CConstaterende datOpsterland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Rapport Gemeentebreed onderzoek

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente OpsterlandBij agendapunt: Suppletie-aanvraag gemeentebreed onderzoek ontplofbare oorlogsresten (H)23.034 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. 22 september 1943 | Bom ontploft te Siegerswoude. Nationaliteit van vliegtuig onbekend.24 | Niet relevant, de exacte locatie ontbreekt en de bom is ontploft. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 8 oktober 1943 | Flying Fortresses voerden een luchtaanval uit op Bremen. Op de terugweg | Niet relevant, op het werd één vliegtuig bij beschieting door Duitse jagers dermate beschadigd, | luchtfotomateriaal is geen dat deze boven Opsterland in de problemen kwam.25 Dit vliegtuig stort neer | verstoring afkomstig van dit te Hemrik en Wijnjeterp nabij de Poastwei. Het gaat hier om een Boeing B- | vliegtuig waargenomen. Het had 17 Flying Fortress (F, 42-30818), gevlogen door Pilot 1/Lt. W.H. McDonald | tevens geen bommenlast meer, van 100BG/350BS USAAF. Deze werd beschoten door Flak. Hierdoor maakt | waardoor de kans op het McDonald een noodlanding nabij de Postweg te Wijnjeterp – Hemrik. | aantreffen van OO nagenoeg nihil is. Tevens zijn er twee EOD- De meldingen 20100000821 en 20101011 kunnen gekoppeld worden aan de | meldingen nabij deze locatie, vliegtuigcrash van een Amerikaans vliegtuig nabij Wijnjeterp en Hemrik op 8 | waarbij munitie is geruimd. oktober 1943. Omdat het vliegtuig en de munitie is geborgen leidt dit niet tot een verdacht gebied.

| Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. 18 Huisman, Slits en Roggepijp, p. 27. 19 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611. 20 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611; Bundesarchiv R_58_3578. 21 SGLO, T1259; Huisman, Slits en Roggepijp, p. 27; Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.776.1, invr. nr. 1028. 22 Huisman, Slits en Roggepijp, p. 30; Zwangenburg, En Nooit was het stil, deel II p. 295. 23 Huisman, Slits en Roggepijp, p.30. 24 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 2.07.351.5, invr. nr. 2271. 25 Huisman, Slits en Roggepijp, p. 27-28. blad 30 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland Datum | Gebeurtenis | Relevant 8 oktober 1943 | Amerikaanse vliegenier Douglas Agee overleden te Wijnjeterp.26 | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 1 november 1943 | Een Duitse jager stort neer bij Beets.27 | Niet aantoonbaar relevant, op de luchtfoto's zijn geen verstoringen zichtbaar waardoor een exacte crashlocatie ontbreekt.

Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. 26 november 1943 | Een Flying Fortress maakt een noodlanding in Opsterland. | Niet aantoonbaar relevant, op de Dit gaat om een Boeing B-17 Flying Fortress (F, 42-29987), gevlogen door | luchtfoto's zijn geen verstoringen Pilot 2/Lt. L.O. Amundsen van 384BG/547BS USAAF. Amundsen crash landed | zichtbaar waardoor een exacte te Duurswoude na het oplopen van gevechtsschade.28 | crashlocatie ontbreekt. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis in meerdere bronnen staat vermeld. December 1943 | Een Focke Wulf F.W. 190 stort neer in de omgeving van Beetsterzwaag/Nij | Niet aantoonbaar relevant, op de Beets.29 | luchtfoto's zijn geen verstoringen zichtbaar waardoor een exacte crashlocatie ontbreekt. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 1944 1 januari 1944 | Kraters bij Siegerswoude toen een Brits of Amerikaans vliegtuig brand- en | Niet aantoonbaar relevant, in het brisantbommen liet vallen.30 | bronmateriaal zijn geen indicaties aangetroffen dat naar aanleiding van deze aanval blindgangers zijn achtergebleven. Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld.

26 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611 27 Huisman, Slits en Roggepijp, p. 28. 28 Huisman, Slits en Roggepijp, p. 28; Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611. 29 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611. 30 Huisman, Slits en Roggepijp, p.31. blad 31 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland Datum | Gebeurtenis | Relevant Figuur 12. Eén van de kraters te Siegerswoude (Bron: Slits en Roggeprip, p. 31). 7 augustus 1944 | Duitse melding dat arbeiders dekkingsgaten hebben gegraven op de weg van | Niet relevant, geen indicatie op naar | Heerenveen | en | Langezwaag | bij | de | gemeentegrens | achterblijven OO. Heerenveen/Opsterland.31 Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. Oktober 1944 | Een Duitse jager kwam naar beneden in de bossen van Bakkeveen. Hierbij | Niet aantoonbaar relevant, op de explodeerde munitie. | 32 Mogelijk gaat het hier om een Ju-88 van 10. | luchtfoto's zijn geen verstoringen Nachtjagdgeschwader 3.33 | zichtbaar waardoor een exacte crashlocatie ontbreekt. Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld.

Oktober 1944 | Mogelijk een vliegtuig neergestort. Niet met zekerheid te stellen. De twee | Niet relevant, geen indicatie op piloten zouden mogelijk geholpen zijn door boswachter H.W. Hendriks te | achterblijven OO. Bakkeveen.34 Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 6 oktober 1944 | Over 6 oktober staat het volgende in The National Archives: “Goods train | Niet aantoonbaar relevant, op de attacked at qZ9597. R.N.O. 63 R/P fired.”35 In de Summary of Events staat | luchtfoto's zijn geen verstoringen het volgende: ‘A goods train with 50 to 60 trucks was attacked north of | zichtbaar. Zwolle. Deze aanval werd uitgevoerd door 2 x 14 Typhoons van no 247 Squadron. | Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 14 oktober 1944 | Door Hendrik van den Bosch werd in een heide nabij Duurswoude een | Niet relevant, het gaat hier om een patroon van een Duits vliegtuig gevonden. Hij speelde hiermee, waarna het | mogelijke toevalstreffer. patroon | ontplofte | bij | hem | en | zijn | moeder. | Beide | moesten | naar | het ziekenhuis te Heerenveen.36 | Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 9 november 1944 | Op 9 november vond er een aanval plaats met Mosquitos.

In the national | Niet aantoonbaar relevant, op de archives | staat | “5 | aircraft | to | attack | al | movement | along | railways | and | luchtfoto's zijn geen verstoringen waterways (binnen kaartvak Qz9594). 3 aircraft attacked with 3 x 500 lb | binnen het kaart vak 31 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 1384. 32 Huisman, Slits en Roggepijp, p.28. 33 G.J. Zwangenburg, En Nooit was het stil, deel II, p. 390. 34 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611. 35 The National Archives; AIR-37. 36 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611. blad 32 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland Datum | Gebeurtenis | Relevant Medium Capacity instant bombs and 9 flares. Er worden een aantal lichten | waargenomen. Mogelijk heeft de en een treinspoor aangevallen. No results observed..”37 | aanval ergens anders plaatsgevonden. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 10 december 1944 | Bombardement van 74 Squadron op coördinaat qZ.827946. 500 lb en 250 lb | Niet aantoonbaar relevant, op de bommen zijn afgeworpen.38 In The National Archives staat “10x 500 and 23 | luchtfoto’s zijn bij het genoemde x 250 dropped.

