Bijlage 2 Onderzoeksrapport

21

regelingen heeft te maken met kinder/peuteropvangtoeslag (5 gemeenten) en toeslag voor opvang op basis van een sociaal medische indicatie van de ouder (3 gemeenten). De rest van de regelingen is niet goed meer in te delen in een overkoepelende categorie omdat ze erg van elkaar verschillen, zowel op wat er geboden wordt als aan welke voorwaarden er voldaan moet worden om voor de regelingen in aanmerking te komen. De regelingen variëren van meedoenpassen, tot kindpakketten, tot vergoedingen voor openbaar vervoer naar voortgezet onderwijs en zo verder. Voor meer informatie verwijzen we naar de sheets op gemeenteniveau. In Opsterland worden drie lokale regelingen aangeboden. Er wordt peuteropvangtoeslag gegeven wanneer er geen recht op kinderopvangtoeslag is. Het bedrag is afhankelijk van het toetsingsinkomen. Daarnaast wordt aan inwoners die een sociaal medische indicatie hebben een gedeeltelijke vergoeding gegeven voor de kosten van kinderopvang. Als laatste is er de energiecadeauregeling waarbij er cashback of aanschaf van energiebesparende producten of een witgoedwissel gefinancierd kan worden. De inkomensgrens ligt op 140% en het maximaal aan te vragen bedrag is €500.

3.2

OWO-gemeenten onderling vergeleken

Energietoeslag Van de drie gemeenten is in Ooststellingwerf de inkomensgrens het ruimste van de drie gemeenten (tot 140% en een onderscheid in hoogte van de toeslag variërend van €1300 (t/m 120%) tot €500 (131%-140%)). Weststellingwerf en Opsterland bieden beide hetzelfde, een inkomensgrens tot 120% en een bedrag van €1300. Bijzondere bijstand Op het gebied van bijzondere bijstand is er vrijwel geen verschil in regeling tussen de gemeenten. Alle drie de gemeenten bieden bijzondere bijstand

aan met een vermogensgrens zoals aangegeven in de participatiewet en een draagkracht van 0% bij een inkomen op 100% van het sociaal minimum. Ligt het inkomen hoger, dan is er een draagkracht van 35%. De enige afwijking die er is, is dat de gemeente Ooststellingwerf verschil maakt tussen mensen die nog geen AOW ontvangen en mensen die AOW ontvangen. Indien je nog geen AOW ontvangt dan is de grens 100% van het sociaal minimum voor een draagkracht van 0%. Ontvang je al wel AOW, dan is de grens voor een draagkracht van 0% de hoogte van een standaard AOW-uitkering. Studietoeslag De regeling is in alle gemeenten hetzelfde ingericht, er zijn geen verschillen. Individuele inkomenstoeslag Voor de individuele inkomenstoeslag zijn de verschillen tussen de drie gemeenten beperkt. Allen gaan uit van een inkomensgrens van 100% van het sociaal minimum gedurende 3 jaar om in aanmerking te komen voor deze regeling. Zowel Ooststellingwerf als Opsterland maken geen onderscheid in samenstelling van het huishouden voor de hoogte van de toeslag; die is voor iedere samenstelling hetzelfde - €420 in Ooststellingwerf en €300 in Opsterland . Weststellingwerf maakt een tweedeling tussen 1) alleenstaanden en 2) alleenstaande ouder, samenwonend, getrouwd of een gezin. Laatstgenoemden krijgen een hoger bedrag (€450) dan eerstgenoemden (€400).

Kwijtschelding Ooststellingwerf en Opsterland richten de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen bijna hetzelfde in. Beide gemeenten bieden kwijtschelding voor afvalstoffenheffing, onroerendezaakbelasting en containerledigingen. Het verschil zit in de mogelijkheid tot kwijtschelding voor Rioolheffing; Ooststellingwerf biedt kwijtschelding voor het gebruikersdeel en niet voor het eigenarendeel, Opsterland voor de gehele rioolheffing (er wordt daar geen onderscheid gemaakt tussen een

22

eigenaars- en een gebruikersdeel). Weststellingwerf richt de kwijtschelding anders in en biedt alleen kwijtschelding voor afvalstoffenheffing en onroerendezaakbelasting. Alle drie de gemeenten maken gebruik van de maximale ruimte die het Rijk biedt voor het verruimen van de vermogensgrens die gehanteerd wordt voor het bepalen van het recht op kwijtschelding. Collectieve zorgverzekering Oost- en Weststellingwerf bieden beide twee pakketten aan (AV Frieso Compleet en AV Frieso budget + tand standaard), Opsterland biedt één pakket aan (AV Frieso compleet). De inkomensgrenzen om in aanmerking te komen voor de collectieve zorgverzekering verschillen tussen de gemeenten; Ooststellingwerf hanteert een lagere inkomensgrens (120%) dan Weststellingwerf en Opsterland (130%). Ook maakt Ooststellingwerf een onderscheid in de hoogte van de bijdrage aan de verzekeringspremie naar inkomen; tot 110% krijgt een hogere bijdrage dan de groep met een inkomen tussen 110% en 120%. Daarnaast verschillen de vermogensgrenzen tussen de gemeenten; Ooststellingwerf hanteert de vermogensgrenzen van de Participatiewet, Weststellingwerf en Opsterland hanteren geen vermogensgrens. Er zitten ook verschillen in de bijdrage die de gemeenten doen aan de premie van de collectieve verzekering. In Ooststellingwerf wordt meer bijgedragen dan in Weststellingwerf en in Opsterland voor een inkomen tot 110%.

Hierdoor verschillen de jaarbedragen aan premie tussen de gemeenten ook; €2331,80 (Ooststellingwerf) en €2585,80 (Weststellingwerf en Opsterland).

aan SUN zitten wel verschillen, Ooststellingwerf en Opsterland doen wel mee en Weststellingwerf niet. In de lokale regelingen zitten verschillen tussen de drie gemeenten, zowel op het aantal regelingen als op de inhoud van de regelingen. Weststellingwerf heeft één lokale regeling: een witgoedregeling. Ooststellingwerf heeft drie lokale regelingen: een regeling voor kleding- en schoenenbonnen voor kinderen, een regeling voor het compenseren van het eigen risico van de zorgverzekering en een witgoedregeling. Opsterland heeft drie lokale regelingen: een peuteropvangtoeslag, een regeling voor kinderopvangkosten voor mensen met een sociaal medische indicatie en een energiecadeauregeling.

Niet verplichte regelingen, inclusief lokale regelingen Van de niet-verplichte regelingen die we in kaart hebben gebracht21 doen Weststellingwerf en Opsterland mee aan alle regelingen. Ooststellingwerf doet mee aan Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport & Cultuur, maar niet aan Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Alle drie de gemeenten doen mee aan de Voorzieningenwijzer en hebben een Voedselbank. In het meedoen 21 Stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur, Volwassenenfonds Sport & Cultuur.

23

Bijlagen

24

Bijlage 1 Regelingen 1.1

Verplichte regelingen

Elke gemeente is verplicht om de energietoeslag, bijzondere bijstand en individuele studietoeslag te verstrekken. Daarnaast verstrekt nagenoeg elke gemeente een individuele inkomenstoeslag. Bij de energietoeslag, de bijzondere bijstand en de studietoeslag is er enige beleidsvrijheid, bij de individuele inkomenstoeslag is er veel beleidsvrijheid voor gemeenten. Wat de beleidsvrijheid is en hoe deze door de verschillende gemeenten is ingevuld, wordt hieronder per regeling toegelicht. Energietoeslag In 2022 konden mensen met een laag inkomen een energietoeslag aanvragen. De regeling werd uitgevoerd door de gemeenten. De gemeenten ontvingen hiervoor een bedrag van het Rijk. De richtlijn was: 1.300 euro voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Studenten waren uitgesloten van de regeling. In 2023 heeft het Rijk opnieuw geld beschikbaar gesteld voor een energietoeslag. De richtlijn voor 2023 was wederom: 1.300 euro voor inwoners met een inkomen tot 120%. De inrichting van de regeling liet lang op zich wachten. Gemeenten mochten in 2022 al 500 euro uitkeren in afwachting van de definitieve regeling. Gemeenten waren in zowel 2022 als 2023 vrij om zowel de inkomensgrens als de hoogte van de toeslag te bepalen, hoewel het Rijk aandrong op een zoveel mogelijk gelijke uitvoering door gemeenten.

