Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen werkritme en werkervaring opdoen. WEN laat het groenonderhoud van zonneveld en energiepark uitvoeren door mensen met een beperking. Met het gemeentelijk team Werk en Inkomen gaan we mensen met een uitkering activeren als vrijwilliger, bijvoorbeeld als energiecoach. Ambitie 5 Maximaal inzet Krêft van de mienskip • Samenwerken met inwoners aan een leefbare gemeente Burgerinitiatief WEN heeft een belangrijke rol in de aargasvrij aanpak. Gemeente en WEN willen de saamhorigheid en de organisatiekracht in het dorp verder versterken en borgen. Daarom worden alle activiteiten met, door en voor inwoners uitgevoerd. Doordat de lokale veehouders dé warmteproducent voor het dorp worden zal de maatschappelijke waardering voor, en betrokkenheid bij de boeren vergroot worden.

Ambitie 7 Bereikbare basisvoorzieningen • Bereikbaar maken en beschikbaar stellen van kwalitatief goede sportaccommodaties In samenwerking met Sport Fryslân en Provincie Fryslân werken we in Wijnjewoude aan de verduurzaming van sportaccommodaties. De aanpak stimuleert verenigingen vervolgstappen te zetten. • Organiseren dat er in elk dorp een dorpshuisfunctie aanwezig is Het verduurzamen van het gebouw en het organiseren van extra activiteiten versterken de exploitatie en het voortbestaan van MFC De Swingel. Dit dorpshuis is voor (de kracht van) het dorp zeer belangrijk. Ambitie 9 Een aantrekkelijke leefomgeving • Beschermen en verrijken van de biodiversiteit Bij de realisatie van de dorpszonneweide is hier specifiek aandacht voor. Ook gaan we gebouweigenaren die nadenken over aanpassingen aan de schil van hun gebouw enthouisasmeren ook na te denken over natuurkansen. In informatie en advies geven we aandacht aan biodiversiteit en natuurontwikkeling op eigen erf. Er zijn legio mogelijkheden: speciale dakpannen en gevelstenen voor zwaluwen, mussenflats, insectenhotels, groene daken en de actie “steenbreek” om tuinen te vergroenen. Hiertoe werken we samen met lokale natuurverenigingen.

Facultatieve onderwerpen In dit gedeelte worden vier specifieke thema’s beschreven die interessant zijn om te verbinden met het aardgasvrij maken van wijken. In de eerste ronde van 2018 zijn deze thema’s beperkt naar voren gekomen. Daarom dient u in deze uitvraag expliciet vragen hierover in te vullen, met als doel enkele proeftuinen te selecteren waar deze verbindingen worden gelegd. Indien één of meerdere onderdelen voor u relevant zijn kunt u deze aanvinken en de vragen over dit thema invullen. Alle vragen dienen dan te worden ingevuld.

Geef aan of een of meerdere thema’s voor u relevant zijn. (meerdere keuzes mogelijk)

Klimaatadaptatie Circulair bouwen Arbeidsmarkt & Scholing Utiliteitsbouw als aanjager van de energietransitie in de wijk

U heeft gekozen voor Klimaatadaptatie* 1.

2.

3.

Is er voor de betreffende wijk een stresstest uitgevoerd of er is sprake van aantoonbaar urgente problematiek (bijvoorbeeld recent wateroverlast)? Ja / Nee (en licht dit toe) Zijn er op basis van de uitkomsten van deze stresstest of urgente problematiek, in overleg met betrokken partijen, maatregelen geformuleerd om de geïdentificeerde risico’s het hoofd te bieden en is hiertoe een uitvoeringsplan opgesteld? Licht toe. Op welke wijze denkt u deze maatregelen te combineren met het aardgasvrij maken van de wijk? Welke synergievoordelen levert dit volgens u op?

Het onderwerp ‘klimaatadaptatie’ is in Wijnjewoude in 2014 op de agenda gezet omdat op enkele straten veel hemelwater op straat blijft staan bij heftige regenbuien. In 2015 zijn de mogelijke oplossingen onderzocht. Eén van de verbetermaatregelen is het aanpassen van de afstroomrichting, en het vergroten van een aantal rioolstrengen. . In 2017 zijn daarnaast de ‘afkoppelkansen’ (de mogelijkheden om verhard oppervlak, zoals wegen en daken, af te koppelen van het vuilwaterriool) onderzocht. Hierin zijn een aantal grote daken (o.a. van MFC De Swingel en de scholen) meegenomen. Op het schoolterrein is ruimte voor (extra) waterberging. Om extra oppervlak af te koppelen, zijn erfafscheidingsputten aangebracht op de erfgrenzen van woningen in en rond het overlastgebied. Hierop kan bijvoorbeeld een regenpijp worden aangesloten, zodat deze op de hemelwaterafvoer loost. In de aanpak naar een aardgasvrij Wijnjewoude worden bewoners die bezig gaan met (de schil van) hun huis gestimuleerd om ook naar die mogelijkheid te kijken. Daarnaast worden, zoals eerder aangegeven, bewoners ook gestimuleerd om hun tuinen te vergroenen. Het mes snijdt dan aan twee kanten. Minder hemelwater zorgt voor een kleinere belasting van het riool en de rioolwaterzuiveringsinstallatie en zo een lager energieverbruik.