1 direct hit qZ827946.” Dit coördinaat ligt dicht bij de | coördinaat geen verstoringen Riperwei 26A te Tijnje.39 | zichtbaar. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis in meerdere bronnen staat vermeld. 10 december 1944 | Bombardement van 74 Squadron op coördinaat qZ.855910. 500 lb en 250 lb | Niet aantoonbaar relevant, op de bommen zijn afgeworpen.40 In The National Archives staat het volgende | luchtfoto's zijn bij het genoemde geschreven: “Building hit at qZ855910.”41 Dit coördinaat ligt dichtbij de Alde | coördinaat geen verstoringen Ie te Langezwaag. | zichtbaar. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 13 december 1944 | In de gemeente Opsterland zijn 26 mitrailleurpatronen gevonden.42 | Niet relevant, de exacte locatie is niet bekend. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 15 december 1944 | Het NIOD heeft een kaart in het archief met daarop de aanwezigheid van de | Niet relevant, geen indicatie op Duitse bezettingsmacht in Beetsterzwaag en Olterterp.43 Wellicht is dit | achterblijven OO. Kampfgruppe Marine geweest.44 Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis in meerdere bronnen staat vermeld. Figuur 13.

Kaart met daarop de bezettingsmacht van circa 700 tot 1.000 man te Beetsterzwaag en Olterterp (Bron: NIOD). 37 AIR-37. 38 AIR-27-642, 33-34. 39 AIR-37; The National Archives. 40 AIR-27-642, 33-34. 41 The National Archives. 42 NIOD, 178. 43 NIOD 44 Edwin Meinsma, Canadezen in Actie, p. 44. blad 33 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland 1945 Februari 1945 | Er is een V1 neergestort in februari 1945 te Nij Beets. Deze wordt later | Niet aantoonbaar relevant, op de geborgen, aldus de auteur.45 | luchtfoto's zijn geen verstoringen zichtbaar. De blindganger is later geruimd. Tevens is niet met zekerheid vast te stellen of de datum van berging klopt. Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. 3 februari 1945 | Mechanical Enemy Transport 6-5 at Q.20 (Bakkeveen). | Niet aantoonbaar relevant, op de In The National Archives staat een vermelding dat Mechanical Enemy | luchtfoto's zijn geen verstoringen Transport is beschoten nabij Bakkeveen. Deze aanval is uitgevoerd door 3 x | zichtbaar. 44 Spitfires van no. 349 Squadron.46 Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven.

4 februari 1945 | Twee Amerikaanse jagers maken een buiklanding niet ver van het Foarwurk | Niet relevant, bij een noodlanding bij Siegerswoude.47 | vindt geen penetratie in de grond plaats. Hierdoor is dit vliegtuig vermoedelijk al zijn geruimd. Op het luchtfotomateriaal zijn geen vliegtuigen waargenomen. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis in meerdere bronnen staat vermeld. 9 februari 1945 | Op 9 februari werd een Mechanical Enemy Transport beschoten door 3x 28 | Niet aantoonbaar relevant, op de Spitfires van no. 332 en 349 Squadron nabij coördinaat Q.20.48 Dit ligt nabij | luchtfoto's zijn geen verstoringen Bakkeveen. | zichtbaar. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 21 februari 1945 | In The National Archives staat genoteerd dat er op 21 februari een aanval is | Niet aantoonbaar relevant, op de geweest op coördinaat qZ.9898 met 4 x 50 Spitfires: “1 Direct Hit and 4 Near | luchtfoto's zijn geen verstoringen Misses at qZ.9898” Dit coördinaat ligt in de buurt van Wijnjewoude.49 | zichtbaar. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 23 februari 1945 | Volgens oud-wethouder Durk Hellinga zouden er in Beets enkele V-wapens | Niet relevant, de genoemde V-1 is zijn terechtgekomen.

Eén hiervan is achter het pakhuis van Wolter Dam | in 1976 geruimd. neergekomen. Verder ook een V1 bij Beets, nabij de Janssenstichting.50 Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis in meerdere bronnen staat vermeld. 25 februari 1945 | Een tweetal Amerikaanse vliegtuigen crashen door brandstofgebrek nabij | Niet relevant, geen indicatie op Siegerswoude/Bakkeveen. Het gaat hier om: | achterblijven OO. Mogelijk gaat het hier om dezelfde melding als 4 - | Een P-51 Mustang (D, 44-15740), gevlogen door Pilot 1/Lt. M.T. | februari. Wilson Jr. van 78FG/84FS USAAF51; - | Een P-51 Mustang (D, 44-63555), gevlogen door Pilot 1/Lt. C.S. | Deze betrouwbaarheid van deze melding kan Oldfield van 78FG/84FS USAAF.52 | niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. 45 http://beetsonline.nl/historie/index-01_046.htm. 46 The National Archives. 47 Huisman, Slits en Roggepijp, p. 28; Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611. 48 AIR-37. 49 The National Archives. 50 Huisman, Slits en Roggepijp, p. 28-29; Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 611. 51 SGLO, T5321. 52 SGLO, T5322.

blad 34 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland 5 maart 1945 | Duitse melding dat arbeiders opgeroepen zijn om dekkingsgaten te graven.53 | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 31 maart 1945 | In The National Archives staat dat er op 31 maart een Mechanized Enemy | Niet aantoonbaar relevant, op de Transport is beschoten door no. 198 Squadron met 16 x 60 lb Rocket | luchtfoto's zijn binnen het kaartvak Projectiles. Hierdoor zijn naar alle waarschijnlijkheid circa 5 officieren om het | geen verstoringen zichtbaar. leven gebracht. Dit alles vond plaats nabij kaartvak qV.0299.54 Dat is nabij Bakkeveen. | Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 1 april 1945 | Er werden bruggen onklaar gemaakt in de gemeente door Binnenlandse | Niet relevant, geen indicatie op Strijdkrachten.55 | achterblijven OO. Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld.

10 april 1945 | In | Bakkeveen | werden | op | deze | dag | tien | Groningse | verzetsmannen | Niet relevant, geen indicatie op gefusilleerd aan de Nije Drintsewei.56 | achterblijven OO. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 10 april 1945 | Een Supermarine Spitfire neergestort omstreeks 17:00 uur nabij de Tjalling | Niet relevant, Er is geen Harkesweg te Hemrik. Mogelijk behorend tot de No. 341 ('Alsace') Squadron, | luchtfotomateriaal beschikbaar van een Squadron behorende tot de Vrije Fransen bij de RAF. Piloot was Arnaud | na de vliegtuigcrash waardoor een Charles Marie de Saxcé. De Saxcé werd neergeschoten door Flak.57 | exacte locatie niet bekend is. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 10 april 1945 | Terugtrekkende Duitse troepen blazen de brug bij Gorredijk op.58 | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis in meerdere bronnen staat vermeld. 53 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86, invr. nr. 1384. 54 The National Archives; AIR-37. 55 K. Huisman, Slits en Roggepijp: Opsterland 1940-1945, p. 112; 115-119. 56 Monument Executies 10 April 1945 - Bakkeveen - TracesOfWar.nl. 57 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg.

nr. 1.86, invr. nr. 611; SGLO T5535. 58 E. Meinsma, Canadezen in Friesland, p. 40-41. blad 35 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 36 van 61 Figuur 14. De vernielde brug in Gorredijk (Slits en Roggeprip, p. 113). Figuur 15. Provisorisch herstelde brug in Gorredijk (Slits en Roggeprip, p. 114).

Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland 12 april 1945 | De Duitsers hadden minimaal tien mangaten gegraven bij de Warreburg | Niet relevant, het gaat hier om een tussen Tijnje en Aldeboarn. Toen de Canadezen de brug naderden, werd er | schermutseling waarbij slechts met door de Duitse militairen (vier stuks) geschoten. Na enige vuurwisseling | licht wapens werden gevuurd, de hesen de Duitsers de witte vlag.59 | kans dat daarbij OO is achtergebleven is nagenoeg nihil. Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. 13 en 14 april 1945 | Op 13 april betrokken de Binnenlandse Strijdkrachten café Gorter aan de | Niet relevant, de exacte grote van Weibuorren.60 Zij hadden circa 40 mensen, landwachters en Duitse | het voorval is lastig te achterhalen. soldaten, gevangengenomen. | Het lijkt hier om een kleinschalige actie te gaan waarbij de kans op Een groep Duitse soldaten, 45 man sterk, trokken op naar het café om de | het aantreffen van OO nihil is. confrontatie met de BS’ers aan te gaan. De Duitsers waren bewapend met onder andere Panzerfausten.61 | Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld.