Inwoners kregen de energietoeslag gestort en konden het bedrag vrij besteden.. Bijzondere bijstand Elke inwoner van Nederland van 18 jaar of ouder kan bij de gemeente bijzondere bijstand aanvragen voor onvoorziene, noodzakelijke kosten die niet op een andere manier betaald kunnen worden. Er is dus geen inkomensgrens voor bijzondere bijstand. De gemeente beoordeelt of de kosten noodzakelijk zijn en niet uit een andere voorziening betaald kunnen worden. Als dat het geval is, berekent de gemeente welk deel van de kosten door de inwoner zelf betaald kan worden: dat wordt de draagkrachtberekening genoemd. De draagkracht wordt berekend op basis van vermogen en van inkomen: - De gemeente bepaalt welk deel van het vermogen (bijvoorbeeld spaargeld en/of overwaarde van een koophuis en/of de waarde van een auto) een inwoner mag hebben: de vermogensgrens. Al het vermogen boven de vermogensgrens wordt als draagkracht aangemerkt. De gemeente kan bepalen welk vermogen wordt meegeteld en hoe hoog de vermogensgrens is. - De gemeente bepaalt welk deel van het inkomen gedurende 12 maanden gereserveerd zou kunnen worden om de noodzakelijke kosten mee te betalen. De gemeente bepaalt een inkomensgrens waaronder 0% van het inkomen als draagkracht wordt aangemerkt. Van het inkomen boven deze inkomensgrens wordt een bepaald percentage als draagkracht aangemerkt.

Verder kan de gemeente bepaalde kosten uitsluiten voor bijzondere bijstand. De gemeente verstrekt bijzondere bijstand voor de noodzakelijke kosten, minus de draagkracht van de inwoner. Het verstrekken van bijzondere bijstand is altijd maatwerk en bijzonder complex. Het college kan in het voordeel van de inwoner afwijken van de beleidsregels. Bijzondere bijstand moet aangevraagd worden voordat de kosten worden gemaakt. De bijstand wordt achteraf verstrekt op basis van een verantwoording van de kosten (met facturen / bonnetjes). Individuele studietoeslag Het Rijk heeft bepaald dat studenten met een medische beperking individuele studietoeslag kunnen aanvragen. De regeling wordt uitgevoerd door de gemeenten. Tot 2022 waren gemeenten vrij om de hoogte van de individuele studietoeslag te bepalen en om inkomens- of vermogensgrenzen van de studenten en/of de ouders te bepalen. Vanaf 2022 mogen gemeenten geen vermogensgrens meer

25

hanteren. Ook het inkomen van de ouders mag niet meer worden meegerekend. Het eventuele inkomen van de studenten zelf wordt van de studietoeslag afgetrokken. Als een student stage loopt, wordt een deel van de stagevergoeding vrijgesteld. Het Rijk heeft een minimumtoeslag per maand, per leeftijdscategorie vastgesteld en een minimaal vrijlatingsbedrag van de stagevergoeding. Gemeenten zijn vrij om het vrijlatingsbedrag van de stagevergoeding hoger vast te stellen en om de maandelijkse toeslag hoger vast te stellen dan de richtlijnen van het Rijk. Studenten krijgen de toeslag maandelijks gestort en kunnen het bedrag vrij besteden. Individuele inkomenstoeslag De Participatiewet regelt een inkomen op minimumniveau voor mensen die niet zelf uit arbeid of een andere uitkering een inkomen kunnen krijgen. Uit de praktijk blijkt dat na een langere periode een laag inkomen te hebben gehad, het moeilijker wordt om te kunnen reserveren voor bijvoorbeeld vervangingsuitgaven en onverwachte uitgaven. Om die reden is bij de invoering van de Wet werk en bijstand (hierna: WWB) in 2004 de langdurigheidstoeslag in het leven geroepen. Sinds 1 januari 2009 is de toeslag een taak voor gemeenten. Per 1 januari 2015 is de langdurigheidstoeslag vervangen door de individuele inkomenstoeslag. Het verlenen van de toeslag is niet langer een verplichting, maar een discretionaire bevoegdheid van het college.

Inwoners krijgen het bedrag jaarlijks gestort en kunnen het bedrag vrij besteden. Landelijke richtlijnen verplichte regelingen en individuele inkomenstoeslag Energietoeslag

Bijzondere bijstand

Ind. studietoeslag

Ind. inkomenstoesla g

Definitie

Een tegemoetkoming van het Rijk voor de hoge energiekosten, uitgevoerd door gemeenten

Een uitkering voor bijzondere, noodzakelijke kosten die niet op een andere manier betaald kunnen worden

Een toeslag voor studenten die door een medische beperking niet in staat zijn bij te verdienen

Een vrij te besteden, jaarlijkse toeslag voor inwoners met een langdurig laag inkomen (de meeste gemeenten hanteren 3 jaar)

Inkomensgrens (% bijstandsnorm)

2022: 120% 2023: Op/net boven sociaal minimum

n.v.t.

Inkomen van de student wordt van de toeslag afgetrokken. Van de stagevergoeding is € 211,67 vrijgesteld.

Geen of weinig inkomen

Vermogensgrens

n.v.t.

Participatiewet

n.v.t

Participatiewet

Aanvullende voorwaarden

n.v.t

Draagkrachtberek ening Kostensoorten

Studiefinanciering en geen Wajong

Geen uitzicht op verbetering inkomen

Hoogte

2022: € 1.300 2023: € 800

Afhankelijk van kosten

Per leeftijd, per maand: ≥21: € 352,80 20: € 282,23 19: € 211,67 18: € 176,40 17: € 139,35

Te bepalen door gemeente

26

16: € 121,71 15: €105,84 Bijzonderheden

1.2

Vervalt per 2024

Niet verplicht, wel gebruikelijk

Veel voorkomende regelingen

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen ervoor kiezen om inwoners met een laag inkomen en weinig vermogen vrijstelling van de gemeentelijke belastingen te geven. De inkomensgrenzen en vermogensgrenzen zijn landelijk vastgelegd in de Leidraad Invordering 2008.22 De inkomensgrens is 100% van het sociaal minimum. In de leidraad wordt een toegestaan vermogen van 90% van het sociaal minimum genoemd. Gemeenten mogen deze grens ophogen tot 100% van het sociaal minimum (kosten van bestaan). Sinds 1 januari 2022 biedt het Rijk de mogelijkheid om de vermogensgrens te verhogen met een extra vermogensvrijstelling. De gemeente bepaalt: - of er een kwijtscheldingsregeling is; - voor welke belastingen kwijtschelding mogelijk is; - of een vermogensgrens van 90% van het sociaal minimum wordt gehanteerd of 100%; - of de extra vermogensvrijstelling wordt toegepast. Vermogenseisen volgens leidraad: - waarde inboedel bedraagt niet meer dan € 2.269 bij gedwongen verkoop; - waarde personenauto is niet meer dan € 2.269 of de auto is aantoonbaar onmisbaar voor beroep of invaliditeit of ziekte; - waarde van onroerende zaken wordt aangemerkt als vermogensbestanddeel; - het eigen vermogen van thuiswonende kinderen wordt niet in aanmerking genomen.

Extra vermogensvrijstelling bovenop de reguliere vermogensvrijstelling: € 2.000 voor echtgenoten of 2 partners € 1.800 voor een alleenstaande ouder € 1.500 voor een alleenstaande Collectieve ziektekostenverzekering Veel gemeenten bieden een collectieve ziektekostenverzekering aan voor inwoners met een laag inkomen. De gemeente betaalt een deel van de premie en soms geeft ook de ziektekostenverzekeraar nog een kleine korting op de premie. Gemeenten kunnen ervoor kiezen om uitsluitend een ziektekostenverzekering aan te bieden die voor inwoners met hoge zorgkosten interessant is. Het betreft dan vaak inwoners die elk jaar hun volledige eigen risico opmaken en gebruik maken van zorg die vanuit de aanvullende verzekering(en) gedekt wordt. Gemeenten kunnen ervoor kiezen om ook een collectieve ziektekostenverzekering aan te bieden met een minder uitgebreide dekking en dus een lagere premie. Er zijn geen landelijke richtlijnen en de beleidsvrijheid is groot. De zorgverzekeraars accepteren geen inwoners die een geregistreerde betalingsachterstand bij een zorgverzekeraar hebben.23 De gemeente bepaalt: - of er een collectieve ziektekostenverzekering aangeboden wordt; - of er één of meerdere pakketten worden aangeboden; - welk deel van de premie door de gemeente betaald wordt; - of er een regeling voor het eigen risico verbonden wordt aan het pakket; - welke inkomensgrens wordt gehanteerd;

22 23

https://wetten.overheid.nl/BWBR0024096/2020-01-01#Circulaire.divisie26 https://www.hetcak.nl/wanbetalers/

27

-

welke vermogensgrens wordt gehanteerd; of er aanvullende voorwaarden worden gesteld.