De werkzaamheden om woningen te isoleren om ze aardgasvrij te maken is zodoende een kans om meer hemelwater af te koppelen van het vuilwaterriool.

Programma Aardgasvrije Wijken

15 / 16

U heeft gekozen voor Arbeidsmarkt & scholing * 1. 2. 3. 4.

Welke uitdagingen en kansen ziet u op het gebied van arbeidsmarkt & scholing in relatie tot de wijkgerichte aanpak? Heeft u activiteiten op het gebied van arbeidsmarkt & scholing die hierbij aansluiten? (en licht deze toe) Welke organisaties zijn hierbij betrokken en welke afspraken heeft u met hen gemaakt? Op welke wijze denkt u dit te kunnen toepassen in de proeftuin?

Uitdagingen en kansen In de techniek is voldoende werk. De energietransitie zorgt de komende jaren bovendien voor een toenemende vraag naar technisch personeel met name op het terrein van duurzame alternatieven. Uitdaging is vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. . Kansen zijn: 1. De basisscholen worden al betrokken bij de aanpak. 2. Het project ‘Sterk Techniek Onderwijs’: VMBO en MBO scholen uit de regio gaan de komende jaren samen met ondernemers de kwaliteit van de technische opleidingen verbeteren en de relatie tussen onderwijs en MKB versterken. 3. Daarnaast wordt het technisch onderwijs van de Burgemeester Harmsma School (BHS) in Gorredijk versterkt met een Duurzaam Technisch Centrum (DTC). Het idee is om in deze VMBO-school een duurzaamheidsplein in te richten om duurzame technieken te laten zien 4. Dezelfde BHS heeft nu al jarenlang een samenwerkingsverband ‘TechNet Kring Gorredijk’. Duurzame techniek speelt daarbij een belangrijke rol. 5. Aansluiten bij GAS 2.0. Dit is een project in Noord-Nederland waarin ondernemers, overheden en mbo-instellingen met elkaar samenwerken en inspelen op de veranderende en toenemende vraag naar technisch personeel. 6. In samenwerking met de Sociale Werkvoorziening mensen met een uitkering te interesseren in duurzame techniek. De meest geschikte kandidaten krijgen een vervolgtraject/opleiding aangeboden.

Door een actieve wisselwerking tussen deze projecten en PAW Wijnjewoude versterken ze elkaar en wordt voor beiden voordeel behaald. Activiteiten arbeidsmarkt & scholing 1. Op de basisscholen wordt in projectvorm aandacht besteed aan de energietransitie en de activiteiten die hiervoor in het dorp zijn ontwikkeld en worden uitgevoerd. 2. Leerlingen uit Wijnjewoude bezoeken de (V)MBO scholen in de regio die participeren in dit Samenwerkingsverband. 3. Leerlingen/jongeren uit Wijnjewoude bezoeken de BHS in Gorredijk en worden op die manier betrokken bij duurzame techniek. 4. Ondernemers uit de technische sector uit Wijnjewoude wordt gevraagd daarbij aan te haken. 5. Ondernemers en leerlingen kunnen aansluiten bij het project GAS 2.0. 6. Ook inwoners uit Wijnjewoude doen hieraan mee. Betrokken organisaties 1. De beide basisscholen in het dorp en WEN. Proeftuin en aanpak gebouwde omgeving zijn een jaarlijks terugkomend onderdeel op de basisscholen in het dorp in nauwe samenwerking met WEN. 2. (V)MBO scholen in de regio waaronder de VMBO-school uit Gorredijk, regionale ondernemers en de gemeente Opsterland. Het project wordt gesubsidieerd door het Ministerie. 3. De BHS en de Gemeente Opsterland. 4. De BHS en technische bedrijven uit met name Gorredijk. 5. MBO-instellingen, overheden en ondernemers uit Noord-Nederland. 6.