Na een schermutseling tussen de aangesnelde Royal Canadian Dragoons, met een zestal tanks, en de Duitse troepen is in de vroege ochtend van zaterdag 14 april het café ernstig beschadigd geraakt. Mogelijk is op deze dag ook een Duitse vrachtauto beschoten bij café Blauw. Echter, de datum van dit incident ontbreekt. Figuur 16. Het café te Ureterp met een aantal onbekende personen (Bron: Beeldbank). 59 E. Meinsma, Canadezen in Friesland, p. 91-92. 60 K. Huisman, Slits en Roggepijp: Opsterland 1940-1945; Het verhaal van Jelle Sixma – Ureterp in Oorlogstijd. 61 E. Meinsma, Canadezen in Friesland, p. 102-105; 109. blad 37 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 38 van 61 Figuur 17. Gevangengenomen Duitse troepen te Ureterp (Bron: Slits en Roggeprip, p. 123). Figuur 18. Oorlogsmonument te Ureterp ter nagedachtenis aan de slachtoffers van het gevecht bij café Gorter (Bron: Traces of War). 14 april 1945 De gemeente Opsterland is op 14 april in zijn geheel bevrijd.62 The Royal Canadian Dragoons (B Squadron en D Squadron), de 9th Canadian Infantry Brigade, de North Nova Scotia Highlanders en de Highland Light Infantry of Canada trekken de gemeente Opsterland binnen.63 Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO.

Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. 14 april 1945 C Squadron raakt in gevecht met klein groepje Duitsers nabij Langezwaag. Mogelijk twee Duitsers gedood. Volgens een ooggetuige waren de Duitsers op weg naar Gorredijk met overvalwagens en vlammenwerpers.64 Niet relevant, het gaat hier om een schermutseling waarbij slechts met licht wapens werden gevuurd, de kans dat daarbij OO is achtergebleven is nagenoeg nihil. 62 K. Huisman, Slits en Roggepijp: Opsterland 1940-1945. 63 E. Meinsma, Canadezen in Friesland, p. 64 E. Meinsma, Canadezen in Friesland, p. 91.

Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 39 van 61 Deze betrouwbaarheid van deze melding kan niet worden vastgesteld. De melding staat enkel in secundaire bronnen vermeld. Figuur 19. De route van de Royal Canadian Dragoons door Friesland. Waaronder door de gemeente Opsterland. B Squadron heeft gevochten met Duitse troepen in Ureterp. (Bron: Canadezen in Friesland, p. 16). Figuur 20. De route van de 9th Canadian Infantry Brigade door Friesland. Waaronder door de gemeente Opsterland (Bron: Canadezen in Friesland, p. 18).

Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland Figuur 21. Kaart uit 1995 met neergestorte vliegtuigen, een V1 en wapendroppings in de gemeente Opsterland. Wel moet vermeld worden, dat het hier om meldingen uit de literatuur gaat. Tevens zijn de meeste meldingen zijn niet achterhaald. (Bron: Slits en Roggeprip, p. 29). Naoorlogs 14 juni 1945 | Bericht van 14 juni dat er door het ontploffen van een bom enkele ruiten zijn | Niet relevant, de oorzaak van de gesprongen in Jonkersland.65 | bom is onbekend Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 15 juni 1945 | Bericht van 15 juni dat door het opblazen van een brug te Terwispel de ruiten | Niet relevant, geen indicatie op van een school en een huis zijn vernield.66 | achterblijven OO. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 16 juni 1945 | Bericht van 16 juni dat er een bom is gevallen in Siegerswoude. Hierdoor zijn | Niet relevant, de oorzaak van de circa | 13 | ruiten | van | een | schoollokaal | verbrijzeld. | Schade | is | inmiddels | bom is onbekend en tevens is deze hersteld.67 | ontploft. Bovendien ontbreekt de datum waarop het exact gebeurd is.

Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 3 juli 1945 | De totale oorlogsschade in Opsterland is geraamd op 203 gulden.68 | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 4 augustus 1945 | De | brug | bij | Terwispel | is | gedeeltelijk | vernield. | Hierdoor | wordt | een | Niet relevant, geen indicatie op pontonbrug gebruikt.69 | achterblijven OO. 65 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.851.2.06, invr. nr. 1948. 66 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.851.2.06, invr. nr. 1948. 67 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.851.2.06, invr. nr. 1948. 68 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.851.2.06, invr. nr. 1948. 69 Provinciaal Archief Fryslân, toeg. nr. 9, invr. nr. 2431. blad 40 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven.

28 november 1945 | In Gorredijk is | er sprake van oorlogsschade aan de basculebrug, het | Niet relevant, geen indicatie op postkantoor, het waaggebouw en het huis van de hoofd der school. Verder | achterblijven OO. is | er | schade | aan | de | brugwachterswoningen | te | Kortezwaag | en Lippenhuizen.70 De schade aan de basculebrug wordt geraamd op 3.811 | Deze melding wordt als betrouwbaar gulden.71 | beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 19 juni 1946 | Er liggen zes Duitse soldaten begraven in Ureterp. Deze soldaten zijn | Niet relevant, de oorzaak van de gestorven tijdens de bevrijding, maar zijn niet geïdentificeerd. Daarnaast | overleden Duitsers zijn niet liggen er ook twee Duitse soldaten begraven in Gorredijk.72 | bekend. Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. 14 juli 1975 | Melding dat er gedurende de Tweede Wereldoorlog een V1 is neergekomen | Niet relevant, de V-1 is later in de omgeving van de Swynswei te Nij Beets. Volgens omwonenden zit het | geruimd. projectiel nog in de grond.73 Deze melding wordt als betrouwbaar In 1976 is de bom geruimd. | beschouwd omdat de gebeurtenis gedetailleerd in een primaire bron staat beschreven. Figuur 22. K. Zwiggelaar (links) en A.

Luiten laten het ontstekingsmechanisme van de V1 zien te Nij Beets (Bron: Beeldbank). 17 juni 1980 | Oorlogstuig aangetroffen in een perceel land achter het pand Hegedyk 90 te | Niet relevant, de munitie is Langezwaag. Bijgevoegd is een kaart met daarop het verdachte gebied | geruimd. getekend.74 Het bleek hier om Canadese munitie te gaan. Een bericht van de Deze melding wordt als betrouwbaar beschouwd omdat de gebeurtenis 70 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 2.07.351.5, invr. nr. 2271. 71 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.811.111, inv. nr. 548. 72 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.776.1, invr. nr. 1028. 73 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.78, invr. nr. 5043. 74 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.78, invr. nr. 5043. blad 41 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland burgemeester van 5 december 1989 bevestigd dat het oorlogstuig geruimd | gedetailleerd in een primaire bron staat is.75 | beschreven. Figuur 23. Tekening uit het archief van Opsterland met daarop de locatie waar vermoedelijk oorlogstuig lag (Bron: Archief gemeente Opsterland).