Sommige gemeenten bieden vanuit een andere regeling een compensatie aan voor een deel van het eigen risico (zie verder: lokale regelingen). Berekening jaarbedrag en maandbedrag In de factsheets is een jaarbedrag (factsheets ‘Regelingen vergeleken’) en een maandbedrag (factsheets ‘Regelingen per gemeente’) berekend voor inwoners die kiezen voor het uitgebreide zorgpakket van de collectieve ziektekostenverzekering. In de berekening worden de volgende aannames gedaan: - de inwoner heeft hoge zorgkosten en gebruikt het volledige eigen risico van 385 euro; - de inwoners kiest voor het meest uitgebreide pakket; - de inwoner ontvangt - indien aangeboden door de gemeente - de compensatie eigen risico. Als de gemeente de compensatie eigen risico uitsluitend aanbiedt aan inwoners met een chronische ziekte of handicap, dan is deze niet meegenomen in de berekening. Het jaarbedrag is als volgt berekend: 1. berekening van de premie minus de kortingen van de gemeente en eventueel de zorgverzekeraar; 2. deze premie vermenigvuldigen met 12 (maanden); 3. het eigen risico van 385 euro daarbij optellen; 4. de compensatie eigen risico - indien aangeboden - daar vanaf trekken. Het maandbedrag is het jaarbedrag gedeeld door 12. 1.3

Meedoenregelingen

De meeste gemeenten bieden een of meer meedoenregelingen of participatieregelingen aan. Deze regelingen zijn bedoeld om inwoners te stimuleren om mee te doen aan culturele, sportieve of sociale activiteiten. Gemeenten maken daarbij onderscheid tussen meedoenregelingen voor kinderen en voor volwassenen. Er zijn lokale regelingen die geheel door de gemeente ingericht, uitgevoerd en bekostigd worden (zie verder: lokale regelingen) en er zijn regelingen die door landelijke fondsen of stichtingen worden uitgevoerd, waarbij er een subsidierelatie is tussen de gemeente en het fonds of de stichting. De kosten voor de activiteiten worden deels vanuit het fonds of de stichting betaald. De meest bekende landelijke stichtingen en fondsen voor kinderen zijn Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur (verder genoemd: het Jeugdfonds). Aanvragen voor deze regelingen lopen via de portal Samenvoorallekinderen.nl. Voor volwassenen kan een gemeente aansluiten bij het Volwassenenfonds. Inwoners ontvangen zelf geen geld van de stichtingen en fondsen, die betalen rechtstreeks aan de verenigingen en voor materialen wordt met vouchers gewerkt. Stichting Leergeld Ouders van kinderen kunnen gebruik maken van stichting Leergeld voor schoolspullen (fiets, laptop, kleine schoolspullen, etc.) en schoolactiviteiten (schoolreisjes, zwemlessen, etc.).

Stichting Leergeld bepaalt in principe zelf de inkomensgrenzen en de vergoedingen, maar werkt daarbij wel nauw samen met de gemeenten. Welke inrichtingskeuzes Stichting Leergeld per gemeente maakt hangt samen met de subsidie die de gemeente beschikbaar stelt en de aanwezigheid van andere voorzieningen in de gemeente. Het Jeugdfonds Kinderen kunnen lid worden van een sportclub of culturele instelling, waarbij het lidmaatschap en eventuele benodigde spullen (deels) worden betaald door het Jeugdfonds. Het Jeugdfonds bepaalt samen met de gemeente en lokale partijen op provinciaal niveau de inkomensgrenzen en de hoogte van de bijdragen.

28

Volwassenenfonds Het Volwassenenfonds is een landelijke stichting die meedoen aan sport- of cultuurbeoefening door volwassenen vanaf 18 jaar stimuleert. Via het Volwassenenfonds wordt een deel van de kosten voor lidmaatschap en/of benodigde materialen betaald. Gemeenten bepalen zelf voor welke doelgroep de regeling beschikbaar is (inkomen en/of vermogensgrens), welk bedrag per inwoner beschikbaar is en of ook een deel van de materialen wordt vergoed. Ondersteuning door SUN24 SUN ondersteunt mensen in financiële nood met een eenmalige gift of renteloze lening die werkt als ‘vangnet of trampoline’ wanneer er geen voorliggende voorziening is, of wanneer op een voorliggende voorziening niet tijdig of slechts gedeeltelijk een beroep te doen is. De ondersteuning door SUN is altijd een gift of renteloze lening die door de hulp- of dienstverlener wordt aangevraagd. Een SUNnoodhulpbureau is een samenwerkingsverband tussen gemeente, professionele hulp- en dienstverleners en donateurs. De kosten voor de werkorganisatie worden gedragen door de gemeente, de giften door de donateurs (fondsen, kerken, bedrijfsleven, particuliere initiatieven). 1.4

Overige, lokale regelingen

Gemeenten kunnen zelf nog aanvullende minimaregelingen inrichten. De meest voorkomende regelingen zijn een witgoed/ energieregeling, zorgkostengerelateerde regelingen en regelingen voor kinder/peuteropvangtoeslag of toeslag voor opvang op basis van een sociaal medische indicatie. Hierbij moet opgemerkt worden dat waar sommige gemeenten ervoor kiezen een aparte regeling in te richten voor een bepaalde voorziening, andere gemeenten ervoor kiezen dit onder bijzondere bijstand te laten vallen, in maatwerkbudget te vatten of onder te brengen bij het Volwassenenfonds of Stichting Leergeld. In sommige gevallen kan het ook nog binnen een ander beleidsterrein gevat zijn”

Witgoed / energieregelingen Gemeenten bieden een regeling waarmee de vervanging van een niet zuinig elektrisch apparaat vergoed wordt. De regeling wordt vaak aangeboden in combinatie met het bezoek van een energiecoach die bij de inwoner thuis energiebesparende tips geeft. Soms wordt aanvullend nog een voucher verstrekt voor kleine uitgaven waarmee energie kan worden bespaard, zoals LED-lampen of radiatorfolie. Regelingen voor zorgkosten Inwoners met hoge zorgkosten betalen jaarlijks € 385 eigen risico. Gemeenten bieden een regeling om (een deel van) het eigen risico te compenseren. Dat gebeurt soms via de bijzondere bijstand, maar meestal is er een lokale regeling voor ingericht: de Compensatie Eigen Risico (verder genoemd: CER). Voor de CER wordt een inkomensgrens gekozen en soms zijn er nog aanvullende voorwaarden, zoals deelname aan de collectieve ziektekostenverzekering of een minimaal verbruik van het eigen risico. Een deel van de gemeenten kiest ervoor om de CER uitsluitend beschikbaar te stellen aan inwoners met een chronische ziekte of handicap. Ook bestaan er collectieve ziektekostenverzekeringen waarin een CER is verrekend. Dat betekent dat maandelijks een deel van het eigen risico via de premie betaald wordt, ongeacht het zorgverbruik.

Regelingen voor kinderopvangtoeslag Gemeenten bieden inwoners een compensatie voor peuter- en/of kinderopvangkosten waarvoor geen toeslag van het Rijk ontvangen wordt. Soms is de regeling toegankelijk voor alle inwoners met een laag inkomen, soms alleen voor inwoners met een sociaal medische indicatie of voor inwoners die begeleid worden naar werk vanuit de participatiewet.