Gemeente Opsterland, Caparis NV (Sociale leer-werkbedrijf) en GAP Academy (de opleider). Toepassen in proeftuin Scholing, opleiding en arbeidsmarkt wordt een onderdeel van het bewustwordings- en communicatieplan van de aanpak in Wijnjewoude: Werkzoekenden in Wijnjewoude en omstreken interesseren voor techniek eventueel via de stap als vrijwilliger (energiecoach). Leerlingen/studenten interesseren in techniek. Mensen uit Wijnjewoude bezoeken het duurzaamheidsplein in de BHS, maar af en toe komt BHS met duurzaamheidsplein naar Wijnjewoude. Denk ook aan infocentrum bij Thermo Noord in Gorredijk (https://sa24.nl/40-jaar-technische-groothandel-thermonoord/). Leerlingen/studenten van (V)MBO scholen kunnen stages e.d. doen bij bedrijven in Wijnjewoude. Mogelijk dat Installatiebedrijf de Boer https://www.deboerinstallaties.nl/ hier ook een rol kan spelen. Dit zijn jonge enthousiaste ondernemers met verstand van duurzame technieken. U heeft gekozen voor Utiliteitsbouw * 1. 2. 3. 4. 5.

Wordt het aardgasvrij maken van utiliteitsbouw (maatschappelijk en/of commercieel vastgoed) verbonden aan de verduurzaming van de woningen in de wijk? Zo ja, hoe? Heeft utiliteit daarin een aanjagende rol als warmtevrager en/of warmteleverancier? Hoe draagt de utiliteitsbouw als aanjager van de energietransitie in de wijk bij aan CO2-reductie tegen lagere kosten? Hoe worden de eigenaren en gebruikers van de utiliteitsgebouwen betrokken bij de planvorming en uitvoering? Beschrijf hierbij of en hoe het aardgasvrij maken van de utiliteitsgebouwen in de wijk verbonden is met de verduurzamingsplannen van de gebouweigenaren, via bijvoorbeeld de sectorale routekaarten voor het maatschappelijk vastgoed en/of de portefeuilleroutekaarten van grote gebouweigenaren.

De beide basisscholen in Wijnjewoude staan centraal in het dorp en naast het dorpshuis MFC De Swingel en de huisartsen. De scholen gaan in 2021-2022 fuseren en (ver)nieuwbouwen. De nieuwe scholen worden dan aardgasvrij en (bijna) energieneutraal. Dit wordt door de gemeente bekostigd. Het dorpshuis is bezig met het realiseren. van de verbouw en verduurzamingambities. De bouw van het nieuwe schoolgebouw is voor het dorp een belangrijk project. Het wordt gebruikt als voorbeeldproject en aanjager. Enerzijds als onderdeel van de bewustwordingsproces, anderzijds omdat installaties voor de nieuwe school mogelijk ook gebruikt kunnen worden voor de energievoorziening van omliggende gebouwen. Op en rond het schoolterrein is veel ruimte voor zonnepanelen op het dak en op het terrein. We onderzoeken of ook overkappingen met zonneluifels op het parkeerterrein en zonnepanelen in het ontwerp van de gevels haalbaar zijn. Het overschot van de opgewekte energie wordt dan gebruikt door bewoners in de omgeving, bijvoorbeeld via de postcoderoos-aanpak. Het idee is om ook mogelijkheden om elektriciteit op te slaan te onderzoeken. Daartoe worden bijvoorbeeld de ontwikkelingen van kortdurende stroomopslag voor particulieren bijvoorbeeld middels elektrische auto’s of een buurtbatterij gevolgd.

Daarnaast gaan we kijken of met de warmtepomp voor het nieuwe schoolgebouw ook (deels) kan worden voorzien in de warmtebehoefte van naastgelegen gebouwen, zoals het MFC. Nieuwe technieken, zoals hierboven benoemd, geven kansen voor kennisdeling en dienen ter inspiratie voor andere projecten. Dit geeft extra kansen voor (lokale) bedrijven en personeel in het opdoen van ervaring en het ontwikkelen van skills. Binnen de Gemeente Opsterland is al ervaring opgedaan in het aanbestedingstraject met het extra belonen of voorschrijven van duurzaamheidstechnieken en –producten.

16 / 16

Programma Aardgasvrije Wijken

Openbaarmaking aanvraag Bij selectie als proeftuin wordt de aanvraag openbaar gemaakt conform de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het kan voorkomen dat bepaalde informatie niet openbaargemaakt kan worden gemaakt. Dit kan uitsluitend op grond van de uitzonderingsgronden zoals vermeld in de Wob. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om bedrijfsgevoelige informatie en persoonsgegevens. Hier kunt u aangeven welke passages niet voor openbaarmaking in aanmerking komen.

Wilt u dat bepaalde passages niet openbaar worden gemaakt?*

Ja Nee

Verklaring en ondertekening Hierbij verklaart de indiener het volgende: * - Ik ben bevoegd om deze aanvraag te ondertekenen. - Ik heb de gegevens naar waarheid ingevuld.

Gegevens ondertekenaar Handelsnaam Gemeente Opsterland KvK-nummer

01175380

Voorletter(s)

W

Tussenvoegsel(s)

van der

Achternaam

Wal

Geslacht

Man Vrouw

Datum

29-04-2020