4.3 | Ruimingen van ontplofbare oorlogsresten In de collecties van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie zijn alle meldingen en ruimingen van explosieven opgevraagd. Het gaat hierbij ruimrapporten van mijnvelden, ruimingen van de MMOD (voorloper van de EODD). 4.3.1 | Mijnenveldrapporten In de directe omgeving van het onderzoeksgebied zijn geen meldingen van de aanwezigheid van mijnenvelden aangetroffen. 4.3.2 | Ruimingen/meldingen MMOD (1945-1947) In de directe omgeving van het onderzoeksgebied zijn in het archief van de MMOD zijn een tweetal meldingen aangetroffen: Datum | Locatie | Omschrijven 19-01-1946 | Opsterland | De burgemeester der gemeente Opsterland verklaart hierbij, dat, voor zover hem bekend, momenteel geen explosieve stoffen of enigerlei munitie in deze gemeente meer aanwezig is.76 25-9-1946 | Opsterland | De burgemeester van Opsterland verklaart, dat voor zover hem bekend, in de gemeente geen explosieve stoffen, afkomstig van oorlogshandelingen, aanwezig zijn.77 75 Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.78, invr. nr. 5043. 76 MMOD, Opsterland 401. 77 MMOD, Opsterland 402.

blad 42 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland 4.3.3 | Explosieven Opruimingsdienst Defensie (1971-heden) De volgende ruimingen en meldingen van ontplofbare oorlogsresten door de Explosieven Opruimingsdienst zijn bekend: Figuur 24. Overzicht met ruimingen van de EODD in en nabij de gemeente Opsterland (Bron: Antea Group). Nummer | Locatie | Omschrijving Weiland a.d. Kanaalweg te Gersloot, 19811930 | Heerenveen | Ingetrokken 1988002404 | Dr. Nieuwenhuisweg 15, Nij Beets | 1x Contragewicht olielamp 19901377 | Gempiaamsingel 60, Jubbega | 1x Lichtgasfles 25 cm, doorsnede 30 cm lang. 199300349 | Omgeving snelweg, Tijnje | 1x Borgpen (schroot) 1994001236 | Leijen 2, Gorredijk | 1x Handgranaat 1994002142 | Overtoom 4, Gorredijk | 1x Oefenantitankgranaat 1996001605 | Stokerij 114, Gorredijk | 2x Franse handgranaten 1997000025 | Lipomwijk 12, Ureterp | Geen OO 1997000597 | Heide, Beetsterzwaag/Lippenhuizen | 1x Mortiergranaat van plm 30 cm 1997000979 | Mandewijk 33, Bakkeveen | Geen OO 1999000380 | Café Brink, Bakkeveen | 1x Stuk schroot (draaiknop parasol) 19990746 | Dumnijzbosk 26, Beetsterzwaag | 1x Handgranaat no. 5 (Brits) 20000685 | Overtoom 4, Gorredijk | 1x Rookpot no.

18 2x Veerbollen Hydraulisch systeem Citroën; 5x stuks jachthagel 20010251 | Wellerwielle 3, Gorredijk | patroon; 1x huls 20020873 | Bremerwei 26, Drachten | Het aangetroffen voorwerp was geen explosief 20021871 | Poasen, Beetsterzwaag | 1x Kleine brandblusser 2002001871 | Poasen bos, Beetsterzwaag | Kleine brandblusser 20041078 | Skeanpaed 4 ,Terwispel | 1x Niet explosief. Vermoedelijk een schokbreker 2005000373 | Tolhusleane 15, Gorredijk | 1x Staalvoorwerp lijkend op explosief 20050373 | Tolhusleane 15 Gorredijk | 1x Staalvoorwerp lijkend op explosief 20051290 | Krûme Swynswei 10, Nij Beets | 1x Granaat compleet (Duits); 1x PatroneFabrik. Karlsruhe 97 20100317 | Koningsdiep, Wijnjewoude | Niet aanwezig in het archief van de EODD blad 43 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland Nummer | Locatie | Omschrijving 4x Boord munitie (LM 43, S! 42). Vermoedelijk in WOII een vliegtuig neergestort, circa 6 jaar geleden op +/- 75 meter afstand een bom 20100000821 | Poasen 15, Beetsterzwaag | geruimd Zichtbare verstoringen gecontroleerd. Kogelpunten en verbrande Terrein tussen perceel 15 en 17 op de Poasen, | opengeklapte hulzen (zonder explosieve component). Ergo, 20101011 | Wijnjewoude | vliegtuigwrak zichtbaar.

20120074 | Natuurgebied, Hemrik | Granaat 2 inch mortier (UK) 20241121001 | Binnenwei 17, Hemrik | 2 onderdeel accu 2005001290 | Krûme Swijnswei 10, Nij Beets | 1x Granaat compleet (Duits); Patronefabrik Karlsruhe 97 20212591001 | Ulesprong, Tijnje | Munitie gelijkend artikel 4.3.4 | Conclusie Binnen of in de directe omgeving van het onderzoeksgebied zijn meldingen door de EODD gedaan die niet direct gekoppeld kunnen worden aan relevante oorlogshandelingen. De meldingen 20100000821 en 20101011 kunnen gekoppeld worden aan de vliegtuigcrash van een Amerikaans vliegtuig nabij Wijnjeterp en Hemrik op 8 oktober 1943. Daarnaast zijn de EODD-meldingen met als locatie ‘bureau’ of ‘buro’ weggelaten. De reden hierachter is dat niet te traceren valt waar de betreffende vondsten oorspronkelijk vandaan komen. blad 44 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland 5. | Analyse luchtfotomateriaal 5.1 | Inleiding Voor het huidige onderzoeksgebied zijn een aantal luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog geselecteerd en geanalyseerd. Conform het CS-VROO wordt de validiteit van de classificatie per waargenomen object vastgesteld. Het gaat hierbij om drie niveaus van betrouwbaarheid:  | Bevestigd: Betrouwbaarheid grenst aan zekerheid.

De waarneming kan worden bevestigd met een tweede bron;  | Waarschijnlijk: de organisatie is overwegend zeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto;  | Mogelijk: De organisatie is overwegend onzeker van de validiteit van de classificatie van het object op de luchtfoto.78 Alle genoemde luchtfoto’s zijn gegeorefereerd middels GIS-software (door Antea Group wordt ArcGIS en/of QGIS gebruikt). Daarbij is, conform het CS-VROO waar mogelijk gebruik gemaakt van minimaal 10 referentiepunten die zijn geplaatst op satellietbeelden of andere digitale kaarten. Echter, wanneer het toevoegen van extra referentiepunten niet bijdraagt aan een betere positionering van de luchtfoto, of zelfs bijdraagt aan een grotere afwijking ten opzichte van het huidige topografische beeld, dan wijkt Antea Group af van deze eis van het CS-VROO. Antea Group zal altijd kiezen voor een methodiek die de kwaliteit van de luchtfoto-analyse te goede komt. De luchtfotoafwijking wordt in de onderstaande tabel benoemd worden. In de door Antea Group gebruikte software kan gebruik worden gemaakt van 3D fotogrammetrie. Het gebruik van 3D fotogrammetrie heeft voor het voorliggende onderzoek geen aanvulling opgeleverd. Overzicht luchtfotomateriaal Datum | Sortienr | Fotonrs | Schaal | Kwaliteit | Afwijking | Bronhouder | Analist 1 | Analist 2 24-12-1944 | 16_1511 | 4027 | B | NCAP | T.

van Wijk | W. de Vries 4123 | T. 26-12-1944 | 16_1534 | B | Dotka | Koopmans | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 1038 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 1040 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 1042 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 1073 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 1075 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 1076 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 1078 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 2039 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 2041 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 2078 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 21-03-1945 | 16_1904 | 2081 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 23-03-1945 | 16_1920 | 3191 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 23-03-1945 | 16_1923 | 3191 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 23-03-1945 | 16_4194 | 3191 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 23-03-1945 | 16_4196 | 3191 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 19-06-1945 | 34W_S0007 | 5014 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries 19-06-1945 | 34W_S0007 | 5072 | B | NCAP | T. van Wijk | W. de Vries A | Goed, geen belemmeringen t.a.v. analyse B | Redelijk, nauwelijks belemmeringen t.a.v. analyse C | Slecht, een of meerdere belemmeringen t.a.v.

analyse D | Zeer slecht, meerdere beperkingen t.a.v. analyse 78Certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten (Definitieve versie, d.d 01-03-2024), p. 17. blad 45 van 61 Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 46 van 61 5.2 Resultaat luchtfotoanalyse Op het luchtfotomateriaal van 23 maart 1945 is een verstoringen aangetroffen die mogelijk duidt op een inslagpunt van een V1 nabij Ureterp (zie Figuur 25 en Figuur 26). Voor de rest zijn er geen verstoringen aangetroffen die duidden op het achterblijven van ontplofbare oorlogsresten. Figuur 25. Inslagpunt V1 nabij Ureterp (Bron: NCAP; ArcGIS).

Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 47 van 61 Figuur 26. Uitsnede van de luchtfoto van 23 maart 1945 met daarop een inslagpunt van een V1 (Bron: NCAP). Figuur 27. Dekking van de gemeente Opsterland met luchtfoto’s (Bron: Dotka, NCAP).

Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 48 van 61 6. Beoordeling van het bronnenmateriaal 6.1 Inleiding Uit de analyse van het bronnenmateriaal zijn diverse indicaties en contra-indicaties naar voren gekomen. In dit hoofdstuk is een overzicht opgenomen van deze indicaties en leemtes in de kennis. In het voorliggende rapport is gebleken dat geen sprake is van een verdacht gebied OO. 6.2 Indicaties en leemten in de kennis Conform het CS-VROO zijn alle indicaties en contra-indicaties gekoppeld aan een locatieverwijzing in de huidige topografie. Deze locatieverwijzing is terug te vinden op de gebeurtenissenkaart (bijlage 3) en is ook terug te vinden in de chronologische gebeurtenissenlijst (bijlage 5). Hieronder is een overzicht gegeven van de meest relevant indicaties, contra-indicaties en leemten in de kennis. Eventuele onduidelijkheden in de locatieverwijzingen zullen hieronder wederom terugkomen. Uit de analyse van het bronnenmateriaal zijn de volgende indicaties naar voren gekomen:  Er is een V1 neergekomen nabij Beets, waarvan de locatie bekend is. Deze V1 is geruimd.  Op de luchtfoto van 23 maart 1945 is mogelijk een krater te zien van een V1 nabij Ureterp. Dit impliceert dat er een detonatie heeft plaatsgevonden.

Echter, er kan geen koppeling gemaakt worden met andere bronnen;  Op het gebied van bodemverontreiniging leveren de V1’s wel een indicatie op bodemverontreiniging op. Dit zou nader onderzocht moeten worden in een historisch onderzoek conform de NEN 5725. Vervolgens kan dit verder onderzocht worden in een verkennend bodemonderzoek conform NEN5740. De locaties van de vervuiling zijn bekend gemaakt bij de gemeente;  In Langezwaag is Canadese munitie aangetroffen en geruimd. De locatie is bekend, maar de koppeling met oorlogshandelingen is beperkt;  Er zijn meerdere vliegtuigcrashes vastgesteld binnen het onderzoeksgebied, zoals bij Terwispel en Beetsterzwaag. Hoewel deze geen directe indicatie vormen voor OO, zijn ze wel relevant in de context van oorlogshandelingen;  In april 1945 vonden gevechten plaats in Ureterp en Langezwaag, waarbij Canadese eenheden betrokken waren. Dit wijst op militaire activiteit, maar zonder concrete aanwijzingen voor achtergebleven munitie. Uit de analyse van het bronnenmateriaal zijn de volgende contra-indicaties naar voren gekomen:  De meldingen van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EODD) konden niet direct worden gekoppeld aan relevante oorlogshandelingen.

Veel vondsten bleken geen explosieven of waren objecten zonder explosieve component;  De meldingen 20100000821 en 20101011 kunnen gekoppeld worden aan de vliegtuigcrash van een Amerikaans vliegtuig nabij Wijnjeterp en Hemrik op 8 oktober 1943. Omdat het vliegtuig en de munitie is geborgen, leidt dit niet tot een verdacht gebied;  Er is een V1 neergekomen nabij Beets, waarvan de locatie bekend is. Deze is echter in 1976 geruimd;  De neergekomen V1’s leveren geen verdachte gebieden OO op, want ze zijn geruimd of ontploft.  Op luchtfoto’s zijn geen verstoringen aangetroffen die duiden op gevechtshandelingen of inslagen.  Hoewel er meldingen zijn van luchtaanvallen in de regio, zijn deze niet aantoonbaar relevant voor het onderzoeksgebied. Er zijn geen inslagen of blindgangers vastgesteld op basis van luchtfoto’s of archiefmateriaal;  De bevrijding van Opsterland door Canadese troepen verliep grotendeels zonder zware gevechten binnen het onderzoeksgebied zelf. De gevechten vonden plaats in de directe omgeving, maar zonder concrete aanwijzingen voor achtergebleven munitie.

Uit de analyse van het bronnenmateriaal zijn de volgende leemten in de kennis naar voren gekomen: Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 49 van 61  Er zijn meerdere vliegtuigcrashes binnen de gemeente Opsterland geweest, waarvan geen locatie bekend is.  De Duitse archieven zijn grotendeels vernietigd, slechts weinig primaire gegevens zijn nog beschikbaar over de Duitse zijde van de Tweede Wereldoorlog.  Munitiedump is veelal niet gerapporteerd. Wanneer geen meldingen van munitiedump zijn aangetroffen in het geraadpleegde bronmateriaal, kan geen verdacht gebied worden afgebakend.  De EODD heeft munitieruimrapporten opgesteld voor alle uitgevoerde munitieruimingen. Gebleken is dat de vindplaats van de OO vaak niet nauwkeurig is opgeschreven. Daarnaast is gebleken dat de kalibers niet altijd correct zijn aangegeven.  MORA’s die geregistreerd zijn op het politiebureau zijn niet geraadpleegd. De originele locaties van de geruimde explosieven zijn niet weergegeven in de ruimingsrapporten.  Voor het oprichten van de EODD (1971) werden munitieruimingen door verschillende instanties uitgevoerd. De organisaties die zich tot deze tijd bezighielden met het ruimen van OO hielden allen hun eigen registratie bij.

Deze ruimgegevens zijn niet gecentraliseerd opgeslagen of ontsloten. De archieven van de MMOD zijn geraadpleegd om munitieruimingen in de periode 1945-1947 in te zien. Waar de meldingen met betrekking tot ruimingen van munitie in de periode 1947-1971 is opgeslagen is niet altijd te achterhalen.  Geallieerde en Duitse (jacht)bommenwerpers waren gedurende 1940-1945 op dagelijkse basis actief in het Nederlandse luchtruim. Duits (en later geallieerd) luchtdoelgeschut werd opgesteld en ingezet om vijandelijke toestellen uit te schakelen. Luchtdoelgranaten werden met grote aantallen in de lucht geschoten. Wanneer een luchtdoelgranaat niet tot detonatie kwam, viel de granaat op het maaiveld (of in een waterlichaam). De granaat kwam dan alsnog tot detonatie, of bleef als blindganger in de bodem achter. Granaten van luchtafweergeschut kunnen tot meerdere kilometers van het luchtdoelgeschut terechtkomen. Wanneer geen concrete informatie over een inslaglocatie van een luchtdoelgranaat bekend is, kan geen verdacht gebied OO bepaald worden ten gevolge van neergekomen luchtafweergranaten. In paragraaf 6.3 wordt beschreven of er sprake is van een verdacht gebied en in hoeverre deze overlapt met het huidige onderzoeksgebied. Dat is in dit onderzoek niet het geval. Derhalve vervallen 6.3, 6.4 en 6.5.