24 https://www.sunnederland.nl/

29

Lokale meedoenregelingen Een gemeente kan ervoor kiezen om geen subsidierelatie aan te gaan met stichting Leergeld, het Jeugdfonds Sport en Cultuur en/of het Volwassenenfonds, maar een eigen meedoenregeling in te richten. Sommige gemeenten betalen eenmalig per jaar een participatiebedrag uit, waarvan inwoners zelf kunnen bepalen hoe deze wordt besteed. Dit kan zijn voor kinderen en/of volwassenen. Andere gemeenten bieden een regeling in natura aan, waarbij kinderen en/of volwassenen mee kunnen doen aan sportieve, culturele en/of sociale activiteiten. De gemeente maakt afspraken met lokale partijen over de betaling van de kosten. Of er wordt met vouchers gewerkt. In enkele gemeenten is er zowel sprake van een subsidierelatie met stichting Leergeld, het Jeugdfonds Sport en Cultuur en/of het Volwassenenfonds als van eigen meedoenregelingen.

30

Bijlage 2 Geraadpleegde bronnen Bronnenlijst regelingen Voor alle gemeenten: ● De gemeentelijke website ● https://datgeldtvoormij.nl/ ● https://www.gezondverzekerd.nl/ en Bijdragen en inkomensgrenzen/vermogensgrenzen Gemeentepolis Friese gemeente 2024 Ooststellingwerf Regelingenwijzer 2024 Beleidsregels eenmalige energietoeslag gemeente Ooststellingwerf 2023 Brief ouders of verzorgers ‘Kleding- en schoenenbonnen 2023/2024’ Subsidiebeschikking Voedselbank Ooststellingwerf - subsidieverlening 2024 Subsidiebeschikking Stichting Leergeld Friesland Oost - subsidieverlening 2023 Subsidiebeschikking Jeugdfonds Sport & Cultuur Friesland - subsidieverlening 2024 Subsidieregeling Witgoedwissel gemeente Ooststellingwerf 2023 Websites Beleidswijzer Handboek Grip op Participatiewet https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR380532/1?&show-wti=true Beleidsregels individuele studietoeslag gemeente Ooststellingwerf 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR692524/1 Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR349543/1 Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Ooststellingwerf 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR689317/1 TOELICHTING OP HET AANVRAAG-inlichtingenformulier 2024 https://cuatro.sim-cdn.nl/ooststellingwerf/uploads/10586_ooststwerf_toelichting_rw_2024_web.pdf?cb=xYoa2zJL

Kleding- en schoenenbonnenactie 2023 https://www.ooststellingwerf.nl/kleding-en-schoenenbonnenactie Collectieve zorgverzekering https://www.ooststellingwerf.nl/collectieve-zorgverzekering Energiezuinig witgoedapparaat voor lage inkomens https://www.ooststellingwerf.nl/energiezuinig-witgoedapparaat-voor-lage-inkomens Weststellingwerf Collegevoorstel Verruimen doelgroep Stichting Leergeld, januari 2023 Collegevoorstel Subsidieaanvraag 2023 en 2024 Volwassenenfonds Sport en Cultuur, oktober 2023 Collegevoorstel Voorzieningenwijzer, juni 2023 Geldwijzer en Regelingen armoedebeleid - extra inzet vanaf 2023 Overzicht Voorzieningen / regelingen Websites Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2023 gemeente Weststellingwerf https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023-452343.html Beleidsregel Bijzondere bijstand Participatiewet https://cuatro.sim-cdn.nl/weststellingwerf/uploads/toelichting-aanvraagformulier-2024.pdf?cb=_YrRaph_

Verordening individuele studietoeslag Weststellingwerf 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR360105/1 Verordening individuele inkomenstoeslag 2015

31

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR358771 Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Weststellingwerf 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR689221/1 Subsidieregeling Witgoedwissel gemeente Weststellingwerf 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR684889#:~:text=Voor%20subsidie%20komen%20de%20g emaakte,zoals%20bedoeld%20in%20artikel%204.&text=1.,en%20met%20D%2C%20%E2%82%AC %20700 Opsterland Concept verordening individuele inkomenstoeslag Opsterland 2024 Aansluitovereenkomst Volwassenenfonds - Gemeente Opsterland 2021 Richtlijnen Bijzondere bijstand OWO 2014 Memo studietoeslag 2023 Subsidieregeling Aanpak Energiearmoede door Energiebesparing Wijzigingsbesluit subsidieregeling aanpak energiearmoede Overzicht Voorzieningen / regelingen Websites Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2023 gemeente Opsterland https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR716046 Verordening individuele inkomenstoeslag Opsterland 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR357917?&show-wti=true Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Opsterland 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR687635/1 Kinderopvang, SMI, Peuteropvang https://www.opsterland.nl/kinderopvang-smi-peuteropvang Energie Kado Regeling (140%) https://www.opsterland.nl/energie-kado-regeling Heerenveen Beleidsregels energietoeslag 2023 gemeente Heerenveen

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR702916/1 Beleidsregels bijzondere bijstand https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR367990?#hoofdstuk_1 Verordening individuele studietoeslag gemeente Heerenveen 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR348607 Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Heerenveen 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR348311 Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen en heffingen 2023 https://repository.officiele-overheidspublicaties.nl/cvdr/CVDR689836/1/html/CVDR689836_1.html Beleidsregels Collectieve Zorgverzekering Minima en Heerenveen Zorgt Regeling https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR712395/1 Subsidieregeling peuteropvang en VE gemeente Heerenveen https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR665027/1 Subsidieregeling Witgoedwissel gemeente Heerenveen https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR714556/1 De Fryske Marren Gemeenteblad 2023 nr. 501542 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023-501542.html Beleidsregels Bijzondere bijstand 2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR709986/1?

32

Beleidsregels studietoeslag De Fryske Marren 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR677893 Beleidsregels Verordening individuele inkomenstoeslag https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR639712? Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen De Fryske Marren 2023 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023-52698.pdf Gratis ID-kaart minderjarige kinderen https://www.defryskemarren.nl/direct-regelen/werk-inkomen/gratis-id-kaart-minderjarige-kinderen-minima//

Meedoenpas https://www.defryskemarren.nl/direct-regelen/werk-inkomen/mee-doen-pas/mee-doen-pas-mdp/ Verordening minima De Fryske Marren 2021 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR659795 Verordening kwijtschelding kosten SMI-kinderopvang De Fryske Marren https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR621883? Tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang https://www.defryskemarren.nl/direct-regelen/werk-inkomen/kwijtschelding-in-de-kosten-vankinderopvang/ Witgoed subsidieregeling https://tukwenjen.nl/subsidies/witgoed-subsidieregeling/ Subsidieregeling “Witgoed ruil” Regeling vervallen per 18-05-2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR686860 Smallingerland Beleidsregels eenmalige energietoeslag 2023 gemeente Smallingerland https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR702704/1 Besluit bijzondere bijstand gemeente Smallingerland 2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR717311/1 Verordening individuele studietoeslag gemeente Smallingerland 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR673500 Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Smallingerland 2015 https://repository.officiele-overheidspublicaties.nl/CVDR/CVDR351105/1/html/CVDR351105_1.html Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Smallingerland houdende regels omtrent de Leidraad invordering gemeentelijke belastingen gemeente Smallingerland

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR622915 artikel 26 Kwijtschelding aanvragen https://www.smallingerland.nl/Onderwerpen/Belastingen/kwijtschelding_aanvragen Budgetgids 2024 https://www.smallingerland.nl/Onderwerpen/Zorg_jeugd_werk/Minimaregelingen/Budgetgids_2024 Beleidsregels subsidie energiebesparende maatregelen gemeente Smallingerland Regeling vervallen per 01-01-2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR680410 Sportfonds Smallingerland https://sportfondssmallingerland.nl/ Westerkwartier Beleidsregels eenmalige energietoeslag gemeente Westerkwartier 2023 https://repository.officiele-overheidspublicaties.nl/cvdr/CVDR702287/1/html/CVDR702287_1.html Beleidsregels bijzondere bijstand gemeente Westerkwartier 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR674029/1 Beleidsregels studietoeslag gemeente Westerkwartier 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR677611/1 Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Westerkwartier 2019

33

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR624614/1 Beleidsregels kwijtscheldingen Minimabeleid gemeente Westerkwartier 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR692480/1 Verordening kwijtscheldingen minimabeleid gemeente Westerkwartier 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR674027/1 Regeling kwijtschelding meerkosten als gevolg van beperking of chronische ziekte gemeente Westerkwartier 2021 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR659076/1 Witgoedregeling https://www.westerkwartier.nl/witgoedregeling Noordenveld Beleidsregels eenmalige energietoeslag 2023 van de gemeente Noordenveld https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR705932/1 Beleidsregels bijzondere bijstand van de gemeente Noordenveld https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR675358/1 Verordening individuele studietoeslag gemeente Noordenveld 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR370514/2 Verordening Individuele Inkomenstoeslag Participatiewet 2015 gemeente Noordenveld https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR350018/2 Kwijtscheldingsverordening gemeentelijke belastingen Noordenveld 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR690983/1 Meedoenregeling https://www.noordenveld.nl/meedoenregeling Pc, tablet of laptop via meedoen in Noordenveld https://www.noordenveld.nl/pc-tablet-laptop-meedoen-noordenveld Witgoedregeling https://www.noordenveld.nl/witgoedregeling Meerkosten aanvragen

https://www.noordenveld.nl/kwijtschelding-meerkosten-aanvragen Midden-Drenthe Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2023 gemeente Midden-Drenthe https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023-481907.pdf Bijzondere bijstand https://www.middendrenthe.nl/werk-bijstand-en-hulp-bij-geldzorgen/extra-vergoedingen-bij-weiniggeld/bijzondere-bijstand Verordening individuele studietoeslag Participatiewet 2015 gemeente Midden-Drenthe https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR365728 Verordening individuele inkomenstoeslag februari 2015 gemeente Midden-Drenthe https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR366395 Verordening op de heffing en de invordering van afvalstoffenheffing 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR670204/2 Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR670294/1 Verordening op de heffing en de invordering van onroerende-zaakbelastingen 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR670330/3 Verordening minimaregelingen 2022 gemeente Midden-Drenthe https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR690915/1#hoofdstuk_2 Zorgkostenregeling 2020 gemeente Midden-Drenthe https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR657588/1

34

Beleidsregels “Bartje leert zwemmen” 2020 gemeente Midden-Drenthe https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2020-143274.pdf Westerveld Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2023 Gemeente Westerveld https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR702780/1 Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Westerveld houdende regels omtrent de participatiewet https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2021-166441.html# Beleidsregels studietoeslag gemeente Westerveld 2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR681943/1 Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Westerveld houdende regels omtrent de individuele inkomenstoeslag (Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente 2021) https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR658093/1 Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Westerveld https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR695573/1 Regelingen en beleidsregels minimavoorzieningen Gemeente Westerveld 2022 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-25342.html#id1-3-2-1 Steenwijkerland Beleidsregels Energietoeslag 2023 Steenwijkerland https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR704518 Leidraad Participatiewet Steenwijkerland https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR631921/1#hoofdstuk_4 Verordening idividuele studietoeslag Steenwijkerland 2015 Regeling vervallen per 12-02-2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR361228 Verordening

individuele inkomenstoeslag gemeente Steenwijkerland 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR361881 Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen Steenwijkerland https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR688140/1 Regeling collectieve zorgverzekering voor minima in de gemeente Steenwijkerland 2020 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR633272 Bijdrage verplicht eigen risico 2023 https://www.steenwijkerland.nl/Inwoners/Jeugd_zorg_en_werk/Werk_inkomen_en_geldloket/Inkomen/ Vergoedingen_en_toeslagen/Vergoedingen/Bijdrage_verplicht_eigen_risico_2023 Regeling tegemoetkoming premie aanvullende zorgverzekering Steenwijkerland 2022 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-9567.pdf Bijdrage aanvullende premie zorgkosten https://www.steenwijkerland.nl/Inwoners/Jeugd_zorg_en_werk/Werk_inkomen_en_geldloket/Inkomen/ Vergoedingen_en_toeslagen/Vergoedingen/Bijdrage_aanvullende_premie_zorgkosten Nadere regels subsidie kinderopvang sociaal medische indicatie Steenwijkerland 2018 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR607909 Verordening minimaregelingen 2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR713239#hoofdstuk_2 Noordoostpolder Tijdelijke beleidsregels energietoeslag 2023 gemeente Noordoostpolder https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR702804/1 Beleidsregels bijzondere bijstand Noordoostpolder 2015 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR356834/1

35

Beleidsregels studietoeslag gemeente Noordoostpolder https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR677024/1 Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Noordoostpolder houdende regels omtrent individuele inkomenstoeslag Verordening individuele inkomenstoeslag Noordoostpolder https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR474497/1 Kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen 2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR704158/1 Beleidsregels ‘Meedoenpakket Noordoostpolder’ 2018 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR491702/2 Besluit maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Noordoostpolder 2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR707853/1 Nieuws.nl https://noordoostpolder.nieuws.nl/nieuws/39123/minima-zorgverzekering-in-flevoland-gemeentelijkeverschillen-lopen-op-tot-e324-per-jaar/ Súdwest-Fryslân Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2023 gemeente Súdwest-Fryslân https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023-513738.pdf BELEIDSREGELS BIJZONDERE BIJSTAND 2020 https://repository.officiele-overheidspublicaties.nl/externebijlagen/exb-2021-10168/1/bijlage/exb-2021-10168.pdf

Verordening individuele studietoeslag Súdwest-Fryslân (Regeling vervallen per 01-04-2022) https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR635922 Verordening individuele inkomenstoeslag Participatiewet https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR693986/1 Verordening Kwijtschelding Gemeentelijke Belastingen 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR694035/1 Regeling collectieve zorgverzekering AV-Frieso 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR702017/1#intitule Subsidieregeling witgoedvervanging gemeente Súdwest-Fryslân 2023 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2023-483644.html Beleidsregels tijdelijk noodfonds 2023 gemeente Súdwest-Fryslân https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR702171/1 Verordening Bijdrageregeling Minima 2023 gemeente Súdwest-Fryslân https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR693928/1 Nadere regels Reiskosten Voortgezet Onderwijs schooljaar 2022/2023 en 2023/2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR697949/1 Regeling kwijtschelding premie aanvullende zorgverzekering gemeente Súdwest-Fryslân 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR702018/1 Leeuwarden Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Leeuwarden 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR704617/1 Bijzondere bijstand https://www.leeuwarden.nl/regelingen-voor-extra-geld/bijzondere-bijstand/ Beleidsregels studietoeslag gemeente Leeuwarden

https://leeuwarden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/View/66605fc3-c3ad-463a-b7cc-001c606059c6 Verordening tot wijziging van de verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Leeuwarden 2015-2 (eerste wijziging) https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR631761/1 Verordening afvalstoffenheffing Leeuwarden 2024 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR709235/1 Verordening onroerende-zaakbelastingen Leeuwarden 2021 - Regeling vervallen per 01-01-2022

36

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR666181 Verordening rioolheffingen Leeuwarden 2021 - Regeling vervallen per 01-01-2022 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR666769?&show-wti=true VERORDENING VESTIGEN UITSLUITEND RECHT COLLECTIEVE ZORGVERZEKERING MINIMA LEEUWARDEN 2024 en 2025 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR713444/1 Subsidieregeling Witgoedwissel gemeente Leeuwarden https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR698995 Tytsjerksteradiel Beleidsregels Eenmalige Energietoeslag Gemeente Tytsjerksteradiel https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR683522/1? Beleidsregels Bijzondere Bijstand Gemeente Tytsjerksteradiel https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR692099/1 Beleidsregels Studietoeslag Gemeente Tytsjerksteradiel https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-553312.pdf Rectificatie: Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Tytsjerksteradiel houdende regels omtrent individuele inkomenstoeslag (Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2018 gemeente Tytsjerksteradiel) https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR640509 Kwijtschelding aanvragen https://www.t-diel.nl/kwijtschelding-aanvragen