6.3 Horizontale afbakening Bij de bepaling van de horizontale afbakening is gebruik gemaakt van het document ‘Nadere bepalingen beoordelen bronnenmateriaal en afbakening verdacht gebied, behorende bij het CS-VROO.’ Als blijkt dat dit document geen handvatten biedt voor de afbakening van het verdachte gebied, dan wordt teruggevallen op de richtlijnen zoals gehanteerd in WSCS-OCE. Indien van deze richtlijnen afgeweken zal worden, dan worden de keuzes gemotiveerd en onderbouwd. Uit het geraadpleegde bronnenmateriaal zijn geen indicaties voor de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten aangetroffen. De horizontale afbakening komt daarmee te vervallen. 6.4 Verticale afbakening Bij de bepaling van de verticale afbakening is gebruik gemaakt van het document ‘Nadere bepalingen beoordelen bronnenmateriaal en afbakening verdacht gebied, behorende bij het CS-VROO’, bodemgegevens en sonderingen. Uit het geraadpleegde bronnenmateriaal zijn geen indicaties voor de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten aangetroffen. De verticale afbakening komt daarmee te vervallen. 6.5 Mogelijk aan te treffen ontplofbare oorlogsresten Uit het onderzoek conflictperiode is gebleken dat het onderzoeksgebied niet verdacht is op diverse types ontplofbare oorlogsresten.

Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 18 november 2025 revisie 1A Gemeente Opsterland blad 50 van 61 7. Conclusie en advies Na overleg met de gemeente Opsterland is besloten om een gemeentebreed onderzoek naar Ontplofbare Oorlogsresten uit te voeren. In het kader van toekomstige werkzaamheden biedt dit rapport de gemeente een handvat, waarbij verdachte en onverdachte gebieden op OO in één oogopslag inzichtelijk worden gemaakt. Hierdoor kan de gemeente Opsterland snel informatie verstrekken omtrent de veiligheid bij grondroerende werkzaamheden. Daarom heeft Antea Group, in opdracht van de gemeente Opsterland, een gemeentebreed onderzoek conflictperiode OO uitgevoerd. In opdracht van de gemeente Opsterland heeft Antea Nederland B.V. (hierna: Antea Group) daarom een onderzoek conflictperiode uitgevoerd met betrekking tot het door de opdrachtgever aangeleverde onderzoeksgebied. Het onderzoek is uitgevoerd conform het certificatieschema Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare oorlogsresten (CS-VROO). In het voor dit onderzoek geraadpleegde bronnenmateriaal zijn geen feitelijke indicaties voor de aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten binnen de gemeente Opsterland aangetroffen. Advies: Bij de voorgenomen werkzaamheden hoeft geen rekening te worden gehouden met het aantreffen van OO.

Mocht echter tijdens werkzaamheden spontaan een OO aangetroffen worden, dan dient het protocol ‘Spontaan aantreffen Ontplofbare Oorlogsresten’ aangehouden te worden. Deze is als bijlage bij dit rapport gevoegd. Indien OO worden aangetroffen binnen het onderzoeksgebied, is dit nieuwe feitelijke informatie. Als deze situatie zich voordoet, moet in overleg met een ter zake deskundige worden vastgesteld of sprake is van een incident of dat er aanleiding is de werkwijze aan te passen. Antea Group is CS-VROO gecertificeerd. Vanuit dit certificatieschema dient Antea Group de opdrachtgevers dringend te verzoeken om rapportages te delen met de gemeente(n) waarbinnen het onderzoeksgebied gelegen is. Zonder tegenbericht zal Antea Group deze actie namens u verzorgen, nadat het definitieve rapport bij u is aangeleverd. Indien u liever zelf de rapportage met de gemeente wenst te delen, wilt u dit dan zo spoedig mogelijk kenbaar maken? Antea Group is CS-VROO gecertificeerd. Vanuit dit certificatieschema dient Antea Group de opdrachtgevers dringend te verzoeken om rapportages te delen met de gemeente(n) waarbinnen het onderzoeksgebied gelegen is. Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 11 juli 2025 revisie 00 Gemeente Opsterland blad 49 van 59 8.

Bijlagen 8.1 Bijlage 1: Gebruikte Zoektermen Hieronder zal een overzicht gegeven worden met gebruikte zoektermen zoals beschreven onder paragraaf 3.16: 1. *Luchtbeschermingsdienst* 2. *Oorlogsschade* 3. *Schade* 4. *Oorlog* 5. *Vliegtuig* 6. *Vliegtuigcrash* 7. *Duits* 8. *Militair* 9. *Militair Gezag* 10. *Munitie* 11. *Bom* 12. *Bommen* 13. *Ruiming* 14. *Ruimingen* 15. *Mijnen* 16. *Mijnenvelden* 17. *Bunker* 18. *Tweede Wereldoorlog* 19. *Proces-verbaal* 20. *Brand* 21. *Granaat* 22. *Blindganger* 23. *Luchtaanvallen* 24. *Bombardementen* 25. *Beschietingen* 26. *Bomben* 27. *Verdedig* 28. *Loopgr* 29. *Tankgra* 30. *Atlantik* 31. *Rapport* 32. *Politie* 33. *Marechaussee* 34. *Molest* 35. *Huisnumm* 36. *Straatn* 37. *Concordantie* 38. *Canadezen* 39. *Geallieerden* 40. *Verzet* 41. *Bakkeveen* 42. *Beetsterzwaag* 43. *Drachten-Azeven* 44. *Frieschepalen* 45. *Gorredijk* 46. *Hemrik* 47. *Jonkersland* 48. *Langezwaag* 49. *Lippenhuizen* Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 11 juli 2025 revisie 00 Gemeente Opsterland blad 50 van 59 50. *Luxwoude* 51. *Nij Beets* 52. *Olterterp* 53. *Opsterland* 54. *Siegerswoude* 55. *Terwispel* 56. *Tijnje* 57. *Ureterp* 58.

*Wijnjewoude* Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 11 juli 2025 revisie 00 Gemeente Opsterland blad 51 van 59 8.2 Bijlage 2: Begrippenlijst Binnen de OOO branche wordt gebruik gemaakt van een groot aantal termen, begrippen en afkortingen. In de onderstaande lijst geeft Antea Group een overzicht van relevante termen en de definitie daarvan. De lijst is samengesteld op basis van informatie uit het CS-VROO en invulling op basis van expertise van Antea Group. Term Afkorting Definitie/verklaring Bodembelastingkaart BBK Een kaart waarop verdachte en onverdachte gebieden binnen het zijn aangegeven. Deze kaart toont de conclusies van het onderzoek conflictperiode ontplofbare oorlogsresten. Bufferzone - Rondom het vastgestelde onderzoeksgebied wordt, conform het CS-VROO, een gebied van 300 meter aangehouden als bufferzone. Bij het verzamelen en analyseren van oorlogshandelingen wordt deze bufferzone gehanteerd om een zo compleet mogelijk beeld van het onderzoeksgebied te krijgen. Certificatieschema voor het Opsporen van Ontplofbare Oorlogsresten CS-OOO In het CS-OOO zijn onder andere richtlijnen, proceseisen en deskundigheidseisen opgenomen op gebied van opsporing naar Ontplofbare Oorlogsresten.

Het CS-OOO is sinds 1 januari 2021 de opvolger van de Werkveldspecifiek certificatieschema voor het Systeemcertificaat Opsporen Conventionele Explosieven (WSCS-OCE) en is wettelijk verankerd in de Arbowet. Binnen het CS-OOO zijn, in tegenstelling tot het WSCS-OCE, geen richtlijnen voor het onderzoek conflictperiode, onderzoek na-conflictperiode en/of risicoanalyse opgenomen. Hiervoor wordt verwezen naar een vrijwillige certificatieschema (zie CS-VROO) Certificatieschema voor Vooronderzoek en Risicoanalyse Ontplofbare Oorlogsresten CS-VROO Een vrijwillig certificatieschema opgezet door de Stichting VOMES (Veilig Omgaan Met Explosieve Stoffen) waarin richtlijnen, proceseisen en deskundigheidseisen staan opgenomen ten aanzien van het onderzoek conflictperiode, onderzoek na-conflictperiode en/of risicoanalyse. Dit om de kwaliteit van dit typen onderzoeken te waarborgen. Contra indicatie - Gebeurtenis / informatie over het niet (meer) aanwezig zijn van OO in het onderzoeksgebied. Gebeurtenissenkaart - Een kaart waarop alle relevante indicaties en contra-indicaties zijn weergegeven. Indicatie - Gebeurtenis / informatie over het mogelijk aanwezig zijn van OO in het onderzoeksgebied.