Voorwaarden en regels kwijtschelding https://noordelijkbelastingkantoor.nl/meest-gestelde-vragen/kwijtschelding2/kwijtschelding/voorwaarden-en-regels/ Beleidsregels Collectieve Ziektekostenverzekering AV Frieso 2022 gemeente Tytsjerksteradiel https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR673937/1 Beleidsregels van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tytsjerksteradiel houdende regels omtrent compensatie eigen risico zorgverzekeringswet (Beleidsregels compensatie eigen risico Zorgverzekeringswet 2020 gemeente Tytsjerksteradiel) https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR635553/1 Beleidsregels kwijtscheldingen kosten kinderopvang 2021 gemeente Tytsjerksteradiel https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR661547/1 Achtkarspelen Beleidsregels Eenmalige Energietoeslag 2023 https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR715429?&show-wti=true Beleidsregels Bijzondere Bijstand Gemeente Achtkarspelen https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR692098/1 Beleidsregels Studietoeslag Gemeente Achtkarspelen https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR685968/1 Verordening van de gemeente Achtkarspelen houdende regels omtrent individuele inkomenstoeslag (Verordening Individuele inkomenstoeslag (Kansregeling) https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR661033/1 Kwijtschelding aanvragen https://www.achtkarspelen.nl/kwijtschelding-aanvragen Voorwaarden en regels kwijtschelding

https://noordelijkbelastingkantoor.nl/meest-gestelde-vragen/kwijtschelding2/kwijtschelding/voorwaarden-en-regels/ Beleidsregels Collectieve Ziektekostenverzekering AV Frieso 2022 gemeente Achtkarspelen

37

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR673938/1 Beleidsregel van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Achtkarspelen houdende regels omtrent compensatie eigen risico zorgverzekeringswet (Beleidsregels compensatie eigen risico Zorgverzekeringswet 2020) https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR635595/1 Vergoeding kosten kinderopvang https://www.achtkarspelen.nl/vergoeding-kosten-kinderopvang

Bronnenlijst armoedecijfers Factsheet armoedecijfers ● CPB, 2023: https://nos.nl/artikel/2486898-cpb-zonder-nieuwe-ingrepen-neemt-armoede-toe en https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Raming-Augustus-2023kerngegevens.pdf ● CBS, 2023, dashboard schuldenproblematiek in beeld: https://dashboards.cbs.nl/v3/SchuldenproblematiekInBeeld/ en De classificatie van een persoon naar sociaaleconomische categorie op basis van inkomensbronnen. Om deze te bepalen worden alle inkomsten in een verslagmaand uit de verschillende inkomensbronnen die iemand heeft met elkaar vergeleken. Het hoogste bedrag is in principe bepalend voor de sociaaleconomische categorie. Daarnaast wordt meegenomen of een persoon ingeschreven staat bij een onderwijsinstelling. Dit is medebepalend voor de sociaaleconomische categorie.https://www.cbs.nl/-/media/_pdf/2022/06/sociaaleconomische-status-obv-inkomenen-vermogen.pdf ● Humanitas, 2024: ONDERZOEK SCHULDENPROBLEMATIEK HUMANITAS THUISADMINISTRATIE Resultaten enquête onder coördinatoren Thuisadministratie Humanitas, 28 maart 2024. https://www.humanitas.nl/contentassets/d585b536575c4aacacdb4a08bea83e9b/onderzoekthuisadministratie-28-maart.pdf en https://www.humanitas.nl/nieuws/humanitas-signaleertmeer-en-grotere-geldproblemen/ ● CBS Statline ● waarstaatjegemeente, dashboard werk en inkomen

https://nos.nl/artikel/2486898-cpb-zonder-nieuwe-ingrepen-neemt-armoede-toe https://dashboards.cbs.nl/v3/SchuldenproblematiekInBeeld/ https://www.humanitas.nl/contentassets/d585b536575c4aacacdb4a08bea83e9b/onderzoekthuisadministratie-28-maart.pdf en https://www.humanitas.nl/nieuws/humanitas-signaleert-meer-engrotere-geldproblemen/ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/besluiten/2022/07/08/instellingsbesluit-commissie-sociaalminimum https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/06/30/een-zeker-bestaan-rapport-icommissie-sociaal-minimum [https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/09/28/een-zeker-bestaan-naar-eentoekomstbestendig-stelsel-van-het-sociaal-minimum-rapport-ii

38

Bijlage 3 Bestuurlijke reactie

39

Factsheets

40

Armoedecijfers In deze factsheet ‘Armoedecijfers’ zijn cijfers uit openbare bronnen verzameld om een beeld te schetsen van de armoedeproblematiek in de 16 onderzochte gemeenten. De factsheet begint met een aantal landelijke ontwikkelingen (bronnen zijn opgenomen in de bronnenlijst). Daarna zijn vier kengetallen van de 16 gemeenten naast elkaar in beeld gebracht. Deze cijfers zijn afkomstig van het CBS (geraadpleegd via Statline en waarstaatjegemeente.nl). Als laatste volgt voor elke individuele gemeente een overzicht van kengetallen, ook afkomstig van het CBS.

Inhoudsopgave Pagina 2

Landelijke literatuur over armoede

Pagina 3

Huishoudens met een bijstandsuitkering

Pagina 4

Kinderen met kans op armoede

Pagina 5

Huishoudens met een inkomen tot 101%

Pagina 6

Huishoudens met een inkomen tot 120%

Pagina 7 t/m 23

Armoede cijfers per gemeente

Deze factsheets worden u aangeboden door:

8. Ooststellingwerf 9. Weststellingwerf 10. Opsterland 11. Heerenveen 12. De Fryske Marren 13. Smallingerland 14. Westerkwartier 15. Noordenveld 16. Midden-Drenthe 17. Westerveld 18. Steenwijkerland 19. Noordoostpolder 20. Súdwest-Fryslân 21. Leeuwarden 22. Tytsjerksteradiel 23. Achtkarspelen

Landelijke literatuur over armoede De armoedeproblematiek in Nederland stijgt

het percentage inwoners in armoede stijgt van 4.8% in 2023 naar 5.7% in 2024; het aantal kinderen in armoede stijgt van 6.2% naar 7.0% (raming CPB, 2023).

Het aantal huishoudens met problematische schulden is toegenomen – van 7.7% op 1 januari 2021 naar 8.8% op 1 januari 2023 (CBS, 2023).

Coördinatoren thuisadministratie geven aan dat in de periode 2021 - 2023: meer hulpvragen zijn binnengekomen (63%); bestaande geldproblemen zijn verergerd (44%); en mensen meer last hebben van stress en gezondheidsklachten door hun financiële problemen (54%) (Humanitas, 2024).

Sociaaleconomisch kwetsbare groepen blijven oververtegenwoordigd, maar ook minder kwetsbare groepen komen vaker in de problematische schulden terecht. Mensen geholpen door Humanitas 2021 2022 2023 0

5000

10000

15000

20000

25000

% huishoudens met een bijstandsuitkering, 2023 Westerveld

2,2%

Weststellingwerf

3,5%

Midden-Drenthe

2,6%

Noordoostpolder

3,8%

Westerkwartier

2,6%

Achtkarspelen

4,1%

5,0%

4,1% 4,8%

Noordenveld

2,8%

Ooststellingwerf

4,2%

De Fryske Marren

2,9%

Súdwest-Fryslân

4,4%

Opsterland

3,3%

Heerenveen

5,1%

Steenwijkerland

3,3%

Smallingerland

6,1%

Tytsjerksteradiel

3,3%

Leeuwarden

7,8%

5,7%

4,7%

4,6%

Kinderen met kans op armoede, 2022 Tytsjerksteradiel

5,0%

Weststellingwerf

6,9%

De Fryske Marren

5,3%

Noordoostpolder

7,2% 8,1%

Midden-Drenthe

5,3%

Achtkarspelen

7,3%

7,7% 8,9%

Westerkwartier

5,5%

Heerenveen

7,8%

Opsterland

5,7%

Súdwest-Fryslân

8,0%

Noordenveld

5,9%

Ooststellingwerf

8,7%

Westerveld

6,0%

Smallingerland

9,2%

Steenwijkerland

6,7%

Leeuwarden

11,8%

10,9%

8,7%

9,4%

Huishoudens met een inkomen tot 101%, 2021 Midden-Drenthe

4,1%

Noordenveld

5,4%

Westerkwartier

4,4%

Weststellingwerf

5,9% 6,8%

Noordoostpolder

4,5%

Ooststellingwerf

6,3%

5,7% 6,0%

Westerveld

4,5%

Heerenveen

6,4%

Tytsjerksteradiel

4,8%

Achtkarspelen

6,5%

De Fryske Marren

5,0%

Súdwest-Fryslân

6,5%

Opsterland

5,0%

Smallingerland

7,1%

Steenwijkerland

5,0%

Leeuwarden

9,5%

8,5%

6,7%

6,1%

Huishoudens met een inkomen tot 120%, 2021 Westerveld

8,9%

Steenwijkerland

11,5%

Midden-Drenthe

9,1%

Weststellingwerf

12,2% 13,3

Westerkwartier

9,4%

Ooststellingwerf

12,7%

Tytsjerksteradiel

9,7%

Súdwest-Fryslân

12,7%

Noordoostpolder

9,8%

Heerenveen

13,1%

De Fryske Marren

10,0%

Achtkarspelen

14,0%

Noordenveld

10,4%

Smallingerland

14,8%

Opsterland

10,7%

Leeuwarden

16,8%

16,2% 11,8%

11,3% 12,6%

12,7%

Leeswijzer cijfers per gemeente Aantal huishoudens op 1 januari 2023 Bron: CBS, sept. 2023

Inkomensverdeling (% van huishoudens) Bron: CBS, voorlopige cijfers van 2021

Titel: Stedelijkheidsniveau Uitleg: keuze uit niet stedelijk, weinig stedelijk, matig stedelijk of sterk stedelijk Bron: CBS, 2023 Titel: % huishoudens met een bijstandsuitkering Uitleg: Op grond van de Wet werk en bijstand en de Participatiewet Bron: CBS, sept. 2023 Titel: % kinderen met kans op armoede Uitleg: Kinderen in huishoudens waarbinnen de ouder(s) een inkomen hebben tot 120% Bron: CBS, 2015, 2021 en voorlopige cijfers van 2022

%

14 12 10 8 6 4 2 0

Inkomen tot 101%

%

Inkomen tot 110%

%

Inkomen tot 120%

%

Inkomen tot 130%

%

Inkomen tot 140%

%

Nederland

Friesland

Groningen

Drenthe

Overijssel

Flevoland

2015

2021

2022

Grafiek is gebaseerd op werkelijke cijfers

Ooststellingwerf 11.546

Inkomensverdeling

Niet stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

4,2%

Inkomen tot 101%

6,3%

Inkomen tot 110%

10,1%

Inkomen tot 120%

12,7%

Inkomen tot 130%

15,4%

Inkomen tot 140%

18,1%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Weststellingwerf 11.659

Inkomensverdeling

Weinig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

3,5%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Inkomen tot 101%

5,9%

Inkomen tot 110%

9,1%

Inkomen tot 120%

12,2%

Inkomen tot 130%

15,3%

Inkomen tot 140%

18,1%

Opsterland 12.780

Inkomensverdeling

Niet stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

3,3%

Inkomen tot 101%

5,0%

Inkomen tot 110%

8,1%

Inkomen tot 120%

10,7%

Inkomen tot 130%

12,8%

Inkomen tot 140%

15,9%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Heerenveen 23.576

Inkomensverdeling

Matig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

5,1%

Inkomen tot 101%

6,4%

Inkomen tot 110%

10,0%

Inkomen tot 120%

13,1%

Inkomen tot 130%

15,7%

Inkomen tot 140%

18,1%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

De Fryske Marren 22.579

Inkomensverdeling

Weinig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

2,9%

Inkomen tot 101%

5,0%

Inkomen tot 110%

7,6%

Inkomen tot 120%

10,0%

Inkomen tot 130%

12,5%

Inkomen tot 140%

15,0%

% kinderen met kans op armoede

6% 5% 4% 3% 2% 1% 0%

2015

2021

2022

Smallingerland 25.414

Inkomensverdeling

Matig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

6,1%

Inkomen tot 101%

7,1%

Inkomen tot 110%

11,7%

Inkomen tot 120%

14,8%

Inkomen tot 130%

17,8%

Inkomen tot 140%

20,6%

% kinderen met kans op armoede

12% 10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Westerkwartier 27.291

Inkomensverdeling

Niet stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

2,6%

Inkomen tot 101%

4,4%

Inkomen tot 110%

7,1%

Inkomen tot 120%

9,4%

Inkomen tot 130%

11,7%

Inkomen tot 140%

14,0%

% kinderen met kans op armoede

6% 5% 4% 3% 2% 1% 0%

2015

2021

2022

Noordenveld 20.982

Inkomensverdeling

Weinig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

2,8%

Inkomen tot 101%

5,4%

Inkomen tot 110%

8,2%

Inkomen tot 120%

10,4%

Inkomen tot 130%

12,8%

Inkomen tot 140%

15,2%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Midden-Drenthe 14.861

Inkomensverdeling

Niet stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

2,6%

Inkomen tot 101%

4,1%

Inkomen tot 110%

6,7%

Inkomen tot 120%

9,1%

Inkomen tot 130%

11,5%

Inkomen tot 140%

13,8%

% kinderen met kans op armoede

8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Westerveld 8.892

Inkomensverdeling

Niet stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

2,2%

Inkomen tot 101%

4,5%

Inkomen tot 110%

6,9%

Inkomen tot 120%

8,9%

Inkomen tot 130%

11,2%

Inkomen tot 140%

13,4%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Steenwijkerland 20.128

Inkomensverdeling

Weinig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

3,3%

Inkomen tot 101%

5,0%

Inkomen tot 110%

8,6%

Inkomen tot 120%

11,5%

Inkomen tot 130%

14,1%

Inkomen tot 140%

16,7%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Noordoostpolder 14.238

Inkomensverdeling

Weinig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

3,8%

Inkomen tot 101%

4,5%

Inkomen tot 110%

7,2%

Inkomen tot 120%

9,8%

Inkomen tot 130%

12,0%

Inkomen tot 140%

14,4%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Súdwest-Fryslân 40.938

Inkomensverdeling

Weinig stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

4,4%

Inkomen tot 101%

6,5%

Inkomen tot 110%

9,9%

Inkomen tot 120%

12,7%

Inkomen tot 130%

15,4%

Inkomen tot 140%

18,1%

% kinderen met kans op armoede

12% 10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Leeuwarden 65.266

Inkomensverdeling

Sterk stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

7,8%

Inkomen tot 101%

9,5%

Inkomen tot 110%

13,9%

Inkomen tot 120%

16,8%

Inkomen tot 130%

19,5%

Inkomen tot 140%

22,3%

% kinderen met kans op armoede

20% 15% 10% 5% 0%

2015

2021

2022

Tytsjerksteradiel 13.828

Inkomensverdeling

Niet stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

3,3%

Inkomen tot 101%

4,8%

Inkomen tot 110%

7,4%

Inkomen tot 120%

9,7%

Inkomen tot 130%

12,0%

Inkomen tot 140%

14,3%

% kinderen met kans op armoede

8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Achtkarspelen 12.029

Inkomensverdeling

Niet stedelijk

% huishoudens met een bijstandsuitkering

4,1%

Inkomen tot 101%

6,5%

Inkomen tot 110%

10,7%

Inkomen tot 120%

14,0%

Inkomen tot 130%

16,8%

Inkomen tot 140%

19,6%

% kinderen met kans op armoede

10% 8% 6% 4% 2% 0%

2015

2021

2022

Regelingen per gemeente De factsheets ‘Regelingen per gemeente’ geven een overzicht van de wettelijk verplichte, veelvoorkomende en lokale regelingen die de zestien onderzochte gemeenten aanbieden. Aanvullend is de volgende informatie opgenomen: Als het logo van de Voedselbank zichtbaar is, dan is er in de gemeente een Voedselbank aanwezig. Er is niet onderzocht of de Voedselbank wordt gesubsidieerd door de gemeente. Als het logo van de Voorzieningenwijzer is opgenomen, dan is de gemeente aangesloten bij de Voorzieningenwijzer. Als het logo van Stichting Urgente Noden is opgenomen, heeft de gemeente een relatie met SUN. De gemeente betaalt de kosten van de werkorganisatie, de giften worden betaald door donateurs. Met een vinksysteem is aangegeven of de gemeente een subsidierelatie heeft met Stichting Leergeld, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en/of het Volwassenenfonds. Er is niet onderzocht hoe de subsidierelaties zijn ingericht. De OWO-gemeenten hebben documentatie aangeleverd. De informatie van de andere gemeenten is afkomstig uit openbare bronnen: beleidsregels, verordeningen en gemeentelijke websites. De data zijn verzameld in februari 2024.