Onderzoek conflictperiode ontplofbare oorlogsresten OCP-OO Onderzoek dat tot doel heeft om te beoordelen of er in het onderzoeksgebied sprake is van aanwijzingen van de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten, en indien deze aanwijzingen er zijn, om het verdachte gebied af te bakenen Onderzoek na- conflictperiode ontplofbare oorlogsresten ONCP-OO Onderzoek dat tot doel heeft om te beoordelen of als gevolg van bodemingrepen in de na- Conflictperiode kan worden geconcludeerd dat er geen sprake is van de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten en/of de verticale ligging van het maaiveld en verschillende grondlagen dusdanig zijn gewijzigd dat dit van belang is voor de verticale afbakening van een verdacht gebied. Antea Group stelt dat het ONCP-OO deel uitmaakt van het RA-OO Onderzoeksgebied - Het gebied waar binnen het onderzoek naar ontplofbare oorlogsresten plaatsvindt. Binnen de contouren van dit gebied vinden toekomstige werkzaamheden plaats. Dit gebied is bepaald door de opdrachtgever. Ontplofbare oorlogsresten OO Niet-gesprongen munitie en achtergelaten ontplofbare munitie zoals bedoeld in artikel 4.10, eerste lid, onderdeel c respectievelijk b, van het Arbeidsomstandighedenbesluit. In het verleden werden termen als Conventionele Explosieven (CE) en Niet Gesprongen Explosieven (NGE) ook gehanteerd.

Er worden de volgende 16 hoofdsoorten van ontplofbare oorlogsresten onderscheiden: 1. Klein-kalibermunitie (KKM) 9. Onderwatermunitie 2. Geschutmunitie 10. Landmijnen 3. Handgranaten 11. Valstrikken 4. Geweergranaten 12. Explosieve Stoffen 5. Munitie voor granaatwerpers 13.. Vuurwerken 6. Raketten 14. Vernielingsmiddelen 7. Afwerpmunitie 15. Ontstekingsinrichtingen 8. Submunitie 16. Toebehoren van munitie Onverdacht gebied OO - Een gebied waarbinnen een CS-VROO gecertificeerd bedrijf heeft geconcludeerd dat er niet langer of geen sprake is van de aanwezigheid van OO. Opsporing ontplofbare oorlogsresten OOO - Opsporingsgebied - Gebied waar het verdachte gebied en onderzoeksgebied elkaar overlappen. Binnen het opsporingsgebied zullen aanvullende OO-beheersmaatregelen moeten worden uitgevoerd. Risicoanalyse ontplofbare oorlogsresten RA-OO Bureaustudie waarin alle risico’s van de geplande werkzaamheden in relatie tot de mogelijk aan te treffen OO worden vastgesteld. Antea Group ziet het onderzoek na-conflictperiode ontplofbare oorlogsresten (ONCP-OO) als belangrijk onderdeel van de RA-OO.

Dit omdat Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 11 juli 2025 revisie 00 Gemeente Opsterland blad 52 van 59 Term Afkorting Definitie/verklaring naoorlogse activiteiten direct van invloed zijn op het risicoprofiel dat in het RA-OO wordt vastgesteld. Verdacht gebied OO - Een gebied waarbinnen een CS-VROO gecertificeerd bedrijf heeft geconcludeerd dat er sprake is van de mogelijke aanwezigheid van OO. Vrijgegeven gebied - Een gebied dat door middel van opsporingswerkzaamheden door een CS-OOO gecertificeerd bedrijf vrij van explosieven is verklaard. Werkveldspecifiek certificatieschema voor het systeemcertificaat Opsporen Conventionele Explosieven WSCS-OCE Het WSCS-OCE was het certificatieschema dat tussen 2012 en 2021 vigerend was. Hierin waren onder andere richtlijnen, proceseisen en deskundigheidseisen opgenomen waaraan een OO-onderzoek diende te voldoen. In 2021 is het WSCS-OCE opgevolgd door CS-OOO.

Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 11 juli 2025 revisie 00 Gemeente Opsterland blad 54 van 59 8.3 Bijlage 3: Gebeurtenissenkaart (Losbladig) Grou Akkrum Joure Heer en v een Ureterp Drachten N381 Beetsterzwaag Gorredijk N381 Appelscha Haulerwijk Oosterwolde N351 Roden + A AA AAAAA A A A A O O O O AA V1046 V0004 LKR4290 19851627 19850704 19981432 20031738 19841962 20070581 19812623 19940952 20050373 20030917 20010251 20000685 19790919 20192648 20192186 20190102 20181519 20171776 20171088 20021871 19990746 19990380 19812294 19801094 20080694 20070432 19951948 19921513 19910083 19910021 19901725 19901377 19901307 19873503 1987258919863256 19860368 19851913 19851395 19841912 19841607 19840186 19840073 19834090 19833345 19811930 19800175 19792797 19770809 19711434 20120074 20010613 2006018320051694 200018912010133920011015 20050646 20032036 20071158 20020873 19750054 20101586 2004056219990858 19981807 20170511 20170228 20161827 20161479 20152001 20151383 20141799 20140535 20140448 20140204 20130349 20121800 20121658 20120258 20161256 20140400 20130089 20121787 19882388 19971821 19930644 19922325 19903422 19862132 19992114 20040856 20070138 20071671 20202685000 20203136000 20210106000 1986037119871866 20011306 20071496 19832848 1971157419842952 19930105 19931374 19932595 19961798 20001594 20011212 20001594 20011212

20100317 20101011 20001594 20011212 20100317 19801288 20051290 19871757 19891274 19910013 19822686 20041078 20212402001 20212591001 20212655001 20212699001 20212828001 20212828002 20220184002 20220184001 20220184001 20220455001 20230892001 20230936001 20231007000 20231055000 20231369001 20222577000 20231955001 20231955001 20232102000 20232188001 20232389000 20232632001 20240246001 20240246001 20241027001 20241121001 20241194001 20241224001 20241311001 20241421001 1988002404 199300349 1994001236 1994002142 1996001605 1997000025 1997000597 1997000979 1999000380 200300917 2005001290 20100000821 T2943 T3124 T4488 T5321 T1259 BW46_571 BW46_1046 BW46_3311 BW46_4291 BW46_4576 BW46_4674 BW46_5386 BW46_5583 BW46_5903 BW46_5935 BW46_5936 BW46_7626 BW46_7681 BW46_8810 BW46_9671 BW46_10073 BW46_10160 BW46_10162 BW46_10163 BW46_10177 BW46_10422 BW46_10513 BW46_10531 BW46_10539 BW46_10646 BW46_10733 BW46_10734 BW46_10735 BW46_10736 BW46_10765 BW46_10955 BW46_10956 BW46_11619 BW46_11936 BW46_13939 BW46_16387 BW46_17342 BW46_17444 BW46_17450 BW46_18268 BW46_18270 BW46_18526 BW45_465 BW45_3133 BW45_3398 BW45_3892 BW45_3946 BW45_4718 BW45_8051 BW45_6476 BW45_10010 BWA57 BWA58 BW45_700000 BW45_700001 BW294_1 BW398_1 BW398_8 BW398_9 BW398_10 BW398_11 BW398_12 BW398_14 BW398_15 BW398_19 TNAO_544TNAO_545 TNAO_546 TNAO_1770 TNAO_1771 GA0086_1 GA0086_2 GA0086_3 GA0086_4 GA0086_5 GA0086_6 GA0086_8

GA0086_9 GA0086_10 GA0086_13 GA0086_14 GA0086_15 GA0086_16 GA0086_17 GA0086_18 GA0086_19 GA0086_21 GA0086_22 GA0086_23 GA0086_24 GA0086_25 GA0086_26 GA0086_27 GA0086_28 GA0086_29 GA0086_30 GA0086_31 GA0086_32 GA0086_33 GA0086_34GA0086_35 GA0086_36GA0086_37 GA0086_38 GA0086_39 GA0086_40 GA0086_41 GA0086_42 GA0086_43 570000565000560000555000 570000565000560000555000 225000220000215000210000205000200000195000190000185000 225000220000215000210000205000200000195000190000185000 Esri Nederland, Community Map Contributors 1:73.000 A2 11-7-2025 OPDRACHTGEVER STATUS PROJECTOMSCHRIJVING KAARTTITEL GIS SPECIALIST SCHAAL GECONTROLEERD FORMAAT KAARTNUMMER WIJZ.NR BLAD IN BLADEN www.anteagroup.nl DATUM ± Deze kaart maakt deel uit van een rapportage en is als zodanig toegevoegd als bijlage. Deze kaart is geen opzichzelfstaand medium en alleen te gebruiken in combinatie met de rapportage waar deze kaart voor is gemaakt. DATUMNR WIJZIGING GET.

1 LvdB11-7-2025 Aanmaak kaart 1 1 van 1 Definitief Willem de Vries Lotte van den Burg 0500046.100-GKOO-A2-1 Gebeurtenissenkaart Onderzoek conflictperiode Ontplofbare Oorlogsresten Opsterland Gemeente Opsterland Gebeurtenissenkaart onderzoek conflictperiode Ontplofbare Oorlogsresten 0 1.000 2.000 3.000 4.000 Meter + Militair object zonder OO indicatie Krater; V1 A Archief vermelding Literatuur vermelding Opensource vermelding OO ruiming door EODD Mijnenveldruiming door EODD Onderzoeksgebied Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 11 juli 2025 revisie 00 Gemeente Opsterland blad 55 van 59 8.4 Bijlage 4: Bodembelastingkaart (Losbladig) Grou Akkrum Joure Heer en v een Ureterp Drachten N381 Beetsterzwaag Gorredijk N381 Appelscha Haulerwijk Oosterwolde N351 Roden 570000565000560000555000 570000565000560000555000 225000220000215000210000205000200000195000190000185000 225000220000215000210000205000200000195000190000185000 Esri Nederland, Community Map Contributors 1:73.000 A2 10-7-2025 OPDRACHTGEVER STATUS PROJECTOMSCHRIJVING KAARTTITEL GIS SPECIALIST SCHAAL GECONTROLEERD FORMAAT KAARTNUMMER WIJZ.NR BLAD IN BLADEN www.anteagroup.nl DATUM ± Deze kaart maakt deel uit van een rapportage en is als zodanig toegevoegd als bijlage.

Deze kaart is geen opzichzelfstaand medium en alleen te gebruiken in combinatie met de rapportage waar deze kaart voor is gemaakt. DATUMNR WIJZIGING GET. 1 LvdB10-7-2025 Aanmaak kaart 1 1 van 1 Definitief Willem de Vries Lotte van den Burg 0500046.100-BBKOO-A2-1 Bodembelastingkaart Onderzoek conflictperiode Ontplofbare Oorlogsresten Opsterland Gemeente Opsterland Bodembelastingkaart onderzoek conflictperiode Ontplofbare Oorlogsresten 0 1.000 2.000 3.000 4.000 Meter Onverdacht gebied Onderzoeksgebied Gemeentebreed Onderzoek ontplofbare oorlogsresten conflictperiode Opsterland projectnummer 0500046.100 11 juli 2025 revisie 00 Gemeente Opsterland blad 56 van 59 8.5 Bijlage 5: Chronologische Gebeurtenissenlijst (Losbladig) GIS_ID | VG_ID | Datum | Plaats | Straat | Omgeving | Bronhouder | B_code | A_code | OorlogshandelingGebeurtenis_01 | Gebeurtenis_02 | Verdacht | Toelichting afbakeningVerticale afbakeningHoofdsoortType en ontstekerNationaliteitVerschijningsvormHoeveelheidNdG X_RD | Y_RD 1945 | Ureterp | Provinciaal Archief Fryslân, toeg. nr. 12-01invr. nr.

1198 | BezettingsschadeOorlogsschade bovengrondse laagspanningsnetten over 85,98 guldenNiet relevant, geen indicatie op achterblijven OO | 207422 | 567917 BW398_17 | 10-5-1940 | Opsterland | Slits en Roggepijp: Opsterland 1940-1945BW398 | GrondgevechtenKaart met Duitse opmars door gemeente Opsterland | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO GA0086_1 | 29-5-1940 | Opsterland | Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.712invr. nr. 912 | GrondgevechtenBericht van burgemeester dat er in de gemeente geen materiële schade aan verkeersverbindingen en bebouwingen is geledenNiet relevant, geen indicatie op achterblijven OO GA0086_2 | 5-7-1940 | Opsterland | Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.712invr. nr. 912 | GrondgevechtenBericht van burgemeester dat er in de gemeente geen materiële schade aan verkeersverbindingen en bebouwingen is geleden door oorlogsgeweldNiet relevant, geen indicatie op achterblijven OO NIOD077_238 | 24-9-1940 | Opsterland | NIOD | 077_1328_0598 | 1328 | Bombardement met clustermunitie/submunitieIn Opsterland zijn 30 brandplaatjes gevonden.Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO 25-9-1940 | Opsterland | Algemeen Handelsblad » 25 sep 1940 - Art.

10 | Delpher; https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?cql%5B%5D=%28date+_gte_+%2201-01-1939%22%29&cql%5B%5D=%28date+_lte_+%2201-01-1946%22%29&query=Opsterland+PROX+schade&coll=ddd&redirect=true&identifier=ddd:010019273:mpeg21:a0010&resultsidentifier=ddd:010019273:mpeg21:a0010&rowid=3Nabij Opsterland zijn brandplaatjes gevonden. Deze hebben geen 'schade van enig belang aangericht, aangezien de bevolking direct actief is opgetreden'.Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO203837561651 NIOD077_873 | 29-10-1940 | Opsterland | NIOD | 077_1328_635 | 1328 | Propaganda | Britse folders met Duitse tekst gevonden | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO NIOD077_1096 | 15-11-1940 | Ureterp | NIOD | 077_1328_654 | 1328 | Bombardement door jachtbommenwerpers1 explosieve bom op weide. Geen schade | Niet aantoonbaar relevant, exacte locatie is niet bekend. 18-2-1941 | Friesche Palen | Zuivelfabriek | Provinciaal Archief Fryslân, toeg. nr. 12-01invr. nr. 3444 | Schade van 478,53 gulden aan Zuivelfabriek | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO | 209831 | 569514 18-2-1941 | Ureterp | Provinciaal Archief Fryslân, toeg. nr. 12-01invr. nr. 3444 | Schade van 45 gulden bij B. Bouma te Ureterp 620 | Niet relevant, geen indicatie op achterblijven OO | 210173 | 567783 GA0086_3 | 27-4-1941 | Ureterp | Archief gemeente Opsterland 1920 - 1985, toeg. nr. 1.86invr. nr.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://opsterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/271655c5-033d-4814-99cf-e3e61b842cad?agendaItemId=23bca4cc-d669-4867-ae5e-a6c2e5cc3ad1