Uitgebreide informatie over de regelingen staat beschreven in de bijlage regelingen.

Pagina 2

Ooststellingwerf

Pagina 5

Weststellingwerf

Pagina 7

Opsterland

Pagina 9

Heerenveen

Pagina 11

De Fryske Marren

Pagina 15

Smallingerland

Pagina 18

Westerkwartier

Pagina 20

Noordenveld

Pagina 23

Midden-Drenthe

Pagina 26

Westerveld

Pagina 29

Steenwijkerland

Pagina 33

Noordoostpolder

Pagina 35

Súdwest-Fryslân

Pagina 39

Leeuwarden

Pagina 41

Tytsjerksteradiel

Pagina 44

Achtkarspelen

Ooststellingwerf Energietoeslag 2023

Inkomenstoeslag

Inkomensgrens 140%

Inkomensgrens 100%

Bedragen € 1.300 bij een inkomen t/m 120% € 750 bij een inkomen van 121% t/m 130% € 500 bij een inkomen van 131% t/m 140%

Bedragen € 420 per kalenderjaar ongeacht huishoudsamenstelling

Bijzondere bijstand

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Vermogensgrens Als genoemd in art. 34 van de Participatiewet

Inkomensgrens 100% en AOW-grens

Draagkrachtbereking

Belastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing gebruikersdeel Onroerendezaakbelasting Containerledigingen

Inkomen < 100% AOW-uitkering

0% draagkracht

Inkomen > 100%

35% draagkracht

Ooststellingwerf Collectieve zorgverzekering

Meedoenregelingen

Inkomensgrens 120%

Leergeld

Vermogensgrens Als genoemd in art. 34 van de Participatiewet

Volwassenenfonds

Pakket

Jeugdfonds

Korting

Premie

€ 172,65 Gemeentelijke bijdrage AV Frieso (tot 110%) € 29,50 (tot 110%) Compleet € 183,40 € 18,75 (tot 120%) (tot 120%) Collectiviteitskorting AV Budget € 1,88 + AV Tand Gemeentelijke bijdrage Standaard €8

€ 161,02

Maandbedrag AV Frieso compleet: € 194,32 (premie - korting + 385 eigen risico Compensatie eigen risico)

Lokale regelingen (1/2) Kleding- en schoenenbonnen Inkomensgrens: 130% Vermogensgrens: niet van toepassing Bedrag: € 150 per kind Compensatie eigen risico ziektekosten Inkomensgrens: 110% Bedrag: € 125 maximaal per jaar

Ooststellingwerf Lokale regelingen (2/2) Witgoedwissel Voorwaarden: Aanvrager heeft de energietoeslag 2022 ontvangen Aanvrager is woonachtig in een huur- of koopwoning met een energielabel A tot en met G Een energiecoach heeft voor aanvrager het in te wisselen witgoed vastgesteld Het nieuw aan te schaffen witgoed heeft tenminste de volgende energieklasse: D, C, B of A voor een koelkast tafelmodel, met of zonder vriesvak, vriezer tafelmodel, koel-vriescombinatie of wasautomaat bovenlader E, D, C, B of A voor een koelkast hoger model, met of zonder vriesvak of vriezer hoger model B of A voor een wasmachine of vaatwasmachine Bedrag: éénmalig max. € 600

Weststellingwerf Energietoeslag 2023

Inkomenstoeslag

Inkomensgrens 120%

Inkomensgrens 100%

Bedragen €1.300

Bedragen € 400 voor alleenstaanden € 450 voor alleenstaande ouders/gezinnen

Bijzondere bijstand Vermogensgrens Als genoemd in art. 34 van de Participatiewet Draagkrachtbereking Inkomen < 100%

0% draagkracht

Inkomen > 100%

35% draagkracht

Meedoenregelingen Leergeld Jeugdfonds Volwassenenfonds

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Inkomensgrens 100% of de AOW-grens Belastingen Afvalstoffenheffing Onroerendezaakbelasting

Weststellingwerf Collectieve zorgverzekering Inkomensgrens 130% Vermogensgrens Geen vermogensgrens Pakket

Korting

Premie

AV Frieso Compleet

Gemeentelijke bijdrage € 18,75

€ 183,40 per maand

Collectiviteitskorting AV Budget € 1,88 + AV Tand Gemeentelijke Standaard bijdrage €8

€ 161,02 per maand

Maandbedrag AV Frieso compleet: € 215,48 (premie - korting + 385 eigen risico)

Lokale regelingen Witgoedregeling Voorwaarde: Er is een energiecoach op bezoek geweest Bedragen: Max. € 700 voor een wasmachine met energieklasse A t/m D Max. € 500 voor een inductiekookplaat of een koelkast tafelmodel, met of zonder vriesvak, met energieklasse E t/m F Max. € 600 voor een koel-vriescombinatie, 2deurs, met energieklasse D t/m F of een vriezer tafelmodel met energieklasse D t/m E

Opsterland Energietoeslag 2023

Inkomenstoeslag

Inkomensgrens 120%

Inkomensgrens 100%

Bedragen €1.300

Bedragen €300 per kalenderjaar ongeacht huishoudsamenstelling

Bijzondere bijstand

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Vermogensgrens Als genoemd in art. 34 van de Participatiewet

Inkomensgrens 100% of de AOW-grens

Draagkrachtbereking

Belastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Onroerendezaakbelasting Containerledigingen

Inkomen < 100%

0% draagkracht

Inkomen > 100%

35% draagkracht

Opsterland Collectieve zorgverzekering

Peuteropvangtoeslag Voorwaarden: inwoner heeft geen recht op kinderopvangtoeslag Bedrag: is afhankelijk van toetsingsinkomen

Inkomensgrens 130% Vermogensgrens Geen vermogensgrens Pakket

Korting

Premie

AV Frieso Compleet

Gemeentelijke bijdrage € 18,75

€183,40 per maand

Maandbedrag AV Frieso compleet: € 215,48 (premie - korting + 385 eigen risico)

Meedoenregelingen Leergeld Jeugdfonds Volwassenenfonds

Lokale regelingen

SMI Gedeeltelijke vergoeding voor een deel van de kosten van kinderopvang voor inwoners die problemen hebben met gezondheid of andere persoonlijke zaken Energiecadeauregeling Geldend voor: cashback of aanschaf van energiebesparende producten en inwisseling van witgoed Inkomensgrens: 140% Bedrag: max. € 500 per jaar

Heerenveen Energietoeslag 2023

Inkomenstoeslag

Inkomensgrens 120%

Inkomensgrens 100%

Bedragen € 500 in 2022 € 800 in 2023

Bedragen € 516 voor een alleenstaande € 642 voor een alleenstaande ouder € 708 voor gehuwden

Bijzondere bijstand

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Vermogensgrens Als genoemd in art. 34 van de Participatiewet

Inkomensgrens 100% of de AOW-grens

Draagkrachtbereking

Belastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing Onroerendezaakbelasting Diftar+

Inkomen < 100%

0% draagkracht

Inkomen 100% - 150%

35% draagkracht

Inkomen > 150%

100% draagkracht

Heerenveen Collectieve zorgverzekering Inkomensgrens 120% (excl. vakantietoeslag) Vermogensgrens Geen vermogensgrens Pakket

Korting

Premie

AV Frieso Compleet

Gemeentelijke bijdrage € 26,75

€ 175,40 per maand

Maandbedrag AV Frieso compleet: € 207,48 (premie - korting + 385 eigen risico)

Meedoenregelingen Leergeld Jeugdfonds Volwassenenfonds

Lokale regelingen Heerenveen zorgt regeling Inkomensgrens: 120% Voorwaarden: inwoner heeft een aanvullende zorgverzekering en is geen deelnemer van collectieve zorgverzekering Bedrag: € 155 per jaar Gemeente toeslag peuteropvang Voorwaarden: ouders/verzorgers werken niet Bedrag: wordt jaarlijks geïndexeerd en is afhankelijk van inkomen en situatie. Witgoedwissel Voorwaarden: Inwoner heeft de energietoeslag 2023 ontvangen en heeft witgoed dat ouder is dan 10 jaar of met een vóór 1 maart 2021 geldend label B, C of D Bedrag: max. € 750